2025
JANUARY
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 1
70
SHAXSNING MULOQOTIDA EMOTSIYALARNING O’RNI
Toshboltayeva Go’zal Alisher qizi
Termiz davlat pedagogika instituti 2-kurs talabasi
https://doi.org/10.5281/zenodo.14617952
Annotatsiya.
Umuman olganda, emotsiyalar shaxslararo muloqotda muhim ahamiyatga
ega bo'lib, insonlarning bir-biri bilan o'zaro munosabatlarini shakllantiradi va rivojlantiradi.
Insonlar emotsiyalar orqali muloqotni tug‘ilishidan boshlaydilar.
Abstract.
In general, emotions play an important role in interpersonal communication;
they shape and develop people’s relationships with each other. People begin to communicate
through emotions from birth.
Kalit so’zlar:
emotsiya, shaxslararo munosabat,muloqot,his-tuyg’ular, stress,salbiy
emotsiya, ijobiy emotsiya,bir birini tushunishlik.
Key words:
emotion, interpersonal relationships, communication, feelings, stress, negative
emotion, positive emotion, mutual understanding.
Shaxsning muloqotida emotsiyalar muhim rol o'ynaydi. Ular muloqot jarayonini boyitadi,
hissiy aloqalarni kuchaytiradi va insonlar o'rtasidagi tushunishni oshiradi. Emotsiyalar orqali biz
o'z fikrlarimizni, his-tuyg'ularimizni va niyatlarimizni ifoda etamiz, shuningdek, boshqalar bilan
bog'lanishimizni osonlashtiradi.
1
.
Hissiy aloqalar:
Emotsiyalar muloqotda hissiy aloqalarni yaratadi. Masalan, samimiy va
ijobiy his-tuyg'ular boshqalar bilan yaqinlikni oshiradi.
2.Tushunish:
Emotsiyalar orqali biz boshqalarning his-tuyg'ularini tushunishimiz
mumkin. Bu esa empatiya va qo'llab-quvvatlashni kuchaytiradi.
3
.
Qaror qabul:
qilish: Emotsiyalar ko'pincha qaror qabul qilish jarayonida muhim
ahamiyatga ega. Ular bizning tanlovlarimizga ta'sir qilishi mumkin.
4
.
Muloqot uslubi:
Emotsiyalar muloqot uslubini belgilaydi. Masalan, qiziqish yoki
qiziqmaslik hissi suhbatning yo'nalishini o'zgartirishi mumkin.
5
.
Stress va ziddiyatlar:
Emotsiyalar, ayniqsa salbiy his-tuyg'ular, muloqotda ziddiyatlar
yoki tushunmovchiliklarga olib kelishi mumkin. Bunday hollarda emotsiyalarni boshqarish
muhimdir.
Inson muloqotni emotsiyalar orqali boshlaydi. Tug’ilgan chaqaloq ilk marta his-tuyg’ular
orqali atrof-muhit bilan aloqa qiladi. Odamlar gapirishni o’rganganidan keyin ham, emotsional
muloqot yo’lga qo’yilmasa, to’g’ri muloqot amalga oshmaydi.Emotsiyalarni ifoda qilish zarur.
2025
JANUARY
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 1
71
His-tuyg’ularni ichda saqlash, ifoda qilmaslik ularning zararli holga kelishiga olib keladi. Shuning
uchun odam his-tuyg’ularini to’g’ri va vaqtida ifodalashi va ichki dunyosini tozalashi kerak.
To’plangan emotsiyalarning zarari quyidagicha bo’lishi mumkin:Agar his-tuyg’ular
vaqtida ifodalanmasa va ichda saqlanib qolsa, ular oxir-oqibat zaharli bo’lib, odamga zarar
yetkazadi.
Masalan:Turmush qurgan juftliklarning ajralishiga ko’pincha "zaharli so’zlar" va "zaharli
mimikalar" sabab bo’ladi.Munosabatlarda to’planib qolgan emotsiyalar oxir-oqibat zaharli gaplar
orqali yuzaga chiqadi, bu esa katta ruhiy jarohatlarga olib keladi.Shuning uchun to’plangan
emotsiyalarni ichda saqlamaslik, ularni vaqtida ifodalash muhim. O’z his-tuyg’ularingizni anglab,
ularga nom berish orqali ulardan xalos bo’lishni boshlashingiz mumkin. Masalan: "Men g’azabni
his qilyapman," yoki "Bu voqea meni xafa qildi."
Salbiy his-tuyg’ularni bartaraf etish uchun ularga qarshi chiqmaslik, balki ularni tushunish
ga harakat qilish kerak. Agar emotsiyalar ifodalanmasa, bu "ichki portlash"ga olib kelishi mumki
n.
Emotsiyalarni yengish uchun ularga nom berish orqali odamlar o’z his-tuyg’ularini anglash
va ularga to’g’ri munosabat bildirish qobiliyatini rivojlantiradi. Bu nafaqat o’z-o’zini boshqarishni
osonlashtiradi, balki boshqalar bilan muloqotni ham yaxshilaydi.O’z his-tuyg’ularingizni doim
kuzating va ularga e’tibor qarating. Ichki salbiy emotsiyalarni chiqarib tashlash uchun ichki
dialogni rivojlantirish zarur.Emotsiyalarni boshqarish qobiliyatlari oilaviy va ijtimoiy
munosabatlarni mustahkamlaydi. Har bir emotsional holat muloqotning sifatiga, mazmuniga va
natijalariga ta'sir ko'rsatishi mumkin.
Shaxsning emotsiyalarini boshqarish — bu shaxsning o'z his-tuyg'ularini anglash, ularni
nazorat qilish va muvofiqlashtirish qobiliyatidir. Emotsiyalarni boshqarish ko'plab hayotiy
vaziyatlarda muhim ahamiyatga ega, chunki bu qobiliyat insonning ruhiy salomatligini,
munosabatlarini va umumiy farovonligini yaxshilaydi.
Xulosa:
Emotsiyalarni boshqarishni o’rganish va ularga nisbatan ongli yondashish inson muloqoti va
munosabatlarining muvaffaqiyatli bo’lishiga olib keladi.Emotsiyalarini boshqara olgan va
muloqot va munosabatida o’z o’rnida qo’llay olgan inson hayotida ziddiyatlar va noqulayliklar
kam bo’ladi. Emotsiyalarni boshqarish qobiliyati vaqt o'tishi bilan rivojlanadi va tajriba orqali
mustahkamlanadi. Bu jarayonda sabr-toqatli bo'lish va o'z ustida ishlash muhimdir.
2025
JANUARY
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 1
72
REFERENCES
1.
Muxamedova D.G.Mullaboyeva N.M.Umumiy psixologiya.-T.,O’zMU.-2018,-370b
2.
Myers D.G. Psychology. Ninth Edition. – Worth Publishers, 2010
