ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
625
MUZEYLER TEMASÍN OQÍTÍWDA QOLLANÍLATUǴÍN METODLAR
Atabaeva Búlbilay Bazarbaevna
Nókis qalalıq 45-sanlı ulıwma orta bilim beriw mektebiniń tariyx páni oqıtıwshısı.
https://doi.org/10.5281/zenodo.15389514
Annotaciya. Bul maqala Tariyxtan gúrrińler páninen ulıwma orta bilim beriw
mektepleriniń 5-klass oqıwshıları ushın muzeylerdiń áhimiyeti olardıń tariyxımızdı úyreniwdegi
tutqan ornı jáhándegi hám elimizdegi muzeyler haqqında maǵlıwmatlar berilgen. Temanı oqıtıw
metodikası boyınsha «Mozaika», «Sindikat» metodlarınan qollanıldı.
Gilt sózler: tariyx, metod, mozaika sindikat, klaster metodı.
Muzeyler tariyxıy esteliklerdi qorǵawshı saqlawshı úyreniwshi hám xalıqqa kórsetiwshi
orın bolıp tabıladı. Muzeyler adamlardıń ózleri ushın qádirli hám estelik bolıp qalatuǵın
buyımlardı jıynap, olardı keleshek áwladlarǵa qaldırıw zárúrligi nátiyjesinde payda boldı.
Muzeylerdiń túrleri oǵada kóp. Tariyxqa, ádebiyat hám kórkem ónerge, texnikaǵa,
medicinaǵa, haywanat dúnyasına, áskeriy quraljaraq sıyaqlılarǵa baylanıslı muzeyler bar.
Muzeyler dáslep shirkewlerde shólkemlestirilgen. Evropada kóplegen muzeylerdiń
shólkemlestiriliwi XIV — XVII ásirlerge tuwra keledi.
“Mozaika ” metodınan paydalanıw arqalı taza temanı bekkemlew. Bunda “Mozaika”
metodı arqalı Muzey súwretleri hám atamalar A4 formattaǵı qaǵazǵa reńli etip shıǵarıladı.
Súwret bir neshe bóleklerge bólinip konvertlerge salınadı hám hár topardan bir oqıwshı
kelip konvert tańlap aladı.
Konvertti ashıp soń súwretlerdi qurastırıp súwretti tikleydi hám sol muzey tariyxıy atama
haqqqında maǵlıwmatlardı aytıp beredi.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
626
Bunnan basqa Sindikat metodın qolllansaq boladı. Sindikat (grekshe birgelikte háreket
etiw) Bunda oqıwshılarǵa teoriyalıq bilimlerin ámeliy shınıǵıwlar islep bekkemleydi.
Bunda oqıwshılar 3 toparǵa bálinedi hár bir toparǵa bir tapsırmanı 3 túrli formada
orınlaw tapsırıladı.
Mısalı úyrenilip atırǵan tema áhimiyeti 1-topar sxema formasında 2-topar klaster
formasında 3- topar keste formasında ashıp beriwi kerek.
Tapsırma orınlap bolınǵannan soń topar aǵzaları orınlaǵan tapsırmasın kórsetedi.
1-topar Sxema formasında jazadı.
Bunda Ózbekstan hám jáhán muzeyleri haqqında maǵlıwmatlardı izbe-iz jaylastırıń.
2-topar Ózbekstan hám jáhán muzeyleri haqqında klaster formasında maǵlıwmat jazadı
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
627
3-topar keste formasındas ashıp beredi. Ózbekstan hám jáhán muzeyleri haqqında aytıp beriń.
Kesteni toltırıń
№
Soraw
Juwabı
1.
Muzeylerde jıynalǵan estelikler
Kollekciyalar
dep ataladı
2.
Evropada kóplegen muzeylerdiń
Shólkemlestiriliwi
XIV-XVII ásirlerge
tuwra keledi
3.
1546-jılı qurılǵan hám dáslep korol
sarayı wazıypasın atqarǵan hám házirgi
waqıtta dúnyadaǵı eń úlken muzey
Parijdegi Luvr
Muzeyi edi
4.
Ózbekstan tariyxı mámleketlik
muzeyionde
250 mıńnan artıq
Eksponat bar
5.
Temuriyler tariyxı mámleketlik muzeyi
1996-jılı
qurıldı
6.
Temuriyler tariyxı mámleketlik muzeyine
hár jılı
100 mııńnan zэyat
Tamashagóy kiredi.
7.
Muzeylerde kórgizbege qoyılǵan
Eksponat
Dep ataladı
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN
SCIENCE
АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
628
buyımlar, súwretler, hújjetler, kitaplar
8.
Rossiyanıń Sankt-Peterburg qalasındaǵı
Parijdegi
Londondaǵı
Italiyadaǵı
Ermitaj
Luvr
Britaniya
Uffitci
Muzeylerinde
tariyxıy buyımlardıń
qımbat bahalı
nusqaları saqlanadı
Jánede Muzeyler temasın ótkende “Klasımız muzeyi” atamasında klasta kishi muzey
shólkemlestiriwge boladı. Bunda oqıwshılarǵa ózleri úylerindegi bar eski buyımlardı toplap alıp
keliw hám olar haqqında maǵlıwmat toplap aytıp beriwdi tapsırma etip berip jiberemiz hám
kelesi sabaqta kishi muzey shólkemletirilse boladı.
Juwmaqlap aytqanda muzeyler temasın oqıtıwda qollanılǵan metodlar muzey teması
arqalı xalqımızdıń bay mádeniyatın tariyxın oqıwshılarǵa elede keńirek jetkerip beriw arqalı
oqıwshılardı sabaqqa qızıqtırıwda tariyxımızdı úyreniwde muzeylerdiń ornı hám áhimiyetin
elede keń túsindiriwde áhimiyetli.
REFERENCES
1.
U.Juraev, Q.Usmonov, A.Nurqulov, G,Juraev Tariyxtan gúrrińler. 5-klass, Tashkent,
2020
2.
G.K Karamanova. Tariyxtı oqıtıw metodikası. Nókis, Qaraqalpaqstan. 2016.
3.
G.K Karamanova. Tariyxıy úlketanıw. Nukus. «ILIM NUR», 2024.
