“YANGI O‘ZBEKISTONDA ZAMONAVIY PSIXOLOGIYA VA PEDAGOGIKAGA DOIR
MUAMMOLARNI TADQIQ ETISHNING TRANSFORMATSION IMKONIYATLARI”
Xalqaro ilmiy - amaliy konferensiyasi, 2025-yil 24-aprel
278
JISMONIY TARBIYA MASHG‘ULOTLARIDA RAQAMLI TEXNOLOGIYALARDAN
FOYDALANISH SAMARADORLIGI
Maxkamov Ixtiyor Azizjonovich
TMC instituti Akademik faoliyatni
boshqarish bo‘limi bosh mutaxassisi
Email:
i.maxkamov@tmci.uz
https://doi.org/10.5281/zenodo.15393397
Annotatsiya. Maqolada zamonaviy jismoniy tarbiya mashg‘ulotlarida raqamli
texnologiyalardan foydalanishning samaradorligi tahlil qilinadi. Jismoniy tarbiya sohasiga
raqamli vositalarning kirib kelishi mashg‘ulotlarning interaktivligini oshiradi, o‘quvchilarning
ishtirok faolligini kuchaytiradi va ularning jismoniy rivojlanish darajasini muntazam nazorat
qilish imkonini yaratadi. Tadqiqot davomida mobil ilovalar, fitnes-trekerlar va videoanaliz
texnologiyalari asosida tajriba o‘tkazildi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, raqamli texnologiyalar
o‘quvchilarning motivatsiyasini oshirishda va jismoniy holatni yaxshilashda yuqori samara
beradi.
Kalit so‘zlar: jismoniy tarbiya, raqamli texnologiyalar, mashg‘ulot samaradorligi, fitnes
ilovalar, monitoring.
Kirish. XXI asrda ta’lim jarayonida raqamli texnologiyalarning keng qo‘llanilishi barcha
fanlar qatori jismoniy tarbiya yo‘nalishiga ham yangicha yondashuvlarni talab qilmoqda.
Raqamli texnologiyalar yordamida mashg‘ulotlarni interaktiv tashkil etish, o‘quvchilarning
yutuq va muammolarini tez aniqlash, individual yondashuv asosida ishlash imkoniyati ortmoqda.
Jismoniy tarbiya fanining o‘ziga xos xususiyati — uning amaliy va vizual yo‘nalishidir.
Shu sababli, bu yo‘nalishda zamonaviy texnologiyalar, xususan fitnes ilovalar, mobil sensor
qurilmalar, harakat tahlili dasturlari, virtual mashg‘ulotlar platformalari keng qo‘llanishi
mumkin. Bu texnologiyalar jismoniy ko‘rsatkichlar ustida ishlashni tizimli va nazoratli qiladi.
Ushbu maqolada maktab va kollej bosqichidagi o‘quvchilarning jismoniy tarbiya
mashg‘ulotlarida raqamli texnologiyalar orqali erishgan o‘zgarishlari tahlil qilinadi.
Metodlar.
Tadqiqot Toshkent viloyatidagi 3 ta umumta’lim maktabida o‘tkazildi.
Ishtirokchilar: 7–9-sinf o‘quvchilaridan iborat bo‘lgan 90 nafar o‘quvchi (45 eksperimental
guruh, 45 nazorat guruhi).
Tadqiqot metodlari:
- Diagnostik testlar: jismoniy tayyorgarlik darajasi aniqlash uchun (100 metr yugurish,
sakrash, tirsakda osilish va boshqalar).
- Raqamli vositalar:
* Google Fit va Mi Fit ilovalari – yurish-qadam soni, yurak urish tezligi, faol soat
ko‘rsatkichlarini nazorat qilish.
* Coach's Eye – texnik harakatlarni tahlil qilish.
* Kahoot! – dars davomida viktorinalar orqali nazariy bilimlarni sinash.
- Eksperiment davri: 2 oy davomida haftasiga 3 marta darslar olib borildi.
- Statistik tahlil: natijalar foiz va ballarda o‘rganilib, SPSS dasturi yordamida taqqoslandi.
“YANGI O‘ZBEKISTONDA ZAMONAVIY PSIXOLOGIYA VA PEDAGOGIKAGA DOIR
MUAMMOLARNI TADQIQ ETISHNING TRANSFORMATSION IMKONIYATLARI”
Xalqaro ilmiy - amaliy konferensiyasi, 2025-yil 24-aprel
279
Natijalar. Tadqiqot natijalari raqamli texnologiyalardan foydalanilgan guruhda
sezilarli ijobiy o‘zgarishlar yuzaga kelganini ko‘rsatdi.
1-jadval.
Eksperimentdan oldin va keyingi jismoniy ko‘rsatkichlar (ballarda)
Ko‘rsatkichlar
Eksperiment avvali
Eksperimentdan so‘ng
100 m yugurish (sek.)
17,2
15,6
Uzoqqa sakrash (sm)
180
198
Tirsakda osilish (sek.)
12,4
19,1
Qadamlar
soni
(kunlik
o‘rt.)
4500
7800
Motivatsion natijalar:
- So‘rovnomaga ko‘ra, eksperimental guruhdagi o‘quvchilarning 82 foizi raqamli
texnologiyalar darsni qiziqarli qilgani va o‘z faolligini oshirganini bildirgan.
- Nazorat guruhida esa faollik o‘zgarishi 23 foizda kuzatildi.
Muhokama.
Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, jismoniy tarbiya mashg‘ulotlarida
raqamli texnologiyalardan foydalanish o‘quvchilarni faollashtiradi, ularning jismoniy
ko‘nikmalarini nazorat qilish va rivojlantirishda aniq mexanizmga ega bo‘ladi.
Shuningdek, raqamli ilovalar orqali o‘quvchilarning kundalik faolligi monitoringi
o‘qituvchiga individual yondashuvni kuchaytirishga xizmat qiladi. Raqamli tahlil natijalari orqali
har bir o‘quvchining o‘ziga xos ehtiyojlarini aniqlab, unga mos dastur tuzish mumkin.
Bundan tashqari, o‘quvchilar mashg‘ulotlarda o‘z natijalarini kuzatish imkoniga ega
bo‘lishi, ularda sog‘lom turmush tarzini shakllantirishga kuchli motivatsiya uyg‘otadi.
Xulosa.
Raqamli texnologiyalar jismoniy tarbiya mashg‘ulotlarini yanada samarali va
interaktiv tashkil etish imkonini beradi. Ular:
- o‘quvchilar faolligini oshiradi;
- natijalarni aniq tahlil qilish imkonini yaratadi;
- o‘quvchilarda o‘z-o‘zini baholash va sog‘lom raqobatni kuchaytiradi;
- jismoniy rivojlanishni tizimli boshqarishga yordam beradi.
Kelgusida ushbu texnologiyalarni o‘qituvchi-malaka oshirish kurslarida ham keng joriy
etish tavsiya etiladi. Shu bilan birga, mahalliy ta’lim tizimiga mos milliy raqamli ilovalarni
ishlab chiqish zarur.
Adabiyotlar ro‘yxati
1.
Аbduvaliyev, I.A. (2021).
Jismoniy tarbiya nazariyasi va metodikasi
. Toshkent: O‘zDJTI
nashriyoti.
2.
Karimov, S. & Tursunov, B. (2020). "Raqamli texnologiyalarning jismoniy tarbiya
mashg‘ulotlariga ta’siri".
O‘zbekiston pedagogik axborotnomasi
, 2(85), 56–61.
3.
Anderson, D.I., & Wulf, G. (2021). "Enhancing Motor Learning through Technology: A
Review of Instructional Tools".
Journal of Human Kinetics
, 78(1), 5–15.
4.
Jones, M., & Graham, G. (2019).
Technology in Physical Education: Practical
Approaches for Teachers
. New York: Routledge.
“YANGI O‘ZBEKISTONDA ZAMONAVIY PSIXOLOGIYA VA PEDAGOGIKAGA DOIR
MUAMMOLARNI TADQIQ ETISHNING TRANSFORMATSION IMKONIYATLARI”
Xalqaro ilmiy - amaliy konferensiyasi, 2025-yil 24-aprel
280
5.
Soliev, A.T. (2022). "Sport pedagogikasida innovatsion usullar va raqamli vositalar".
Yosh olimlar jurnali
, 4(16), 29–35.
6.
Chen, W., & Zhu, W. (2017). "Development and Validation of a Wearable Fitness
Monitoring System for Physical Education".
International Journal of Sports Science &
Coaching
, 12(1), 100–112.
7.
Mahmudov, R. (2021).
Jismoniy faollik va zamonaviy monitoring texnologiyalari
.
Samarqand: SamDU nashriyoti.
8.
Mi Fit Official Guide. (2023).
How to Track Physical Activity Using Mi Fit
. [Online].
9.
SPSS Statistics. (2020).
User Guide for Educational Research
. IBM Corp. [Online].
Available at: https://www.ibm.com/analytics/spss-statistics-software
10.
UNESCO. (2021).
Digital Transformation of Education: The Role of Physical Education
.
Paris: UNESCO Publishing.
