2025
MAY
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 5
775
MUSTAQILLIK YILLARIDA O’ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA TA’LIM
SOHASIDA AMALGA OSHIRILGAN O’ZGARISHLAR
Qosimov Adhamjon
FJSTI, Ijtimoiy fanlar kafedrasi assistenti.
Jalolidinov Muhammadjon G’ulomjon o’g’li
FJSTI, Pediatriya fakulteti Pediatriya yo’nalish 1-kurs talabasi.
muhammadjonjalolidinov8@gmail.com
https://doi.org/10.5281/zenodo.15512777
Annotatsiya. Ushbu ishda mustaqillik yillarida O‘zbekiston Respublikasida ta’lim
sohasida amalga oshirilgan asosiy o‘zgarishlar tahlil qilinadi. Mustaqillikdan so‘ng ta’lim
tizimi milliy mustaqillik va zamonaviylik tamoyillariga asoslanib qayta tashkil etildi. Ta’lim
mazmuni milliy qadriyatlar bilan boyitildi, darsliklar va o‘quv dasturlari qayta ishlab chiqildi.
Shuningdek, ta’lim sifatini oshirish, pedagog kadrlarni tayyorlash va malakasini
oshirishga alohida e’tibor qaratildi. So‘nggi yillarda ta’limda axborot texnologiyalari keng
joriy etilib, onlayn va interaktiv ta’lim shakllari rivojlandi. Ushbu jarayonlar yosh avlodni
milliy o‘zligini anglashi va zamonaviy bilimlar bilan qurollanishiga xizmat qilmoqda.
Kalit so’zlar: Ta’lim islohotlari, ta’lim sifati, ta’lim dasturlari, axborot texnologiyalari,
raqamli ta’lim, ta’lim siyosati, oliy ta’lim, maktab ta’limi.
CHANGES IMPLEMENTED IN THE EDUCATIONAL SPHERE IN THE REPUBLIC
OF UZBEKISTAN DURING THE YEARS OF INDEPENDENCE
Abstract. This paper analyzes the major reforms carried out in the field of education in
the Republic of Uzbekistan during the years of independence. Following independence, the
education system was restructured based on national identity and modern standards. The
content of education was enriched with national values, and curricula and textbooks were
revised. Special attention was given to improving the quality of education and enhancing the
qualifications of teaching staff. In recent years, the introduction of information technologies
and the development of online and interactive learning methods have further modernized the
system. These reforms aim to equip the younger generation with both national identity and
globally competitive knowledge.
Key words: Education reforms, quality of education, educational programs, information
technologies, digital education, education policy, higher education, school education.
2025
MAY
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 5
776
Kirish
Ta’lim islohotlari (Education reforms)
- bu ta’lim tizimini zamon talablariga mos
ravishda qayta tashkil etish, muammolarni bartaraf etish, va sifatli bilim berish tizimini
yaratishga qaratilgan o‘zgarishlardir. 1997-yilda “Kadrlar tayyorlash milliy dasturi” qabul
qilindi. So‘nggi yillarda maktablar 11 yillik ta’lim tizimiga o‘tkazildi. Har bir hududda
Prezident maktablari, ijod maktablari tashkil etildi. Agar ilgari o‘quvchilar faqat nazariy bilim
olsa, bugungi islohotlar bilan ularning amaliy ko‘nikmalari ham rivojlanmoqda (masalan,
robototexnika, STEAM fanlari).
Ta’lim sifati (Quality of education) -
o‘qitish samaradorligi, bilimlarning hayotda
qo‘llanishi, o‘quvchi va talabalarning rivojlanish darajasidir. “PISA” xalqaro baholash tizimiga
qo‘shilish orqali ta’lim sifatini baholash ishlari boshlangan. O‘qituvchilar attestatsiyasi va
sertifikatlash tizimi yo‘lga qo‘yilgan. Birinchi Prezident maktablari yuqori sifatli ta’limning
namunasi bo‘lib, ularda zamonaviy laboratoriyalar, IELTS tizimiga tayyorgarlik kabi xizmatlar
mavjud.
Ta’lim dasturlari (Educational programs)
-bu fanlarning mazmuni, darsliklar, o‘quv
rejalari va metodikalardan iborat tizim. Darsliklar har 5 yilda qayta ko‘rib chiqiladi. STEM, IT,
moliyaviy savodxonlik kabi yangi fanlar joriy etilmoqda. Ilgari faqat algebra va geometriya
o‘rgatilgan bo‘lsa, hozir algoritmik fikrlash, dasturlash asoslari maktablarda o‘qitilmoqda.
Axborot texnologiyalari (Information technologies)-
bu kompyuterlar, internet,
multimedia qurilmalari yordamida ta’lim jarayonini samarali tashkil qilish vositalari. “Elektron
maktab” platformasi, “Edu.uz” portali ishga tushirilgan. Dars jarayonlari uchun interaktiv
doskalar, elektron kundaliklar (my.maktab.uz) joriy etilgan. Pandemiya davrida o‘quvchilar
Zoom va Telegram orqali darslarda ishtirok etdi, bu texnologiyalarni o‘zlashtirish zarurligini
ko‘rsatdi.
Raqamli ta’lim (Digital education)-
bu internet va raqamli vositalar orqali bilim olish
shaklidir. Masofaviy ta’lim, onlayn kurslar, video darslar bunga kiradi. “UzEdu” telekanali
orqali darslar efirga uzatildi. Onlayn imtihonlar, virtual kutubxonalar joriy qilindi. Talabalar
Coursera, EdX kabi xalqaro platformalarda ham onlayn kurslar o‘tayotganlari raqamli ta’lim
imkoniyatlaridan biridir.
Ta’lim siyosati (Education policy)-
davlat tomonidan ta’limga oid yo‘nalishlar,
qonunlar, strategiyalar, islohotlar tizimi. 2020–2030 yillarga mo‘ljallangan “Ta’limni
rivojlantirish strategiyasi” ishlab chiqilgan.
2025
MAY
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 5
777
Chet tillarni o‘qitish siyosati kuchaytirilgan.Prezident qaroriga muvofiq, har bir
maktabda ingliz, nemis yoki fransuz tili o‘rganilishi majburiy bo‘ldi.
Oliy ta’lim (Higher education)
-bu o‘rta maktabdan keyingi bosqich bo‘lib, universitet,
institut va akademiyalarda olib boriladi.So‘nggi yillarda ko‘plab xorijiy universitetlarning
filiallari ochildi (masalan, Webster University, Turin Polytechnic University).Kredit-modul
tizimi joriy etilgan.Talaba endi o‘z fanlarini tanlaydi, mustaqil ishlar soni oshirilgan, bu esa
uning ijodiy fikrlashiga xizmat qiladi.
Maktab ta’limi (School education)
- boshlang‘ich va o‘rta umumiy ta’lim bosqichlari
bo‘lib, 1-sinfdan 11-sinfgacha davom etadi. 6 yoshdan boshlanadigan boshlang‘ich ta’lim joriy
etildi. Har bir maktabda zamonaviy kutubxonalar, sport zallari, IT sinflari tashkil qilinmoqda.
Maktab o‘quvchilari endi nafaqat dars o‘qishadi, balki tadbirkorlik, robototexnika kabi
qo‘shimcha to‘garaklarda qatnashishadi.
Xulosa:
O‘zbekiston Respublikasida mustaqillik yillarida ta’lim tizimi chuqur va izchil
islohotlarga duch keldi. Amalga oshirilgan ta’lim islohotlari natijasida ta’lim sifati oshdi,
darsliklar va o‘quv dasturlari yangilandi, hamda ta’limda zamonaviy axborot texnologiyalari
keng joriy etildi. Raqamli ta’limning rivojlanishi natijasida o‘quvchilar va talabalar uchun
masofaviy o‘qish imkoniyatlari yaratildi.
Ta’lim siyosati milliy va xalqaro talablarga moslashtirilib, maktab va oliy ta’lim
muassasalari faoliyati tubdan takomillashtirildi. Ayniqsa, yosh avlodga zamonaviy bilimlar
berish, ularni mustaqil fikrlaydigan, raqobatbardosh shaxs sifatida tarbiyalash bugungi ta’lim
tizimining asosiy vazifalaridan biridir.
Yurtimizda ta’lim sohasida olib borilayotgan islohotlar xalqimizning farovon kelajagini
ta’minlashda muhim omil bo‘lib xizmat qilmoqda.
ADABIYOTLAR RO‘YXATI (REFERENCES):
1.
Karimov I.A. Yuksak ma’naviyat – yengilmas kuch. – Toshkent: Ma’naviyat,
2008.(Ta’lim, tarbiya va yoshlar masalalariga bag‘ishlangan, mustaqillik yillaridagi
asosiy g‘oyaviy yo‘nalishlar yoritilgan).
2.
Mirziyoyev Sh.M. Tanqidiy tahlil, qat’iy tartib-intizom – taraqqiyot poydevori. –
Toshkent: O‘zbekiston, 2017.
3.
Yuldashev M., Qodirov A. Pedagogika: Nazariya va amaliyot. – Toshkent: Fan, 2020.
(Ta’lim tizimidagi o‘zgarishlar, islohotlar va pedagogik qarashlar yoritilgan)
2025
MAY
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 5
778
4.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining ta’lim sohasiga oid farmon va qarorlari
to‘plami. – Toshkent: Adolat, turli yillar.(Ta’lim tizimidagi huquqiy asoslar bayon
etilgan)
