“YANGI O‘ZBEKISTONDA ZAMONAVIY PSIXOLOGIYA VA PEDAGOGIKAGA DOIR
MUAMMOLARNI TADQIQ ETISHNING TRANSFORMATSION IMKONIYATLARI”
Xalqaro ilmiy - amaliy konferensiyasi, 2025-yil 24-aprel
135
SHAXSIY IJODNING RIVOJLANISH BOSQICHLARI
E.M. Shamsiddinova
Texnologiya, menenjment va kommunikatsiya instituti “Pedagogika va psixologiya” kafedrasi
katta o‘qituvchisi
https://doi.org/10.5281/zenodo.15268432
Anotatsiya: Shaxsiy ijod – bu insonning o‘zining ichki dunyosini, fikrlarini, his-
tuyg‘ularini, tajribalarini va tasavvurlarini yaratish orqali ifoda etish jarayonidir. Ushbu
maqola shaxsiy ijodning rivojlanish bosqichlari va darajalarini tahlil qiladi. Ijodkorlik jarayoni
insonning shaxsiy va professional hayotida muhim o‘rin tutadi va uning har bir bosqichi o‘ziga
xos xususiyatlarga ega. Shaxsiy ijodning rivojlanishi asosan tajriba, o‘rganish va o‘ziga bo‘lgan
ishonchni oshirish orqali yuzaga keladi. Maqolada shaxsiy ijodning bosqichlari, ular orasidagi
bog‘liqlik va har bir bosqichda yuzaga keladigan muammolar hamda ularni yengish usullari
haqida so‘z boradi.
Kalit so‘zlar: shaxsiy ijod, ijodning rivojlanish bosqichlari, ijodkorlik darajalari,
psixologiya va ijod, yaratish jarayoni, o‘zini ifoda etish, motivatsiya va ijod
Shaxsiy ijodning rivojlanishi insonning o‘zini anglash va o‘z dunyosini tashqi muhitga
tushunib yetkazish jarayonidir. Bu jarayonni tahlil qilish, ijodkorlikni rivojlantirish va uning
samaradorligini oshirish uchun muhimdir. Shaxsiy ijodning rivojlanishi, odatda, bir necha
bosqichlardan iborat bo‘lib, har bir bosqich o‘ziga xos o‘zgarishlarni va o‘rganish jarayonlarini
o‘z ichiga oladi.
Shaxsiy ijodning rivojlanish bosqichlari:
- Ilk bosqich (inson o‘zini kashf etish)
: Bu bosqichda shaxs yangi va noaniq fikrlarni
ishlab chiqadi. Ijodkorlikning asosiy maqsadi o‘zining ichki dunyosini ochish va unga xos
bo‘lgan fikrlarni ifodalashdir. Bu bosqichda ko‘pincha tajriba yetishmasligi va natijalar noto‘g‘ri
bo‘lishi mumkin.
- O‘rganish va takrorlash bosqichi
: Ikkinchi bosqichda ijodkor o‘z tajribasini
rivojlantirib, o‘rganishga kirishadi. Ijodiy faoliyatda xatolarni tuzatish, yangi usullarni sinab
ko‘rish va oldingi xatolarni tahlil qilish jarayoni boshlanadi. O‘rganish jarayoni ijodkorning
harakatlarini shakllantiradi va yangi darajaga olib boradi.
- Innovatsiya va mustahkamlash bosqichi
: Ushbu bosqichda ijodkor yangi g‘oyalarni
yaratishga va o‘zining individual uslublarini ishlab chiqishga qaratilgan. Bu bosqichda ijodning
sifat va mazmuni yaxshilanadi, yangi kashfiyotlar va innovatsiyalar yuzaga keladi.
- Vazifani topish bosqichi
: Ijodkorlikning bu bosqichida insonning maqsadga erishish
yo‘lida aniq yo‘nalish va reja tuziladi. Bu bosqichda ijodiy faoliyatda murakkab qarorlar qabul
qilish va yangi imkoniyatlarni kashf etish jarayonlari yuzaga keladi.
- Kengayish va yangi uslublar bosqichi
: So‘nggi bosqichda ijodkor o‘zining
shakllangan uslublarini yangi sohalarda sinab ko‘radi. Bu bosqichda ijodning kengayishi va
yangi imkoniyatlar ochilishi mumkin.
Shaxsiy ijodning rivojlanishiga ta’sir etuvchi bir qator omillar mavjud. Bular orasida
tashqi muhit, shaxsiy motivatsiya, psixologik holat, o‘qish va yangi g‘oyalarga qiziqish eng
“YANGI O‘ZBEKISTONDA ZAMONAVIY PSIXOLOGIYA VA PEDAGOGIKAGA DOIR
MUAMMOLARNI TADQIQ ETISHNING TRANSFORMATSION IMKONIYATLARI”
Xalqaro ilmiy - amaliy konferensiyasi, 2025-yil 24-aprel
136
muhim omillardir. Ijodkorlikning rivojlanishida o‘rganish va tajriba ham alohida ahamiyatga
ega.
Shaxsiy ijodning rivojlanishi murakkab va uzoq muddatli jarayon bo‘lib, insonning ichki
dunyosini kengaytirish va yangi g‘oyalarni yaratishga yo‘naltirilgan. Har bir bosqich o‘ziga xos
xususiyatlarga ega bo‘lib, ijodkorning salohiyatini maksimal darajada oshirish uchun muhimdir.
Foydalangan adabiyotlar:
1.
G. G. Shukhratov, "Ijodkorlik va shaxsiy rivojlanish", Toshkent: Ma’naviyat, 2020.
2.
R. M. Kichikov, "Ijodkorlik psixologiyasi", Toshkent: Fan, 2018.
3.
V. I. Vasilieva, "Shaxsiy rivojlanishning psixologik asoslari", Moskva: Pedagogika,
2017.
4.
A. S. Pavlov, "Yaratish jarayoni va ijod", Tashkent: Universitet, 2019.
5.
A. Z. Nazarov, "O‘zini ifoda etish va ijodiy yondashuv", Samarqand: Ilm, 2021.
