ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 8 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
24
ANDIJON VILOYAT TARIXI VA MADANIYAT DAVLAT MUZEYI
Uraimova Masturaxon Abdusattarovna
Andijon viloyat tarixi va madiniyat davlat muzeyi ilmiy xodimi.
https://doi.org/10.5281/zenodo.16731932
Annotatsiya.
Ushbu maqolada Andijon viloyat tarix va madaniyat davlat muzeyi
to’g’
risida batafsil ahboron beriladi.
Kalit so‘zlar:
muzey, eksponatlar, bilimlari.
АНДИЖАНСКИЙ ОБЛАСТНОЙ ГОСУДАРСТВЕННЫЙ
ИСТОРИКО
-
КУЛЬТУРНЫЙ МУЗЕЙ
Аннотация
.
В статье представлена подробная информация об Андижанском
областном государственном историко
-
культурном музее.
Ключевые слова:
музей, экспонаты, знания.
ANDIZHAN REGIONAL STATE MUSEUM OF HISTORY AND CULTURE
Annotation.
This article provides detailed information about the Andizhan Regional State
Museum of History and Culture.
Keywords:
museum, exhibits, knowledge.
KIRISH
Zamonaviy Andijon O‘zbekistonning yirik sanoat shahri bo‘lib, gullab
-yashnayotgan
Farg‘ona vodiysining janubi
-sharqida joylashgan. Qadim zamonlardan beri shahar mintaqaning
hunarmandchilik markazlaridan biri bo'lib kelgan.
Bu yerda kulolchilik va qolipli kulolchilik, zardoʻzlik, misga naqsh solish va naqqoshlik
rivojlangan, andijonlik hunarmandlarning mahsulotlari Buyuk ipak yoʻli boʻylab mashhur
boʻlgan.
Andijon viloyat tarix va madaniyat davlat muzeyida 60 mingdan ortiq ek
sponat Farg‘ona
vodiysi tarixi, hayoti, madaniyati, xalq hunarmandchiligi haqida so‘zlab beradi.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 8 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
25
Hindistondagi buyuk sarkarda, shoir va Buyuk Boburiylar saltanati asoschisi
–
Zahiriddin
Boburning vatani bo‘lgan Andijon shahrida Boburning hayoti va faoliyatiga oid eksponatlarni
jamlagan Bobur memorial uy-
muzeyi faoliyat ko‘rsatmoqda.
Bu yerda Adabiyot va san’at muzeyi ham mavjud bo‘lib, u yerda zamonaviy andijonlik
ustalarning rasm, haykaltaroshlik va grafika asarlarining kichik ko‘rgazmasini tomosha qilish
mumkin.
Farg‘ona vodiysi qadimdan boy hudud bo‘lgan. Farg'ona hududida turli davrlarda kuchli
davlatlar mavjud bo'lib, ular o'zlariga ulkan meros qoldirdi. Bular me’morchilik, amaliy san’at
yodgorliklari, antik davrga oid turli topilmalar, haykaltaroshlik va san’at asarlaridir. Bugungi
kunda bu yodgorliklar olimlar tomonidan puxta o‘rganilib, O‘zbekistonning turli muzeylarida
saqlanmoqda.
Ana shunday muzeylardan biri Andijon viloyat tarix va madaniyat davlat muzeyidir.
Muzey fondida to‘plangan barcha eksponatlar Farg‘ona viloyatidan topilgan yoki shu
hudud tarixiga oid.
Viloyat tarix va madaniyat davlat muzeyida butun kolleksiya ko'plab sohalarga bo'lingan:
etnografiya, tasviriy san'at, amaliy hunarmandchilik, arxeologiya va boshqalar.
Muzeyda Farg‘ona viloyati tarixining qadimgi, antik va o‘rta asrlardagi Farg‘ona viloyati
aholisi hayotidan hikoya qiluvchi ulkan eksponatlar to‘plami taqdim etilgan.
Muzeyning boʻlim va filiallari 6 ta binoda joylashgan.
Andijon viloyati davlat tarix va madaniyat muzeyi bosh binosida tarix bo‘limining
“Qadimiy va navqiron Andijon tarixi” ko‘rgazmalari hamda muzeyning “Vodiy tabiati, o‘simlik
va hayvonot dunyosi” fondida saqlanayotgan viloyat rassomlari va xalq amaliy san’ati
ustalarining ko‘rgazmalari tashkil etilgan.
Ko'rgazmalar 2017 yilda qayta tiklandi. Eksponatlar va ko'rgazmalar muntazam ravishda
yangilanib, to'ldirilib boriladi.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 8 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
26
Tarixiy bo‘lim ko‘rgazmasida Farg‘ona vodiysida davlatchilikning tarixi, paydo bo‘lishi
va rivojlanishi aks ettirilgan. Shaharning kelib chiqishi haqida yozma manbalar yo'qligi sababli
ular arxeologik tadqiqotlarga tayanishga majbur.
Muzey tomonidan Samarqand shahar arxeologiya instituti arxeologlari bilan hamkorlikda
tashkil etilgan ilmiy ekspeditsiyalar natijasida Dalverzintepa, Elatan, Sho‘rtepa, G‘ayrattepa,
Chordon, Mingepe va Lumbitepa, shuningdek, viloyatdagi 200 dan ortiq qadimiy arxeologik
yodgorliklarda qazishmalar olib borildi. Ushbu joylardan topilgan buyumlar muzey
ko'rgazmasida namoyish etiladi.
Andijon hududidan topilgan eng qadimgi manzilgohlardan biri Chust madaniyatiga
mansub bronza davriga oid Dalverzin shahridir. Miloddan avvalgi 2-
asrda Fargʻonaga borgan
Chjan Tszyan maʼlumotlarida keltirilgan Davan shtatidagi 70 ta shahardan 22 tasi koʻrgazmada
koʻrsatilgan. Dehqonchilik va chorvachilik, ijtimoiy
-iqtisodiy taraqqiyot, hunarmandchilikning
rivojlanishi, diniy tafakkur rivojida zardushtiylikning qaror topishi madaniy aloqalarning
rivojlanishi bilan davlatlarning shakllanishida muhim rol oʻyna
di.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 8 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
27
Ko'rgazma quyidagi davrlarni taqdim etadi:
Farg‘ona vodiysidagi eng ibtidoiy odamlarning topilmalari va boshpanalari. Paleolit,
mezolit, neolit va eneolit (miloddan avvalgi 1-ming yillik boshlari va 1- ming yilliklar).
Bronza davrida Andijon (Chusta, Dalvarzin, Eylatan madaniyati).
Davlatchilikning dastlabki bosqichlari. Dovon (Parkana) (miloddan avvalgi IX
—
VIII
—
V-asrlar).
Ilk o'rta asrlarda Andijon. Gʻarbiy Turk xoqonligi (5—
8-asrlar).
Rivojlangan va oxirgi oʻrta asrlarda Andijon (10—
12-asrlar).
Temur va temuriylar davri. Temur va temuriylar davrida fan va madaniyatning
rivojlanishi va Boburning jahon madaniyatiga qo‘shgan
hissasi.
Shayboniylar davrida Andijon.
Milliy hunarmandchilik va etnografiya kafedrasida quyidagi mavzular taqdim etilgan:
Andijon viloyatida kulolchilik san’atining rivojlanish tarixi.
Andijon viloyatida choʻyan ishlab chiqarish va metallga ishlov berish tarixi (temirchilik,
zargarlik va boshqalar).
Andijon viloyatida hunarmandchilik va gilamchilikning rivojlanish tarixi.
Andijon viloyatida yogʻoch oʻymakorligi va manzarali rangtasvirning rivojlanishi tarixi.
Andijon viloyatida milliy kashtachilikning rivojlanish tarixi.
Xattotlik san'ati tarixi.
Andijon viloyatining milliy kiyim-kechak madaniyati.
Muzeyning ikkinchi qavatida tasviriy san'at ko'rgazmasi joylashgan. Ko‘rgazmada muzey
fondida saqlanayotgan tasviriy san’at asarlari, shuningdek, zamonaviy rassomlar va xalq amaliy
san’ati ustalarining asarlari namoyish etilmoqda.
Andijonning Eski Shahar (Eski shahar) nomli hududida joylashgan. Farg‘ona vodiysi
tarixiga oid boy materiallarga ega ilmiy-
ma’rifiy markaz. 1934 yilda tashkil etilgan.
Muzeyning omborlarida 30 mingdan ortiq arxeologik, numizmatik va etnografik
yodgorliklar, nodir arxiv hujjatlari, qoʻlyozma asarlar, fotomateriallar va boshqa muzey
eksponatlari va kolleksiyalari mavjud.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 8 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
28
Muzey kolleksiyasida 66 mingdan ortiq eksponatlar mavjud. Ular orasida nafaqat
arxeologik topilmalar, balki Farg‘ona viloyatining zamonaviy ustalari: o‘z salaflari an’analariga
amal qilib, Farg‘ona viloyati buyuk ustalarining qadimiy hunarmandchiligini qayta tiklayotgan
rassom va hunarmandlarning asarlari ham bor.
Muzey ko'rgazmasi doimiy ravishda yangilanadi. Muzey Farg‘onada ham, butun
O‘zbekiston bo‘ylab turli ko‘rgazmalarga ega. Shuningdek, har yili Andijon o‘lkashunoslik
muzeyi O‘zbekistonning boshqa muzeylari qatori O‘zbekiston Tasviriy san’at galereyasidagi
ko‘rgazmada o‘zining eng yaxshi zamonaviy asarlarini namoyish etadi.
Shunday qilib, har kim
muzey eksponatlarini ko'rishi mumkin.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 8 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
29
