50
ÓQÍWSHÍLARDÍŃ ESTETIKALÍQ SEZIMLERIN MUZÍKA ARQALÍ TÁRBIYALAW
Ońǵarbaeva Gulzada
ÓzMKÓMI NF “Folklor hám etnografiya” kafedrası
“Baqsıshılıq hám dástanshılıq” qaniygeligi 1-kurs studenti
https://doi.org/10.5281/zenodo.10324933
Annotaciya.
Bul teziste óqıwshılardıń estetikalıq sezimlerin muzıka arqalı tárbiyalaw
boyınsha maǵlıwmatlar sóz etilgen.
Gilt sózi:
Muzıka, estetika, ruwxıy, ádep-ikramlı, páklik, tárbiya, nama, shaxs.
MUSICAL EDUCATION OF AESTHETIC FEELINGS OF STREAMERS
Abstract.
This dissertation was devoted to the issues of musical education of memory organs.
Key words:
music, aesthetics, spirituality, morality, purity, upbringing, melody, personality.
МУЗЫКАЛЬНОЕ ВОСПИТАНИЕ ЭСТЕТИЧЕСКИХ ЧУВСТВ СТРИМЕРОВ
Аннотация.
Эта диссертация была посвящена вопросам музыкального воспитания
чувств памяти.
Ключевое слово:
музыка, эстетика, духовность, нравственность, чистота,
воспитание, мелодия, личность.
Sabaq processınde qashan óqıtıwshınıń pikirleri hám sezimlerıne itibar bergen jáǵdayda
olardıń muzıkalıq dóretiwshılik qábletin rawajlandirsa, iskusstvo shıǵarmasın tusıniw,
suyiwshılik, qádirlewdi uyretse, tek sondaǵana muzıkanıń úlken tárbiyalıq mumkinshılikleri
ámelge asadı. Olardı sabaq izbe-izligi processında yánede bekkem muzıka álemine alıp kirıw
olardıń estetikalıq sezimlerın tárbiyalawǵa dunyaǵa kóz qarasın keńeytıw, ishki keshimelerın
tárbiyalaw arqalı qáliplestirıwge járdem beredi.
Óqıwshılardıń estetikalıq sezimlerın tárbiyalaw arqalı olardıń mánawiy, ideyalıq hám
ádeplilik duńyasın qáliplestirıwde, únamlı páziyletlerdi kamal taptırıwǵa, tásirsheń quralı bolıp
xızmet yetedi.
Мuzıkalıq tárbiyanıń tiykarǵı maqseti tek óqıwshılarda yemes balki úlken jaslı insanlarda
qáliplestirıw hám sol arqalı dúńyaǵa tuwrı kóz taslawǵa uyretedi.
Мuzıkalıq tárbiya-insannıń mánawiy mútájlikti, yaǵniy bárhama gozallıqqa umtılıw hám
kundelik turmista áne sol gozallıq qaǵiydalarına ámel yetip barıwı, ónıń ádepi, sanası hám ómirlik
waqiyalarǵa estetikalıq baha bere alıwın qáliplesedi. Bul mániste muzıkalıq tárbiya – insannı
tárbiyalaw dep yesaplanadı.
51
Xalıqımız kóp ásirlik tariyxinda xalıq milliy muzıka dásturlerın hám woǵan say kóz
qaraslardı jaratadı. Olar arqalı kóplegen awladlar tárbiyalanadı hám tárbiyalanmaqta. Xalıqtıń
ulıwmalıq mádeniyatınıń ishki bolegi xalıq pedagogikası jas awladtı turmısqa, xalıqtıń milliy
ádeplilik, estetikalıq ózgesheliklerın, mánawiy hám aǵartıwshılıq qadiriyatlardı dawam yettirıwge
tayarlawda, olardı muzıka dásturleri ruwhında tárbiyalawda hám de fizıkalıq kamalatqa yerisiwde
kerekli áhmiyetke iye boldı. Xalıqtıń muzıkalıq dásturleri hám olarǵa say qaraslar óqıwshılarnıń
muzıkalıq qábletin rawajlandırıwda wóqıtıwshı sheberliginń áhmiyeti boyınsha tárbiya
metodlarınıńózine saylıǵı xalıqtıń muzıkalıq jumısı hám turmısı ózgesheliklerın, muzıka
tárbiyasındaǵı qáǵıydalar hám usıllar xujjetlestirilıwi nátiyjesınde kelip shıqqanlıǵı hám xalıq
awızeki dóretıwshıligi dásturlerınde dásturiy atqarıwshılıq sawlelengenın kórsetedi.
Qısqa mániste muzıkalıq tárbiya – insannıń muzıkalıq qábletlerın, muzıkanı túsıniwdi
rawajlandırıw, yaǵniy ónda muzıkaǵa emocional tásirshenlikti, muzıkanıń mazmunın tusıniwi
hám tereń sezimdi tárbiyalaw. Bul mazmunda muzıkalıq tárbiya – insanda muzıkalıq mádeniyattı
qáliplesiwi.
Ǵárezsizlikti alǵannan keyin Ózbekstan hám de qońsı xalıqlar óz milliy urıp ádetlerıne
milliy qosıqlarına iye boldı, óz milliy ideologiyasına, óz yerkine, jeke erkin pikirıne iye boldı.
Milliy muzıka dástúrleri belgili milletke óz ótmishi, social rawajlanıwı, turmıs órtalıǵınıń
qáliplesiwi, ruhiy jaǵdayları tuwralı teoriyalıq maǵlumatlar alıw mumkinshiliklerıni beredi Xalıq
arasında saqlanıp qalǵan muzıkalıq dástúrler kórkem tárepten onsha quramalı bolmasa da bul
olardıń turli zamanlarda payda boldǵanlıǵın úlken áhmiyetke iye esaplanadı.
Sonday aq, ǵárezsiz elde alǵa ilgerilew ushın jaslardı bilimli, ruwhıy hám fiziologiyalıq
salamat bolıwları ushın óqıtıwshı hám de tarbiyashılar óz kásibiniń iyesi, tájiriybe hám úqıplılıq
menen olardı tárbiyalaw kerek.
Ǵárezsizlikti alǵannan keyin Ózbekstan hám de qońsı xalıqlar óz milliy urıp ádetlerıne
milliy qosıqlarına iye boldı, óz milliy ideologiyasına, óz yerkine, jeke erkin pikirıne iye boldı.
Muzıka oqıtıwshısı sonday bolıwı kerek bolıp, ózi úyrenilip atırǵan shıǵarma mazmunın
seze alıw hám awır minezlilik menen birge óz óqıwshılarına jetkere biliwi hám de jumıs menen
birge muzıka iliminiń solfedjio, garmoniya, xoshtanıw, maqam, klassika, vokal, metodika,
tariyyxı, ansambl atqarıwshılıǵı siyaqlı bilimlerıni birınshi náwbette tereń bolıwı hám de úyrete
biliw kónlikpege iye bolıwı maqsetke say. Hám de bul kónlikpe, tájiriybesi arqalı bekkemlep
turıwı kerek. Yeger bolmasa óz qániygeligin unıtıp qoyıwı mumkin.
52
Muzıka ilimi sonday bir quramalı process bolıp, onı hár kuni tez-tez tákirarlap turılmasa
aldınǵı bilimleri óz sıpatın joǵaltadı, sonday-aq, óqıtıwshı óz ustinde bárhama izleniwi, óqıwı,
islewi kerek boladı.
REFERENCES
1.
Esemuratov B. DEVELOPMENT OF CHILDREN'S CREATIVITY ON THE BASIS OF
PEDAGOGICAL TECHNOLOGY AS AN EXAMPLE OF KARAKALPAK FOLK
SONGS //Modern Science and Research. – 2023. – Т. 2. – №. 10. – С. 835-840.
2.
Esemuratov B. EDUCATION OF YOUNG PEOPLE TO PATRIOTISM, COURAGE,
AND FREEDOM THROUGH SPOONS PERFORMED BY OTHERS //Modern Science
and Research. – 2023. – Т. 2. – №. 10. – С. 197-202.
3.
Ospanova R. THE SITUATION OF USING THE CREATIONS OF COMPOSER
MUKHTOR ASHRAFIY AND DONI ZOKIROV IN MUSIC LESSONS //Modern
Science and Research. – 2023. – Т. 2. – №. 10. – С. 190-196.
4.
Ospanova R. WAYS OF DEVELOPMENT AND IMPROVEMENT OF MUSIC
EDUCATION PEDAGOGY //Modern Science and Research. – 2023. – Т. 2. – №. 10. –
С. 822-828.
5.
Jiyenbaevich M. I. The evolution of music pedagogy of the karakalpak people: Historical
and theoretical aspects //Asian Journal of Research in Social Sciences and Humanities. –
2021. – Т. 11. – №. 10. – С. 27-32.
6.
Jiyenbaevich M. I. Competence-based approach in higher musical and professional
education //ACADEMICIA: An International Multidisciplinary Research Journal. – 2022.
– Т. 12. – №. 4. – С. 42-47.
7.
Moyanov I. TRAINING AND DEVELOPMENT OF ART PERSONNEL //Modern
Science and Research. – 2023. – Т. 2. – №. 9. – С. 65-69.
8.
Jiyenbaevich M. I. COMPETENCE-BASED APPROACH IN HIGHER MUSICAL AND
PROFESSIONAL EDUCATION //PROMINENCE OF INFORMATION BASES&
MEDIA ASSESSMENTS IN THE POST CONFLICT MARKETING ENVIORNMENT.
9.
Moyanov I. TRAINING AND DEVELOPMENT OF ART PERSONNEL //Modern
Science and Research. – 2023. – Т. 2. – №. 9. – С. 65-69.
Моянов Ы. Д. ҚОРАҚАЛПОҚ ХАЛҚИ МУСИҚИЙ ПЕДАГОГИКАСИНИНГ
ТАРИХИЙ-НАЗАРИЙ
ЖИҲАТЛАРИ
//Образование
и
инновационные
исследования международный научно-методический журнал. – 2021. – №. 5.
53
10.
Моянов Ы. Д. ҚОРАҚАЛПОҚ ХАЛҚИ МУСИҚИЙ ПЕДАГОГИКАСИНИНГ
ТАРИХИЙ-НАЗАРИЙ
ЖИҲАТЛАРИ
//Образование
и
инновационные
исследования международный научно-методический журнал. – 2021. – №. 5.
11.
Ануаровна O. Р. ҚОРАҚАЛПОҚ ХАЛҚ КУЙЛАРИ ВОСИТАСИДА БОЛАЛАР
ИЖОДКОРЛИГИНИ РИВОЖЛАНТИРИШ. – 2023.
12.
Anuarovna U. E. IMPROVING THE MECHANISMS OF EDUCATING STUDENTS IN
THE SPIRIT OF INTER-ETHNIC HARMONY BASED ON NATIONAL MUSIC IN
THE CONDITIONS OF ETHNO-CULTURAL RELATIONS //International Journal of
Advance Scientific Research. – 2023. – Т. 3. – №. 09. – С. 329-333.
13.
БОЛАЛАР Қ. Х. К. В., РИВОЖЛАНТИРИШ И. MODERN SCIENCE АND
RESEARCH //MODERN SCIENCE. – 2023. – Т. 2181. – С. 3906.
14.
Ospanova R. DEVELOPMENT OF CHILDREN'S CREATIVITY THROUGH BLACK
FOLK SONGS //Modern Science and Research. – 2023. – Т. 2. – №. 9. – С. 70-73.
15.
Nawrizbaeva A. A. THE PERFORMANCE SKILLS OF KARAKALPAK BAKSHIS
//Modern Science and Research. – 2023. – Т. 2. – №. 10. – С. 906-910.
16.
Nawrızbaeva A. A. BAQSÍ, SÁZENDE GENJEBAY TILEWMURATOVTÍN
ACTQARÍWSHÍLÍQ METHODS //Modern Science and Research. – 2023. – Т. 2. – №.
10. – С. 218-223.
17.
Muxammetdinova L. THE DEVELOPMENT OF THE ART OF GIVING IN NORTHERN
PAKISTAN AS AN EXAMPLE OF THE YEARS OF INDEPENDENCE //Modern
Science and Research. – 2023. – Т. 2. – №. 9. – С. 74-78.
18.
Maxamatdinovna M. L. FOLKLORE AS A SPECIAL FORM OF CREATIVITY
//International Journal of Advance Scientific Research. – 2023. – Т. 3. – №. 09. – С. 282-
284.
19.
Makhammatdinovna M. L. As a Means of Providing Aesthetic Education to the Students
of the Art of Embroidery //Vital Annex: International Journal of Novel Research in
Advanced Sciences. – 2023. – Т. 2. – №. 3. – С. 149-152.
20.
Askarova Z., Maxamatdinova L. Ceremonies Solemnly Held in Connection with Public
Holidays //Miasto Przyszłości. – 2022. – Т. 27. – С. 181-183.
21.
Махамматдинова Л. ЎЗБЕК ВА ҚОРАҚАПОҚ МУСИҚА МАДАНИЯТИНИНГ
РИВОЖЛАНИШИДА БАСТАКОРЛАРНИНГ ҚЎШГАН ҲИССАСИ //Oriental Art
and Culture. – 2022. – Т. 3. – №. 2. – С. 782-786.
54
22.
Есанов М. ФОРМИРОВАНИЕ НРАВСТВЕННЫХ КАЧЕСТВ ЛИЧНОСТИ
СРЕДСТВАМИ МУЗЫКИ //Oriental Art and Culture. – 2023. – Т. 4. – №. 1. – С. 719-
725.
23.
Ayapova K., Yesanov M. Organization of Music Lessons by the Teacher in Various Ways
//Miasto Przyszłości. – 2022. – Т. 27. – С. 189-191.
24.
Esanov M., Ametov A. DOIRA SAN’ATINING RIVOJLANISHI VA TARIXI //Oriental
Art and Culture. – 2022. – Т. 3. – №. 2. – С. 729-733.
25.
Eсанов М. Знание особенностей воздействия музыкального искусства на человека
//Science and Education. – 2022. – Т. 3. – №. 12. – С. 767-771.
26.
Есанов М. О. ЎЗБЕК ХАЛҚ ЧОЛҒУЛАРИДА ИЖРОЧИЛИК ТАРИХИ //Oriental Art
and Culture. – 2022. – Т. 3. – №. 1. – С. 578-584.
27.
АЛЛАМБЕРГЕНОВА
Г.
ҚАРАҚАЛПАҚ
БАҚСЫСЫ
СƏЛМЕНБАЙ
САДЫҚОВТЫӉ ДӨРЕТИЎШИЛИК ЖОЛЫ //Евразийский журнал социальных
наук, философии и культуры. – 2023. – Т. 3. – №. 10. – С. 112-117.
28.
Allambergenova G. THE LIFE AND CAREER OF COMPOSER OSERBAI
ALLANAZAROV //Modern Science and Research. – 2023. – Т. 2. – №. 10. – С. 217-224.
29.
Allambergenova G. GOALS AND OBJECTIVES OF MUSIC EDUCATION IN
PRIMARY SCHOOL //Modern Science and Research. – 2023. – Т. 2. – №. 10. – С. 849-
855.
30.
Tajimuratova S. FORMATION OF STUDENTS'SKILLS OF INDEPENDENT
PERFORMANCE THROUGH THE TEACHING OF ART HISTORY //Modern Science
and Research. – 2023. – Т. 2. – №. 10. – С. 841-849.
31.
Saginbaevna T. S. FORMATION OF STUDENTS'SKILLS OF INDEPENDENT
PERFORMANCE THROUGH THE TEACHING OF ART HISTORY //Spectrum Journal
of Innovation, Reforms and Development. – 2022. – Т. 9. – С. 386-392.
32.
Sag’inbaevna T. S. Cultural Life in Uzbekistan during the Years of Independence //Spanish
Journal of Innovation and Integrity. – 2023. – Т. 18. – С. 39-41.
33.
Tajimuratova S. FORMATION OF STUDENTS'SKILLS OF INDEPENDENT
PERFORMANCE THROUGH THE TEACHING OF ART HISTORY //Modern Science
and Research. – 2023. – Т. 2. – №. 10. – С. 841-849.
34.
Saginbaevna T. S. Management and study of culture and art. – 2022.
55
35.
Тажимуратова Ш. С. САНЪАТШУНОСЛИК ФАНЛАРИНИ ЎҚИТИШ ОРҚАЛИ
ТАЛАБАЛАРНИНГ
МУСТАҚИЛ
ИШЛАШ
КЎНИКМАЛАРИНИ
ШАКЛЛАНТИРИШ. – 2023.
36.
Tajimuraova S. S. INFORMATION AND COMMUNICATIONS IN MANAGEMENT
//Journal of Integrated Education and Research. – 2022. – Т. 1. – №. 5. – С. 509-511.
37.
Qudenov R. QORAQALPOQ XALQ QO'SHIQLARI ASOSIDA YOSHLARNI
TARBIYALASH //«ОБРАЗОВАНИЕ И НАУКА В XXI ВЕКЕ». – 2023.
38.
Kudenov R. WAYS TO TEACH FOURTH GRADERS A SINGING LESSON //Modern
Science and Research. – 2023. – Т. 2. – №. 10. – С. 225-232.
39.
Kudenov R. METHODS OF CONDUCTING A MUSIC CULTURE LESSON IN THE
FOURTH GRADE //Modern Science and Research. – 2023. – Т. 2. – №. 10. – С. 856-861.
40.
Шыныбеков А. САМАРАЛИ НАТИЖАГА ЭРИШИШДА ЎҚУВЧИЛАР УЧУН
ПЕДАГОГИК ВОСИТАЛАР //Евразийский журнал социальных наук, философии и
культуры. – 2023. – Т. 3. – №. 11. – С. 76-79.
41.
Shinibekov A. QORAQALPOQ MUSIQA MADANIYATIDA MILLIY OGZAKI
IJODINING GAVDALANISHI //Miasto Przyszłości. – 2023. – Т. 39. – С. 204-206.
42.
Shinibekov A. Historical and Social Events in Folklore Works from the Point of View of
People's Relationships //Miasto Przyszłości. – 2022. – Т. 27. – С. 199-201.
43.
Шыныбеков А. Қорақалпоқлар санъатининг сарчашмалари Шарқий Европа ва Осиё
қадимий маданияти билан чамбарчас боғликлиги //Science and Education. – 2022. – Т.
3. – №. 12. – С. 910-915.
