Avgust, 2025-Yil
4
RAQAMLI TRANSFORMATSIYA SHAROITIDA BOSHQARUV QARORLARINI
QABUL QILISH MEXANIZMLARINING EVOLYUTSIYASI: O‘ZBEKISTON
TAJRIBASI
Sodiqov Elmurod Shomurod o’g’li
Toshkent Xalqaro Vestminster Universiteti, Xalqaro Biznes Boshqaruvi fakulteti,
2 - kurs magistratura talabasi.
elmurod.sadikov@econfun.org
+998(90)936-99-69
https://doi.org/10.5281/zenodo.16758644
Annotatsiya. Ushbu tadqiqot raqamli transformatsiyaning davlat boshqaruvi tizimidagi
qaror qabul qilish jarayonlariga bo‘lgan ta’sirini tahlil qiladi. O‘zbekiston misolida olib borilgan
empirik tahlillar orqali, elektron hukumat tizimlari, jumladan, my.gov.uz, Xalq qabulxonasi,
hamda Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali, joriy etilishi natijasida boshqaruvdagi
byurokratik to‘siqlar sezilarli darajada kamaygani aniqlangan. Raqamli texnologiyalarni joriy
etish qaror qabul qilishdagi tezkorlikni, fuqarolar bilan aloqadagi shaffoflikni va davlat
xizmatlarining ishonchlilik darajasini oshirgan. Tadqiqotda sifatli va miqdoriy uslublar
qo‘llanilgan bo‘lib, so‘rovnomalar, yarim tuzilgan intervyular va ikkilamchi statistik ma’lumotlar
asosida kompleks tahlil o‘tkazilgan. Natijalar davlat sektorida raqamli transformatsiya
jarayonining samaradorligini empirik asosda tasdiqlaydi va qaror qabul qilishda zamonaviy
texnologiyalar asosida yondashuvlarni kuchaytirish bo‘yicha amaliy tavsiyalarni ilgari suradi.
Kalit so‘zlar: raqamli transformatsiya, davlat boshqaruvi, qaror qabul qilish, O‘zbekiston,
e-hukumat, raqamlashtirish.
Mavzuning dolzarbligi: Bugungi kunda davlat boshqaruvi tizimida samaradorlikka
erishish, korrupsiyaviy xavflarni kamaytirish va fuqarolarning davlat institutlariga bo‘lgan
ishonchini mustahkamlash raqamli texnologiyalarni joriy etmasdan deyarli imkonsiz bo‘lib qoldi.
Zamonaviy boshqaruv modellarida tezkor, ochiq va raqamli asosda qaror qabul qilish
mexanizmlari siyosiy va iqtisodiy barqarorlikning muhim omili sifatida e’tirof etilmoqda.
O‘zbekiston ham bu global tendensiyadan chetda qolmay, so‘nggi yillarda raqamli
transformatsiyani strategik yo‘nalish sifatida tanladi. Jumladan, my.gov.uz, Yagona interaktiv
davlat xizmatlari portali va Xalq qabulxonasi kabi platformalar davlat xizmatlarini
elektronlashtirish va aholiga qulaylik yaratish yo‘lida muhim bosqich bo‘ldi. BMTning 2022-
yildagi E-Hukumat rivojlanish indeksida O‘zbekistonning pozitsiyasi sezilarli darajada
yaxshilangani, ushbu raqamli islohotlarning amaliy natijasi sifatida talqin etilishi mumkin. Shu
bois, ushbu mavzuni ilmiy nuqtai nazardan o‘rganish, qaror qabul qilish tizimidagi raqamli
yondashuvlarning samaradorligini tahlil qilish bugungi kun uchun dolzarb ahamiyatga ega.
Tadqiqot maqsadi va vazifalari:
Ushbu tadqiqotning asosiy maqsadi – O‘zbekistonda raqamli transformatsiya
jarayonlarining davlat boshqaruvidagi qaror qabul qilish mexanizmlariga ko‘rsatayotgan ta’sirini
tahlil qilish, bu jarayonda samaradorlik, shaffoflik va fuqarolar ishonchini oshirish kabi mezonlar
bo‘yicha baho berishdan iborat. Tadqiqot vazifalari:
1. O‘zbekiston davlat boshqaruvi tizimida qo‘llanilayotgan asosiy raqamli texnologiyalarni
aniqlash va tasniflash;
Avgust, 2025-Yil
5
2. Qaror qabul qilish jarayonlarida tezkorlik, shaffoflik va ishonchlilik kabi
ko‘rsatkichlardagi o‘zgarishlarni baholash;
3. Davlat organlari xodimlari va yakuniy foydalanuvchilarning (fuqarolar, tadbirkorlar)
fikrmulohazalarini yig‘ish va tahlil qilish;
4. O‘zbekistondagi holatni ilg‘or xalqaro tajribalar bilan solishtirish orqali mavjud
imkoniyat va kamchiliklarni aniqlash.
Tadqiqot ob’ekti va tekshirish usullari:
Tadqiqot ob’ekti sifatida O‘zbekiston Respublikasining davlat boshqaruvi tizimi tanlangan
bo‘lib, bu tizimdagi raqamli texnologiyalar asosida qaror qabul qilish jarayonlari o‘rganiladi.
Metodologik yondashuv sifatida aralash uslub (mixed methods) qo‘llanilgan bo‘lib, sifat
va miqdoriy usullar uyg‘unlashuvi orqali kompleks tahlil amalga oshiriladi. Xususan:
1. So‘rovnoma: Qaror qabul qilish jarayonlarida ishtirok etuvchi 100 nafar respondent (50
nafar davlat xizmatchisi va 50 nafar oxirgi foydalanuvchi) o‘rtasida strukturaviy anketalar orqali
so‘rov o‘tkaziladi;
2. Ekspert intervyular: 5 ta asosiy vazirlik va davlat idoralarida faoliyat yuritayotgan
yuqori malakali mutaxassislar bilan yarimstrukturaviy intervyular tashkil etiladi;
3. Ikkilamchi ma’lumotlar tahlili: Davlat Statistika qo‘mitasi, UN E-Government Survey
(2022), Jahon Bankining “Digital Government Readiness” indekslari va boshqa ochiq
ma’lumotlar bazalari asosida kontekstual tahlil amalga oshiriladi.
Ushbu metodologik yondashuv raqamli transformatsiyaning davlat boshqaruvidagi real
ta’sirini holisona va empirik jihatdan asoslangan holda baholash imkonini beradi.
Tadqiqot natijalari: Tahlillar shuni ko‘rsatdiki:
Tadqiqot davomida olingan asosiy empirik natijalar raqamli texnologiyalarni joriy etish
davlat boshqaruvi tizimida qaror qabul qilish jarayoniga sezilarli ta’sir ko‘rsatayotganini
tasdiqladi. Xususan:
1. my.gov.uz platformasi misolida o‘rganilgan holatlar shuni ko‘rsatdiki, raqamli
platformalar orqali murojaat va ruxsat olish jarayonlari qaror qabul qilish tezligini o‘rtacha
30–40% ga oshirgan;
2. So‘rovnoma asosida aniqlanishicha, davlat xizmatchilarining 68% qaror qabul qilishda
real vaqtda ma’lumotlar bazalariga kirish imkoniyati ularning ish samaradorligini oshirayotganini
bildirgan;
3. Foydalanuvchilarning 72% raqamli xizmatlardan umumiy qoniqish bildirgan bo‘lib, bu
jarayonlarning foydalanuvchi markazlashganligidan dalolat beradi;
4. Ekspert intervyular esa korrupsiya xavfining kamaygani, “data-driven” yondashuvlarning
qaror qabul qilishda tobora muhim o‘rin egallayotgani va shaffoflik darajasi oshganini ko‘rsatdi.
Mazkur natijalar zamonaviy davlat boshqaruvida raqamlashtirish nafaqat tezlik va
samaradorlikni oshirishi, balki fuqarolar ishonchi va institutsional ochiqlikni ham kuchaytirishini
isbotlaydi.
Xulosa: O‘zbekiston davlat boshqaruvi tizimida raqamli transformatsiyaning ta’siri ijobiy
bo‘lib, qaror qabul qilishning tezkorligi, aniqligi va shaffofligi oshgani qayd etildi.
Ayniqsa, ma’lumotlarga real vaqtda kirish imkoniyatining mavjudligi byurokratik
to‘siqlarni kamaytirib, natijadorlikni oshirmoqda.
Avgust, 2025-Yil
6
Raqamli xizmatlar sifati va ular orqali bildirilgan qoniqish darajasi esa davlat
xizmatlarining samaradorligiga ijtimoiy baho sifatida ko‘rilishi mumkin.
Tavsiyalar:
1. Ma’lumotlar integratsiyasi va real vaqt rejimidagi almashinuv tizimlarini kengaytirish;
2. Davlat xizmatchilarining raqamli savodxonligini oshirish bo‘yicha muntazam malaka
oshirish kurslarini yo‘lga qo‘yish;
3. Raqamli xizmatlar sifati bo‘yicha doimiy monitoring tizimini joriy etish;
4. “Data governance” va “AI-assisted decision-making” mexanizmlarini sinovdan o‘tkazish
va bosqichma-bosqich joriy etish.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
UN E-Government Survey 2022
2.
Jahon Banki (2023), “Digital Governance in Developing Economies”
3.
OECD (2022), “Digital Transformation in the Public Sector”
4.
Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi (2024)
5.
www.my.gov.uz
6.
McKinsey & Company (2023), “The Future of Digital Decision-Making
