10
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 5
KINDIK CHURRALARINI ZAMONAVIY DAVOLASH USULLARI
G’afforova Sevinch Farhodovna
Termiz iqtisodiyot va servis universiteti.
Tibbiyot fakulteti Davolash ishi yo`nalishi 24/02-guruh talabasi.
Boyqulov To’rabek
Ilmiy rahbar.
https://doi.org/10.5281/zenodo.15350703
Annotatsiya. Ushbu maqolada kindik churrasining paydo bo‘lish sabablari, klinik
belgilari va zamonaviy tibbiyotda qo‘llanilayotgan eng samarali davolash usullari yoritilgan.
Laparoskopik jarrohlik, to‘rli (mesh) implantatsiya, robot-assistensiya asosidagi usullar kabi
ilg‘or texnologiyalar tahlil qilinadi. Shuningdek, operatsiyadan keyingi tiklanish bosqichlari va
bemorlar uchun profilaktik tavsiyalar keltirilgan.
Kalit so‘zlar: Kindik churrasi, laparoskopik jarrohlik, to‘r implantatsiyasi, robot-
assistensiya, minimal invaziv usul, reabilitatsiya, operatsiyadan keyingi tiklanish, churraning
qisilishi, diagnostika, zamonaviy tibbiyot
Аннотация. В статье рассматриваются причины возникновения, клинические
признаки и современные методы лечения пупочной грыжи. Особое внимание уделяется
таким передовым технологиям, как лапароскопическая хирургия, установка сетчатых
имплантатов и робот-ассистированные операции. Также анализируются этапы
послеоперационного восстановления и профилактические рекомендации для пациентов.
Ключевые слова: Пупочная грыжа, лапароскопическая хирургия, установка сетки,
робот-ассистированная операция, минимально инвазивный метод, реабилитация,
послеоперационное восстановление, ущемление грыжи, диагностика, современная
медицина.
Abstract. This article examines the causes, clinical symptoms, and modern treatment
approaches for umbilical hernias. Special attention is given to advanced techniques such as
laparoscopic surgery, mesh implantation, and robot-assisted procedures. The article also
discusses postoperative recovery phases and preventive advice for patients.
Keywords: Umbilical hernia, laparoscopic surgery, mesh implantation, robot-assisted
surgery, minimally invasive technique, rehabilitation, postoperative recovery, hernia
strangulation, diagnosis, modern medicine.
1. Kirish
Dolzarblik asoslanishi: Bugungi kunda kindik churrasi nafaqat estetik, balki sog‘liq
uchun jiddiy xavf tug‘diruvchi patologiyalardan biri hisoblanadi. Aholining jismoniy faollik
darajasining pasayishi, ortiqcha vazn, homiladorlik, tug‘ruq sonining ko‘pligi, va boshqa omillar
kindik churrasining avj olishiga olib kelmoqda. Ayniqsa, zamonaviy tibbiyotda kam invaziv,
yuqori texnologik jarrohlik amaliyotlarining rivojlanishi ushbu kasallikni samarali davolashda
yangi imkoniyatlar yaratmoqda. Shu sababli, ushbu mavzuning o‘rganilishi nafaqat nazariy,
balki amaliy jihatdan ham katta ahamiyatga ega.
Kindik churrasi — bu qorin devoridagi zaif joy orqali ichki a’zolarning kindik sohasidan
tashqariga chiqib qolishi bilan kechuvchi patologik holat bo‘lib, u har xil yoshdagi insonlarda
uchraydi. Ayniqsa, bolalar va tug‘ruqdan keyingi ayollar orasida ko‘p kuzatiladi. Davolash
choralari vaqtida ko‘rilmasa, churraning qisilishi, qon aylanishining buzilishi, nekroz va peritonit
kabi og‘ir asoratlar rivojlanishi mumkin.
11
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 5
Davolash operatsiya usulida va konservativ bo’ladi. Operatsiyaga mutloq monelik
qiladigan xollarga tug’ma yuraknuksoni, bolaning oy-kuni ancha to’lmasdan tug’ilishi va og’ir
kallasuyagi-miya shikasti kiradi. Diametri 5-7 sm li churralarda qorin oralig’idevori qatlam-
qatlam qilib tikiladi. Diametri 7-9 sm li churralarda faqat68teri tikiladi. Katta o’lchamli churralar
qorin ichi bosimining xayot uchunxavfli oshib ketishi sababli operatsiyaga nisbiy monelik
qiladigan xolxisoblanadi. Bunday xollarda churraga steril bog’lam qo’yiladi va qorindevorini
yopishkoq plastir tilishlari bilan tortib qo’yiladi. Bundaychaqaloqlarning talaygina qismi
peritonit va sepsisdan nobud bo’ladi. Agarbu kasallar oyi-kuni to’lib va qo’shilib keladigan og’ir
rivojlanishnuqsonlarisiz tug’ilgan bo’lsalar Gross bo’yicha 2 boskichli operatsiyaqilish yoki
nuqsonni alloplastik material bilan yopish mumkin. Go’daklarda kindik churralari xayotining
dastlabki oylaridarivojlanadi yoki keyinchalik hosil bo’ladi. Bolalarda kindik churralari
ularyig’laganda, qattiq yo’talganda va fimozda doimiy kuchanganda, oriqlabketganda vujudga
keladi. Bolalarda kindik churralari odatda kattao’lchamli bo’lmaydi va oson joyiga tushadi.
Qisilib qolish xollari kamdankam uchraydi. Davolash taktikasi churra turiga va bolaning yoshiga
bog’liq.Chaqaloq va yosh bolalarda qorin pressi o’sishi va rivojlanishi jarayonidaodatda bola 3-5
yoshga, ba’zan 5-6 yoshga etganda churraning o’z-o’zidantuzalib ketishi kuzatiladi. Bundan
kechroq muddatlarda kindik halqasio’zicha yopilmaydi. Operatsiya kilib davolash kerak bo’ladi.
Kengaygan kindik halqasi yopilishiga quyidagi tadbirlar imkonberadi:1) kindik soxasiga paxtaga
o’ralgan yassi karton parchasini qo’yibqo’yish. Uning chekkalari churra teshigi chekkalarini
yopib turishi lozim. Bog’lam 1 oycha qo’yiladi, so’ngra alishtiriladi;2) qorin pressini
rivojlantirish va mustahkamlashga qaratilgan massajva gimnastika. Davo bolaning 1 oyligidan
boshlanadi;3) qorin muskullarini doimiy tarang qilib turadigan asosiy kasalliknidavolash;4)
to’g’ri rejim, vannalar, to’g’ri ovkatlanish. Konservativ davoyordam bermaganda (odatda 2-3
yildan keyin) va churra qisilgandaoperatsiya qilishga to’g’ri keladi.
2. Etiologiyasi va patogenezi
Kindik churrasining rivojlanishiga quyidagi omillar sabab bo‘ladi:
Tug‘ma mushak zaifligi (yangi tug‘ilgan chaqaloqlarda)
Homiladorlik va tug‘ruq
Og‘ir jismoniy mehnat
Ortiqcha tana vazni yoki semizlik
Qorin sohasida avvalgi jarrohlik aralashuvlari
Surunkali yo‘tal, qabziyat yoki ascit
3. Klinik belgilar
Bemorlar quyidagi alomatlardan shikoyat qiladilar:
Kindik sohasida yumshoq shishning paydo bo‘lishi
Og‘riq yoki diskomfort, ayniqsa zo‘riqishda
Shish paydo bo‘lishi va yo‘qolishi (yotgan holatda)
Og‘ir hollarda — qisilish, ich ketmasligi, qusish, harorat ko‘tarilishi
4. Diagnostika
Diagnostika quyidagi usullarga asoslanadi:
Fizik tekshiruv (vizual va palpatsiya)
Qorin bo‘shlig‘i UTT (ultratovush tekshiruvi)
Kompyuter tomografiyasi (zarurat bo‘lsa)
12
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 5
5. Zamonaviy davolash usullari
5.1. Laparoskopik hernioplastika
Ushbu minimal invaziv usul orqali 3–4 ta kichik kesim orqali churraning o‘rni tozalab,
maxsus to‘r yordamida qorin devori mustahkamlanadi.
Afzalliklari:
1.Kam og‘riq
2.Tez tiklanish
3.Kam asoratlar
4.Estetik jihatdan afzal
5.2. Ochiq usuldagi to‘rli plastika
To‘r (mesh) maxsus polipropilen materialdan tayyorlangan bo‘lib, churraning qaytalanish
xavfini kamaytiradi. Ko‘proq katta churralarda yoki laparoskopiya mumkin bo‘lmagan
holatlarda qo‘llaniladi.
5.3. Robotik jarrohlik
So‘nggi yillarda robot yordamida operatsiyalar — yuqori aniqlik, minimal travma va
asoratlarning kamayishi bilan ajralib turadi. Bu usul yuqori texnologik markazlarda qo‘llaniladi.
6. Operatsiyadan keyingi parvarish va reabilitatsiya
Bandaj taqish
Og‘irlik ko‘tarmaslik (6-8 hafta)
To‘g‘ri ovqatlanish
Reabilitatsion mashqlar
Xulosa
Zamonaviy jarrohlikning rivojlanishi kindik churralarini davolashda sezilarli yutuqlarga
olib keldi. Ayniqsa, laparoskopik va to‘rli usullar kasallikning qaytalanish xavfini kamaytirib,
bemorning hayot sifatini oshiradi. Profilaktika choralari orqali bu muammoning oldini olish ham
mumkin.
REFERENCES
1.
Хаджиев К.Н., Алиев А.М. Хирургия пупочной грыжи: Современные подходы. —
Москва: Медицина, 2021.
2.
Townsend C.M., Beauchamp R.D., Evers B.M., Mattox K.L. Sabiston Textbook of
Surgery: The Biological Basis of Modern Surgical Practice. 21st ed. — Elsevier, 2022.
3.
Fitzgibbons R.J., Forse R.A. Clinical practice. Groin hernias in adults. — New England
Journal of Medicine, 2015; 372(8):756–763.
4.
Баранов А.Н., Нестеров А.А. Минимально инвазивная герниопластика:
Руководство для хирургов. — Санкт-Петербург: СпецЛит, 2020.
5.
Kukleta J. Update in the treatment of umbilical hernias. — Hernia Journal, 2017;
21(3):379–389.
6.
O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi. Umumiy xirurgiya bo‘yicha o‘quv
qo‘llanma. — Toshkent: Tibbiyot nashriyoti, 2020.
7.
Bittner R., Montgomery A., Arregui M.E., et al. Update of guidelines for laparoscopic
treatment of ventral and incisional abdominal wall hernias (International Endohernia
Society). — Surgical Endoscopy, 2019; 33:3069–3139.
