ISSN:
2181-3906
2023
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 2 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
626
BIOLOGIYA FANINI O'QITISHDA YANGI PEDAGOGIK TEXNOLOGIYALARDAN
FOYDALANISH
Gulistan Dawekeeva
Nukus Olimpiya va Paralimpiya oʻyinlariga
tayyorlash markazi o’qituvchisi
https://doi.org/10.5281/zenodo.7951320
Annotatsiya.
Bilologiya fanini o'qitishda yangi pedagogik texnologiyalardan foydalanish,
talabalarni o'zlashtirish, ularning tushunchalarini kuchaytirish va o'rganish jarayonini yanada
tortish imkonini beradi. Bu maqolada, bilologiya fanini o'qitishda foydalaniladigan bir nechta
yangi pedagogik texnologiyalarni o'rganamiz.
Kalit so’zlar:
Pedagogik texnologiyalar, Virtual realitiya, Online laboratoriyalar,
Interaktiv dars, mobil ilovalar.
USE OF NEW PEDAGOGICAL TECHNOLOGIES IN TEACHING BIOLOGY
Abstract.
The use of new pedagogical technologies in the teaching of science of biology
allows students to learn, strengthen their understanding and make the learning process more
interesting. In this article, we explore several new pedagogical technologies used in the teaching
of science.
Keywords:
Pedagogical technologies, Virtual reality, Online laboratories, Interactive
lesson, mobile applications.
ИСПОЛЬЗОВАНИЕ НОВЫХ ПЕДАГОГИЧЕСКИХ ТЕХНОЛОГИЙ В
ОБУЧЕНИИ БИОЛОГИИ
Аннотация.
Использование новых педагогических технологий в обучении биологии
позволяет учащимся учиться, укреплять их понимание и делать процесс обучения более
интересным. В данной статье мы исследуем несколько новых педагогических технологий,
используемых в преподавании естественных наук.
Ключевые слова:
Педагогические технологии, Виртуальная реальность, Онлайн-
лаборатории, Интерактивный урок, мобильные приложения.
Virtual Realitiya (VR): Virtual realitiya bilan bilologiya fanini o'qitish, talabalarni
qo'llanilgan tasvirlar va o'zlashtirilgan virtual o'rtam orqali tajribaga olish imkonini beradi. VR
orqali talabalar biologik protsesslarni ko'rib, faqat o'qish orqali yetarli kelmaydigan tajribalarga
qatnashishlari mumkin. Bu usul o'rganishni yanada tortish va talabalarni o'zlashtirishga yo'l
qo'yadi.
Moslashuvchan ta'lim (Adaptive Learning): Moslashuvchan ta'limtexnologiyalari,
bilologiya o'qitishda individual o'rganish yo'lidagi muammo yechishda yordam beradi. Bu
texnologiyalar, har bir talabaning o'zining tushunchalari va o'rganish darajasiga mos ravishda
mavjud bo'lgan darslarni taklif etishga qodir. Bunda, talabalarga moslashtirilgan vazifalar beriladi
va ularga alohida yordam beriladi. Moslashuvchan ta'lim texnologiyalari talabalarning o'rganish
jarayonini boshqarishda yuqori darajada adaptivlik va individual o'rganish imkonini beradi.
Mobil ilovalar (Mobile Apps): Mobil ilovalar, talabalarning o'z vaqtlarida biologiya bilimini
o'rganishlari uchun chiroyli vositalardir. Bu ilovalar orqali talabalar interaktiv testlar o'tkazishi,
animatsiyalarni ko'rish va virtual laboratoriyalar bilan ishlashlari mumkin. Bu, bilologiya fanini
o'rganishning qiziqarli va qulay usullaridan biridir.
ISSN:
2181-3906
2023
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 2 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
627
Jurnal ilovalari va platformalari (Journal Apps and Platforms): Jurnal ilovalari va
platformalari, talabalar uchun o'zlarining tadqiqotlarini yozish, o'rganishlarini tasdiqlash va
talabalarning tushunchalarini ta'lim olish jarayonida tajribalarini qayd etish imkonini beradi. Bu,
talabalarni o'z o'rganish jarayonlarini mantiqiy, tartiblangan va tahlil qilinishga yo'l qo'yadi.
Hamkorlik va global bog'lanishlar (Collaboration and Global Connections):
Bilologiya fanini o'qitishda, talabalarning hamkorlik qilishi va global bog'lanishlar orqali
o'rganishning muhim ahamiyati bor. Texnologiyalar, talabalar uchun o'zaro munosabatlar va
global bog'lanishlar yaratish imkonini beradi. Bu, talabalar uchun o'rganishda mazkur fan
sohasidagi yangiliklarni va mustaqil tadqiqotlarni baham ko'rish, tajribalar almashish va o'rganish
jarayonida ularga yordam berishga imkon yaratadi. [1.35]
Interaktiv multimedia dars materiallari (Interactive Multimedia Course Materials):
Interaktiv multimedia dars materiallari, talabalar uchun o'rganishda qiziqarli va interaktiv
imkoniyatlarni taqdim etishda yordam beradi. Bu, animatsiyalar, video darslar, interaktiv sinovlar
va qo'llanmalar, o'rganish jarayonini yanada qiziqarli va o'zlashtiruvchan qilish uchun
foydalaniladi. Talabalar bu materiallardan o'zlashtirish orqali bilologiya fanini o'rganish va
tushunish imkoniyatlarini yanada rivojlantirishlari mumkin.
Sotsial media va veb-saytlar (Social Media and Websites): Sotsial media platformalari va veb-
saytlar, bilologiya fanini o'rganishda talabalarni qo'llab-quvvatlash va ularga qiziqishni oshirishda
muhim ahamiyatga ega. Bu platformalar orqali talabalar o'z fikrlarini, tadqiqotlarini va
o'rganishlarini boshqalar bilan ulashish, bilologiya sohasidagi yangiliklarni kuzatish va global
bilim jamoalariga qo'shilish imkoniyatiga ega bo'ladi.
Virtual laboratoriyalar (Virtual Laboratories): Virtual laboratoriyalar, talabalarga
laboratoriya tajribalarini amalga oshirish va bilologiya fanini o'rganishda asosiy vositalardan
biridir. Bu texnologiya orqali talabalar o'zgartirilgan virtual o'rtamlarda biologik protsesslarni
kuzatib borish, tadqiqotlar o'tkazish va natijalarni tahlil qilish imkoniyatiga ega bo'ladi. Virtual
laboratoriyalar talabalarga amaliy tajribalar va o'rganish jarayonlarini yanada samarali va xosiyatli
qilishga yordam beradi.
Yangi pedagogik texnologiyalar, o'qitish va o'rganish jarayonlarida texnologik
vositalardan foydalanishga asoslangan yangiliklardir. Ular, o'quvchilarning o'rganish jarayonini
interaktiv, qiziqarli va o'zlashtiruvchan qilishga yordam beradi. Yangi pedagogik texnologiyalar
quyidagi vazifalarni o'zlariga olishadi: O'quvchilar motivatsiyasini oshirish: Yangi pedagogik
texnologiyalar, o'quvchilar uchun qiziqarli va interaktiv o'rganish imkoniyatlarini yaratish orqali
motivatsiyani oshirishga yordam beradi. [5.97] Animatsiyalar, o'yinlar, sinovlar va interaktiv dars
materiallari o'quvchilarning qiziqishini oshirish, o'rganishni qiziqarli va qulay qilishga xizmat
qiladi. Ma'lumotlarni o'zlashtirishni oshirish: Yangi pedagogik texnologiyalar o'quvchilarga
ma'lumotlarni o'zlashtirish imkonini beradi. Virtual laboratoriyalar, simulyatsiyalar, interaktiv
dars materiallari va mobil ilovalar orqali o'quvchilar teorik bilimlarni amaliyotga aylantirish va
o'zlashtirish imkoniyatiga ega bo'ladi. Aloqadorlik va hamkorlikni o'zlashtirish: Texnologik
vositalar, o'quvchilarning boshqalar bilan hamkorlik qilish va global bog'lanishlar yaratish
imkonini beradi. Sotsial media platformalari, onlayn platformalar va hamkorlik o'rnaklari orqali
o'quvchilar bilim jamoalari bilan aloqada bo'lish, fikr almashish va birgalikda o'rganish
imkoniyatiga ega bo'ladi. Bireysel o'rganishni ta'minlash: Yangi pedagogik texnologiyalar,
o'quvchilarga bireysel o'rganish imkonini beradi. Ma'lumot analitikasi va sun'iy intellekt
ISSN:
2181-3906
2023
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 2 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
628
texnologiyalari orqali o'quvchilar o'rganish darajasini tahlil qilish va ularning yaxlitlashgan dars
materiallarini taklif qilish imkonini beradi. [1.89]
O'quvchilarning jismoniy yoki masofaviy ta'limlarda qatnashish imkoniyatlarini oshirish:
Yangi pedagogik texnologiyalar, o'quvchilarga jismoniy ta'limda ham masofaviy ta'limda ham
qatnashish imkonini beradi. Virtual realitiya, mahalliy nukuslar va interaktiv dars materiallari
orqali o'quvchilar biologik protsesslarni o'zlashtirish, tajribalarni boshqalar bilan almashish va
amaliy mashg'ulotlarni bajarish imkoniyatiga ega bo'ladi. Talabalarning tajribasini
mustahkamlash: Yangi pedagogik texnologiyalar, talabalarning tajribasini mustahkamlash va
tadqiqotlarini yaxshilashga yordam beradi. Virtual laboratoriyalar, interaktiv sinovlar va tadqiqot
platformalari orqali o'quvchilar o'zlarini amaliy tadqiqotlarga va ilmiy topshiriqlarga bag'ishlay
oladilar. Individual va jamoaviy tuzilmalar ustida ishlash: Yangi pedagogik texnologiyalar,
o'quvchilarni individual va jamoaviy tuzilmalar ustida ishlashga rag'batlantiradi. Onlayn
hamkorlik platformalari, hamkorlik ilovalari va boshqa vositalar o'quvchilar o'rtasidagi
hamkorlikni oshirish va jamoaviy o'rganishning o'zlashtiruvchanligini ta'minlash imkonini beradi.
Qo'llanma va ma'lumotlar bazalariga yuzasidan qulaylik: Yangi pedagogik texnologiyalar,
o'quvchilarni ma'lumotlar bazalariga yuzasidan qulaylik bilan ta'minlashga yordam beradi.
İnternet platformalari, elektronik darsliklar, mobil ilovalar va onlayn resurslar o'quvchilar uchun
qo'llanmalarga, ma'lumotlarga oson va tezkor kirish imkonini beradi. O'quvchilarning kritik
tasavvur va muhokama qobiliyatlarini rivojlantirish: Yangi pedagogik texnologiyalar
o'quvchilarning kritik tasavvur va muhokama qobiliyatlarini rivojlantirishga yordam beradi.
Interaktiv dars materiallari, online majlislar, debatlar va forumlar o'quvchilarning fikr almashish
va tahlil qilish qobiliyatlarini mustahkamlash imkonini beradi. [2.106]
Biologiya fanida pedagogik texnologiyalar juda muhimdir, chunki ular o'quvchilarning
biologiya tushunchalarini o'zlashtirish, bilimlarni amaliyotga aylantirish va qiziqishlarini
oshirishga yordam beradi. Quyidagi muhim aspektlarga e'tibor berish mumkin: O'quvchilarning
motivatsiyasini oshirish: Biologiya fanida pedagogik texnologiyalar, o'quvchilarning
motivatsiyasini oshirishda katta ahamiyatga ega. Interaktiv dars materiallari, animatsiyalar,
o'yinlar va sinovlar o'quvchilarning qiziqishini oshiradi va biologiya faniga bo'yicha
motivatsiyalarini yuqori tartibda saqlayadi. O'zlashtiruvchan o'rganish tajribasi: Biologiya fanida
virtual realitiya, mahalliy nukuslar, interaktiv dars materiallari va simulyatsiyalar kabi pedagogik
texnologiyalar o'quvchilarni o'zlashtiruvchan o'rganish tajribasi bilan ta'minlaydi. [3.65] Ular
o'quvchilarga biologik protsesslarni o'zlashtirish, laboratoriyalar bilan amaliy mashg'ulotlar
o'tkazish imkonini beradi. Tahlil qilish va nazorat: Pedagogik texnologiyalar, o'quv jarayonlarini
tahlil qilish va o'rganishning natijalarini nazorat qilishga imkon beradi. Ma'lumot analitikasi,
onlayn sinovlar va testlar o'quvchilarning o'zlashtirish darajasini, o'zini baholashlarini va o'rganish
jarayonidagi muvaffaqiyatlarini nazorat qilishga yordam beradi. Bireysel o'rganish: Biologiya
fanida pedagogik texnologiyalar, o'quvchilarga bireysel o'rganish imkonini beradi.
O'quvchilarning o'z bilimlarini o'zgartirish va o'zlashtirishning yo'li bilan tanishish, ma'lumotlar
bazalariga oson kirish va shaxsiy ta'lim rejalari bilan ishlash imkonini ta'minlaydi. Hamkorlik va
aloqadorlik: Biologiya fanida pedagogik texnologiyalar o'quvchilar orasidagi hamkorlikni va
o'quvchilar bilan o'qituvchilar o'rtasidagi aloqani kuchaytirishga yordam beradi. Onlayn hamkorlik
platformalari, o'quvchilar o'rtasidagi fikr almashish va ishbirlikni oshiradi va biologiya fanini
amaliyotga aylantirish uchun jamlanishlar yaratadi. [4.32]
ISSN:
2181-3906
2023
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 2 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
629
Bilologiya fanini o'qitishda yangi pedagogik texnologiyalardan foydalanish, talabalar
uchun o'rganish jarayonini yanada tortish va o'zlashtirish imkonini beradi. Virtual realitiya, mobil
ilovalar va platformalar, jurnal ilovalari, hamkorlik va global bog'lanishlar, interaktiv multimedia
dars materiallari, sotsial media va veb-saytlar, virtual laboratoriyalar kabi texnologiyalar
bilologiya fanini o'qitishda muhim ahamiyatga ega. Bu texnologiyalardan foydalanish bilologiya
o'qitishni interaktiv, qiziqarli va o'zlashtiruvchan qiladi. Ular talabalarni o'zlashtirish,
tadqiqotlarini yaxshilash, tushunchalarini mustahkamlash va global bilim jamoalari bilan
bog'lanish imkonini beradi. Yangi pedagogik texnologiyalarni bilologiya fanini o'qitishda qo'llash,
talabalarning motivatsiyasini oshiradi va o'rganish natijalarini yanada yaxshilaydi.
REFERENCES
1.
"Educational Technology for Teaching and Learning" - Timothy J. Newby, Donald D.
Stepich, James D. Lehman, James A. Russell
2.
"Integrating Educational Technology into Teaching" - M. D. Roblyer, Aaron H. Doering
3.
"Digital Learning: Strengthening and Assessing 21st Century Skills, Grades 5-8" - Ferdi
Serim, Margaret L. Niess, Holly K. Hertberg-Davis
4.
"Using Technology with Classroom Instruction That Works" - Howard Pitler, Elizabeth R.
Hubbell, Matt Kuhn, Kim Malenoski
5.
"The Really Useful EdTech Book: Using Technology in the Classroom" - James Clay, et
al.
6.
"Technology and Digital Media in the Early Years: Tools for Teaching and Learning" -
Chip Donohue
