496
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 5
IJTIMOIY HIMOYA MILLIY AGENTLIGI NAVOIY VILOYATI BOSHQARMASI
TASHKILIY BOSHQARUVIDA AXLOQIY YETAKCHILIKNING O‘RNI
Murtozayev Muhiddin Hikmatovich
Ijtimoiy himoya milliy agentligi Navoiy viloyati boshqarmasi
Moliya va xaridlar sho'basi yetakchi mutaxassisi.
https://doi.org/10.5281/zenodo.15399104
Annotatsiya. Zamonaviy jamiyatda davlat boshqaruvi tizimining samaradorligi nafaqat
tashkilotning huquqiy va me’yoriy asoslariga, balki uning ichki boshqaruv madaniyatiga ham
bog‘liq. Shu nuqtai nazardan, ijtimoiy himoya tizimlarida, xususan, Ijtimoiy himoya milliy
agentligining viloyat bo‘linmalarida axloqiy yetakchilik muhim ahamiyat kasb etadi. Axloqiy
yetakchilik nafaqat tashkilot ichidagi ijtimoiy-psixologik muhitni yaxshilaydi, balki xodimlarning
motivatsiyasi, halollik darajasi va ijtimoiy adolatga sodiqligini ta’minlaydi. Ushbu maqolada
Navoiy viloyati boshqarmasi misolida axloqiy yetakchilikning tashkiliy boshqaruvdagi o‘rni
tahlil qilinadi.
Kalit so’zlar: Zamonaviy davlat, davlat boshqaruvi tizimida tashkilotlar, rahbariyatning
axloqiy qadriyatlarga asoslangan boshqaruv yondashuvi.
THE ROLE OF ETHICAL LEADERSHIP IN ORGANIZATIONAL MANAGEMENT OF
THE NAVOI REGIONAL DEPARTMENT OF THE NATIONAL AGENCY FOR
SOCIAL PROTECTION
Abstract. The effectiveness of the state management system in modern society depends
not only on the legal and regulatory framework of the organization, but also on its internal
management culture. In this regard, ethical leadership is of great importance in social
protection systems, in particular, in regional departments of the National Agency for Social
Protection. Ethical leadership not only improves the socio-psychological environment within the
organization, but also ensures the motivation of employees, the level of honesty and commitment
to social justice. This article analyzes the role of ethical leadership in organizational
management using the example of the Navoi regional department.
Keywords: Modern state, organizations in the state management system, management
approach based on ethical values.
РОЛЬ ЭТИЧЕСКОГО ЛИДЕРСТВА В ОРГАНИЗАЦИОННОМ УПРАВЛЕНИИ
НАВОИЙСКОГО ОБЛАСТНОГО УПРАВЛЕНИЯ НАЦИОНАЛЬНОГО
АГЕНТСТВА СОЦИАЛЬНОЙ ЗАЩИТЫ НАСЕЛЕНИЯ
Аннотация. Эффективность системы государственного управления в
современном обществе зависит не только от нормативно-правовой базы организации, но
и от ее внутренней управленческой культуры. В этом контексте этическое лидерство
имеет первостепенное значение в системах социальной защиты, особенно в региональных
отделениях Национального агентства социальной защиты. Этическое лидерство не
только улучшает социально-психологическую обстановку внутри организации, но и
обеспечивает мотивацию сотрудников, уровень честности и приверженность
социальной справедливости. В данной статье анализируется роль этического лидерства
в организационном управлении на примере Навоийской областной администрации.
Ключевые
слова:
Современное
государство,
организации
в
системе
государственного управления, управленческий подход, основанный на этических
ценностях.
497
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 5
Kirish
Zamonaviy davlat boshqaruvi tizimida tashkilotlar samaradorligi nafaqat ularning yuridik
asoslari va moddiy-texnik bazasiga, balki rahbariyatning axloqiy qadriyatlarga asoslangan
boshqaruv yondashuviga ham bevosita bog‘liqdir. Xususan, ijtimoiy himoya sohasida faoliyat
yurituvchi tashkilotlar uchun bu omil nihoyatda muhim hisoblanadi. Chunki ushbu tizim
jamiyatning eng zaif qatlamlariga – nogironligi bo‘lgan shaxslarga, yolg‘iz keksalarga, kam
ta’minlangan oilalarga bevosita xizmat ko‘rsatadi. Bunday muhim ijtimoiy vazifalarni bajarishda
rahbarlarning axloqiy mas’uliyati va yetakchilik sifati tashkilotning ichki muhitiga, xodimlar
o‘rtasidagi munosabatlarga va fuqarolarga ko‘rsatilayotgan xizmat sifatiga bevosita ta’sir
ko‘rsatadi.
Axloqiy yetakchilik — bu nafaqat rahbarning shaxsiy fazilati, balki tashkilotning ichki
siyosatini belgilovchi muhim boshqaruv tamoyilidir. U orqali xodimlar faoliyatida halollik,
adolat va professionallik kabi qadriyatlar ustuvorlik kasb etadi. Ayniqsa, viloyat darajasidagi
ijtimoiy himoya boshqarmalarida bu tamoyilning amaliy ahamiyati yanada oshadi. Navoiy
viloyati Ijtimoiy himoya boshqarmasi misolida olib borilayotgan boshqaruv faoliyatini tahlil
qilish, unda axloqiy yetakchilik qanday shakllangani va bu yondashuv tashkilot samaradorligiga
qanday ta’sir ko‘rsatayotganini o‘rganish ushbu maqolaning asosiy maqsadidir.
Asosiy qism
Bugungi kunda davlat boshqaruv tizimlarida samaradorlik, halollik va fuqarolarga
bo‘lgan mas’uliyat darajasi yangi bosqichga ko‘tarilmoqda. Ayniqsa, ijtimoiy sohada faoliyat
yurituvchi tashkilotlar — aholi bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri muloqotda bo‘ladigan muassasalar uchun
bu omillar nihoyatda muhim ahamiyat kasb etadi. Shu nuqtai nazardan qaralganda, Ijtimoiy
himoya milliy agentligining hududiy bo‘linmalari faoliyatida axloqiy yetakchilik tamoyillarini
joriy etish nafaqat samarali tashkiliy boshqaruvni ta’minlash, balki davlat xizmatining fuqarolar
oldidagi ijtimoiy majburiyatlarini ado etishda eng muhim omillardan biri hisoblanadi.
Axloqiy yetakchilik tushunchasi zamonaviy menejment fanida keng o‘rganilayotgan
tushuncha bo‘lib, u rahbarning o‘z faoliyatida adolat, halollik, mas’uliyat, insoniylik va xizmatga
sadoqat kabi yuksak axloqiy mezonlarga asoslanishini anglatadi. Bu kabi yetakchilik uslubi
nafaqat tashkilot ichki muhitini sog‘lomlashtiradi, balki xodimlar o‘rtasida o‘zaro ishonch va
hamkorlikni mustahkamlaydi. Axloqiy yetakchilik tashabbuskor rahbarlikni emas, balki
xodimlar bilan tenglik asosida ochiq muloqotga tayanuvchi, ularning ehtiyoj va takliflariga
e’tiborli, ijtimoiy adolatni ustuvor qo‘yuvchi boshqaruvni anglatadi.
Navoiy viloyati Ijtimoiy himoya boshqarmasi so‘nggi yillarda o‘z faoliyatini nafaqat
tashkiliy-administrativ mezonlar asosida, balki axloqiy boshqaruv tamoyillari asosida yuritishga
intilmoqda. Buning natijasida, boshqarma ichida xodimlar o‘rtasida mehnat intizomi
mustahkamlanib, xizmat ko‘rsatish sifati oshdi, fuqarolar murojaatlariga bo‘lgan munosabatda
insonparvarlik yondashuvi kuchaydi. Boshqarma rahbariyati tomonidan xodimlarning axloqiy
ongini oshirish maqsadida muntazam seminar-treninglar, ichki etik kodeks asosida baholash
tizimi va shaffof kadrlar siyosati joriy etilgan. Ayniqsa, ijtimoiy zaif toifalar — nogironligi
bo‘lgan shaxslar, yolg‘iz keksalar, ko‘p farzandli oilalar bilan ishlashda xodimlar tomonidan
yuksak professional va axloqiy yondashuv ko‘rsatilmoqda. Bunday ish uslubi bevosita
rahbariyatning axloqiy yetakchilikka asoslangan boshqaruv falsafasi mahsuli hisoblanadi.
Tashkiliy boshqaruvda axloqiy yetakchilikning o‘rni bir nechta asosiy yo‘nalishlarda
yaqqol namoyon bo‘ladi. Birinchidan, axloqiy yetakchi rahbar xodimlar bilan ochiq muloqot
o‘rnatib, ularni qaror qabul qilish jarayonlariga jalb etadi, bu esa tashabbuskorlik va sadoqat
498
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 5
darajasini oshiradi. Ikkinchidan, xodimlar o‘rtasida adolat tamoyilini ustuvor qo‘yish orqali
mehnat bahosi teng va shaffof mezonlarga asoslanadi. Uchinchi jihat shundaki, axloqiy
yetakchilik korrupsiya va suiiste’mollik holatlarining oldini olishda eng samarali vositalardan
biri sanaladi. Navoiy viloyati boshqarmasida bu yo‘nalishda olib borilayotgan ishlarga misol
qilib, ichki nazorat tizimining mustahkamlanganini, anonim shikoyatlar va takliflar tizimining
joriy etilganini, har bir murojaat bo‘yicha ochiq va aniqlikni ta’minlovchi platformalarning ishga
tushirilganini ko‘rsatish mumkin.
Shuningdek, axloqiy yetakchilik boshqaruv tizimining uzoq muddatli barqarorligi uchun
ham muhim omildir. Rahbarning axloqiy yetakchi sifatidagi roli xodimlar ongida doimiy me’yor
va namunaga aylanadi. Bu holat tashkilot ichida faqat joriy faoliyat natijalarini emas, balki
kelajakdagi mehnat madaniyatini ham shakllantiradi. Ma’naviy yuksaklikka asoslangan rahbarlik
yondashuvi xodimlar faoliyatiga motivatsiya bag‘ishlaydi, o‘z ishiga bo‘lgan muhabbatni
kuchaytiradi va eng muhimi, xizmat qabul qiluvchilarning ehtiyojini chin dildan anglashga olib
keladi. Navoiy viloyati boshqarmasida kuzatilgan ijobiy o‘zgarishlar — xodimlar o‘rtasidagi
intizomiy intilish, jamoaviy ish samaradorligining oshishi, aholining xizmatdan qoniqish
darajasining ortishi — bularning barchasi axloqiy yetakchilikning bevosita natijasidir.
1-diagramma. Ushbu diagramma axloqiy yetakchilikning boshqaruv tizimida qanday asosiy
jihatlarni ta’minlayotganini ifodalaydi.
Xulosa qilib aytganda, Ijtimoiy himoya milliy agentligining Navoiy viloyati
boshqarmasida axloqiy yetakchilik tashkiliy boshqaruvda asosiy tamoyil sifatida shakllanmoqda.
Bu yondashuv orqali tashkilot nafaqat o‘z faoliyat samaradorligini oshirmoqda, balki
jamiyatda davlat xizmatining obro‘sini, fuqarolarning ishonchini mustahkamlamoqda. Axloqiy
yetakchilik bugungi ijtimoiy boshqaruv tizimi uchun shunchaki ideal emas, balki zaruriyatga
aylangan zamonaviy boshqaruv mezonidir. Shu sababli bu tajribani mamlakatning boshqa
hududiy boshqarmalari faoliyatiga ham tatbiq etish dolzarb masala bo‘lib qolmoqda.
499
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 5
Xulosa
Ijtimoiy himoya sohasida axloqiy yetakchilikning roli va ahamiyati, ayniqsa, hududiy
boshqarmalar faoliyatida bevosita amalga oshirilayotgan boshqaruv jarayonlarida katta ahamiyat
kasb etadi. Navoiy viloyati Ijtimoiy himoya boshqarmasi misolida olib borilgan tahlillar shuni
ko‘rsatadiki, axloqiy yetakchilik yondashuvi nafaqat tashkilot ichki muhitining sog‘lomlashuvini
ta’minlaydi, balki xodimlar va fuqarolar o‘rtasida ishonchni mustahkamlaydi, samarali va
adolatli boshqaruv tizimini yaratadi. Rahbarning axloqiy yondashuvi xodimlarning
motivatsiyasini oshiradi, ishga bo‘lgan sadoqatini kuchaytiradi va xizmat ko‘rsatish sifatini
yaxshilaydi.
Shuningdek, ijtimoiy himoya tashkilotlari axloqiy yetakchilik tamoyillarini joriy etish
orqali nafaqat ichki boshqaruvni yaxshilaydi, balki jamiyatda davlat xizmatining obro‘sini,
aholining ishonchini mustahkamlaydi. Axloqiy rahbarlik, xususan, nogironligi bo‘lgan shaxslar,
yolg‘iz keksalar va kam ta’minlangan oilalar bilan ishlashda o‘zining ijtimoiy mas’uliyatini va
xizmatga sadoqatini ko‘rsatib, davlatning ijtimoiy siyosatining samaradorligini oshiradi.
Maqolada ko‘rsatilganidek, axloqiy yetakchilikni muvaffaqiyatli amalga oshirish uchun
rahbarlar, avvalo, o‘zlarining shaxsiy axloqiy fazilatlarini doimiy ravishda takomillashtirishi,
tashkilot madaniyatini rivojlantirishga e’tibor qaratishi lozim. Bundan tashqari, axloqiy
yetakchilikni amalga oshirishda xodimlarning fikriga quloq tutish, ularni qaror qabul qilish
jarayonlariga jalb etish va tashkilotda adolatli ish muhitini yaratish muhim ahamiyatga ega.
Natijada, Navoiy viloyati Ijtimoiy himoya boshqarmasida joriy etilgan axloqiy boshqaruv
yondashuvlari samarali va ijtimoiy ehtiyojlarga javob beradigan tizim yaratishga yordam
bermoqda. Ushbu tajriba mamlakatning boshqa hududiy boshqarmalari faoliyatiga ham tatbiq
etilishi mumkin, chunki axloqiy yetakchilik bugungi kunda davlat boshqaruv tizimi uchun
zaruriyatga aylangan muhim mezon bo‘lib qolmoqda.
REFERENCES
1.
Shunqorov, Sh. (2019). "Axloqiy yetakchilik va uning jamiyatdagi o‘rni". Tashkent:
O‘zbekiston Respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta'lim vazirligi.
2.
Beshimov, B. (2018). "Boshqaruv axloqi: nazariya va amaliyot". Samarqand: Samarqand
Davlat Universiteti.
3.
Xolikov, A. (2020). "Ijtimoiy himoya tizimida axloqiy muammolar". Toshkent:
Iqtisodiyot va O‘zbekiston ta'limi.
4.
Karimov, I. A. (2017). "Milliy agentliklar va ularning jamiyat rivojidagi o‘rni". Toshkent:
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti nashriyoti.
5.
Nizomov, F. (2015). "Davlat boshqaruvi va axloqiy tamoyillar". Tashkent: Adabiyot va
matbuot.
