108
MUZÍKALÍQ TÁLIM-TARBIYA TÁSIRI
Qalbaev Atabek
ÓzMKÓMI NF “Folklor hám etnografiya” kafedrası
“Baqsıshılıq hám dástanshılıq” qaniygeligi 1-kurs studenti
https://doi.org/10.5281/zenodo.10333447
Annotaciya.
Bul teziste muzıkalıq tálim-tarbiya tásiri, muzıka mádeniyatı sabaqlarınıń
oqıwshılardı ádeplilik, estetikalıq tárbiyasına nátiyjeli tásir kórsetiwi haqqında sóz etilgen.
Gilt sózi:
Muzıka, isskustvo, etika, estetika, tárbiya, sabaq, mádeniyat, oqıtıwshı, oqıwshı.
MUSIC EDUCATION-THE INFLUENCE OF TORBIA
Abstract.
This dissertation talked about the influence of musical education, how musical
culture lessons have an effective impact on the education of politeness and responsiveness of
students.
Key words:
music, art, morality, aesthetics, education, lesson, culture, teacher, student.
МУЗЫКАЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ-ВЛИЯНИЕ ТОРБИИ
Аннотация.
В данной диссертации говорилось о влиянии музыкального воспитания,
о том, как уроки музыкальной культуры оказывают эффективное влияние на воспитание
вежливости, отзывчивости учащихся.
Ключевое слово:
музыка, искусство, мораль, эстетика, воспитание, урок, культура,
учитель, ученик.
Qaraqalpaq xalıqı uzaq ótmish, ótken dawirlerde de tálim-tarbiya menen shuǵıllanǵanlar.
Qaraqalpaq xalıqları óz ótmish tariyxı, salt-dastúrlerın qayta tiklew, keleshek ushın rawajlanǵan
mámleketler qatarınan orın alıw, barkamal keleshek ushin mumkinshilik jaratıw maqsetinde
jaslarımızǵa milliy dástúrler tiykarında, milliy ideologiya ruwhında tárbiyalaw búgingi kúnde
aktual máselelerden biri esaplanadı.
Kóp ásirlik qaraqalpaq xalıqı óz yerkine yerisken ǵárezsizlik dawirınde jaslardi jánede
keleshekke tárbiyalı, bilimli, salamat áwlatlar, salamat rawajlanǵan xalıq bas maselelerden biri
bolip kiyatır.
Áyyemden-aq, óz tálim-tarbiya maselesini ata-babalarımiz jaslardı jiynap túnlerdi
tan`larǵa qosqan keshelerde qosıqlar dastanlar, rawayatlar, qıssalar aytıp yeldi tariyx, madeniyat,
etika-estetika, muzıka, kórkem ádebiyat menen tanıstırıp barılǵan.
Xalıq sol dáwir qıyınshılıqları, basqınshı shetten kelgen dushpanlardan qorǵanıp
sharshaǵan dáwirlerde bul dastan qosıqlar olarǵa jupanısh wazıypasında atqarǵan. Bularǵa
109
marsiya qosıqları, sıńsıw qosıqları kiryedi. Olardı kóbinshe xayal-qızlar, analar atqarǵan. Bul
qosıqlardın` belgili bir notası joq, bul qosiqlar hár bir insandın` jurek tórınen jaraladı hám payda
boladi. Onnan tısqarı xalıqtın` yesitken qosıqları márdlik, baxadır, azamatlar tuwralı marsiyalar,
sıńsıwlar, dastanlar, jırlar, xazil qosıqlar, terme tolǵawlar xalıqtı shetten kelgen jawız niyetli
jawlarǵa qarsı gureste ideologiyalıq jaqtan milliy sezimlerdi kóterip, keterınki ruwxta kush berip,
kewili kóterilip Watan aldında ózini azamat insan sezip jaw menen guresip yelini qorǵawda úlken
járdem berip kelgen. Xalıqtıń bul qosıqlar arqalı ruwxıy jaǵdayı kóterilip jánede alǵa qaray
rawajlanıp barǵan.
Qaraqalpaq milliy muzıkası da millet tili, ruwxıylıǵına saylıǵı, dóretiwshi xalıqtın`
umitleri, sezimlerıni tın`lawshıǵa jetkizyedi.
Qaraqalpaq milliy dástúriy qosıqlar hám onıń ózinde xalıq ruwxıy sezimleri tolıq
sawleleniwi, woǵan say bolǵan turmıs jaǵdayı, ómirlik mumkinshiliklerıne iyeligi penen social
tárbiyanı shólkemlestiriwdın` nátiyjeli qurallarınan biri sanaladı.
Muzıkanıń sırı – sóz menen aytıp bolmas jerde ol sonday bir túsindiriw, talıqlap beriw
mánisin tabadı. /E.T.A.Gad`man.
Biz muzıka tıńlap atırǵanımshzda hátteki dástúrlestirilgen, kompozitor tárepinen tamam
bolǵan da bolaversin, - biz baribir ónday muzıkalıq túpkirdi izleymiz.
Syujete jarıtılmaǵan muzıka adamdan ózgeshe bir pikirlewdi talap yetyedi. Sonıń ushın de
muzıkanı úyreniw tek ónı tın`law yemes, balki onı úyreniw kerek.
Sonday-aq, muzıkanı tusiniw hám úyreniw ushın ónı óqıtıw formaların dúris rejelestiriw,
qollanılıp atırǵan metodları da tuwrı tańlanıp qollawı maqsetke muapıq. Sonda ǵana keleshekte
jas awlattı tarbiyalawda muzıka tálim-tarbiyasın áhmiyetin balalarǵa úyrete alamız.
REFERENCES
1.
Esemuratov B. DEVELOPMENT OF CHILDREN'S CREATIVITY ON THE BASIS OF
PEDAGOGICAL TECHNOLOGY AS AN EXAMPLE OF KARAKALPAK FOLK
SONGS //Modern Science and Research. – 2023. – Т. 2. – №. 10. – С. 835-840.
2.
Esemuratov B. EDUCATION OF YOUNG PEOPLE TO PATRIOTISM, COURAGE,
AND FREEDOM THROUGH SPOONS PERFORMED BY OTHERS //Modern Science
and Research. – 2023. – Т. 2. – №. 10. – С. 197-202.
3.
Ospanova R. THE SITUATION OF USING THE CREATIONS OF COMPOSER
MUKHTOR ASHRAFIY AND DONI ZOKIROV IN MUSIC LESSONS //Modern
Science and Research. – 2023. – Т. 2. – №. 10. – С. 190-196.
110
4.
Ospanova R. WAYS OF DEVELOPMENT AND IMPROVEMENT OF MUSIC
EDUCATION PEDAGOGY //Modern Science and Research. – 2023. – Т. 2. – №. 10. –
С. 822-828.
5.
Jiyenbaevich M. I. The evolution of music pedagogy of the karakalpak people: Historical
and theoretical aspects //Asian Journal of Research in Social Sciences and Humanities. –
2021. – Т. 11. – №. 10. – С. 27-32.
6.
Jiyenbaevich M. I. Competence-based approach in higher musical and professional
education //ACADEMICIA: An International Multidisciplinary Research Journal. – 2022.
– Т. 12. – №. 4. – С. 42-47.
7.
Moyanov I. TRAINING AND DEVELOPMENT OF ART PERSONNEL //Modern
Science and Research. – 2023. – Т. 2. – №. 9. – С. 65-69.
8.
Jiyenbaevich M. I. COMPETENCE-BASED APPROACH IN HIGHER MUSICAL AND
PROFESSIONAL EDUCATION //PROMINENCE OF INFORMATION BASES&
MEDIA ASSESSMENTS IN THE POST CONFLICT MARKETING ENVIORNMENT.
9.
Moyanov I. TRAINING AND DEVELOPMENT OF ART PERSONNEL //Modern
Science and Research. – 2023. – Т. 2. – №. 9. – С. 65-69.
Моянов Ы. Д. ҚОРАҚАЛПОҚ ХАЛҚИ МУСИҚИЙ ПЕДАГОГИКАСИНИНГ
ТАРИХИЙ-НАЗАРИЙ
ЖИҲАТЛАРИ
//Образование
и
инновационные
исследования международный научно-методический журнал. – 2021. – №. 5.
10.
Моянов Ы. Д. ҚОРАҚАЛПОҚ ХАЛҚИ МУСИҚИЙ ПЕДАГОГИКАСИНИНГ
ТАРИХИЙ-НАЗАРИЙ
ЖИҲАТЛАРИ
//Образование
и
инновационные
исследования международный научно-методический журнал. – 2021. – №. 5.
11.
Ануаровна O. Р. ҚОРАҚАЛПОҚ ХАЛҚ КУЙЛАРИ ВОСИТАСИДА БОЛАЛАР
ИЖОДКОРЛИГИНИ РИВОЖЛАНТИРИШ. – 2023.
12.
Anuarovna U. E. IMPROVING THE MECHANISMS OF EDUCATING STUDENTS IN
THE SPIRIT OF INTER-ETHNIC HARMONY BASED ON NATIONAL MUSIC IN
THE CONDITIONS OF ETHNO-CULTURAL RELATIONS //International Journal of
Advance Scientific Research. – 2023. – Т. 3. – №. 09. – С. 329-333.
13.
БОЛАЛАР Қ. Х. К. В., РИВОЖЛАНТИРИШ И. MODERN SCIENCE АND
RESEARCH //MODERN SCIENCE. – 2023. – Т. 2181. – С. 3906.
14.
Ospanova R. DEVELOPMENT OF CHILDREN'S CREATIVITY THROUGH BLACK
FOLK SONGS //Modern Science and Research. – 2023. – Т. 2. – №. 9. – С. 70-73.
111
15.
Nawrizbaeva A. A. THE PERFORMANCE SKILLS OF KARAKALPAK BAKSHIS
//Modern Science and Research. – 2023. – Т. 2. – №. 10. – С. 906-910.
16.
Nawrızbaeva A. A. BAQSÍ, SÁZENDE GENJEBAY TILEWMURATOVTÍN
ACTQARÍWSHÍLÍQ METHODS //Modern Science and Research. – 2023. – Т. 2. – №.
10. – С. 218-223.
17.
Muxammetdinova L. THE DEVELOPMENT OF THE ART OF GIVING IN NORTHERN
PAKISTAN AS AN EXAMPLE OF THE YEARS OF INDEPENDENCE //Modern
Science and Research. – 2023. – Т. 2. – №. 9. – С. 74-78.
18.
Maxamatdinovna M. L. FOLKLORE AS A SPECIAL FORM OF CREATIVITY
//International Journal of Advance Scientific Research. – 2023. – Т. 3. – №. 09. – С. 282-
284.
19.
Makhammatdinovna M. L. As a Means of Providing Aesthetic Education to the Students
of the Art of Embroidery //Vital Annex: International Journal of Novel Research in
Advanced Sciences. – 2023. – Т. 2. – №. 3. – С. 149-152.
20.
Askarova Z., Maxamatdinova L. Ceremonies Solemnly Held in Connection with Public
Holidays //Miasto Przyszłości. – 2022. – Т. 27. – С. 181-183.
21.
Махамматдинова Л. ЎЗБЕК ВА ҚОРАҚАПОҚ МУСИҚА МАДАНИЯТИНИНГ
РИВОЖЛАНИШИДА БАСТАКОРЛАРНИНГ ҚЎШГАН ҲИССАСИ //Oriental Art
and Culture. – 2022. – Т. 3. – №. 2. – С. 782-786.
22.
Есанов М. ФОРМИРОВАНИЕ НРАВСТВЕННЫХ КАЧЕСТВ ЛИЧНОСТИ
СРЕДСТВАМИ МУЗЫКИ //Oriental Art and Culture. – 2023. – Т. 4. – №. 1. – С. 719-
725.
23.
Ayapova K., Yesanov M. Organization of Music Lessons by the Teacher in Various Ways
//Miasto Przyszłości. – 2022. – Т. 27. – С. 189-191.
24.
Esanov M., Ametov A. DOIRA SAN’ATINING RIVOJLANISHI VA TARIXI //Oriental
Art and Culture. – 2022. – Т. 3. – №. 2. – С. 729-733.
25.
Eсанов М. Знание особенностей воздействия музыкального искусства на человека
//Science and Education. – 2022. – Т. 3. – №. 12. – С. 767-771.
26.
Есанов М. О. ЎЗБЕК ХАЛҚ ЧОЛҒУЛАРИДА ИЖРОЧИЛИК ТАРИХИ //Oriental Art
and Culture. – 2022. – Т. 3. – №. 1. – С. 578-584.
27.
АЛЛАМБЕРГЕНОВА
Г.
ҚАРАҚАЛПАҚ
БАҚСЫСЫ
СƏЛМЕНБАЙ
САДЫҚОВТЫӉ ДӨРЕТИЎШИЛИК ЖОЛЫ //Евразийский журнал социальных
наук, философии и культуры. – 2023. – Т. 3. – №. 10. – С. 112-117.
112
28.
Allambergenova G. THE LIFE AND CAREER OF COMPOSER OSERBAI
ALLANAZAROV //Modern Science and Research. – 2023. – Т. 2. – №. 10. – С. 217-224.
29.
Allambergenova G. GOALS AND OBJECTIVES OF MUSIC EDUCATION IN
PRIMARY SCHOOL //Modern Science and Research. – 2023. – Т. 2. – №. 10. – С. 849-
855.
30.
Tajimuratova S. FORMATION OF STUDENTS'SKILLS OF INDEPENDENT
PERFORMANCE THROUGH THE TEACHING OF ART HISTORY //Modern Science
and Research. – 2023. – Т. 2. – №. 10. – С. 841-849.
31.
Saginbaevna T. S. FORMATION OF STUDENTS'SKILLS OF INDEPENDENT
PERFORMANCE THROUGH THE TEACHING OF ART HISTORY //Spectrum Journal
of Innovation, Reforms and Development. – 2022. – Т. 9. – С. 386-392.
32.
Sag’inbaevna T. S. Cultural Life in Uzbekistan during the Years of Independence //Spanish
Journal of Innovation and Integrity. – 2023. – Т. 18. – С. 39-41.
33.
Tajimuratova S. FORMATION OF STUDENTS'SKILLS OF INDEPENDENT
PERFORMANCE THROUGH THE TEACHING OF ART HISTORY //Modern Science
and Research. – 2023. – Т. 2. – №. 10. – С. 841-849.
34.
Saginbaevna T. S. Management and study of culture and art. – 2022.
35.
Тажимуратова Ш. С. САНЪАТШУНОСЛИК ФАНЛАРИНИ ЎҚИТИШ ОРҚАЛИ
ТАЛАБАЛАРНИНГ
МУСТАҚИЛ
ИШЛАШ
КЎНИКМАЛАРИНИ
ШАКЛЛАНТИРИШ. – 2023.
36.
Tajimuraova S. S. INFORMATION AND COMMUNICATIONS IN MANAGEMENT
//Journal of Integrated Education and Research. – 2022. – Т. 1. – №. 5. – С. 509-511.
37.
Qudenov R. QORAQALPOQ XALQ QO'SHIQLARI ASOSIDA YOSHLARNI
TARBIYALASH //«ОБРАЗОВАНИЕ И НАУКА В XXI ВЕКЕ». – 2023.
38.
Kudenov R. WAYS TO TEACH FOURTH GRADERS A SINGING LESSON //Modern
Science and Research. – 2023. – Т. 2. – №. 10. – С. 225-232.
39.
Kudenov R. METHODS OF CONDUCTING A MUSIC CULTURE LESSON IN THE
FOURTH GRADE //Modern Science and Research. – 2023. – Т. 2. – №. 10. – С. 856-861.
40.
Шыныбеков А. САМАРАЛИ НАТИЖАГА ЭРИШИШДА ЎҚУВЧИЛАР УЧУН
ПЕДАГОГИК ВОСИТАЛАР //Евразийский журнал социальных наук, философии и
культуры. – 2023. – Т. 3. – №. 11. – С. 76-79.
41.
Shinibekov A. QORAQALPOQ MUSIQA MADANIYATIDA MILLIY OGZAKI
IJODINING GAVDALANISHI //Miasto Przyszłości. – 2023. – Т. 39. – С. 204-206.
113
42.
Shinibekov A. Historical and Social Events in Folklore Works from the Point of View of
People's Relationships //Miasto Przyszłości. – 2022. – Т. 27. – С. 199-201.
43.
Шыныбеков А. Қорақалпоқлар санъатининг сарчашмалари Шарқий Европа ва Осиё
қадимий маданияти билан чамбарчас боғликлиги //Science and Education. – 2022. – Т.
3. – №. 12. – С. 910-915.
