275
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6
MOLIYAVIY KIBERJINOYATLARGA QARSHI KURASHISH: ONLAYN
KREDITLARNI OLISH VA RASMIYLASHTIRISH MISOLIDA
Qahorova Saodat
Magistratura va sirtqi ta’lim fakulteti
Kiber huquq yo`nalishi talabasi.
https://doi.org/10.5281/zenodo.15635195
Annotatsiya.
Ushbu maqolada zamonaviy raqamli moliyaviy xizmatlarning jadal
rivojlanishi bilan yuzaga kelayotgan moliyaviy kiberjinoyatlar, xususan, onlayn kredit olish va
uni rasmiylashtirish jarayonlaridagi xavf-xatarlar tahlil qilinadi. Tadqiqotda firibgarlik
sxemalari, shaxsiy ma’lumotlarning noqonuniy qo‘lga kiritilishi, yolg‘on arizalar orqali kredit
olish kabi holatlar ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, bu turdagi jinoyatlarga qarshi kurashishning
huquqiy, texnologik va tashkilotlararo choralariga e’tibor qaratiladi. O‘zbekiston tajribasi
asosida amaliy misollar va takliflar keltiriladi. Maqola moliyaviy xavfsizlikni ta’minlash,
aholining raqamli moliyaviy savodxonligini oshirish va kreditlash jarayonida kiberxavfsizlikni
kuchaytirish bo‘yicha foydali tavsiyalarni beradi.
Kalit so’zlar:
moliyaviy kiberjinoyatlar, onlayn kredit, shaxsiy ma’lumotlar, firibgarlik,
raqamli moliyaviy xizmatlar, kiberxavfsizlik, O‘zbekiston bank tizimi, antifraud tizimlar.
Abstract.
This article analyzes financial cybercrimes arising with the rapid development
of modern digital financial services, in particular, the risks in the processes of obtaining and
processing online loans. The study examined such cases as fraudulent schemes, illegal
acquisition of personal data, and obtaining loans through false applications. Attention will also
be paid to legal, technological, and inter-organizational measures to combat this type of crime.
Practical examples and proposals based on the experience of Uzbekistan are presented. The
article provides useful recommendations for ensuring financial security, increasing the digital
financial literacy of the population, and strengthening cybersecurity in the lending process.
Keywords:
financial cybercrime, online credit, personal data, fraud, digital financial
services, cybersecurity, banking system of Uzbekistan, anti-fraud systems.
Аннотация.
В этой статье будут проанализированы риски финансовых
киберпреступлений, возникающих в связи с быстрым развитием современных цифровых
финансовых услуг, в частности, в процессах получения и оформления онлайн
-
кредита. В
исследовании рассматривались такие случаи, как мошеннические схемы, незаконный
захват персональных данных, получение кредита посредством ложных заявлений. Также
уделяется внимание правовым, технологическим и межорганизационным мерам борьбы с
этим видом преступлений. На основе опыта Узбекистана будут представлены
практические примеры и предложения. В статье содержатся полезные советы по
обеспечению финансовой безопасности, повышению цифровой финансовой грамотности
населения и повышению кибербезопасности в процессе кредитования.
Ключевые слова:
финансовые киберпреступления, онлайн
-
кредит, персональные
данные, мошенничество, цифровые финансовые услуги, кибербезопасность, банковская
система Узбекистана, антимошеннические.
KIRISH
Bugun axborot texnologiyalari rivojlangani sari undan nopok maqsadlarda foydalanib,
kiberjinoyatlarni sodir etish holatlari ham ortib bormoqda.
276
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6
Bu kabi huquqbuzarliklarning oldini olish, kibermakonda shaxs, jamiyat va davlat
manfaatlarini tashqi va ichki tahdidlardan ishonchli himoya qilinishini ta
’
minlash bo
‘
yicha
muayyan ishlar amalga oshirilmoqda
.
Jumladan, mobil bank tizimlari fuqarolar va tashkilotlar
hayotining turli sohalariga kirib, moliyaviy va boshqa xizmatlarni taqdim etishning yanada ilg
‘
or
shakllari va usullariga aylantirildi. Lekin shunga qaramay, raqamlashtirishning global kengayishi
fonida kiberjinoyatlar dinamikasida sezilarli o`sish kuzatilib, ayniqsa, kredit, moliyaviy va bank
sektorlarida potensial xavf kuchaymoqda.
Barchamizga ma
’
lumki bugungi texnika va texnologiya rivojlanib borayotgan asrda
deyarli barcha davlat organlari va boshqa turli sohalarda raqamlashtirish ishlari jadal amalga
oshirib kelinmoqda. Shuningdek fuqarolarga qulay, oson, tez va aniq raqamlashtirilgan onlayn
xizmatlar taqdim etilmoqda. Raqamlashtirish jarayonidan bank va moliya tizimi ham mustasno
bo
’
lmagan holda qator onlayn xizmatlar raqamlashtirilgan tizimlarga o
’
tmoqda. Buning
natijasida doimiy faoliyat davomidagi jinoyatlar raqamli makon ya
’
ni kiber makonda sodir
etilish vaziyatlari juda keng tarqalmoqda. Ya
’
nikim huquq sohasida kiberjinoyatlar tushunchasi
alohida tarmoq sifatida ajralib, uning bugungi kunagi dolzarbligi yanada oshib bormoqda. Bu
jinoyatlarning bugungi kundagi aksariyati moliyaviy kiberjinoyatlar bo
’
lib, bular ayniqsa
yurtimizda avj olishga va bir necha minglab insonlarga moddiy zarar yetkazishga ulgurdi. Ushbu
maqolada avvalo moliyaviy kiberjinoyatga tarif berib va uning nima ekanligini bilib olamiz.
METODLAR
Ushbu tadqiqotda ilmiy izlanishning bir qator metodlaridan foydalanildi:
Tahliliy metod
–
onlayn kredit operatsiyalarini amalga oshirishni huquqiy jihatdan
tartibga solishda qonunchilik hujjatlari, xalqaro konvensiyalar, ilmiy adabiyotlar va amaliyotni
tahlil qilishda qo`llanildi. Bu metod yordamida xalqaro va mahalliy qonunchilik hujjatlaridagi
normalar va qoidalar o`rganildi.
Qiyosiy-huquqiy metod
–
turli mamlakatlarning onlayn kredit berish jarayonini huquqiy
tartibga solishga oid tajribasini o`rganish va qiyoslash maqsadida foydalanildi.
Tizimli tahlil
–
onlayn kredit berish faoliyatini huquqiy tartibga solishning nazariy va
huquqiy asoslari hamda tamoyillarini o`rganish uchun qo`llanildi.
Tadqiqot doirasida quyidagi manbalarga tayanildi:
1. O`zbekiston Respublikasining bank faoliyatini huquqiy tartibga solish sohasidagi
qonunchilik, Jinoyat kodeksi, Prezident farmonlari, Hukumat qarorlari farmoyishlari hamda
Markaziy bank tomonidan chiqarilgan buyruqlar va boshqa qonunchilik hujjatlari;
2. Xalqaro-huquqiy hujjatlar;
3. Ilmiy nazariy adabiyotlar, xalqaro tashkilotlar hisobotlari, statistic ma’lumotlar va
boshqa manbalar.
NATIJALAR
Moliyadagi kiberjinoyat nima? Moliya sohasidagi kiberjinoyat - bu daromadga
asoslangan jinoiy faoliyat, jumladan, shaxsiy ma'lumotlar, to'lov dasturlari hujumlari, elektron
pochta va internet firibgarliklari hamda moliyaviy hisob, kredit karta yoki boshqa to'lov kartasi
ma'lumotlarini o'g'irlashga urinishlar orqali moliyaviy daromad olish harakati. Boshqacha qilib
aytganda: Moliyaviy kiberjinoyatlarga toʻlov kartalari maʼlumotlarini oʻgʻirlash, ruxsat
etilmagan tranzaktsiyalarni boshlash uchun moliyaviy hisoblarga kirish, tovlamachilik,
moliyaviy mahsulotlarga ariza berish uchun shaxsni maʼlum qilish uchun
firibgarlik va
hokazolar kiradi.
277
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6
Boshqacha qilib aytganda: Moliyaviy kiberjinoyatlarga toʻlov kartalari maʼlumotlarini
oʻgʻirlash, ruxsat etilmagan tranzaktsiyalarni boshlash uchun moliyaviy hisoblarga kirish,
tovlamachilik, moliyaviy mahsulotlarga ariza
berish uchun shaxsni maʼlum qilish uchun
firibgarlik va hokazolar kiradi.
Moliyaviy xizmatlar sanoati juda daromadli maqsad bo'lib, shuning uchun kiber
jinoyatchilikning o'sishiga katta ta'sir ko'rsatadi. Biroq, kibermoliyaviy jinoyatlar har xil
kompaniyalarga, siz va biz kabi shubhasiz shaxslarga ham ta'sir qiladi. Shuningdek, Yevropol
tomonidan Moliyaviy jinoyat yoki iqtisodiy jinoyat “bir shaxs yoki bir guruh shaxslar tomonidan
moliyaviy yoki kasbiy ustunlikka erishish maqsadida sodir etilgan noqonuniy xatti-
harakatlar”
deb ta
ʼriflanadi. Bunday jinoyatlarning asosiy maqsadi iqtisodiy manfaatdir”.
jinoyatlar moliyaviy va korporativ institutlar xavfsizligini chetlab o'tuvchi xakerlik vositalari va
ijtimoiy aloqa vositalaridan foydalangan holda kibermakonda amalga oshirilmoqda. Moliyaviy
va kiber jinoyatlarning oldini olish (FCCP) ADGMning moliyaviy jinoyatlarga qarshi kurshish
bo'yicha sog'lom amaliyotlarni targ'ib qilish bo'yicha sa'y-harakatlariga rahbarlik qilish uchun
tashkil etilgan, jumladan, pul yuvishga qarshi kurash (AML), maqsadli moliyaviy sanksiyalar
(TFS), kiber jinoyatlarning oldini olish va xalqaro soliq hisobotlari majburiyatlariga (ya'ni
FATCA, CRS) rioya qilish kabi harakatlar jahonda yo’lga qo’yilgan.
Kiberjinoyatlar moliyaviy xizmatlar sohasida ayniqsa keng tarqalmoqda. Ayniqsa, kredit-
moliya sohasidagi tashkilotlar kiberjinoyatchilar uchun asosiy nishonlardan biridir. Jinoyatchilar
fishing hujumlari, elektron raqamli imzoni buzish va boshqa usullarni qo‘llashadi.
Ularning maqsadi
—
mijozlarning shaxsiy va moliyaviy ma’lumotlarini qo‘lga kiritib,
ularni ruxsatsiz ishlatishdir. Zamonaviy dunyoda kredit-moliya sohasidagi kiberjinoyatlar
jinoyatlarning boshqa turlariga nisbatan yetakchi o‘rinni egallamoqda. Har kuni banklar va
moliyaviy muassasalar xakerlar va kiberjinoyatchilar tahdidlari bilan to‘qnash kelishmoqda. Bu
tahdidlar, asosan, mijozlarning shaxsiy ma’lumotlarini qo‘lga kiritish va xavfsizlik tizimlariga
kirish bilan bog‘liq.
Shuning uchun kompaniyalar va ularning mijozlarini himoya qilish uchun
kiberhujumlarga qarshi zarur choralarni ko‘rish nihoyatda muhim.
Kredit-moliya sohasida eng keng tarqalgan hujum turlaridan biri bu fishing (soxta
xabarlar yuborish) hisoblanadi. Fishing hujumlari odatda elektron pochta orqali amalga
oshiriladi. Jinoyatchi o‘zini mashhur kompaniya vakili sifatida ko‘rsatib, foydalanuvchidan
maxfiy ma’lumotlarni (masalan, karta raqami yoki parol) so‘raydi. Bunday xabarlar ko‘pincha
juda ishonchli ko‘rinishda bo‘ladi, bu esa foydalanuvchini chalg‘itadi. Yana bir keng tarqalgan
usul
—
elektron raqamli imzo va autentifikatsiya tizimlarining buzilishi. Jinoyatchilar buzilgan
qurilmalar yoki maxsus dasturlar yordamida mijozning bank akkauntiga ruxsatsiz kirishlari
mumkin. Bu orqali ular mijoz ruxsatisiz moliyaviy operatsiyalarni amalga oshirishadi. Shulardan
biriga yaqqol misol qilib esa shaxs nomiga onlayn kredit rasmiylashtirishni ayta olamiz. Onlayn
kredit berishning bir qator ijobiy tomonlari va qulayliklari mavjud. Birinchidan, ushbu jarayon
fuqarolarning kredit olish jarayonlari vaqtini bir necha barobar qisqartirishi mumkin.
Hujjatlarning barchasi electron tarzda tegishli bank platformasiga yuklanishi bu ortiqcha
byurokratiyani oldini oladi. Kredit summasi esa avtomatik tarzda foydalanuvchi belgilagan
kartaga tushishi. Bularning barchasi maksimal darajada foydalanuvchilar uchun qulaylik yaratadi
deb ayta olamiz.
1
Economic crime.” [Online]. Available: https://www.europol.europa.eu/ crime
-areas-and-trends/crime-
areas/economic-crime
278
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6
O’rganib chiqilgan malumotlarga qaragana markaziy osiya va Rossiya davlatida banklar
birinchi marta 2013-2014 yillarda onlayn kredit berishni boshladilar. Ko'pincha ushbu xizmat
noutbuklar, gadjetlar va maishiy texnika sotib olish uchun taqdim etilgan. Bugungi kunda ham
kichik, ham yirik kompaniyalar onlayn tarzda kredit olish xizmatini taqdim etadilar.
Oxirgi yillarda kredit va moliya institutlari kiberjinoyatchilar tomonidan eng ko'p
hujumga uchragan. Yil davomida hujumlarning umumiy soni ko'paydi, muvaffaqiyatlilar soni
esa kamaydi (ulardan moliyaviy zarar kamaydi).
Moliyaviy institutlarga qilingan hujumlarning aksariyati fishing kabi ijtimoiy
muhandislik texnikasi orqali yetkaziladigan zararli dasturlardan iborat. Moliyaviy
tashkilotlarning (shuningdek, boshqa tarmoqlar kompaniyalari) ichki tarmoqlarining xavfsizlik
darajasi ancha past. Bu tajovuzkorlarga tarmoq bo'ylab erkin harakat qilish, muhim tizimlarga
kirish, bankomatlarni buzish va kartani qayta ishlashni boshqarish imkonini beradi.
ilovalar xavfsizligining asosiy ijobiy tendentsiyasi onlayn banklardagi yuqori xavfli zaifliklar
ulushining kamayishi hisoblanadi. Biroq, umuman olganda, ularning xavfsizligi pastligicha
qolmoqda: onlayn-banklarning 54 foizida mablag'larni o'g'irlash mumkin bo'lgan (bu 2017
yildagi 50 foiz ko'rsatkichdan bir oz yuqoriroq) va ba'zi hollarda zaifliklar korporativ
infratuzilmaga kirib borish uchun hujumni ishlab chiqishga imkon berdi.
Aynan onlayn faoliyat yuritadigan va onlayn kredit rasmiylashtirish bilan mashhur
bo’lgan Equfax nomli AQSh kompaniyasiga ham 2017
-yilda mana shunday katta kiberhujum
uyushtirilgan va bir qator mijozlarning bank karta m’lumotlari va shaxsiga oid ma’lumotlari
o’g’irlangan. Buning asosiy sabablaridan biri ham bankning texnik xodimlari zararli dasturlar
yoki viruslarning borligini vaqtida aniqlamagnliklaridadir.
Shuningdek, bugungi kunda zamon talablariga binoan bizning yurtimizda ham qator
onlayn faoliyat olib borayotgan milliy, chet el va biz hamkorlikdagi banklar talaygina. Buday
faoliyat olib borayotgan banklarga TBC bank, Anorbank, Tengebank, Uzumbank, Ipank yo’li
banki va shu kabi bir qator banklar jadal faoliyat olib bormoqda. Yuqorida aytib o’tganimdek
onlayn kredit olish ananaviy tarzda kredit olishdan bir muncha osonlashdi va fuqarolarning
vaqtlarini sezilari darajada tejadi. Dastlab, bugungi kunda asosan bizda mikroqarzlarni onlayn
berish faoliyati yo’lga qo’yilgan bo’lib uning miqdori ham 100mln so’mgacha etib belgilab
qo’yilgan. Bu jarayonning rivojlanishi davlat tomonidan qabul qilingan tegishli qonunlar,
Markaziy bank reglamentlari hamda moliyaviy texnologiyalar (fintech)ning integratsiyasi bilan
bevosita bog‘liqdir. Yana bir qulay tomoni shuki foydalanuvchining bank kartasi o’zining
telefon raqamiga ulangan va ular har oylik belgilangan to’lovlarini bemalol
Click va Uzcard
ilovalari
orqali onlayn to‘lov tizimdan foydalanib to’lab olishlari mumkin. Chunki ushbu
ilovalar bilan integratsiyalashgan kredit xizmatlari mavjud. Shuningdek,
mobil identifikatsiya
va skoring tizimlari
(yashirin algoritmik baholash) ham joriy etilgan bo‘lib,
foydalanuvchilarning xavf darajasi avtomatik aniqlanadi. Aynan mana shunday
elektronlashtirilgan tizimdan to’gri va ehtiyotkor foydalana olmaganlar esa bugungi kunda juda
ko’plab uchramoqda va ularga nisbatan kiber firibgarlar tomonidan moliyaviy kiber hujumlar
uyushtirilmoqda.
So'nggi paytlarda "fishing" turi tobora ommalashib bormoqda, bunda firibgarlar bank
mijozlariga to'lovlar va pul o'tkazmalarini amalga oshirish uchun maxsus afzalliklarga ega
2
Герасимова Е. А., Чупина И. П. ОНЛАЙН
-
КРЕДИТОВАНИЕ КАК ПЕРСПЕКТИВНОЕ НАПРАВЛЕНИЕ В
БАНКОВСКОЙ СФЕРЕ УСЛУГ //предпринимательство. –
2017.
–
№. 5. –
С. 869
-886.
3
https://www.ptsecurity.com/ru-ru/research/analytics/credit-and-financial-security-2019/#id5
279
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6
bo'lgan yangi mobil ilovani o'rnatishni taklif qilishadi, bu aslida firibgarga bank kartasi
ma'lumotlariga, bankning istalgan turi uchun avtorizatsiya ma'lumotlariga kirishga imkon
beradigan zararli dasturdir.
Shuningdek, bankdan kiruvchi SMS-xabarlarni jinoyatchining raqamiga masofadan
yo'naltirish. Shunday qilib, barcha ma'lumotlarga ega bo'lgan kiberfiribgarlar mustaqil ravishda
onlayn kredit olish uchun ariza topshiradilar, ushbu operatsiyani xavfsizlik kodi-parol bilan
tasdiqlaydilar va pul mablag'larini o'z hisoblariga o'tkazadilar.
Kiberfiribgarlikning yana ikkita bir xil darajada keng tarqalgan turi - bu fishing va
pharming bank saytlarini yaratish va ulardan foydalanish. Fishing va pharming saytlari tashqi
ko'rinishi bilan bir xil bo'lgan veb-sahifalardir.
Original bank resurslari, bu yerda foydalanuvchidan shaxsiy hisobiga kirish uchun login
va parolni kiritish so'raladi. Fishing saytlaridan farqli o'laroq, pharming saytlari nafaqat veb-
sahifa dizaynini nusxalash, balki asl IP manzilni jinoiy saytga olib keladigan soxta manzil bilan
almashtiradi. Bunday resurslar spam elektron pochta xabarlari, qalqib chiquvchi reklamalar,
SMS xabarlar, shuningdek, foydalanuvchilarni soxta saytlarga yo'naltiruvchi zararli dasturlarni
yuklab olish orqali tarqatiladi.
XULOSA
So'nggi yillar ichida kiberjinoyatchilikning tez o'sishi tufayli kiberjinoyatchilikning
axborot tendentsiyalarini bashorat qilishning tadqiqot mavzusi dolzarb bo'lib qolmoqda.
Kiberjinoyatchilikning oqibatlari butun dunyo bo'ylab tadbirkorlik sub'ektlari, davlat tashkilotlari
va boshqalarning shaxsiy ma'lumotlari va ma'lumotlarini o'g'irlash, yo'qotish va tiklash natijasida
moliyaviy yo'qotishlarning ko'payishi bilan seziladi. Bu masala, ayniqsa, urush va global
pandemiya sharoitida sezilarli, chunki ular kiberjinoyatchilar va kiberfraudsterlar uchun qulay
muhit yaratadi. Shuning uchun uning oldini olish va erta aniqlash ushbu hodisaga qarshi
kurashda strategik maqsadlardir. Ijtimoiy tarmoqlar, mobil va Internet ilovalari orqali yuzaga
kelishi mumkin bo'lgan axborot tizimlari va kompyuter texnologiyalari foydalanuvchilariga
qarshi kiberjinoyatchilik masalalari bilan bog'liq ilmiy yo'nalish ham dolzarbdir. Ushbu
muammolarga yuqorida yoritib berganimiz onlayn kredit rasmiylashtirish olish jarayonlari ham
kirib ushbu jarayon amalga oshirilishida iste’molchilarning shaxsiy ma’lumotlari xavfsizligi,
ularning hisob raqamlari va bank karta ma’lumotlari himoyasi yuqori darajada himoya qilinishi
zarur. Shuningdek ushbu vaziyatda amaliyotni amalga oshirayotgan jismoniy shaxslardan ham
o’z malumotlarini turli ilova va shu kabi onlayn xizmatdan foydalanayotganlarida yuqori
darajada xavfsiz bo`lishini ta’minlashi yuzasidan mukammal kalit so`zlardan foydalanishlari
yoxud turli sms kod va xabarlar haqida begona shaxslarga ma’lumot bermasliklari ham talab
etiladi. Shunda ushbu noqonuniy harakatlar, va onlayn kredit operatsiyalarini amalga oshirishda
huquqbuzarlik holatlari yuzaga kelishi nisbatan sezilarli darajada oldi olinishi mumkin.
REFERENCES
1.
O`zbekiston Respublikasi “Kiberxavfsizlik to`g`risida”gi qonun
2.
O`zbekiston Respublikasi “Bank faoliyati to`g`risida”gi qonun 05.11.2019.y., O`RQ 580
-
son
3.
O`zbekiston Respublikasi Markaziy Bank Boshqaruvining qarori “
Bank xizmatlari
iste’molchilari bilan o‘zaro munosabatlarni amalga oshirishda tijorat banklarining
faoliyatiga qo‘yiladigan minimal talablar to‘g‘risida” nizom 02.07.2018.y, 3030
-sonli
4
https://rep.bstu.by/bitstream/handle/data/21449/175-177.pdf?sequence=1
280
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6
4.
Герасимова
Е.
А.,
Чупина
И.
П.
ОНЛАЙН
-
КРЕДИТОВАНИЕ
КАК
ПЕРСПЕКТИВНОЕ НАПРАВЛЕНИЕ В БАНКОВСКОЙ СФЕРЕ УСЛУГ
//предпринимательство. –
2017.
–
№.
5.
–
С
. 869-886.
5.
Economic crime.” [Online]. Available: https://www.europol.europa.eu/ crime
-areas-and-
trends/crime-areas/economic-crime.
6.
https://www.ptsecurity.com/ru-ru/research/analytics/credit-and-financial-security-
2019/#id5
7.
https://www.xn--80abntbpiaiicwf.xn--p1ai/blog/kredity-onlayn-vsye-chto-nuzhno-znat/
8.
https://cbu.uz/uz/press_center/releases/2441747/
9.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017
-yil 7-fevraldagi PF-4947-sonli farmoni.
O‘zbekiston Respublikasini yanada takomillashtirish bo‘yicha Harakatlar strategiyasi
to‘g‘risida.
10.
Kamolov Azim ―Tijorat banklari barqarorligini boshqarish bo‘yichaxorij tajribasi‖, 2015
Internet saytlari
11.
–
Milliy qonunchilik bazasi
12.
13.
www.uza.uz
–O‘zbekiston axborot agentligi sayti
14.
www.cbu.uz
–O‘zbekiston Respublikasi Markaziy Banki rasmiy sayti
15.
http://www.worldbank.org
–
Jahon banki rasmiy sayti
