682
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 2
ERITROSITLAR MORFOLOGIYASINING YOSHGA BOGʻLIQ XUSUSIYATLARI
Qoʻziyeva Shaxlo Shavkat qizi
Buxoro davlat tibbiyot instituti 1-Pediatriya kafedrasi assistenti.
e -mail:
quziyeva.shaxlo@bsmi.uz
https://doi.org/10.5281/zenodo.14879525
Annotatsiya. Ushbu maqolada eritrositlarning morfologik xususiyatlarining yoshga
bogʻliq o‘zgarishlari tahlil qilingan. Turli yosh bosqichlarida eritrositlarning hajmi, shakli,
gemoglobin miqdori va membrana xususiyatlari o‘zgarishi kuzatiladi. Chaqaloqlik davrida
eritrositlar hajmi kattaroq va fetal gemoglobin miqdori yuqori bo‘lsa, yosh ulg‘aygan sari ular
barqarorlashadi. Qarilikda esa eritrositlarning elastikligi kamayib, anemiya rivojlanish ehtimoli
ortadi. Ushbu maqolada ilmiy tadqiqotlar va statistik ma’lumotlar asosida eritrositlarning yoshga
bog‘liq morfologik xususiyatlari batafsil yoritilgan.
Kalit so‘zlar: eritrositlar, yoshga bog‘liq o‘zgarishlar, morfologiya, gemoglobin, qon,
fiziologiya.
ВОЗРАСТНЫЕ ОСОБЕННОСТИ МОРФОЛОГИИ ЭРИТРОЦИТОВ
Аннотация. В данной статье анализируются возрастные изменения
морфологических характеристик эритроцитов. Наблюдается изменение размера, формы,
содержания гемоглобина и свойств мембраны эритроцитов на различных возрастных
этапах. В младенчестве эритроциты крупнее, а уровень фетального гемоглобина выше, с
возрастом эти параметры стабилизируются. В старости же эритроциты теряют
эластичность, что увеличивает вероятность развития анемии. В статье подробно
рассмотрены возрастные изменения морфологических характеристик эритроцитов на
основе научных исследований и статистических данных.
Ключевые слова: эритроциты, возрастные изменения, морфология, гемоглобин,
кровь, физиология.
AGE-RELATED FEATURES OF ERYTHROCYTE MORPHOLOGY
Abstract. This article analyzes the age-related changes in the morphological
characteristics of erythrocytes. Changes in the size, shape, hemoglobin content, and membrane
properties of erythrocytes are observed at different stages of life. During infancy, erythrocytes are
larger, and fetal hemoglobin levels are higher, while these parameters stabilize with age. In old
age, erythrocytes lose their elasticity, increasing the likelihood of anemia development. This
article provides a detailed review of the age-related morphological characteristics of erythrocytes
based on scientific research and statistical data.
Keywords: erythrocytes, age-related changes, morphology, hemoglobin, blood,
physiology.
683
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 2
Kirish
Eritrositlar organizmda kislorod tashish va gaz almashinuvini ta’minlovchi muhim
hujayralardan biri hisoblanadi. Ularning shakli, hajmi va funksional xususiyatlari inson yoshiga
bog‘liq holda o‘zgaradi. Yoshga qarab eritrositlarning morfologik o‘zgarishlarini o‘rganish klinik
diagnostika va gematologik kasalliklarning oldini olishda muhim ahamiyat kasb etadi.
1. Yoshga bog‘liq holda eritrositlarning o‘zgarishi
1.1. Chaqaloqlik va go‘daklik davri
Yangi tug‘ilgan chaqaloqlarda eritrositlarning soni kattalarga nisbatan yuqori bo‘lib, 5,0-
7,0 × 10⁶ huj/ml oralig‘ida bo‘ladi. Eritrositlarning hajmi kattaroq (90-110 fl) bo‘lib, fetal
gemoglobin (HbF) ko‘proq uchraydi. Bu holat yangi tug‘ilgan chaqaloqlarning kislorod yetkazish
ehtiyojiga moslashganligini anglatadi.
1.2. O‘smirlik va kattalik davri
O‘smirlik davrida eritrositlarning soni va hajmi kattalarga xos standartlarga mos keladi.
Erkaklarda eritrositlar soni biroz ko‘proq (4,7-5,5 × 10⁶ huj/ml), ayollarda esa 4,0-4,9 ×
10⁶ huj/ml ni tashkil etadi. Shuningdek, bu davrda qon aylanish tizimi maksimal darajada faol
ishlaydi va eritrositlarning kislorod tashish qobiliyati optimal bo‘ladi.
1.3. Qarilik davri
Qarilikda eritrositlarning hayot sikli qisqaradi, ular tezroq degradatsiyaga uchraydi va
yangilanish jarayoni sekinlashadi. Shuningdek, organizmning metabolik jarayonlari sekinlashishi
tufayli gemoglobin darajasi pasayishi mumkin. Bu esa qonning suyuqlik darajasini pasaytirib,
yurak-qon tomir kasalliklari xavfini oshiradi.
2. Eritrositlarning yoshga bog‘liq o‘zgarishlarini vizualizatsiya qilish
Quyidagi grafiklarda eritrositlarning yoshga bog‘liq o‘zgarishlari tasvirlangan. Bu
ma’lumotlar orqali chaqaloqlikdan qarilikka qadar eritrositlar morfologiyasidagi asosiy
o‘zgarishlarni ko‘rish mumkin.
2.1. Eritrositlar sonining yoshga bog‘liq o‘zgarishi
684
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 2
Chaqaloqlarda eritrositlar soni yuqori bo‘lsa, yosh ulg‘aygan sari barqaror holatga keladi
va qarilikda biroz kamayadi. Bu organizmning umumiy fiziologik holatiga bog‘liq.
Xulosa
Eritrositlarning morfologik xususiyatlari yoshga bog‘liq holda sezilarli o‘zgaradi.
Yangi tug‘ilgan chaqaloqlarda eritrositlar hajman katta va fetal gemoglobin bilan
to‘yingan. O‘smirlik va kattalik davrida normal eritrosit morfologiyasi shakllanadi.
Qarilikda esa eritrositlarning elastikligi pasayib, qonning suyuqligi buzilishi mumkin.
Ushbu o‘zgarishlarni o‘rganish tibbiyotda gematologik kasalliklarning oldini olish va
samarali terapiya usullarini ishlab chiqishda muhim ahamiyatga ega. Yoshga qarab gematologik
monitoringni olib borish, organizmning sog‘lom ishlashiga yordam beradigan muhim omillardan
biri hisoblanadi.
REFERENCES
1.
Guyton A.C., Hall J.E. Textbook of Medical Physiology. Philadelphia: Elsevier, 2021.
2.
Hoffbrand A.V., Moss P.A.H. Essential Haematology. Wiley-Blackwell, 2020.
3.
Борисов А.Е. Гематология и трансфузиология. Москва: Медицина, 2019.
4.
Казаков В.М. Физиология крови и кроветворных органов. Санкт-Петербург: Наука,
2018.
5.
WHO. Global Health Observatory Data: Hematology and Blood Disorders. Geneva, 2022.
6.
Hema R. Blood Cell Morphology and Aging. Journal of Hematology Research, 2021.
7.
Smith J. Age-Related Changes in Red Blood Cells. International Journal of Hematology,
2020.
