2025
APRIL
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 4
341
XORIJIY TILLARNI O’RGANISHDA ZAMONAVIY VA SAMARALI METODIKA VA
STRATEGIYALAR TAHLILI
Sharipova Bahora Odiljonovna
Navoiy Davlat Universiteti, Tillar fakulteti, ingliz tili va amaliy fanlar kafedrasi o’qituvchi.
Adilova Sarvinoz Habibullo qizi
Navoiy Davlat Universiteti, Tillar fakulteti, 101 -guruh talabasi.
https://doi.org/10.5281/zenodo.15276963
Annotatsiya. Ushbu maqola chet tilini o’rganish jarayonida qo’llaniladigan strategiyalar
va muhim metodlarlarni tahlil qiladi. Tilni o’rganishdagi qiyinchilik va muammolarni ko’rib
chiqadi. Shuningdek, so’z yodlash, grammatika, eshitish, interaktiv dasturlar va elektron
o’rganish vositalaridan foydalanish va amaliyot kabi usullar yoritiladi.
Kalit so’zlar: Amaliyot, multimedia vositalari, interaktiv o’rganish, strategiya, metodlar, til
o’rganish.
Abstract. This article analyzes the strategies and important methods applied in the process
of learning a foreign language. It explores the difficulties and problems encountered during
learning language. As well as, it includes methods such as vocabluary acquisition, grammar,
listening, the use of interactive and electron programs and practical exercises. This article is useful
for learners of all ages and students,helping them overcome weaknesses in the foriegn language
learning process.
Key words: Practise, multimedia tools, interactive learning, strategy, methods, language
learning.
Zamonaviy dunyoda chet tillarini o‘rganish nafaqat aloqa vositasi, balki dunyoqarashni
kengaytirish, turli madaniyatlar bilan tanishish,shaxsiy va kasbiy muvaffaqiyat va yangi
imkoniyatlarga yo‘l ochadi. Ingliz, rus, nemis, fransuz kabi tillarni bilish o‘quvchilarga ilmiy
manbalardan foydalanish, xorijiy oliygohlarda o‘qish, xalqaro loyihalarda qatnashish imkonini
beradi. Ammo ko’pchilik uchun xorijiy tillarni o’rganish uzoq muddatli va murakkab jarayon bo’lib
tuyuladi. Shu sababli samarali usul va strategiyalarni qo’llash muhim ahamiyat kasb etadi.Ushbu
maqolada ham aynan til o’rganish jarayonidagi asosiy metodlar,interaktiv vositalar va amaliy
yondashuvlar tahlil qilinadi.
Til o‘rganishning samarali bo‘lishi uchun eng avvalo aniq va realistik maqsad qo‘yish
kerakligi juda muhim. Til o‘rganish nazariyotchisi D. Brown fikricha, til o‘rganish shaxsiy ehtiyoj
2025
APRIL
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 4
342
va motivatsiyaga asoslanganida natijasi yuqori bo‘ladi (Brown, 2000). Masalan, ish uchun ingliz
tilini o‘rganayotgan kishi professional so‘z boyligi va yozishmalarga e’tibor qaratishi lozim.
Sayohat uchun esa sayohatga oid so’z boyligining uzi kifoya. Ba’zan, ingliz tilini
o’rganuvchilar uchun darajani aniqlovchi turli xil sertifikatlar va ularga berilgan imkoniyatlar katta
motivatsiya bo’lib xizmat qiladi.
Til o‘rganish sohasida taniqli olim Stephen Krashen tomonidan ilgari surilgan “Input
Hypothesis” nazariyasiga ko‘ra, til o‘rganuvchi o‘z bilim darajasidan biroz yuqori darajadagi (i+1)
materialni eshitib va tushunib borsa, u samarali o‘rganadi (Krashen, 1982). Shu sababli biz uchun
qiziqarli bo’lgan filmlarimizni va podkastlarini hech ikkilanmay original tilda ko‘rish va eshitish
o’rganish uchun foydalidir. Albatta siz tushunmagan, bilmagan yangi so’zlaringizni yozib
borishingiz va albatta ulaning ma’nolari bilan tanishishingiz lozim. Bu til o’rganuvchilar uchun juda
yoqimli va qiziqarli strategiyalardan biri.
So‘zlarni alohida yodlash emas, balki matn ichida qo‘llash orqali ularning ma’nosi yaxshiroq
o‘zlashtiriladi. I.S.P. Nation o‘zining “Learning Vocabulary in Another Language” (Nation, I. S. P.
2001) asarida so‘z yodlashda kontekst asosidagi yondashuvni taklif etadi. Bu usul yordamida
o‘rganuvchi so‘zning grammatik shakli, talaffuzi va foydalanish uslubini bir vaqtning o‘zida
o‘zlashtiradi.
Zamonaviy texnologiyalar va gadjetlar til o‘rganish jarayonini ancha soddalashtirdi.
Memrise, Duolingo, Quizlet kabi ilovalar foydalanuvchiga o‘yinga asoslangan, qiziqarli va takroriy
mashqlar orqali so‘z boyligini oshirish imkonini beradi. Cambridge English portali esa bepul testlar,
topshiriqlar va dars rejalarini taqdim etadi. Shu bilan birga, YouTube kanallari orqali tilning eshitish
va talaffuz qismlarini mustahkamlashni o’rganish mumkin. Bunda eng eshtishni yaxshilovchi eng
kuchli metodlardan biri “shadowing” uslubidir. Bu usulning natijasini birinchi martadanoq sezish
qiyin emas.
Yozma va og‘zaki nutqni rivojlantirish uchun muntazam ravishda insho yozish,turli
forumlar va suhbatlarda ishtirok etish, so‘zlashuv klublarida qatnashish ham muhim rol o’ynaydi.
Tilshunos A. Harmerning fikricha, til o‘rganish jarayonida faol ishtirok va interaktiv
mashg‘ulotlar orqali til “yashab ketadi” (Harmer, 2007).
Xulosa qilib aytganda, chet tilini o‘rganish samaradorligi to‘g‘ri tanlangan metod va
strategiyalarga bevosita bir biri bilan bog‘liq. Maqsadga yo‘naltirilgan yondashuv, Krashen
nazariyasiga asoslangan kirish materiallari, kontekstual so‘z o‘rganish, multimedia vositalaridan
foydalanish va muntazam amaliyot orqali til o‘rganish- jarayonni osonlashtiradi. Ushbu maqolada
bayon etilgan usullar turli xil yoshdagi o‘rganuvchilar uchun amaliy qo‘llanma bo‘lib xizmat qiladi.
2025
APRIL
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 4
343
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati:
1.
Brown, H. D. (2000). Principles of Language Learning and Teaching. Longman.
2.
Duolingo Blog. (2023). Language learning tips. https://blog.duolingo.com
3.
Harmer, J. (2007). The Practice of English Language Teaching. Pearson Education.
4.
Krashen, S. D. (1982). Principles and Practice in Second Language Acquisition.
Pergamon Press.
5.
Nation, I. S. P. (2001). Learning Vocabulary in Another Language. Cambridge
University Press.
Internet resources:
1.
BBC Learning English. Learning strategies.
https://www.bbc.co.uk/learningenglish
2.
Cambridge English. (2023). Learning Resources. https://www.cambridgeenglish.org
