Aprel, 2025-Yil
245
IQTISODIYOT NAZARIYASI: ASOSIY TUSHUNCHALAR VA ILMIY
YONDASHUVLAR
Muxtor Gulov Ochilovich
Qarshi davlat texnika universiteti dotsenti
https://doi.org/10.5281/zenodo.15313283
Kirish.
Iqtisodiyot nazariyasi insoniyat taraqqiyotining ajralmas qismi bo‘lib, u
jamiyatdagi cheklangan resurslardan oqilona foydalanish masalalarini o‘rganadigan fan sifatida
shakllangan. Har qanday jamiyatda ehtiyojlar cheksiz, resurslar esa chegaralangan bo‘lib, aynan
shu ziddiyat iqtisodiy qarorlar qabul qilish zaruratini yuzaga keltiradi. Iqtisodiyot nazariyasi bu
qarorlarning qanday qabul qilinishini, ularning oqibatlarini, hamda iqtisodiy jarayonlar va
munosabatlarning asosiy qonuniyatlarini o‘rganadi.
Mazkur fan ikki asosiy yo‘nalishga — mikroiqtisodiyot va makroiqtisodiyotga ajraladi.
Mikroiqtisodiyot
alohida xo‘jalik yurituvchi subyektlar — iste’molchilar, firmalar va bozorlar
faoliyatini tahlil qilsa,
makroiqtisodiyot
butun mamlakat miqyosida iqtisodiy muvozanat,
inflyatsiya, ishsizlik, yalpi ichki mahsulot (YAIM), iqtisodiy o‘sish va boshqa omillarni
o‘rganadi. Bu ikki yo‘nalish o‘zaro bog‘liq bo‘lib, iqtisodiy qarorlarning kompleks tahlilini
ta’minlaydi.
So‘nggi yillarda jahon miqyosida yuz berayotgan global iqtisodiy inqirozlar,
pandemiyalar, texnologik yutuqlar va iqlim o‘zgarishlari iqtisodiy nazariyalarni yangicha
yondashuvlar asosida qayta ko‘rib chiqishni talab qilmoqda. Ayniqsa, O‘zbekiston kabi
rivojlanayotgan davlatlar uchun iqtisodiyot nazariyasini puxta o‘rganish va milliy iqtisodiy
siyosatni ilmiy asosda ishlab chiqish nihoyatda muhimdir. Shu nuqtai nazardan, iqtisodiyotni
chuqur tahlil qilish, asosiy kategoriyalarni anglash, nazariy model va tamoyillarni o‘zlashtirish
zamonaviy iqtisodchilar, siyosatchilar hamda tadbirkorlar uchun zaruratga aylanmoqda.
Ushbu maqolada iqtisodiy nazariyaning asosiy tushunchalari, bozor mexanizmi, iqtisodiy
tizimlar va o‘sish ko‘rsatkichlari ilmiy-nazariy asosda tahlil qilinadi. Shuningdek, dolzarb
iqtisodiy muammolar va ularni hal etish yo‘llari bo‘yicha tavsiyalar beriladi.
Iqtisodiyot nazariyasi har qanday jamiyatda mavjud bo‘lgan eng muhim iqtisodiy
muammolarga javob izlaydi. Ular quyidagilar:
•
Nima ishlab chiqariladi?
– Bu savol jamiyat resurslaridan qanday mahsulot va
xizmatlarni yaratishda foydalanish lozimligini bildiradi. Masalan, oziq-ovqat mahsulotlari,
texnologik qurilmalar, ta’lim yoki sog‘liqni saqlash xizmatlari – har biri jamiyat ehtiyojlarini
qondiradi, biroq resurslar cheklanganligi tufayli tanlov qilish zarur bo‘ladi.
Aprel, 2025-Yil
246
•
Qanday ishlab chiqariladi?
– Bu muammo ishlab chiqarish jarayonlarida qaysi
texnologiyalar, mehnat resurslari, tabiiy boyliklar va kapital vositalar qo‘llanishini anglatadi.
Zamonaviy texnologiyalar ishlab chiqarish samaradorligini oshiradi, biroq bu kapital talab qiladi.
•
Kimlar uchun ishlab chiqariladi?
– Mahsulot va xizmatlar qanday taqsimlanadi,
ya’ni kimlar ulardan foydalanadi? Bu savol ijtimoiy tenglik va adolat tamoyillari bilan bog‘liq
bo‘lib, iqtisodiy siyosatning ijtimoiy yo‘naltirilganligini ham ko‘rsatadi.
Bu muammolar har bir iqtisodiy tizimda o‘ziga xos tarzda hal qilinadi. Bozor iqtisodiyoti
erkin tanlov va narx mexanizmi orqali, rejalashtirilgan iqtisodiyot esa davlat qarorlari orqali bu
savollarga javob beradi.
Bozor mexanizmi va muvozanat.
Bozor mexanizmi — bu talab va taklif kuchlari orqali
resurslarni taqsimlovchi tizim. Bozor mexanizmi o‘z-o‘zidan muvozanat holatiga intiladi. Bu
holatda talab va taklif bir-biriga teng bo‘ladi va narxlar barqarorlashadi.
Bozor muvozanati jadvali:
Narx
(so‘m)
Taklif
(birlik)
Talab
(birlik)
Bozor holati
1 000
100
300
Defitsit
(tanqislik)
2 000
200
200
Muvozanat
3 000
300
100
Ortiqcha taklif
Izoh
: Agar narx past bo‘lsa, talab yuqori, lekin taklif kam bo‘ladi. Narx ortganda, taklif
oshadi, lekin talab pasayadi. Ideal holatda narx talab va taklifni muvozanatga keltiradi.
Bozor mexanizmi samarali ishlashi uchun raqobat, mulk huquqi va axborot shaffofligi
bo‘lishi kerak. Raqobat narxlarning adolatli shakllanishini, axborot esa ishtirokchilarning ongli
tanlovini ta’minlaydi.
Iqtisodiy tizimlar.
Iqtisodiy tizim — bu jamiyatda iqtisodiy faoliyat qanday tashkil
etilganini, resurslar qanday taqsimlanishini ifodalovchi institutlar majmuidir.
Tizim turi
Tavsifi
Misollar
Bozor iqtisodiyoti
Erkin bozor, xususiy mulk, raqobat asosida
ishlaydi
AQSh, Janubiy
Koreya
Aralash iqtisodiyot
Bozor mexanizmi va davlat aralashuvi
uyg‘unlashgan
Germaniya,
O‘zbekiston
Aprel, 2025-Yil
247
Tizim turi
Tavsifi
Misollar
Rejalashtirilgan
iqtisodiyot
Davlat barcha iqtisodiy faoliyatni markazlashgan
tarzda boshqaradi
Shimoliy Koreya,
Kuba
O‘zbekiston hozirda
aralash iqtisodiyot
modeliga asoslangan bo‘lib, bozor
mexanizmlarini bosqichma-bosqich joriy qilish, davlat ishtirokini pasaytirish va xususiy sektorni
rag‘batlantirish yo‘lidan bormoqda. Bu esa iqtisodiy samaradorlik va ijtimoiy barqarorlik
o‘rtasidagi muvozanatni ta’minlashga xizmat qiladi.
Iqtisodiy o‘sish va rivojlanish.
Iqtisodiy o‘sish — bu milliy ishlab chiqarish hajmining
ortib borishi bo‘lib, ko‘pincha
YAIM
(Yalpi Ichki Mahsulot) ko‘rsatkichi orqali o‘lchanadi.
Iqtisodiy rivojlanish esa nafaqat ishlab chiqarish o‘sishi, balki ta’lim, sog‘liqni saqlash,
infratuzilma, ijtimoiy adolat kabi omillarni ham o‘z ichiga oladi.
O‘zbekiston iqtisodiy ko‘rsatkichlari (taxminiy misol):
Yil
YAIM o‘sish sur’ati
(%)
Inflyatsiya (%) Ishsizlik darajasi (%)
2021
6.2
10.2
9.6
2022
5.7
12.3
9.1
2023
6.0
9.8
8.7
Yuqoridagi ko‘rsatkichlar shuni ko‘rsatadiki, O‘zbekiston iqtisodiyoti izchil
rivojlanmoqda. Biroq inflyatsiyani nazorat qilish, ish o‘rinlarini ko‘paytirish va investitsiya
muhitini yaxshilash hali ham dolzarb masalalar bo‘lib qolmoqda.
Xulosa.
Iqtisodiyot nazariyasi zamonaviy jamiyatda iqtisodiy jarayonlarni chuqur
anglash, tahlil qilish va oqilona boshqarishda hal qiluvchi rol o‘ynaydi. Bu fan yordamida
insonlar cheklangan resurslar sharoitida qanday tanlovlar qilishini, bozordagi narxlar qanday
shakllanishini, ishlab chiqarish qanday rejalashtirilishini va ijtimoiy farovonlikka qanday
erishishni o‘rganadilar. Shuningdek, iqtisodiy nazariya inson faoliyatining barcha sohalariga
ta’sir qiluvchi bozor qonuniyatlari, talab va taklif, iste’mol va investitsiya, fiskal va monetar
siyosat kabi jarayonlarni chuqur tahlil qilish imkonini beradi.
Maqolada yoritilganidek, iqtisodiyotning asosiy muammolari – nima, qanday va kimlar
uchun ishlab chiqarilishi – barcha iqtisodiy tizimlar uchun dolzarb bo‘lib, ularning yechimi
jamiyatning umumiy taraqqiyotiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Bozor iqtisodiyoti o‘zining
o‘zgaruvchanligi va moslashuvchanligi bilan ajralib turadi, biroq bu tizim ham o‘z-o‘zidan
Aprel, 2025-Yil
248
mukammal emas – unga xos muammolar mavjud. Shuning uchun ko‘plab mamlakatlar aralash
iqtisodiyot modelini tanlab, bozor va davlat boshqaruvini uyg‘unlashtirishga intilmoqda.
O‘zbekiston misolida olib qaralganda, so‘nggi yillarda olib borilayotgan iqtisodiy
islohotlar, xususan xususiy sektorni rag‘batlantirish, tashqi savdoni liberallashtirish, investitsiya
muhitini yaxshilash kabi choralar milliy iqtisodiyotning barqaror o‘sishiga xizmat qilmoqda.
Biroq, bu jarayonda samarali iqtisodiy siyosat yuritish, ilmiy asoslangan yondashuvlar va
xalqaro tajribalarni hisobga olish muhimdir.
Xulosa qilib aytganda, iqtisodiyot nazariyasi nafaqat akademik fan, balki amaliyotda
keng qo‘llaniladigan strategik vosita hisoblanadi. Har bir davlat va jamiyat uchun bu fan —
barqarorlik, farovonlik va ijtimoiy adolat sari yo‘naltiruvchi kompasdir. Shuning uchun
iqtisodiyot nazariyasini chuqur o‘rganish har bir iqtisodchi, tadbirkor, siyosatchi va hatto oddiy
fuqaro uchun ham katta ahamiyatga ega.
ADABIYOTLAR:
1.
Aminovna K. M. THE ROLE OF USING GAME TECHNOLOGIES IN STUDYING
THE RUSSIAN LANGUAGE IN A NON-LANGUAGE UNIVERSITY //European
Journal of Research and Reflection in Educational Sciences Vol. – 2020. – Т. 8. – №. 5.
2.
Анисимова Е. Г. Современные педагогические технологии в образовательном
процессе //ББК 72 Н 34. – 2019. – С. 8.
3.
Хафизова
М.
А.
ПСИХОЛОГО-ПЕДАГОГИЧЕСКИЕ
УСЛОВИЯ
ЭФФЕКТИВНОГО
ИСПОЛЬЗОВАНИЯ
ИГРОВЫХ
ТЕХНОЛОГИЙ
В
НЕЛИНГВИСТИЧЕСКОМ ВУЗЕ //International journal of advanced research in
education, technology and management. – 2024. – Т. 3. – №. 3. – С. 131-139.
4.
Aminovna K. M. FEATURES OF GAMIFICATION IMPLEMENTATION IN THE
EDUCATIONAL SPHERE //Web of Medicine: Journal of Medicine, Practice and
Nursing. – 2024. – Т. 2. – №. 3. – С. 101-103.
5.
Aminovna K. M. APPLICATION OF GAME METHODS AS A BASIS FORMATION
OF POSITIVE MOTIVATION NON-LINGUAL UNIVERSITY STUDENTS //Web of
Teachers: Inderscience Research. – 2024. – Т. 2. – №. 3. – С. 55-58.
6.
Хафизова М. А., Холдорова Ш. О. ПРОБЛЕМЫ РАЗВИТИЕ СЛОВАРНОГО
ЗАПАСА СТУДЕНТОВ НЕЯЗЫКОВЫХ ВУЗОВ НА УРОКАХ РУССКОГО КАК
ИНОСТРАННОГО ЯЗЫКА //International Bulletin of Applied Science and
Technology. – 2023. – Т. 3. – №. 5. – С. 389-391.
Aprel, 2025-Yil
249
7.
Хафизова М. ИНТЕРАКТИВНЫЕ ИГРОВЫЕ ТЕХНОЛОГИИ НА УРОКАХ
РУССКОГО ЯЗЫКА–ОДИН ИЗ СПОСОБОВ ФОРМИРОВАНИЯ РЕЧЕВЫХ
НАВЫКОВ У СТУДЕНТОВ НЕЯЗЫКОВЫХ ВУЗОВ //Journal of Agriculture &
Horticulture. – 2023. – Т. 3. – №. 6. – С. 56-59.
8.
Бакиева Г. Х., Хафизова М. А. РОЛЬ ИГРОВОЙ ТЕХНОЛОГИИ В ПРОЦЕССЕ
ФОРМИРОВАНИЯ
РЕЧЕВЫХ
НАВЫКОВ
И УМЕНИЙ СТУДЕНТОВ
НЕЯЗЫКОВЫХ ВУЗОВ //BOSHQARUV VA ETIKA QOIDALARI ONLAYN ILMIY
JURNALI. – 2023. – Т. 3. – №. 2. – С. 478-481.
9.
Хафизова
М.
А.
РАЗВИТИЕ
ОБРАЗОВАТЕЛЬНЫХ
КОМПЕТЕНЦИЙ
СТУДЕНТОВ ПОСРЕДСТВОМ ПЕДАГОГИЧЕСКИХ ИГР //Multidisciplinary and
Multidimensional Journal. – 2024. – Т. 3. – №. 10. – С. 75-81.
10.
Хафизова М. А. и др. ФУНКЦИИ ИГРОВЫХ ТЕХНОЛОГИЙ ПРИ ОБУЧЕНИЯ
РУССКОМУ ЯЗЫКУ В НЕЛИНГВИСТИЧЕСКОМ ВУЗЕ //INTERNATIONAL
JOURNAL OF EUROPEAN RESEARCH OUTPUT. – 2024. – Т. 3. – №. 6. – С. 5-11.
11.
Хафизова М. А. и др. МЕТОДИЧЕСКИЙ ПОДХОД ТЕХНОЛОГИИ
ГЕЙМИФИКАЦИИ В НЕЯЗЫКОВОМ ВУЗЕ //INTERNATIONAL JOURNAL OF
EUROPEAN RESEARCH OUTPUT. – 2024. – Т. 3. – №. 5. – С. 267-272.
12.
Хафизова М. А. ФОРМИРОВАНИЕ ОБРАЗОВАТЕЛЬНЫХ КОМПЕТЕНЦИЙ
СТУДЕНТОВ ПОСРЕДСТВОМ ПЕДАГОГИЧЕСКИХ ИГР И ИГРОВЫХ
ПРИЁМОВ //INTERNATIONAL JOURNAL OF RECENTLY SCIENTIFIC
RESEARCHER'S THEORY. – 2024. – Т. 2. – №. 5. – С. 456-463.
13.
ХАФИЗОВА М. А. и др. ГЕЙМИФИКАЦИЯ, КАК ПЕДАГОГИЧЕСКАЯ
ТЕХНОЛОГИЯ АКТИВИЗАЦИИ УЧЕБНОЙ МОТИВАЦИИ СТУДЕНТОВ ВУЗА
//INTERNATIONAL JOURNAL OF EUROPEAN RESEARCH OUTPUT. – 2024. – Т.
3. – №. 5. – С. 263-266.
14.
Хафизова М. А. ЗНАЧЕНИЕ ИГРЫ НА РАЗВИТИЕ ПОЗНАВАТЕЛЬНОЙ
ДЕЯТЕЛЬНОСТИ СТУДЕНТОВ //Eurasian Journal of Medical and Natural Sciences. –
2024. – Т. 4. – №. 5-2. – С. 120-123.
15.
Хафизова М. А. и др. ОСОБЕННОСТИ ВНЕДРЕНИЯ ГЕЙМИФИКАЦИИ В
ОБРАЗОВАТЕЛЬНУЮ СФЕРУ //International journal of advanced research in
education, technology and management. – 2024. – Т. 3. – №. 5. – С. 260-264.
16.
Хафизова М. А. и др. ИННОВАЦИОННЫЕ ПЕДАГОГИЧЕСКИЕ И ИГРОВЫЕ
ТЕХНОЛОГИИ В ОБРАЗОВАТЕЛЬНОМ ПРОЦЕССЕ //International journal of
Aprel, 2025-Yil
250
advanced research in education, technology and management. – 2024. – Т. 3. – №. 5. – С.
255-259.
17.
Хафизова
М.
А.
СУЩНОСТЬ
И
ОСОБЕННОСТИ
ВНЕДРЕНИЯ
ГЕЙМИФИКАЦИИ В ОБРАЗОВАТЕЛЬНУЮ СФЕРУ КАК СИСТЕМНОЙ И
СПЕЦИФИЧЕСКОЙ
ИГРОВОЙ
ПРАКТИКИ
//Multidisciplinary
and
Multidimensional Journal. – 2024. – Т. 3. – №. 2. – С. 177-181.
18.
ХАФИЗОВА М. КОНЦЕПЦИИ И ОСОБЕННОСТИ ГЕЙМИФИКАЦИИ В
ОБРАЗОВАТЕЛЬНОЙ СФЕРЕ //Acta NUUz. – 2024. – Т. 1. – №. 1.2. 1. – С. 220-223.
19.
Хафизова М. А. ИГРА–ЭФФЕКТИВНОЕ СРЕДСТВО И ПЕРСПЕКТИВНАЯ
ФОРМА ОБУЧЕНИЯ СТУДЕНТОВ ВУЗА //TADQIQOTLAR. UZ. – 2023. – Т. 27. –
№. 2. – С. 137-141.
20.
ХАФИЗОВА М. А., САИДОВА Ш. Ш. ГЕЙМИФИКАЦИЯ В СИСТЕМЕ
СОВРЕМЕННОГО ВЫСШЕГО ОБРАЗОВАНИЯ: ТЕОРЕТИЧЕСКИЕ ОСНОВЫ И
ПРАКТИЧЕСКАЯ ЗНАЧИМОСТЬ //INTERNATIONAL JOURNAL OF EUROPEAN
RESEARCH OUTPUT. – 2023. – Т. 2. – №. 2. – С. 123-126.
21.
Хафизова М. А., Шукурова Ш. М. МЕТОДИЧЕСКИЕ АСПЕКТЫ В ИЗУЧЕНИИ
МОРФЕМИКИ В НАЧАЛЬНЫХ КЛАССАХ //Лучшие интеллектуальные
исследования. – 2023. – Т. 8. – №. 2. – С. 98-102.
22.
Хафизова М. А. КОНЦЕПТУАЛЬНЫЕ ОСНОВЫ И ФУНКЦИИ ИГРОВЫХ
ТЕХНОЛОГИЙ
ПРИ
ОБУЧЕНИЯ
РУССКОМУ
ЯЗЫКУ
В
НЕЛИНГВИСТИЧЕСКОМ ВУЗЕ //Journal of new century innovations. – 2023. – Т.
21. – №. 2. – С. 174-180.
23.
Хафизова М. А., Рахматова Т. Ф. ОСНОВНЫЕ ЭТАПЫ РАБОТЫ НАД
ХУДОЖЕСТВЕННОЙ ЛИТЕРАТУРОЙ В НАЧАЛЬНОЙ ШКОЛЕ //Journal of new
century innovations. – 2023. – Т. 24. – №. 1. – С. 137-142.
24.
Хафизова М. Применение игровых методов как основа формирования
положительной мотивации студентов неязыкового вуза //Переводоведение:
проблемы, решения и перспективы. – 2022. – №. 1. – С. 416-419.
25.
Khafizova M. A. FEATURES OF GAMING TECHNOLOGIES IN THE PROCESS OF
TEACHING
THE
RUSSIAN
LANGUAGE
IN
HIGHER
EDUCATIONAL
INSTITUTIONS //АКТУАЛЬНЫЕ ВОПРОСЫ СОВРЕМЕННЫХ НАУЧНЫХ
ИССЛЕДОВАНИЙ. – 2022. – С. 257-258.
Aprel, 2025-Yil
251
26.
Хафизова М. А. КОНЦЕПТУАЛЬНЫЕ ОСНОВЫ ИГРОВЫХ ТЕХНОЛОГИЙ В
ОБУЧЕНИИ РУССКОМУ ЯЗЫКУ КАК ИНОСТРАННОМУ В НЕЯЗЫКОВОМ
ВУЗЕ //Ответственный редактор. – 2021. – С. 17.
27.
Khafizova M. ТЕОРЕТИЧЕСКИЕ ОСНОВЫ ФОРМИРОВАНИЯ МОТИВАЦИИ
ПРИ ОБУЧЕНИИ РЕЧЕВЫМ УМЕНИЯМ НА СОВРЕМЕННОМ ЭТАПЕ
//Theoretical & Applied Science. – 2020. – №. 3. – С. 125-128.
28.
Хафизова М. А. ИСПОЛЬЗОВАНИЕ МОТИВАЦИОННЫХ ВОЗМОЖНОСТЕЙ
ИГРОВЫХ ТЕХНОЛОГИЙ ПРИ ИЗУЧЕНИИ РУССКОГО ЯЗЫКА В
НЕЯЗЫКОВЫХ ВУЗАХ.
29.
Axmedov A. The negative effect of internet gambling on youth psychology //Asian
Journal of Multidimensional Research. – 2022. – Т. 11. – №. 5. – С. 76-79.
30.
Ibragimovna O. Y. INTERFAOL TA’LIM MODELI ASOSIDA TALABALARNING
PROFESSIONALKOMMUNIKATIV MALAKALARINI RIVOJLANTIRISH //FAN,
TA'LIM VA AMALIYOTNING INTEGRASIYASI. – 2021. – С. 319-322.
31.
Ibragimovna Y. O. PROFESSIONAL TRAINING OF A FOREIGN LANGUAGE
TEACHER IN NEW EDUCATIONAL CONDITIONS //European Journal of Research
and Reflection in Educational Sciences Vol. – 2020. – Т. 8. – №. 2.
32.
Ibragimovna Y. O. Methodological literacy as a part of the professional competence of a
foreign language teacher //International scientific review. – 2020. – №. LXXIII. – С. 80-
82.
33.
UGLI A. A. D. et al. Depressive Behavior in Sports Competitions and Their
Characteristics of Will-sustainability //JournalNX. – 2020. – Т. 6. – №. 04. – С. 50-53.
34.
Amirovna M. S. The Role of Family Upbringing in Finding One's Place in Society
//International Journal on Integrated Education. – 2020. – Т. 3. – №. 10. – С. 125-127.
35.
Amirovna M. S. FORMATION OF LEADERSHIP SKILLS IN THE STUDENT TEAM
//Berlin Studies Transnational Journal of Science and Humanities. – 2022. – Т. 2. – №.
1.5 Pedagogical sciences.
36.
Amirovna M. S. Description of research methods and techniques and stages of its
organization //World Bulletin of Social Sciences. – 2022. – Т. 10. – С. 83-85.
37.
Axmedov A. OMMAVIY MADANIYATNING YOSHLAR ONGIGA SALBIY
TA’SIRI VA UNING IJTIMOIY PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI //Science and
innovation. – 2022. – Т. 1. – №. B7. – С. 1115-1118.
Aprel, 2025-Yil
252
38.
Mardiyeva S. A., Obloberganova L. Socio-psychological factors influencing the
formation of leadership skills in the student community //Science and Education. – 2022.
– Т. 3. – №. 1. – С. 486-490.
39.
Amirovna M. S. Socio-Psychological Factors Influencing The Formation Of Leadership
Qualities In The Student Community //The American Journal of Interdisciplinary
Innovations and Research. – 2021. – Т. 3. – №. 11. – С. 41-47.
40.
Shomurotovna R. Y. Comprehensive analysis of the problem of professional
maladaptation quality and health status of nursing //zamonaviy taʼlim: muammo va
yechimlari. – 2022. – Т. 1. – С. 47-48.
41.
Рахимова Д. Ж. и др. Изменение состава микроэлементов у детей с хроническим
расстройством питания первых двух лет жизни на фоне ОКИ //Научный аспект. –
2020. – Т. 2. – №. 1. – С. 252-258.
42.
Хakimovna Х. X. O ‘quvchilar jismoniy tarbiyasi tizimida qattish //barqarorlik va
yetakchi tadqiqotlar onlayn ilmiy jurnali. – 2022. – С. 378-381.
43.
Xakimovna X. X. et al. PUBLIC HEALTH REFORMS IN THE REPUBLIC OF
UZBEKISTAN //European Journal of Molecular and Clinical Medicine. – 2021. – Т. 8. –
№. 2. – С. 820-827.
44.
Kushmatova, Dildora Ergashevna, and H. K. Khakimova. "Current perspectives on the
subject of public health and health care." World Bulletin of Public Health 6 (2022): 51-
53.
45.
Xonbuvi Н. Yunusov Sardor Ashrafzoda indicator functions in medicine galaxy
international interdisciplinary research journal (giirj) issn (e): 2347-6915 Vol. 12. – 2024.
46.
Naimova Z. et al. Influence Of Ecotoxicants From A Chemical Plant On The Dynamics
Of Child Morbidity //The American Journal of Medical Sciences and Pharmaceutical
Research. – 2021. – С. 56-59.
47.
Аскарова Н. К. и др. Клиническая характеристика хронических расстройств
питания различного генеза у детей первых двух лет жизни //Научный аспект. –
2020. – Т. 2. – №. 1. – С. 259-264.
48.
Jamshid T., Hakimovna H. CREATIVE ACTIVITY OF ABU RAIKHAN BERUNI
AND SOCIAL OUTLOOK //Academic research in educational sciences. – 2022. – №. 3.
– С. 78-80
Aprel, 2025-Yil
253
49.
Khakimova H. H., Barotova R. S. THE IMPORTANCE OF PREVENTION IN
MEDICAL PRACTICE //Web of Medicine: Journal of Medicine, Practice and Nursing. –
2024. – Т. 2. – №. 2. – С. 96-98.
50.
Khakimova H. H., Barotova R. S. THE IMPORTANCE OF PREVENTION IN
MEDICAL PRACTICE //Web of Medicine: Journal of Medicine, Practice and Nursing. –
2024. – Т. 2. – №. 2. – С. 96-98.
51.
Baxronovna F. X. et al. Analysis of the specificity of antenatal and intrapartum risk
factors in newborns with intrauterine hypoxia. – 2021.
52.
Xusanovich U. G. O. et al. The fauna of mosquites (diptera: Phlebotomina) and its
epidemiological importance in the skin leishmaniosis of uzbekistan. – 2022.
53.
Saidmurodova Z. A., Nazarova M. E. Keldiyorova SE DNK TUZILISHI GENETIK
TRANSFORMATSIYA JARAYONI, TADQIQOTLAR TAXLILI //Eurasian Journal of
Academic Research. – 2022. – Т. 2. – №. 4. – С. 121-124.
54.
Mamadalieva Z. R. et al. DETERMINATION OF ALBUMIN IN BLOOD ON A
BIOCHEMICAL ANALYZER BY VIRTUAL LABORATORY METHOD //Thematics
Journal of Chemistry. – 2022. – Т. 6. – №. 1.
55.
Kenjayevich B. A. et al. Investigation of the skin-resorptive effect of manufactured
chitosan //european journal of modern medicine and practice. – 2022. – Т. 2. – С. 5.
56.
Mamadaliyeva Z. R., Nazarova M. Kediyorova Sh. X, & KM Xalikov.(2022).
Detennination of alanine aminotransferase in blood by virtual laboratory method on a
biochemical analyzer //Thematics Journal of Chemistry ISSN. – С. 20-22.
57.
Mamadaliyeva Z. R. et al. DETERMINATION OF ALANINE AMINOTRANSFERASE
IN BLOOD BY VIRTUAL LABORATORY METHOD ON A BIOCHEMICAL
ANALYZER //Thematics Journal of Chemistry. – 2022. – Т. 6. – №. 1.
58.
Nazarova M. E. EFFECT OF E-171 ON THE MORPHOFUNCTIONAL STATE OF
THE ADRENAL GLAND OF SQUID //Western European Journal of Medicine and
Medical Science. – 2025. – Т. 3. – №. 03. – С. 119-121.
59.
Sattarova K. G. et al. Analysis of Biochemical Indicators in Patients Infected with
Echinococcosis //E3S Web of Conferences. – EDP Sciences, 2024. – Т. 491. – С. 03010.
60.
Nazarova M. E. Alloksan diabetli kalamushlarda gepatorenal sindrom va uni davolashda
xitozan hosilalarini qo’llash //Science and Education. – 2023. – Т. 4. – №. 2. – С. 68-72.
61.
Nuriddin ogli N. A. et al. Ways to extract protein from Spirulina //The Peerian Journal. –
2022. – Т. 5. – С. 113-115.
Aprel, 2025-Yil
254
62.
Romanberdievich E. O. INCOME INEQUALITY AND POVERTY REDUCTION IN
UZBEKISTAN: ACHIEVEMENTS AND CHALLENGES //Gospodarka i Innowacje. –
2024. – Т. 49. – С. 222-227.
63.
Эгамбердиев О. Р. Личная финансовая грамотность в основе бизнес-планирования
//Журнал" У". Экономика. Управление. Финансы. – 2024. – №. 2. – С. 264-269.
64.
Эгамбердиев О. Р. Совершенствование системы управления затратами на
предприятии (на примере ПАО «ГМК «Норильский никель»): выпускная
квалификационная работа бакалавра: направление 38.03. 01 «Экономика»;
образовательная программа 38.03. 01_01 «Экономика и управление на
предприятии». – 2023.
65.
Dustova M., Makhmutullayeva S. КАК ЭЛЕКТРОННАЯ КОММЕРЦИЯ МЕНЯЕТ
СЕЛЬСКОХОЗЯЙСТВЕННУЮ ЛОГИСТИКУ? //THE INNOVATION ECONOMY.
– 2023. – Т. 1. – №. 03.
66.
Dustova M. Prospects of improving independent education in the higher education
system of uzbekistan //Intent Research Scientific Journal. – 2023. – Т. 2. – №. 3. – С. 30-
34.
67.
Sobitjon M. Dustova MX QADIMGI VA HOZIRGI DUNYO DAVLATLARI
IQTISODIYOTIDAGI FARQLAR, BOG'LIQLIKLAR VA O'XSHASHLIKLAR. –
2022.
68.
Дустова М. Х. Классификация рисков в сельском хозяйстве //Экономика и социум.
– 2022. – №. 10-1 (101). – С. 346-351.
69.
Дустова М. КАК ЗНАНИЯ ЖЕНЩИН ФОРМИРУЮТ УРОВЕНЬ ОБЩЕСТВА //E
Conference Zone. – 2024. – С. 10-14.
70.
Дустова М. Рост, устойчивость, доходность: эконометрика финансовых потоков на
сельскохозяйственных предприятиях //Ижтимоий-гуманитар фанларнинг долзарб
муаммолари/Актуальные проблемы социально-гуманитарных наук/Actual Problems
of Humanities and Social Sciences. – 2023. – Т. 3. – №. 10.
71.
Omanov R. F. et al. Digitalization Of The Economy: Possible Benefits And Risks
//Webology. – 2022. – Т. 19. – №. 2.
72.
Dustova M. GLOBALIZATION AND ANTI-GLOBALIZATION TRENDS //Scientific
Journal of Actuarial Finance and Accounting. – 2024. – Т. 4. – №. 09. – С. 373-380.
Aprel, 2025-Yil
255
73.
Dustova M. K., Shomurotova S. THE ROLE OF FOREIGN INVESTMENT IN THE
DEVELOPMENT OF ECONOMY //Scientific progress. – 2022. – Т. 3. – №. 2. – С.
1021-1025.
74.
Dustova M. X. Классификация Сельскохозяйственных Рисков //Central Asian Journal
of Innovations on Tourism Management and Finance. – 2022. – Т. 3. – №. 04.
75.
Дустова М. Х. ЭВОЛЮЦИЯ ЭКОНОМИЧЕСКИХ УЧЕНИЙ В ГОСУДАРСТВАХ
ШЁЛКОВОГО ПУТИ: ОТ ДРЕВНИХ ФОРМ ТОРГОВЛИ ДО ЭКОНОМИЧЕСКОЙ
ПОЛИТИКИ ИМПЕРИЙ //Science and innovation. – 2024. – Т. 3. – №. Special Issue
46. – С. 68-71.
76.
Дустова М. Х., Махмутуллаева С. Х. ПРЕОДОЛЕНИЕ ЛОГИСТИЧЕСКИХ
ПРЕПЯТСТВИЙ ДЛЯ УВЕЛИЧЕНИЯ ЭКСПОРТА ФРУКТОВ И ОВОЩЕЙ
//Science and innovation. – 2024. – Т. 3. – №. Special Issue 42. – С. 538-542.
77.
Dustova M. X., Shomurotova S. O. Tijorat banklarining kredit operatsiyalari va ular
hisobini tashkil etish //International Conference on Innovation in Applied Sciences,
Education and Humanities, hosted online from Barselona, Spain on. – 2022. – С. 101-
103.
78.
Dustova M. X. Tijorat banklarida kredit risklarini samarali boshqarish. 4th-International
Conference on Research in Humanities //Applied Sciences and Education Hosted from
Berlin, Germany https://conferencea. org. – 2022. – С. 119-121.
79.
Dustova M. Issues of Development of “Green Economy” in the Context of the
Actualization of the Problem of Ecology and Climate Change //YASHIL IQTISODIYOT
VA TARAQQIYOT. – 2024. – Т. 2. – №. 1.
80.
Dustova M., Khalilova Z. Evolution of Economic Theories on State Intervention in the
Economy //Insight: Advances in Research in Radiophysics and Electronics. – 2024. – Т.
1. – №. 1. – С. 15-20.
81.
Дустова М. САМОСТОЯТЕЛЬНОЕ ОБУЧЕНИЕ: КАК УЛУЧШИТЬ СВОИ
НАВЫКИ В ВЫСШЕМ ОБРАЗОВАНИИ //Экономика и социум. – 2023. – №. 10
(113)-2. – С. 583-588.
82.
ДУСТОВА М. Х. ЭКОНОМИКА И СОЦИУМ //ЭКОНОМИКА. – С. 346-351.
83.
Gulomov L. K. DEEP SOFTENING WAS CARRIED OUT BY WORKING BODIES
ANALYSIS OF SCIENTIFIC AND RESEARCH WORK //RESEARCH AND
EDUCATION. – 2024. – Т. 3. – №. 3. – С. 47-51.
Aprel, 2025-Yil
256
84.
Laziz
G.
LALMIKOR
YERLARDA
QOVUN,
TARVUZ
VA
QOVOQ
YETISHTIRISHNING
ZARUR
SHART
SHAROITLARI
//PROSPECTS
OF
DEVELOPMENT OF SCIENCE AND EDUCATION. – 2023. – Т. 19. – №. 23. – С.
300-302.
85.
Ismailov I., Gulomov L. INVATE ENERGY-RESOURCE-SAVING TILLAGE
IMPLEMENTS FOR MELON CULTIVATION //European International Journal of
Multidisciplinary Research and Management Studies. – 2023. – Т. 3. – №. 07. – С. 10-
13.
86.
Ismailov I., Gulomov L. DESIGN JUSTIFICATIONS FOR A ROTARY TILLAGE
MACHINE IMPLEMENT //Conferencea. – 2023. – С. 63-65.
87.
Mamatov
F.
et
al.
KOMBINATSIYALASHGAN
AGREGAT
G
‘ALTAKMOLASINING PARAMETRLARINI NAZARIY ASOSLASh //Innovatsion
texnologiyalar. – 2023. – Т. 52. – №. 04.
88.
Kuziev O. C. MODEL FORMATION OF INFORMATION-SIMULATED SKILLS IN
PROFESSIONAL ACTIVITIES OF FUTURE ENGINEERS //Annali d’Italia. – 2021. –
№. 22-2. – С. 24-26.
89.
Кузиев
О. Ч. ТЕХНИКА ЙЎНАЛИШИ ТАЛАБАЛАРИНИ
КАСБИЙ
АХБОРОТМОДЕЛЛАШТИРИШ
КЎНИКМАЛАРИНИ
РИВОЖЛАНТИРИШ
ОМИЛЛАРИ //Oriental renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences.
– 2022. – Т. 2. – №. 10. – С. 1183-1189.
90.
Kuziev O. МУҲАНДИСЛАРДА KАСБИЙ АХБОРОТ МОДЕЛЛАШТИРИШ
КЎНИКМАЛАРИНИ ШАКЛЛАНТИРИШ БЎЙИЧА МУҲИМ ТАВСИЯЛАР
//Science and innovation. – 2022. – Т. 1. – №. A7. – С. 591-595.
91.
Kuziev
O.
MAIN
RECOMMENDATIONS
FOR
THE
FORMATION
OF
PROFESSIONAL SKILLS OF INFORMATION MODELING IN ENGINEERS
//Science and Innovation. – 2022. – Т. 1. – №. 7. – С. 591-595.
92.
Kuziyev O. C. MODEL OF DEVELOPMENT OF INFORMATION-MODELING
SKILLS IN FUTURE ENGINEERS //Academia Repository. – 2023. – Т. 4. – №. 11. –
С. 44-49.
93.
Кузиев О. Ч. Психолого-педагогические основы профессионально-педагогической
направленности обучения специальным дисциплинам в республике Узбекистан
//Мир образования-образование в мире. – 2012. – №. 3. – С. 66-70.
Aprel, 2025-Yil
257
94.
Cho‘Liyevich O. Q. Z. MAKTAB GEOMETRIYA KURSIDA ANALOGIYA METODI
//Oriental renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences. – 2021. – Т.
1. – №. 2. – С. 84-95.
95.
Kузиев О. Ч. Муҳандислик фаолиятини моделлаштиришнинг ҳозирги ҳолатини
таҳлилий жиҳатлари //Oriental renaissance: Innovative, educational, natural and social
sciences. – 2021. – Т. 1. – №. 6. – С. 318-323.
96.
Chuliyevich K. O. Ways of Implementation in the Future of the Formation of Information
and Modeling Skills in Students of the Technical Direction //Eurasian Scientific Herald. –
2022. – Т. 11. – С. 22-26.
97.
Kузиев О. Ч. Муҳандислик фаолиятини моделлаштиришнинг ҳозирги ҳолатини
таҳлилий жиҳатлари //Oriental renaissance: Innovative, educational, natural and social
sciences. – 2021. – Т. 1. – №. 6. – С. 318-323.
