GIPERPROLAKTINEMIYA: ETIOLOGIYASI, DIAGNOSTIKASI VA ZAMONAVIY DAVOLASH YONDASHUVLARI

1259

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6

GIPERPROLAKTINEMIYA: ETIOLOGIYASI, DIAGNOSTIKASI VA ZAMONAVIY

DAVOLASH YONDASHUVLARI

Ergasheva Gulshan Toxirovna

Osiyo Xalqaro Universiteti, Bukhoro, O’zbekiston.

E-mail:

ergashevagulshantoxirovna@oxu.uz

https://doi.org/10.5281/zenodo.15737811

Annotatsiya.

Ushbu maqolada giperprolaktinemiyaning kelib chiqish sabablari,

patofiziologik mexanizmlari, diagnostik yo‘llari hamda davolash tamoyillari keng qamrovda

bayon etilgan. Giperprolaktinemiya

—

gipotalamo-gipofizar tizim faoliyatining buzilishi

natijasida yuzaga keluvchi eng ko‘p uchraydigan endokrin sindromlardan biridir. Ushbu holat

endokrin tizimdagi disfunktsiyalar, somatik kasalliklar hamda asab-

reflektor ta’sirlar fonida

shakllanadi. Ayollar orasida uchraydigan reproduktiv muammolarning, xususan bepushtlikning

uchdan bir qismi aynan ushbu sindrom bilan bog‘liqligi aniqlangan. Maqolada patologik va

farmakologik shakllardagi giperprolaktinemiyaning asosiy klinik jihatlari, ularni farqlash
usullari hamda samarali terapevtik yondashuvlar tahlil qilingan.

Kalit so‘zlar:

giperprolaktinemiya, galaktoreya, prolaktin, jinsiy bezgak yetishmovchiligi,

sut bezlari sekretsiyasi, hayz ko‘rmaslik (amenoreya), dopamin retseptor agonistlari, kabergolin,

reproduktiv disfunktsiya.

Giperprolaktinemiya (GPRL)

—

bu qonda prolaktin (PRL) gormonining fiziologik

me’yordan ortiq darajada bo‘lishi bilan tavsiflanadigan holat bo‘lib, ayollar orasida reproduktiv
muammolar, endokrin disfunksiya va gipofiz patologiyalarining eng ko‘p uchraydigan sababi
hisoblanadi. Bu holat ko‘plab klinik ixtisosliklar: akusherlik, ginekologiya, endokrinologiya,

nevrologiya, psixiatriya va onkologiyada muhim diagnostik va davolash ahamiyatiga ega.

Ayrim mamlakatlarda giperprolaktinemiya sindromi 214 mingdan 2 milliongacha

odamga ta'sir qilishi mumkin, ularning 80 foizi tug'ish yoshidagi ayollardir [2]. Oligomenoreya,
amenoreya kabi hayz davrining buzilishida giperprolaktinemiyaning chastotasi 40%,
bepushtlikda esa 18-25% ni tashkil qiladi [3]

Prolaktin: fiziologiyasi va regulyatsiyasi
PRL

—

bu 199 aminokislotadan iborat bo‘lgan polipeptid gormon bo‘lib, oldingi

gipofizda joylashgan laktotrof hujayralar tomonidan sekretsiya qilinadi. U sut bezlari,

tuxumdonlar, yurak, miya, jigar, immun tizimi va buyraklarda o‘z reseptorlariga ega.

PRL sekretsiyasi gipotalamus tomonidan boshqariladi, ayniqsa dopamin PRL ni inhibe

qiluvchi asosiy neyromediator sifatida faoliyat yuritadi. Dopamin agonistlari D2-reseptorlarni
stimulyatsiya qilish orqali PRL darajasini pasaytiradi.

Etiologiya va klassifikatsiya

Giperprolaktinemiya sabablari uch toifaga bo‘linadi:

1. Fiziologik:
Homiladorlik (20

–

25 xaftada PRL darajasi maksimal)

Laktatsiya
Uyqu, jinsiy aloqa, stress
Ovqatlanish (ayniqsa oqsilga boy)
2. Patologik:

Gipofiz o‘smalari: Prolaktinoma (mikro <10 mm, makro >10 mm)

Endokrin kasalliklar: Gipotiroidizm, SPKY, adrenal yetishmovchilik

1260

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6

Sistematik kasalliklar: Surunkali buyrak yetishmovchiligi, jigar tsirrozi, epilepsiya

3. Dori vositalar bilan bog‘liq:

D2-blokatorlar: metoklopramid, risperidon, fenotiazinlar
Estrogenlar, antidepressantlar, opiatlar
Neyroleptiklar (neyroleptik giperprolaktinemiya 48

–

93% hollarda uchraydi)

Klinik ko‘rinishlar

Ayollar uchun xos simptomlar:
Oligomenoreya yoki amenoreya (40

–

60%)

Giperprolaktinemik galaktoreya (50

–

80%)

Gormonal bepushtlik (40%)
Gipoestrogenemiya (frigidlik, vaginal quruqlik)

Ko‘krak bezlarining o‘sishi, galaktoreya (3 daraja)

Makroprolaktinoma holatida: bosh og‘rig‘i, ko‘rish buzilishi, gipopituitarizm

Boshqa simptomlar:

Oqsil va yog‘ almashinuvi buzilishi: dislipidemiya, insulinrezistentlik

Ortiqcha vazn va semirish (65%)
Psixoemotsional buzilishlar (asteniya, labillik)
Farmakologik giperprolaktinemiya
Dori vositalarini qo'llash fonida patologik giperprolaktinemiya paydo bo'lishi mumkin

(farmakologik giperprolaktinemiya). Ushbu dorilar ro'yxati yuqorida keltirilgan. Ushbu dorilar
antidopamin ta'siriga ega, bu qondagi PRL darajasini oshiradi. Verapamil 8,5% hollarda
giperprolaktinemiyaga olib keladi va estrogenlarning yuqori miqdori bo'lgan og'iz
kontratseptivlaridan foydalanish bemorlarning 12-30% da PRL darajasining oshishiga olib
keladi. m-retseptorlarga ta'sir qiluvchi opiatlar va kokain engil giperprolaktinemiyaga olib
keladi. Metoklopramid, risperidon, fenotiazin bilan davolash paytida qonda PRL
kontsentratsiyasining 5000 mIU / l (250 mg / l) dan oshishi prolaktinoma mavjudligini ko'rsatadi.

So'nggi yillarda neyroleptik giperprolaktinemiya deb ataladigan narsa alohida ahamiyatga

ega bo'ldi. Neyroleptiklarni qabul qilishda D2 retseptorlari blokadasi fonida hosil bo'ladi, bu
gipotalamus dopamin darajasining pasayishiga olib keladi, bu gipofiz bezining laktotrofik
hujayralari tomonidan PRL sekretsiyasiga inhibitiv ta'sir ko'rsatadi, bu esa PRL sekretsiyasining
oshishiga olib keladi. Neyroleptik giperprolaktinemiya sindromi reproduktiv yoshdagi
ayollarning 48-93 foizida uchraydi.

Giperprolaktinemiya diagnostikasi
Qon zardobidagi PRL darajasini aniqlash giperprolaktinemiyaning asosiy diagnostik

mezoni hisoblanadi. Qon zardobida ko'tarilgan PRL darajasini talqin qilishda uning stress,
jismoniy zo'riqish paytida ko'payishini, shuningdek, bitta bemorda ushbu ko'rsatkichning
o'zgaruvchanligini hisobga olish kerak. Chet ellik ko'rsatmalarda venipunktura paytida stress
bo'lmaganda qon zardobida PRL darajasining bir marta ortishi giperprolaktinemiyani tashxislash
uchun yetarli. Ko'pgina rus mutaxassislarining fikriga ko'ra, ushbu tashxisni qo'yish uchun qon
zardobidagi PRL miqdorini ikki marta aniqlash kerak. PRLni aniqlash uchun qon och qoringa
ertalab 8 dan 11 gacha olinadi. Ushbu tadqiqotdan oldin ginekologik tekshiruv o'tkazish tavsiya
etilmaydi. Prolaktin muntazam hayz ko'rish siklining ritmi bilan 2-3 kunlarda, amenore bilan esa
har qanday kunda aniqlanadi. Takroriy tadqiqot muntazam hayz ko'rish bilan tsiklning 2-3-
kunlarida va anovulyatsiya bilan - 10-14 kundan keyin amalga oshiriladi.

PRL darajasini aniqlash: ertalab, och qoringa, 2

–

3 kun oraliqda ikki marta

1261

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6

Normal: <530 mME/l
Mikroprolaktinoma: >5000 mME/l
Makroprolaktinoma: >10 000 mME/l
Makroprolaktin aniqlash: PEG-precipitatsiya (ahamyatsiz biologik aktivlik)
Gormonlar: TSH, FT4, LH, FSH, estradiol, testosteron, kortizol
Sinovlar (tiroliberin, levodopa va boshqalar) yordamida PRL tarkibini aniqlash

giperprolaktinemiya tashxisi uchun bazal PRL darajasini o'lchashga nisbatan hech qanday
afzalliklarga ega emas. PRL tarkibi o'zgaruvchan bo'lgani uchun uning darajasi o'simta hajmiga
bog'liq emas. Shunga qaramay, taxminiy taxmin qilish mumkinki, ko'p hollarda qon zardobidagi
PRL miqdori 5000 mIU / L (250 mg / L) dan yuqori bo'lsa, mikroadenomalar uchun, PRL
darajasi 10 000 mIU / L (500 mg / L) dan yuqori bo'lsa, makroprolaktinomalar uchun
xarakterlidir va PRL2000 mIU / L (100 mg/l) dan past bo'ladi. neoplastik bo'lmagan

giperprolaktinemiyada kuzatiladi. Ko’rish mumkinki, o'simta kattaligi va qon zardobidagi PRL

darajasi o'rtasidagi mos kelmasligini gipofiz sopi siqilishi bilan solar mintaqada hajmli
shakllanish yoki nomukammal laboratoriya diagnostikasi bilan izohlash mumkin - "NOOK
effekti".

"NOOK effekti" PRL tarkibini, shuningdek, boshqa peptid gormonlarini aniqlash

usulining artefaktidir, bunda gormonning sezilarli konsentratsiyasida bu daraja biroz ko'tarilishi
yoki normal bo'lishi mumkin.

Katta adenoma o'lchamlari va PRL darajasining biroz oshishi o'rtasidagi tafovut bo'lsa,

noto'g'ri natijalarni istisno qilish uchun qon zardobini ketma-ket suyultirish kerak. O'z navbatida,
qon zardobida PRL kontsentratsiyasining oshishi klinik belgilar bo'lmasa, ko'pincha
makroprolaktinemiya fenomeni tufayli yuzaga keladi, bunda PRL ning monomerik fraktsiyalari
emas, balki polimerik dimerlar yoki immunoglobulin G sinfiga ega PRL molekulalarining
komplekslari, ammo molekulyar og'irligi katta bo'lmagan. Shuning uchun asemptomatik
giperprolaktinemiya bilan og'rigan bemorlarda makroprolaktinemiya fenomenini istisno qilish
tavsiya etiladi. Hozirgi vaqtda makroprolaktin etilen glikol bilan cho'kma reaktsiyasi yordamida
aniqlanadi.

2. Instrumental tekshiruvlar:
Agar gipotalamus-gipofiz mintaqasidagi o'smaga shubha qilingan bo'lsa (bosh og'rig'i,

ko'rishning buzilishi va boshqalar), kontrastni kuchaytirish bilan T1 va T2 vaznli tomografiyada
miyaning magnit-rezonans tomografiyasi (MRI) tavsiya etiladi. Agar MRI imkoni bo'lmasa,
yuqori aniqlikdagi kompyuter tomografiyasi (KT) o'tkazilishi kerak [13]. Agar
makroprolaktinoma yoki suprasellar o'sishi bilan gipofiz adenomasi aniqlansa, oftalmolog
maslahati talab qilinadi (ko'rish keskinligini, optik asab holatini, kompyuter perimetrini
baholash).

Uzoq muddatli giperprolaktinemiya bo'lsa, osteoporozni tashxislash uchun rentgenli

osteodensitometriya tavsiya etiladi. Oila tarixi og'ir bo'lgan hollarda - prolaktinomaning boshqa
endokrin kasalliklar bilan kombinatsiyasi; prolaktinomalar bir qator irsiy sindromlarga kirishi
mumkinligini hisobga olib, genetik tadqiqot o'tkazish maqsadga muvofiqdir.

DAVOLASH
1. Medikamentoz terapiya

—

asosiy yondashuv

Kaberogolin (Dostinex): 0.25

–3 mg/hafta. Eng samarali va kam nojo‘ya ta’sirli

Bromokriptin: 2.5

–7.5 mg/kun, ko‘proq nojo‘ya ta’sirga ega

Hinagolid: D2-selektiv, neergolin derivati

1262

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6

PRL darajasini kamaytiradi, o‘smaning hajmini kichraytiradi, fertilitetni tiklaydi

2. Jarrohlik aralashuvi

Ko‘rsatmalar: davo samarasizligi, PRL >100 000 mME/l, ko‘rish o‘tkirligi pasayishi

Yondashuv: transsfenoidal adenomoktomiya
3. Radioterapiya

Qayta o‘suvchi yoki invaziv o‘smalarda qo‘llanadi

Giperprolaktinemiya va homiladorlik

Mikropolakrinomada homiladorlik xavfsiz (o‘sma o‘sishi xavfi <5%)

Makroprolaktinomada 31% holatda o‘sma o‘sishi kuzatiladi

Dori vositalari (kaberogolin) homiladorlik aniqlangach to‘xtatiladi

Ko‘krak suti bilan oziqlantirish ko‘p hollarda mumkin, lekin 6–

12 oy bilan cheklanadi

Bepushtlik va gipogonadizmni davolash
PRL darajasi normallashganda 72

–

90% ayollarda ovulyatsiya tiklanadi

Ovulyatsiya bo‘lmasa: klomifen + hCG + gestagenlar

Uzoq davom etgan GPRL (10 yildan ortiq)

—

yomon prognoz

Gipoestrogenli ayollarga HRT: estradiol + gestagenlar (45

–

52 yoshgacha)

Metabolik ta’siri

PRL ishtahani oshiradi (oreksigenik effekt), leptin-rezistentlik chaqiradi
Semirish, metabolik sindrom, giperglikemiya, dislipidemiya
GPRL yurak-

qon tomir kasalliklari va o‘lim ko‘rsatkichlari bilan bog‘liq

Xulosa

Giperprolaktinemiya

—

keng klinik spektrga ega kompleks holat bo‘lib, uni erta aniqlash

va zamonaviy davolash yondashuvlari yordamida ko‘plab reproduktiv, endokrin va nevrologik

asoratlarning oldini olish mumkin. Shunday qilib, giperprolaktinemiya gipotalamus-gipofiz-

tuxumdon tizimi faoliyatining buzilishi natijasida yuzaga kelgan sindrom bo‘lib, qon zardobida
prolaktin ko‘rsatkichining yuqori bo‘lishi bilan kechadi. Uning bevosita patologik va
farmokologik shakllari organizmga o‘z ta’sirini ko‘rsatib, turli reproduktiv simptomlar bilan
klinikada namoyon bo‘ladi. Mazkur tadqiqotdan ma’lum bo‘ldiki, Giperprolaktinemiyani
davolashga qat’iyan individual tarzda yondashish zarur. Dori vositalaridan dopamin agonistlarini
qo‘llash ham, adenomektomiya ham prolaktin miqdorini yaqqol kamaytirganliklari uchun ushbu

ikki usul birbirlarini inkor etmaydi. Giperprolaktinemiyani boshqa kasalliklardan hamda ushbu

dardning o‘smali shakllaridan farqlash uchun zamonaviy diagnostik yondashuvlar, jumladan,
genetik tadqiqotlar muhim ahamiyatga ega. Kasallikning patogenezini toʻgʻri tushunish, aniq
tashxis va samarali davolash usullarini qoʻllashni ta’minlaydi. Shu sababli, giperprolaktinemiya

sindromiga oid ilmiy tadqiqotlarni davom ettirish uning davolashda yangi yondashuvlarni ishlab

chiqishda muhim oʻrin tutadi.

Adabiyotlar ro’yxati

1.

Себко Татьяна Васильевна, Хейдар Л.А., & Конеева С.С. (2016).

Гиперпролактинемия. Российский медицинский журнал, 22 (5), 250

-259.

2.

Насырова, X. К., Кадырова, Д. А., Халимова, З. Ю., & Зиямухамедова, С. А. (2010).

Сравнительная оценка цитологического исследования смешанной слюны при
аденомах гипофиза.

Врач

-

аспирант

,

38

(1), 42-46.

1263

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6

3.

Ergasheva, G. (2025). POLYCYSTIC OVARY SYNDROME: A COMPREHENSIVE

OVERVIEW AND CURRENT TREATMENT APPROACHES.

Modern Science and

Research

,

4

(4), 937-944.

4.

Narzulaeva, U. R., & Bekkulova, M. A. (2023). Arterial gipertenziya etiologiyasida

dislipidemiyaning xavf omili sifatidagi roli.

Science and Education

,

4

(2), 415-419.

5.

Ergasheva, G. (2025). CYTOLOGICAL DIAGNOSIS OF THYROID DISEASES:

PRACTICAL SIGNIFICANCE AND MODERN APPROACHES.

Modern Science and

Research

,

4

(5), 1649-1656.

6.

Ergasheva, G. (2025). ACROMEGALY: A SEVERE NEUROENDOCRINE

DISORDER WITH MULTISYSTEM MANIFESTATIONS.

Modern Science and

Research

,

4

(3), 1123-1131.

7.

Ergasheva, G. (2024). THE ROLE OF CORRECTIONAL PEDAGOGY IN

ORGANIZING THE EDUCATION OF CHILDREN WITH DISABILITIES.

Ethiopian

International Journal of Multidisciplinary Research

,

11

(06), 206-207.

8.

Zikrillaev, F. A. (2024). Cardiorehabilitations from Physiotherapeutic Treatments in

Cardiovascular Diseases.

American Journal of Bioscience and Clinical Integrity

,

1

(10),

96-102.

9.

Зикриллаев, Ф. А. (2024). ОПРЕДЕЛЕНИЕ РАННИХ ФАКТОРОВ РИСКА

ХРОНИЧЕСКОЙ БОЛЕЗНИ ПОЧЕК В ПУБЕРТНОМ ВОЗРАСТЕ.

Modern

education and development

,

16

(7), 166-180.

10.

Toxirovna, E. G. (2024). QALQONSIMON BEZ KASALLIKLARIDAN HASHIMOTO

TIREODIT KASALLIGINING MORFOFUN

KSIONAL O’ZIGA XOSLIGI.

Modern

education and development

,

16

(7), 120-135.

11.

Toxirovna,

E.

G.

(2024).

REVMATOID

ARTRIT:

BO’G'IMLAR

YALLIG'LANISHINING SABABLARI, KLINIK BELGILARI, OQIBATLARI VA
ZAMONAVIY

DAVOLASH

YONDASHUVLARI.

Modern

education

and

development

,

16

(7), 136-148.

12.

Эргашева, Г. Т. (2024). ОЦЕНКА КЛИНИЧЕСКОЙ ЭФФЕКТИВНОСТИ

ОРЛИСТАТА

У

БОЛЬНЫХ

ОЖИРЕНИЕМ

И

АРТЕРИАЛЬНОЙ

ГИПЕРТЕНЗИЕЙ.

Modern education and development

,

16

(7), 92-105.

13.

Ergasheva, G. T. (2024). THE SPECIFICITY OFAUTOIMMUNE THYROIDITIS IN

PREGNANCY.

European Journal of Modern Medicine and Practice

,

4

(11), 448-453.

14.

Эргашева, Г. Т. (2024). ИССЛЕДОВАНИЕ ФУНКЦИИ ЩИТОВИДНОЙ ЖЕЛЕЗЫ

ПРИ ТИРЕОИДИТЕ ХАШИМОТО.

Modern education and development

,

16

(7), 106-

119.

15.

Toxirovna, E. G. (2024). GIPOFIZ ADENOMASINI NAZORAT QILISHDA

KONSERVATIV JARROHLIK VA RADIATSIYA TERAPIYASINING UZOQ
MUDDATLI SAMARADORLIGI.

Modern education and development

,

16

(7), 79-91.

16.

ERGASHEVA,

G.

T.

(2024).

OBESITY

AND

OVARIAN

INSUFFICIENCY.

Valeology: International Journal of Medical Anthropology and

Bioethics

,

2

(09), 106-111.

17.

Ergasheva, G. T. (2024). Modern Methods in the Diagnosis of Autoimmune

Thyroiditis.

American Journal of Bioscience and Clinical Integrity

,

1

(10), 43-50.

18.

Tokhirovna, E. G. (2024). COEXISTENCE OF CARDIOVASCULAR DISEASES IN

PATIENTS WITH TYPE 2 DIABETES.

TADQIQOTLAR. UZ

,

40

(3), 55-62.

1264

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6

19.

Toxirovna, E. G. (2024). DETERMINATION AND STUDY OF GLYCEMIA IN

PATIENTS WITH TYPE 2 DIABETES MELLITUS WITH COMORBID
DISEASES.

TADQIQOTLAR. UZ

,

40

(3), 71-77.

20.

Toxirovna, E. G. (2024). XOMILADORLIKDA QANDLI DIABET KELTIRIB

CHIQARUVCHI

XAVF

OMILLARINI

ERTA

ANIQLASH

USULLARI.

TADQIQOTLAR. UZ

,

40

(3), 63-70.

21.

Toxirovna, E. G. (2024). QANDLI DIABET 2-TIP VA KOMORBID KASALLIKLARI

BO’LGAN BEMORLARDA GLIKEMIK NAZORAT.

TADQIQOTLAR. UZ

,

40

(3), 48-

54.

22.

Tokhirovna, E. G. (2024). MECHANISM OF ACTION OF METFORMIN

(BIGUANIDE) IN TYPE 2 DIABETES.

JOURNAL OF HEALTHCARE AND LIFE-

SCIENCE RESEARCH

,

3

(5), 210-216.

23.

Tokhirovna, E. G. (2024). THE ROLE OF METFORMIN (GLIFORMIN) IN THE

TREATMENT OF PATIENTS WITH TYPE 2 DIABETES MELLITUS.

EUROPEAN

JOURNAL OF MODERN MEDICINE AND PRACTICE

,

4

(4), 171-177.

24.

Эргашева, Г. Т. (2024). Эффект Применения Бигуанида При Сахарным Диабетом 2

Типа И Covid

-19.

Research Journal of Trauma and Disability Studies

,

3

(3), 55-61.

25.

Toxirovna, E. G. (2024). QANDLI DIABET 2 TUR VA YURAK QON TOMIR

KASALLIKLARINING BEMOLARDA BIRGALIKDA KECHISHI.

ОБРАЗОВАНИЕ

НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ

,

38

(7), 202-209.

26.

Эргашева, Г. Т. (2024). СОСУЩЕСТВОВАНИЕ ДИАБЕТА 2 ТИПА И СЕРДЕЧНО

-

СОСУДИСТЫХ ЗАБОЛЕВАНИЙ У ПАЦИЕНТОВ.

ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И

ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ

,

38

(7), 219-226.

27.

Эргашева, Г. Т. (2024). СНИЖЕНИЕ РИСКА ОСЛОЖНЕНИЙ У БОЛЬНЫХ

САХАРНЫМ

ДИАБЕТОМ

2

ТИПА

И

СЕРДЕЧНО

-

СОСУДИСТЫМИ

ЗАБОЛЕВАНИЯМИ.

Образование Наука И Инновационные Идеи В Мире

,

38

(7),

210-218.

28.

Tokhirovna, E. G. (2024). CLINICAL AND MORPHOLOGICAL ASPECTS OF THE

COURSE OF ARTERIAL HYPERTENSION.

Лучшие интеллектуальные

исследования

,

12

(4), 234-243.

29.

Tokhirovna, E. G. Studying the Causes of the Relationship between Type 2 Diabetes and

Obesity.

Published in International Journal of Trend in Scientific Research and

Development (ijtsrd), ISSN

, 2456-6470.

30.

Toxirovna, E. G. (2024). ARTERIAL GIPERTENZIYA KURSINING KLINIK VA

MORFOLOGIK JIHATLARI.

Лучшие интеллектуальные исследования

,

12

(4), 244-

253.

31.

Эргашева, Г. Т. (2024). НОВЫЕ АСПЕКТЫ ТЕЧЕНИЕ АРТЕРИАЛЬНОЙ

ГИПЕРТОНИИ У ВЗРОСЛОГО НАСЕЛЕНИЕ.

Лучшие интеллектуальные

исследования

,

12

(4), 224-233.

32.

Эргашева, Г. Т. (2024). ФАКТОРЫ РИСКА РАЗВИТИЯ САХАРНОГО ДИАБЕТА 2

ТИПА.

ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ

,

36

(5), 70-

74.

33.

Эргашева, Г. Т. (2024). ОСЛОЖНЕНИЯ САХАРНОГО ДИАБЕТА 2 ТИПА

ХАРАКТЕРНЫ ДЛЯ КОГНИТИВНЫХ НАРУШЕНИЙ.

TADQIQOTLAR. UZ

,

30

(3),

112-119.

1265

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6

34.

Эргашева, Г. Т. (2023). Исследование Причин Связи Диабета 2 Типа И

Ожирения.

Research Journal of Trauma and Disability Studies

,

2

(12), 305-311.

35.

Tokhirovna, E. G. (2024). Risk factors for developing type 2 diabetes

mellitus.

ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ

,

36

(5),

64-69.

36.

Toxirovna, E. G. (2024). QANDLI DIABET 2-

TUR VA O’LIMNI KELTIRIB

CHIQARUVCHI SABABLAR.

Лучшие интеллектуальные исследования

,

14

(4), 86-

93.

37.

Tokhirovna, E. G. (2023). Study of clinical characteristics of patients with type 2 diabetes

mellitus in middle and old age.

Journal of Science in Medicine and Life

,

1

(4), 16-19.

38.

Toxirovna, E. G. (2024). GIPERPROLAKTINEMIYA KLINIK BELGILARI VA

BEPUSHTLIKKA SABAB BO’LUVCHI OMILLAR.

Лучшие интеллектуальные

исследования

,

14

(4), 168-175.

39.

Toxirovna, E. G. (2023). QANDLI DIABET 2-

TUR VA SEMIZLIKNING O’ZARO

BOG’LIQLIK

SABABLARINI

O’RGANISH.

Ta'lim

innovatsiyasi

va

integratsiyasi

,

10

(3), 168-173.

40.

Saidova, L. B., & Ergashev, G. T. (2022). Improvement of rehabilitation and

rehabilitation criteria for patients with type 2 diabetes.

41.

Эргашева, Г. Т. (2023). Изучение Клинических Особенностей Больных Сахарным

Диабетом 2 Типа Среднего И Пожилого Возраста.

Central Asian Journal of Medical

and Natural Science

,

4

(6), 274-276.

42.

Toxirovna, E. G. (2023). O’RTA VA KEKSA YOSHLI BEMORLARDA 2

-TUR

QANDLI

DIABET

KECHISHINING

KLINIKO-MORFOLOGIK

XUSUSIYATLARI.

ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В

МИРЕ

,

33

(1), 164-166.

43.

Ergasheva, G. T. (2022). QANDLI DIABET BILAN KASALLANGANLARDA

REABILITATSIYA

MEZONLARINI

TAKOMILASHTIRISH.

TA'LIM

VA

RIVOJLANISH TAHLILI ONLAYN ILMIY JURNALI

,

2

(12), 335-337.

44.

Ergasheva, G. (2024). METHODS TO PREVENT SIDE EFFECTS OF DIABETES

MELLITUS IN SICK PATIENTS WITH TYPE 2 DIABETES.

Журнал академических

исследований нового Узбекистана

,

1

(2), 12-16.

45.

ГТ,

Э.,

&

Саидова,

Л.

Б.

(2022).

СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ

РЕАБИЛИТАЦИОННО

-

ВОССТАНОВИТЕЛЬНЫХ КРИТЕРИЕВ БОЛЬНЫХ С

СД

-

2 ТИПА.

TA'LIM VA RIVOJLANISH TAHLILI ONLAYN ILMIY JURNALI

,

2

(12),

206-209.

46.

Toxirovna, E. G. (2025). YURAK-QON TOMIR TIZIMI KASALLIKLARIDA

BEMORLAR PARVARISHINING O’ZIGA XOSLIGI.

Modern education and

development

,

20

(2), 38-46.

47.

Ergasheva,

G.

(2025).

PECULIARITIES

WHEN

ACCOMPANIED

BY

HYPOTHYROIDISM AND IODINE DEFICIENCY IN PATIENTS WITH ADRENAL
GLAND PATHOLOGY.

Modern Science and Research

,

4

(2), 1133-1140.

48.

Tokhirovna, E. G. (2024). Relationship of the Functional States of the Thyroid and the

Reproductive System in Women under Iodine Deficiency.

Journal of Science in Medicine

and Life

,

2

(6), 89-94.

1266

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6

49.

Зикриллаев, Ф. А. (2024). РОЛЬ ПРЕПАРАТОВ ЛЕРКАНИДИПИНА И

АМЛОДИПИНА В ЛЕЧЕНИИ АРТЕРИАЛЬНОЙ ГИПЕРТЕНЗИИ ПРИ
ХРОНИЧЕСКОЙ БОЛЕЗНИ ПОЧЕК.

Modern education and development

,

16

(7), 213-

229.

50.

Хафизова, М. Н., & Халимова, Ю. С. (2024). МОТИВАЦИОННЫЕ МЕТОДЫ ПРИ

ОБУЧЕНИИ ЛАТЫНИ И МЕДИЦИНСКОЙ ТЕРМИНОЛОГИИ.

ОБРАЗОВАНИЕ

НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ

,

55

(2), 165-171.

51.

Халимова, Ю. С., & Хафизова, М. Н. (2024). ОСОБЕННОСТИ СОЗРЕВАНИЕ И

ФУНКЦИОНИРОВАНИЕ

ЯИЧНИКОВ.

ОБРАЗОВАНИЕ

НАУКА

И

ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ

,

55

(2), 188-194.

52.

Халимова, Ю. С., & Хафизова, М. Н. (2024). КЛИНИЧЕСКИЕ АСПЕКТЫ ЛИЦ

ЗЛОУПОТРЕБЛЯЮЩЕЕСЯ

ЭНЕРГЕТИЧЕСКИМИ

НАПИТКАМИ.

TADQIQOTLAR. UZ

,

40

(5), 199-207.

53.

Халимова, Ю. С., & Хафизова, М. Н. (2024). кафедра Клинических наук Азиатский

международный университет Бухара, Узбекистан.

Modern education and

development

,

10

(1), 60-75.

54.

Халимова, Ю. С., & Хафизова, М. Н. (2024). КЛИНИЧЕСКИЕ ОСОБЕННОСТИ

ЗАБОЛЕВАНИЙ ВНУТРЕННИХ ОРГАНОВ У ЛИЦ, СТРАДАЮЩИХ
АЛКОГОЛЬНОЙ ЗАВИСИМОСТЬЮ.

TADQIQOTLAR. UZ

,

40

(5), 240-250.

55.

Халимова, Ю. С., & Хафизова, М. Н. (2024). МОРФО

-

ФУНКЦИОНАЛЬНЫЕ И

КЛИНИЧЕСКИЕ АСПЕКТЫ ФОРМИРОВАНИЯ КОЖНЫХ ПОКРОВОВ.

Modern

education and development

,

10

(1), 76-90.

56.

Khalimova, Y. S. (2024). Features of Sperm Development: Spermatogenesis and

Fertilization.

American Journal of Bioscience and Clinical Integrity

,

1

(11), 90-98.

57.

Salokhiddinovna, K. Y., & Nematilloevna, K. M. (2024). MODERN MORPHOLOGY

OF HEMATOPOIETIC ORGANS.

Modern education and development

,

16

(9), 50-60.

58.

Khalimova, Y. (2025). MORPHOLOGY OF PATHOLOGICAL FORMS OF

PLATELETS.

Modern Science and Research

,

4

(2), 749-759.

59.

Salokhiddinovna, K. Y., & Nematilloevna, K. M. (2025). MODERN MORPHOLOGY

OF HEMATOPOIETIC ORGANS.

Modern education and development

,

19

(2), 498-508.

60.

Халимова, Ю. С., & Хафизова, М. Н. (2025). СОВРЕМЕННАЯ МОРФОЛОГИЯ

КРОВЕТВОРНЫХ ОРГАНОВ.

Modern education and development

,

19

(2), 487-497.

61.

Халимова, Ю. С., & Хафизова, М. Н. (2025). ГИСТОЛОГИЧЕСКАЯ

СТРУКТУРНАЯ

МОРФОЛОГИЯ

НЕФРОНОВ.

Modern

education

and

development

,

19

(2), 464-475.

62.

Saloxiddinovna, X. Y., & Nematilloevna, X. M. (2025). NEFRONLARNING

GISTOLOGIK

TUZILISH

MORFOLOGIYASI.

Modern

education

and

development

,

19

(2), 509-520.

63.

Saloxiddinovna, X. Y., & Ne’matilloyevna, X. M. (2025). QON YARATUVCHI

A'ZOLARNING ZAMONAVIY MORFOLOGIYASI.

Modern education and

development

,

19

(2), 476-486.

64.

Xalimova, Y. (2025). MODERN CONCEPTS OF BIOCHEMISTRY OF BLOOD

COAGULATION.

Modern Science and Research

,

4

(3), 769-777.

65.

Xalimova,

Y.

(2025).

JIGAR

SIRROZIDAGI

GEMATOLOGIK

TADQIQOTLAR.

Modern Science and Research

,

4

(4), 409-418.

1267

ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 6

66.

Халимова, Ю. (2025). ГЕМАТОЛОГИЧЕСКИЕ ИССЛЕДОВАНИЯ ПРИ ЦИРРОЗЕ

ПЕЧЕНИ.

Modern Science and Research

,

4

(4), 419-428.

67.

Xalimova, Y. (2025). HEMATOLOGICAL STUDIES IN LIVER CIRRHOSIS.

Modern

Science and Research

,

4

(4), 1066-1074.

68.

Халимова, Ю. С. (2025). СОВРЕМЕННЫЕ ПРЕДСТАВЛЕНИЯ О БИОХИМИИ

СВЕРТЫВАНИЯ КРОВИ.

Tadqiqotlar

,

59

(1), 16-23.

69.

Халимова, Ю. С. (2025). АКТУАЛЬНЫЕ ПРОБЛЕМЫ И КЛИНИЧЕСКИЕ

ОСОБЕННОСТИ

ТЕЧЕНИЯ

СИНДРОМА

ПОЛИКИСТОЗНЫХ

ЯИЧНИКОВ.

Tadqiqotlar

,

59

(1), 24-34.

70.

Халимова, Ю. С. (2025). КЛИНИЧЕСКИЕ И МОРФОЛОГИЧЕСКИЕ

ОСОБЕННОСТИ

ГЕМОЛИТИЧЕСКОЙ

БОЛЕЗНИ

НОВОРОЖДЕННЫХ.

Tadqiqotlar

,

59

(1), 9-15.