Authors

  • Нуржахон Абдуллаева
  • Авазбек Маматалиев

DOI:

https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.science-research.134899

Keywords:

Пневмопатия таъсирида ўпкадаги алвеоляр тузилмаларда юзага келадиган морфометрик шикастланиш ва гипоксия белгиларини аниқлаш уларнинг алвеоляр септа капилляр таркиби ва тўқима структурасига таъсирини таҳлил қилиш орқали касаллик механизмларини чуқурроқ тушуниш ва клиник ҳамда терапевтик ёндашувларни такомиллаштириш.

Abstract

Пневмопатиялар ўпка тузилмаларига, хусусан алвеоляр септа ва капилляр таркибига жиддий таъсир кўрсатади. Бу касалликлар нафас олиш функциясининг бузилиши, газ алмашинувининг пасайиши ва тўқималарда гипоксиянинг ривожланишига олиб келади. Алвеоляр тузилмалардаги морфометрик ўзгаришлар ва гистологик шикастланишлар пневмопатиянинг патогенезини тушунишда муҳим аҳамиятга эга. Шу билан бирга, улар клиник кўрсаткичлар ва касалликнинг даволаш стратегиясини белгилашда асосий роль ўйнайди. Микроскопик ва морфометрик таҳлиллар орқали алвеоляр септа қалинлиги, алвеоляр ҳажм ва капилляр таркибидаги ўзгаришлар аниқланиши мумкин, бу эса пневмопатија оқибатларини баҳолаш ва касалликни прогноз қилиш учун зарур илмий асосни тақдим этади.

background image

2025

AUGUST

NEW RENAISSANCE

INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE

VOLUME 2

|

ISSUE 8

82

ПНЕВМОПАТИЯ ОҚИБАТИДА ЎПКАДА ЮЗАГА КЕЛАДИГАН МОРФОМЕТРИК

ШИКАСТЛАНИШ ВА ГИПОКСИЯ БЕЛГИЛАРИНИНГ ТАҲЛИЛI

Абдуллаева Нуржахон Журабой қизи

ассистент, Андижан Давлат Тиббиёт институти

.

abdullaevalucmira@gmail.com

Маматалиев Авазбек Рўзиевич

т.ф.н., доцент., Андижан Давлат Тиббиёт институти, Ўзбекистон

.

dr.mamataliyev66@gmail.com

https://doi.org/10.5281/zenodo.16935835

Кириш

Пневмопатиялар ўпка тузилмаларига, хусусан алвеоляр септа ва капилляр таркибига

жиддий таъсир кўрсатади. Бу касалликлар нафас олиш функциясининг бузилиши, газ
алмашинувининг пасайиши ва тўқималарда гипоксиянинг ривожланишига олиб келади.

Алвеоляр тузилмалардаги морфометрик ўзгаришлар ва гистологик шикастланишлар

пневмопатиянинг патогенезини тушунишда муҳим аҳамиятга эга. Шу билан бирга, улар
клиник кўрсаткичлар ва касалликнинг даволаш стратегиясини белгилашда асосий роль
ўйнайди. Микроскопик ва морфометрик таҳлиллар орқали алвеоляр септа қалинлиги,
алвеоляр ҳажм ва капилляр таркибидаги ўзгаришлар аниқланиши мумкин, бу эса
пневмопатија оқибатларини баҳолаш ва касалликни прогноз қилиш учун зарур илмий
асосни тақдим этади.

Тадқиқот мақсади

Пневмопатия таъсирида ўпкадаги алвеоляр тузилмаларда юзага келадиган

морфометрик шикастланиш ва гипоксия белгиларини аниқлаш, уларнинг алвеоляр септа,
капилляр таркиби ва тўқима структурасига таъсирини таҳлил қилиш орқали касаллик
механизмларини чуқурроқ тушуниш ва клиник ҳамда терапевтик ёндашувларни
такомиллаштириш.

Материал ва усуллар

Тадқиқот республика Патологик Анатомия марказида ўтказилди. Тадқиқот объекти

сифатида 2020–2024 йилларда пневмопатия билан оғриган 50 беморнинг олинган ўпка
тўқималари танланди. Назорат гуруҳи сифатида 20 соғлом ўпка тўқималари қўлланилди.

Тўқималар стандарт гистологик ва гистохимиявий усуллар асосида тайёрланди.

Алвеоляр септа, капилляр таркиби ва тўқима структурасининг гистологик

ўзгаришлари микроскопия ёрдамида баҳоланди. Морфометрик таҳлиллар орқали септа
қалинлиги, алвеоляр ҳажм ва капилляр зичлиги ўлчанди. Олинган маълумотлар статистик
усуллар билан таҳлил қилинди ва пневмопатија билан боғлиқ патоморфологик ўзгаришлар
аниқланди.

Тадқиқот натижалари

Микроскопик ва морфометрик таҳлиллар натижасига кўра, пневмопатия таъсирида

алвеоляр тузилмаларда сезиларли морфологик ўзгаришлар аниқланди. Алвеоляр септа
қалинлиги ўртача 12,5 ± 0,8 мкм бўлиб, назорат гуруҳга нисбатан 35% га ошгани кўрилди
(назорат: 9,3 ± 0,6 мкм).


background image

2025

AUGUST

NEW RENAISSANCE

INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE

VOLUME 2

|

ISSUE 8

83

Алвеоляр ҳажм ўртача 0,043 ± 0,005 мм³ ни ташкил этган бўлиб, соғлом тўқималарга

нисбатан 22% камайган (назорат: 0,055 ± 0,004 мм³). Капилляр зичлиги ҳам сезиларли
даражада ўзгарган –

ўртача 185 ± 12 капилляр/мм², назоратда эса 230 ± 15 капилляр/мм².

Гистологик таҳлиллар гипоксия ва интерстициаль шикастланиш белгиларини

кўрсатди. Алвеоляр септада лимфоид инфильтратлар, атрофияланган ҳужайралар ва
нотекширланган капиллярлар аниқланди. Шунингдек, микроциркуляция айрим
минтақаларда бузилгани кузатилди. Бу натижалар пневмопатија билан боғлиқ
патоморфологик ўзгаришларнинг клиник аҳамиятини тасдиқлайди ва газ алмашинуви
ҳамда нафас олиш функциясига таъсирини кўрсатади.

Хулоса

Тадқиқот натижалари кўрсатдики, пневмопатија алвеоляр тузилмаларда сезиларли

морфометрик ва гистологик ўзгаришларга олиб келади. Алвеоляр септа қалинлашиши,
алвеоляр ҳажмнинг камайиши ва капилляр таркибининг нотекширланиши газ алмашинуви
ва тўқима гипоксиясига салбий таъсир кўрсатади. Гистологик таҳлиллар лимфоид
инфильтратлар, атрофияланган ҳужайралар ва интерстициаль шикастланишларни аниқлаб,
пневмопатија механизмини чуқурроқ тушуниш имконини берди. Бу натижалар клиник
диагностика ва терапевтик ёндашувларни такомиллаштиришда муҳим аҳамиятга эга бўлиб,
алвеоляр тузилмаларнинг патоморфологик ҳолатини баҳолашнинг илмий ва амалиётдаги
аҳамиятини тасдиқлайди.

Фойдаланилган адабиётлар

1.

Касимов Ш.А., Абдуллаева Н.Ж. Пневмопатијаларда ўпка тузилмаларидаги
патоморфологик ўзгаришлар. –

Тошкент: Тиббиёт журнали, 2022; №3: 45–

50.

2.

Маматов Р.Б., Маматаалиев А.Р. Патологик анатомияда алвеоляр тузилмаларнинг
гистоморфологик таҳлили. –

Андижон: Илм

-

фарҳанг нашриёти, 2021.

3.

Ганиев А.Қ., Содиқов Ш.И. Ўпкадаги гипоксиянинг морфологик кўринишлари ва
уларнинг клиник аҳамияти. –

Самарқанд давлат тиббиёт университети илмий

ахбороти, 2020; №2: 63–

68.

4.

Kumar V., Abbas A.K., Aster J.C. Robbins & Cotran Pathologic Basis of Disease.

–

10th ed.

Philadelphia: Elsevier, 2020.

5.

Weibel E.R. Morphometry of the Human Lung.

–

Berlin: Springer, 2019.

6.

Barnes P.J., Drazen J.M., Rennard S.I., Thomson N.C. Asthma and COPD: Basic
Mechanisms and Clinical Management.

–

2nd ed. London: Academic Press, 2017.



References

Касимов Ш.А., Абдуллаева Н.Ж. Пневмопатијаларда ўпка тузилмаларидаги патоморфологик ўзгаришлар. – Тошкент: Тиббиёт журнали, 2022; №3: 45–50.

Маматов Р.Б., Маматаалиев А.Р. Патологик анатомияда алвеоляр тузилмаларнинг гистоморфологик таҳлили. – Андижон: Илм-фарҳанг нашриёти, 2021.

Ганиев А.Қ., Содиқов Ш.И. Ўпкадаги гипоксиянинг морфологик кўринишлари ва уларнинг клиник аҳамияти. – Самарқанд давлат тиббиёт университети илмий ахбороти, 2020; №2: 63–68.

Kumar V., Abbas A.K., Aster J.C. Robbins & Cotran Pathologic Basis of Disease. – 10th ed. Philadelphia: Elsevier, 2020.

Weibel E.R. Morphometry of the Human Lung. – Berlin: Springer, 2019.

Barnes P.J., Drazen J.M., Rennard S.I., Thomson N.C. Asthma and COPD: Basic Mechanisms and Clinical Management. – 2nd ed. London: Academic Press, 2017.