“YANGI O‘ZBEKISTONDA ZAMONAVIY PSIXOLOGIYA VA PEDAGOGIKAGA DOIR
MUAMMOLARNI TADQIQ ETISHNING TRANSFORMATSION IMKONIYATLARI”
Xalqaro ilmiy - amaliy konferensiyasi, 2025-yil 24-aprel
36
“TEXNOLOGIYA VA UNI O‘QITISH METODIKASI” FANI MISOLIDA
TALABALARDA IJODIY FAOLLIKNI SHAKLLANTIRISH
Raxmatullayeva Havasxon
Qo‘qon Universiteti “Ta’lim” kafedrasi o‘qituvchisi
Tel raqami: +998911419300
https://doi.org/10.5281/zenodo.15267984
Annotatsiya. Mazkur maqolada boshlang‘ich sinflarda Texnologiya fanini o‘qitish
metodikasi fani misolida talabalar ijodiy faolligini shakllantirish masalasi yoritilgan. Ijodiy
faollik tushunchasi, uning ahamiyati va talabalarda bu fazilatni rivojlantirishning samarali
metod va texnologiyalari tahlil qilinadi. Texnologiya fanining ta’limiy va tarbiyaviy
imkoniyatlari, talabalarni kasbiy tayyorlashdagi o‘rni, interaktiv metodlar, loyiha asosida
o‘qitish, STEAM yondashuvi va AKT vositalari orqali ijodkorlikni rivojlantirish yo‘llari
ko‘rsatib o‘tiladi. Yakunda, talabalarda ijodiy fikrlash va yangilikka intilish ko‘nikmalarini
shakllantirishga doir amaliy tavsiyalar berilgan.
Kalit so‘zlar: mehnat ta’limi, ijodiy faollik, boshlang‘ich ta’lim, metodika, pedagogik
texnologiya, loyiha, STEAM, talabalar faoliyati.
Abstract. This article explores the development of students' creative activity through the
methodology of teaching labor education in primary school. The concept of creative activity, its
importance, and effective methods and technologies for fostering this quality in students are
analyzed. The educational and formative potential of the subject "labor education" is discussed,
along with its role in the professional training of future teachers. Special attention is paid to
project-based learning, the STEAM approach, ICT tools, and interactive teaching methods. The
article concludes with practical recommendations for developing students’ creative thinking and
innovative skills.
Keywords: labor education, creative activity, primary education, methodology,
pedagogical technologies, project, STEAM, student engagement.
Zamonaviy ta’lim tizimi o‘quvchilarda mustaqil fikrlash, ijodiy yondashuv va amaliy
ko‘nikmalarni shakllantirishga yo‘naltirilmoqda. Bu esa pedagogik faoliyatga yangicha qarash,
innovatsion metod va texnologiyalarni qo‘llash zaruratini tug‘diradi. Ayniqsa, boshlang‘ich
sinflarda o‘qitiladigan Texnologiya fani o‘quvchilarning ijodkorlik, estetik did, mehnatsevarlik
va mustaqil ishlash ko‘nikmalarini shakllantirishda muhim o‘rin tutadi. Mazkur maqolada
pedagogika yo‘nalishida tahsil olayotgan talabalarni Texnologiya fanini o‘qitish metodikasi
orqali ijodiy faol shaxs sifatida shakllantirishning nazariy va amaliy asoslari yoritiladi.
Talabalarning kasbiy tayyorgarligi jarayonida Texnologiya va uni o‘qitish metodikasi fanining
imkoniyatlaridan foydalanish orqali ularning ijodiy salohiyatini ochish, yangicha fikrlashga
yo‘naltirish va innovatsion yondashuvlarni o‘rgatish muhim vazifalardan biridir.
Mehnat ta’limi insoniyat taraqqiyotining ajralmas qismi bo‘lib, u jamiyatda shaxsning har
tomonlama shakllanishida muhim rol o‘ynaydi. Ayniqsa, boshlang‘ich ta’lim bosqichida bu fan
o‘quvchilarda amaliy ko‘nikmalarni shakllantirish, ularni mehnatga hurmat ruhida tarbiyalash va
estetik didini rivojlantirishda asosiy vosita hisoblanadi.
“YANGI O‘ZBEKISTONDA ZAMONAVIY PSIXOLOGIYA VA PEDAGOGIKAGA DOIR
MUAMMOLARNI TADQIQ ETISHNING TRANSFORMATSION IMKONIYATLARI”
Xalqaro ilmiy - amaliy konferensiyasi, 2025-yil 24-aprel
37
Texnologiya fani yordamida o‘quvchilar tashqi dunyoni amaliy faoliyat orqali anglaydi,
o‘z fikrini moddiy buyum orqali ifodalashga o‘rganib, har xil materiallar bilan ishlash
ko‘nikmasiga ega bo‘ladi. Guruhda ishlash, fikr almashish, yordam ko‘rsatish kabi ijtimoiy
ko‘nikmalarni egallaydi.
Bundan tashqari, Texnologiya darslari o‘quvchilarda qiziqish va ijodiy yondashuvni
shakllantirish, estetik tarbiyani yo‘lga qo‘yish, kasb tanlashga tayyorlash, ekologik tarbiya berish
imkonini ham beradi.
Shunday ekan, bu fan orqali nafaqat amaliy mashg‘ulotlar o‘rgatiladi, balki shaxsiy
fazilatlar, jamiyatga foydali bo‘lish hissi ham shakllantiriladi.
Ijodiy faollik — bu shaxsning yangi g‘oyalarni ilgari surishga, muammolarga yangicha
yondashishga, mavjud bilimlar asosida yangi mahsulot yaratishga bo‘lgan ichki intilishi va
harakatidir. Talaba uchun ijodiy faollik uning nafaqat bilim darajasi, balki kasbiy shakllanishida
ham asosiy rol o‘ynaydi.
Ijodiy faol talaba mustaqil fikrlash, muammoni tahlil qila olish, yangi yechimlarni taklif
eta olish, ishni boshqacha usulda bajarishga harakat qilish, shaxsiy tashabbus ko‘rsatish, qisqa
vaqt ichida samarali qaror chiqarish kabi xususiyatlarga ega bo‘ladi.
Ijodiy faollikni shakllantirishning boshlang‘ich bosqichida erkin fikr bildirishga imkon
yaratish, har bir g‘oyaga hurmat bilan yondashish, rag‘batlantirish tizimini yo‘lga qo‘yish,
amaliy faoliyatga keng o‘rin berish, tajriba, sinov, tahlil, xulosa chiqarish jarayonlarini tashkil
etish kabi shart-sharoitlar yaratilishi zarur. Aynan texnologiya fanining metodikasi fani orqali
talabalar o‘qituvchilik faoliyatiga ijodiy yondashishni, har bir darsni noyob va samarali qilishni
o‘rganadilar. Bu ularning kelajakdagi pedagogik faoliyatida muvaffaqiyatli bo‘lishlari uchun
mustahkam asos bo‘lib xizmat qiladi.
Texnologiya fanini o‘qitish metodikasi – bu boshlang‘ich sinflarda mehnat ta’limini
samarali tashkil etish, mazmun va shakllarini tanlash, o‘quvchilarda mehnat ko‘nikmalarini
shakllantirish usullarini o‘rgatuvchi fan hisoblanadi. Ushbu fan pedagogika yo‘nalishidagi
talabalarni nazariy va amaliy jihatdan tayyorlashda asosiy o‘rinni egallaydi.
Bugungi kunda ta’lim tizimida yuz berayotgan yangilanishlar, o‘quvchilarning individual
rivojlanishini ta’minlash, ularning mustaqil va ijodiy fikrlashini shakllantirishga qaratilgan.
Ayniqsa, boshlang‘ich sinflarda texnologiya fanini o‘qitish jarayonida zamonaviy pedagogik
texnologiyalarni qo‘llash orqali talabalar va bo‘lajak o‘qituvchilarda ijodiy faollikni
rivojlantirish muhim vazifalardan biridir. Bu texnologiyalar faqatgina bilim berishga emas, balki
o‘quvchi va talabaning shaxs sifatida shakllanishiga xizmat qiladi.
Interaktiv metodlar – bu o‘qituvchi va talaba o‘rtasidagi faol muloqotga asoslangan o‘quv
jarayonidir. Texnologiya fanida quyidagi interaktiv usullar ijodiy faollikni rivojlantirishda
muhim o‘rin tutadi: “Aqliy hujum”, “Kichik guruhlarda ishlash”, “Rol o‘ynash”, “Klaster usuli”.
Bu metodlar talabaning fikrlash faoliyatini faollashtiradi, o‘z fikrini asoslashga, ishonch bilan
bayon qilishga va boshqalarning fikrini tinglab, tahlil qilishga undaydi.
Loyiha asosida o‘qitish – talabalar tomonidan muayyan muammoli vaziyat asosida
mustaqil tadqiqot o‘tkazish, rejalashtirish, mahsulot yaratish va uni himoya qilish faoliyatidir.
Talabalar bu orqali mustaqil qaror qabul qilish, muammoli vaziyatni tahlil qilish, tashabbus
ko‘rsatish, ijodiy yondashuvni o‘zlashtiradilar.
“YANGI O‘ZBEKISTONDA ZAMONAVIY PSIXOLOGIYA VA PEDAGOGIKAGA DOIR
MUAMMOLARNI TADQIQ ETISHNING TRANSFORMATSION IMKONIYATLARI”
Xalqaro ilmiy - amaliy konferensiyasi, 2025-yil 24-aprel
38
AKT vositalari yordamida talabalar grafik dasturlar, interaktiv taqdimotlar, YouTube,
Canva, Pinterest kabi platformalardan foydalanib o‘z g‘oyalarini vizual tarzda ifodalaydi. Bu
texnologik savodxonlikni oshiradi, ijodiy yondashuvni rivojlantiradi.
STEAM yondashuvi orqali esa talaba ilm-fan, texnologiya, muhandislik, san’at va
matematikani uyg‘unlashtirib ishlaydi. Bu yondashuv ularni tizimli fikrlash va ko‘p yo‘nalishli
ijodiy faoliyatga jalb etadi.
Ijodiy faollikni shakllantirish – bu nazariy bilimlarni amaliyotga tadbiq etish orqali
talabalarda yangilikka intilish, mustaqil fikrlash, innovatsion yondashuvlar yaratish
ko‘nikmalarini rivojlantirish demakdir.
Muammoli ta’lim orqali talabalar o‘zlari yechim topishga undaladi. Masalan:
“O‘quvchilar uchun ekologik toza materialdan foydalanilgan didaktik vosita loyihalash” vazifasi
orqali ular ekologik va estetik jihatlarni hisobga olgan holda mahsulot yaratadilar.
Ijodiy topshiriqlar esa talabalarni o‘z salohiyatini ko‘rsatishga undaydi: qog‘oz o‘yinchoq
dizayn qilish, milliy motivlarga ega ko‘rgazmali material yaratish kabi vazifalar ularning
tashabbuskorligini rivojlantiradi.
Haqiqiy darslarga integratsiyalashgan tajriba loyihalari talabalarni boshlang‘ich sinf
o‘quvchilari bilan bevosita ishlashga olib keladi. Bu esa ularni pedagogik refleksiya va o‘z ustida
ishlashga o‘rgatadi.
Seminarlar, treninglar, ko‘rgazmalar, ustoz-shogird tizimi orqali ularning kasbiy va ijodiy
o‘sishi qo‘llab-quvvatlanadi.
Masalan: “Qayta ishlanadigan materiallardan bolalar uchun didaktik o‘yin” loyihasi
doirasida talabalar plastik, mato, tugma va boshqa buyumlar yordamida o‘z mahsulotlarini ishlab
chiqib, ularni taqdim etadilar.
Boshlang‘ich ta’lim tizimida texnologiya fanini o‘qitish nafaqat amaliy ko‘nikmalarni,
balki estetik did, mehnatsevarlik, mustaqil fikrlash va ijodiy yondashuvni shakllantirishga xizmat
qiladi. Bu fan orqali bolalarda kichik yoshdanoq ijodiy tafakkur, yangilikka qiziqish va o‘z
mehnatining natijasini qadrlash hissi vujudga keladi. Shu nuqtai nazardan, texnologiya fanini
o‘qitish metodikasi bo‘yicha tayyorlanayotgan talabalar uchun bu jarayonning har bir bosqichi
pedagogik mahorat, innovatsion yondashuv va estetik qarashlar bilan uyg‘unlashgan bo‘lishi
zarur.
Ijodiy faollikni shakllantirish: muammoli vaziyatlar, loyiha asosida ishlash, interaktiv
metodlardan foydalanish, amaliy faoliyat orqali o‘z g‘oyalarini hayotga tadbiq etish orqali
amalga oshiriladi. Talabalar o‘z kasbiy faoliyatida yangilik kiritishga tayyor, ijtimoiy faol va
intiluvchan shaxs sifatida shakllanadilar.
Takliflar:
Birinchidan, mtexnologiya fanining metodikasini o‘qitishda innovatsion yondashuvlarni
tizimli qo‘llash.
Ikkinchidan, talabalar uchun ijodiy laboratoriyalar va to‘garaklar tashkil etish.
Uchinchidan, ijodiy ko‘rgazmalar, tanlovlar va seminarlar o‘tkazish.
“YANGI O‘ZBEKISTONDA ZAMONAVIY PSIXOLOGIYA VA PEDAGOGIKAGA DOIR
MUAMMOLARNI TADQIQ ETISHNING TRANSFORMATSION IMKONIYATLARI”
Xalqaro ilmiy - amaliy konferensiyasi, 2025-yil 24-aprel
39
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Inoyatova, D. (2024). BOSHLANG’ICH TA’LIMDA O’QUVCHILARNING
MUSTAQIL
FIKRLASH
QOBILIYATLARINI
RIVOJLANTIRISH.
University
Research Base
, 103-107.
2.
Inoyatova,
D.
Q.
(2024).
BOSHLANG
‘ICH
TA’LIMDA
TA’LIM
TEXNOLOGIYALARINI QO ‘LLASH: TAJRIBA VA ISTIQBOLLAR.
QO‘QON
UNIVERSITETI XABARNOMASI
,
12
, 96-98.
3.
Inoyatova, D. Q. (2024). TA’LIMDA INNOVATSION YONDASHUVLAR.
Inter
education & global study
, (8), 224-233.
4.
Baxromovna, R. H. (2025). TEXNOLOGIYA TA'LIMI VA UNI O'QITISH
METODIKASI
BOSHLANG'ICH
SINFLARDA
O'QITISH.
PEDAGOGICAL
SCIENCES AND TEACHING METHODS
,
4
(43), 409-424.
5.
Guluzra, K., & Sevaraxon, M. (2024). BOSHLANG’ICH TA’LIM O’QUVCHILARINI
IJODIY
FAOLIYATGA
O’RGATISHDA
TEXNALOGIYA
TA’LIMINING
O’RNI.
University Research Base
, 282-287.
6.
Gulnoza, S. (2024). MAKTABGACHA TA’LIMDA MEHNAT TARBIYASI:
ZAMONAVIY
TALABLAR
VA
ISTIQBOLLAR.
QO‘QON
UNIVERSITETI
XABARNOMASI
,
13
, 215-219.
7.
Sanginova,
G.
(2024).
BOLALARDA
MEHNAT
TARBIYASINI
SHAKLLANTIRISHNING
ILMIY-METODIK
ASOSLARINI
TAKOMILLASHTIRISH.
University Research Base
, 116-119.
