Oktabr, 2024-Yil
494
BOLALARDA PNEVMONIYA KASALLIGINING SABALARI, BELGILARI VA
DAVOLASH USULLARI
Davronova Charos Luqmonovna
Toshkent tibbiyot akademiyasi Termiz filiali
"Bolalar kasalliklari propedevtikasi, bolalar kasalliklari va oilaviy shifokorlikda pediatriya"
kafedrasi assistenti.
https://doi.org/10.5281/zenodo.13997402
Annotatsiya. Pnevmoniya – bu o‘pkaning yallig‘lanishi bilan bog‘liq jiddiy infeksion
kasallik bo‘lib, u bolalarda ko‘p uchraydi va ba’zan hayot uchun xavf tug‘dirishi mumkin. Dunyo
bo‘ylab har yili pnevmoniya sababli ko‘plab bolalar kasallanadi yoki hayotdan ko‘z yumadi,
ayniqsa, rivojlanayotgan mamlakatlarda bu holat ko‘proq uchraydi. Pnevmoniya bakteriyalar,
viruslar yoki zamburug‘lar tufayli kelib chiqishi mumkin. Ushbu tezisda bolalarda pnevmoniya
kasalligining sabablari, belgilari, tashxis qo‘yish va davolash usullari hamda profilaktika
choralari muhokama qilinadi.
Kalit so’zlar: profilaktika choralari, o’pka yallig’lanishi, davolash usullari, pnevmoniya.
CAUSES, SYMPTOMS AND TREATMENT METHODS OF PNEUMONIA IN
CHILDREN
Abstract. Pneumonia is a serious infectious disease involving inflammation of the lungs,
which is common in children and can sometimes be life-threatening. Every year around the world,
many children get sick or die from pneumonia, especially in developing countries. Pneumonia can
be caused by bacteria, viruses, or fungi. This thesis discusses the causes, symptoms, methods of
diagnosis and treatment, and preventive measures of pneumonia in children.
Key words: preventive measures, lung inflammation, treatment methods, pneumonia.
ПРИЧИНЫ, СИМПТОМЫ И МЕТОДЫ ЛЕЧЕНИЯ ПНЕВМОНИИ У ДЕТЕЙ
Аннотация. Пневмония — тяжелое инфекционное заболевание, сопровождающееся
воспалением легких, часто встречающееся у детей и иногда опасное для жизни. Ежегодно
во всем мире множество детей заболевают или умирают от пневмонии, особенно в
развивающихся странах. Пневмония может быть вызвана бактериями, вирусами или
грибками. В данной диссертации рассматриваются причины, симптомы, методы
диагностики и лечения, а также меры профилактики пневмоний у детей.
Ключевые слова: профилактические меры, воспаление легких, методы лечения,
пневмония.
Oktabr, 2024-Yil
495
1. Bolalarda pnevmoniyaning sabablari
Pnevmoniya turli xil patogen mikroorganizmlar tomonidan kelib chiqadi. Kasallik asosan
bakteriyalar, viruslar yoki zamburug‘lar orqali yuqadi.
1.1. Bakterial pnevmoniya
Bolalarda pnevmoniyaning keng tarqalgan sabablaridan biri bakterial infeksiyadir. Eng
ko‘p uchraydigan bakteriya bu Streptococcus pneumoniae bo‘lib, u bolalar orasida
pnevmoniyaning asosiy qo‘zg‘atuvchisi hisoblanadi. Shuningdek, Haemophilus influenzae va
Staphylococcus aureus kabi bakteriyalar ham kasallikni keltirib chiqarishi mumkin.
1.2. Virusli pnevmoniya
Virusli pnevmoniya ko‘pincha kichik yoshdagi bolalarda uchraydi. Bolalar o‘rtasida keng
tarqalgan viruslar – gripp virusi, respirator sinsitial virus (RSV) va adenoviruslar pnevmoniyaga
sabab bo‘lishi mumkin. Virusli pnevmoniya odatda bakterial shakldan yengilroq kechadi, ammo
ba’zida jiddiy asoratlarga olib kelishi mumkin.
1.3. Immun tizimining zaiflashishi
Immuniteti zaif bolalar, ayniqsa, tug‘ma immun tanqisligi bo‘lgan yoki boshqa surunkali
kasalliklardan aziyat chekayotgan bolalar pnevmoniyaga tezroq chalinadi. Shuningdek,
qashshoqlik va noto‘g‘ri ovqatlanish ham immun tizimining zaiflashishiga va kasallik xavfining
oshishiga sabab bo‘ladi.
2. Pnevmoniyaning klinik belgilari
Bolalarda pnevmoniyaning belgilarini vaqtida aniqlash va tashxislash kasallikning
davosini muvaffaqiyatli amalga oshirish uchun muhimdir. Pnevmoniyaning asosiy simptomlari
quyidagilardan iborat:
•Yuqori harorat: Pnevmoniyada bolada harorat ko‘tarilishi kuzatiladi. Haroratning keskin
oshishi yoki doimiy ravishda yuqori bo‘lishi odatiy hol.
•Yo‘tal: Pnevmoniyaning asosiy belgilardan biri – yo‘tal. U quruq yoki balg‘amli bo‘lishi
mumkin. Virusli pnevmoniyada yo‘tal quruq bo‘lishi ehtimoli ko‘proq.
•Tez nafas olish va nafas olish qiyinligi: Nafas olishning tezlashishi va nafas olish qiyinligi
o‘pka yallig‘langanligidan dalolat beradi.
•Ko‘krakda og‘riq: Ba’zi hollarda bola ko‘krak qafasida og‘riqdan shikoyat qilishi mumkin,
bu esa nafas olishda kuchayadi.
•Ishtaha yo‘qolishi va charchoq: Bolada ishtaha pasayadi, u tez charchaydi, zaiflik va
loqaydlik kuzatiladi.
3. Pnevmoniyani tashxislash usullari
Oktabr, 2024-Yil
496
Pnevmoniya tashxisini qo‘yish uchun shifokor bir nechta tekshiruvlar va diagnostika
usullaridan foydalanadi. Pnevmoniyani to‘g‘ri tashxislash uchun quyidagi usullar qo‘llaniladi:
3.1. Klinik tekshiruv
Birinchi bosqichda shifokor bolaning tibbiy tarixini va klinik simptomlarini o‘rganadi.
Ko‘krakni tinglash orqali o‘pka yallig‘lanishi yoki boshqa o‘zgarishlarni aniqlash mumkin.
Nafas olishda o‘pka sohasida tovush o‘zgarishlari (pufakli tovushlar) pnevmoniyadan
darak beradi.
3.2. Rentgen tekshiruvi
Pnevmoniyani aniqlashda eng muhim vositalardan biri rentgenografiya hisoblanadi.
Ko‘krak rentgeni orqali o‘pkadagi o‘zgarishlar va yallig‘lanish o‘choqlarini ko‘rish
mumkin.
3.3. Laboratoriya tekshiruvlari
Balg‘amni tahlil qilish orqali kasallik qo‘zg‘atuvchisini aniqlash mumkin. Shuningdek,
qonda leykotsitlar miqdorining oshishi bakterial infeksiyaga ishora qiladi.
4. Pnevmoniyani davolash usullari
Bolalarda pnevmoniya aniqlanganda, davolash muolajasi kasallikning turiga, qaysi
patogen tomonidan qo‘zg‘atilganiga va bola holatining og‘irligiga qarab belgilanadi.
4.1. Antibiotiklar
Agar pnevmoniya bakterial tabiatga ega bo‘lsa, shifokor antibiotiklarni buyuradi.
Streptococcus pneumoniae keltirib chiqargan pnevmoniyani davolashda penitsillin yoki boshqa
keng spektrli antibiotiklar ishlatiladi. Antibiotiklarni faqat shifokor tavsiyasi bilan qabul qilish
kerak.
4.2. Antiviral preparatlar
Agar pnevmoniya virusli bo‘lsa, antiviral preparatlar buyurilishi mumkin. Virusli
pnevmoniya odatda yengilroq kechadi, ammo gripp virusi kabi ba’zi virusli infektsiyalar uchun
maxsus antiviral dorilar qo‘llaniladi.
4.3. Qo‘shimcha muolajalar
Kasallik davomida bola ko‘p suyuqlik ichishi, dam olishi va o‘pkalarni bo‘shatish uchun
nafas olish mashqlarini bajarishi kerak. Zarurat bo‘lganda kislorod terapiyasi ham buyurilishi
mumkin.
Xulosa
Pnevmoniya bolalar orasida keng tarqalgan va jiddiy kasalliklardan biridir. Kasallikning
sabablari, belgilari va davolash usullari haqida to‘g‘ri ma’lumotga ega bo‘lish, bolalarda
Oktabr, 2024-Yil
497
pnevmoniyaning oldini olish va vaqtida davolashni ta’minlash muhimdir. Profilaktika choralari,
emlashlar va sog‘lom turmush tarzini shakllantirish orqali bolalarni pnevmoniya kabi
kasalliklardan himoya qilish mumkin. Shu bilan birga, shifokor maslahatiga ko‘ra o‘z vaqtida
davolashning boshlanishi kasallikning og‘ir asoratlaridan himoya qilish mumkin.
REFERENCES
1.
V.P.Bisyarina “Bolalar kasalliklari bolalar parvarishi va go`daklarning anatomik - fiziologik
xususiyatlari “ Toshkent 1990 yil.
2.
V.A.Belousov, A.D. Pevzner “Bolalar kasalliklari “ Toshkent 1992 yil .
3.
J.Eshqobulov, A.Maxmudov “Bolalar kasalliklari “ Toshkent 1993 yil.
4.
www.ziyonet.uz (http://www.ziyonet.uz/)
5.
“Onalik va bolalikni muxofaza qilish” bo`limidan ma`ruzalar matni
