2025
MAY
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 5
634
XORIJIY INVESTITSIYALARNI JALB QILISH ORQALI MINTAQANI IJTIMOIY-
IQTISODIY RIVOJLANTIRISH
Raximova L.A.
Osiyo xalqaro universiteti.
Qaxorova Jasmina Negmurod qizi
Osiyo xalqaro universiteti talabasi.
https://doi.org/10.5281/zenodo.15512157
Annotatsiya. Ushbu maqola O‘zbekiston Respublikasida xorijiy investitsiyalarni jalb
qilish orqali mintaqaviy ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishni ta’minlash strategiyalariga
bag‘ishlangan. Maqolada xorijiy investitsiyalarni jalb qilishning ahamiyati, ularning
iqtisodiyot va ijtimoiy sohalarga ta’siri statistik ma’lumotlar va ilmiy tahlillar asosida
yoritiladi. “Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi (2022-2026)” va “O‘zbekiston –
2030” dasturlari doirasida amalga oshirilayotgan islohotlar tahlil qilinadi. Xalqaro tajriba va
zamonaviy yondashuvlarga asoslangan holda, mintaqalarni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish
uchun takliflar keltiriladi.
Kalit so‘zlar: xorijiy investitsiyalar, ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish, mintaqaviy
iqtisodiyot, tashqi savdo, yashil iqtisodiyot, raqamli iqtisodiyot, islohotlar, statistik
ma’lumotlar, O‘zbekiston – 2030 strategiyasi, davlat-xususiy sheriklik.
O‘zbekiston Respublikasi so‘nggi yillarda xorijiy investitsiyalarni jalb qilish orqali
mintaqaviy ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishni ta’minlashga qaratilgan keng ko‘lamli islohotlarni
amalga oshirmoqda. Xorijiy investitsiyalar iqtisodiy o‘sishni rag‘batlantirish, yangi ish o‘rinlari
yaratish, infratuzilmani modernizatsiya qilish va aholi farovonligini oshirishda muhim omil
hisoblanadi. Ushbu maqola xorijiy investitsiyalarni jalb qilishning mintaqaviy iqtisodiyotga
ta’sirini ilmiy tahlillar va statistik ma’lumotlar asosida ko‘rib chiqadi hamda xalqaro tajribaga
asoslangan takliflar beradi. Xorijiy investitsiyalar iqtisodiyotga zamonaviy texnologiyalarni
joriy etish, eksport salohiyatini oshirish va ijtimoiy infratuzilmani rivojlantirish orqali ijobiy
ta’sir ko‘rsatadi.
Statistik ma’lumotlarga ko‘ra, 2024-yilda O‘zbekistonning yalpi ichki mahsuloti
(YAIM) 6,5% ga o‘sib, 115 milliard dollarga yetdi, xorijiy investitsiyalar hajmi esa 1,6 barobar
oshib, 35 milliard dollarni tashkil etdi. Shu bilan birga, 2020-2024 yillarda 10 milliard dollarlik
242 ta yirik loyiha ishga tushirilib, 100 mingdan ortiq yangi ish o‘rinlari yaratildi.
2025
MAY
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 5
635
Masalan, Qoraqalpog‘iston Respublikasida 2020-2022 yillarda 523 million dollarlik
xorijiy investitsiyalar jalb qilinib, 1359 ta loyiha orqali 17,5 mingta yangi ish o‘rni yaratildi.
Bu loyihalar orqali mintaqaning eksport hajmi 15% ga oshdi, bu esa ijtimoiy-iqtisodiy
barqarorlikka xizmat qildi.
2022-yilda qabul qilingan ushbu strategiya xorijiy investitsiyalarni jalb qilishda muhim
yo‘nalishlarni belgiladi. Strategiyada 2026-yilga qadar 120 milliard dollar, shu jumladan 70
milliard dollar xorijiy investitsiya jalb qilish rejalashtirilgan. Asosiy islohotlar:
•
Soliq va bojxona islohotlari
: 2023-yilda qo‘shilgan qiymat solig‘i 15% dan 12% ga,
2025-yilda foyda solig‘i 20% dan 15% ga pasaytirildi.
•
Huquqiy kafolatlar
: 2017-yilda valyuta konvertatsiyasi liberallashtirildi, bu xorijiy
investorlar uchun foydani repatriatsiya qilishni osonlashtirdi.
•
Davlat-xususiy sheriklik (DXSh)
: Energetika, transport va sog‘liqni saqlash sohalarida
14 milliard dollarlik DXSh loyihalari boshlandi.
Ushbu strategiya mintaqaviy iqtisodiyotni diversifikatsiya qilish va ijtimoiy
infratuzilmani rivojlantirishga qaratilgan. 2024-yilga kelib, 50 ta tumanga 100 million
dollardan ortiq investitsiya kiritildi. 22 ta erkin iqtisodiy zonada 589 ta korxona 42 trillion
so‘mlik mahsulot ishlab chiqardi. Masalan, Navoiy viloyatida 2022-2024 yillarda 1,2 milliard
dollarlik 45 ta loyiha ishga tushirildi, bu esa mintaqada sanoat ishlab chiqarishni 20% ga
oshirdi.
2019-yilda qabul qilingan “Yashil iqtisodiyotga o‘tish strategiyasi” mintaqalarda
ekologik barqarorlikni ta’minlashga xizmat qildi. 2026-yilga qadar iqtisodiyotning energiya
samaradorligini 20% ga oshirish va issiqxona gazlari chiqindilarini 20% ga kamaytirish
rejalashtirildi. Qayta tiklanuvchi energiya manbalariga 2024-yilda 2 milliard dollar investitsiya
kiritildi, bu xorijiy investorlar uchun mintaqalarni jozibador qildi.
Raqamli iqtisodiyot sohasida tuman statistika bo‘limlarida ma’lumotlarni
raqamlashtirish va elektron raqamli imzo tizimi joriy etildi. Bu investitsiya loyihalarini
monitoring qilishni soddalashtirdi va investorlar ishonchini oshirdi.
Quyidagi statistik ma’lumotlar xorijiy investitsiyalarning ta’sirini ko‘rsatadi: 2024-
yilda xorijiy investitsiyalar 35 milliard dollarga yetdi, bu 2020-yilga nisbatan 2,3 barobar
o‘sishni tashkil etdi. 2020-2024 yillarda 100 mingdan ortiq yangi ish o‘rni yaratildi, ayniqsa,
Qoraqalpog‘iston va Farg‘ona viloyatlarida. Eksport hajmi 27 milliard dollarga yetdi, eksport
qiluvchi korxonalar soni 6500 tadan 12 mingtaga oshdi. 2020-2024 yillarda sanoat ishlab
chiqarish hajmi 2,5 baravar oshdi, YAIMdagi ulushi 24,2% dan 28% ga yetdi.
2025
MAY
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 5
636
Xalqaro tajribaga asoslangan holda, quyidagi takliflar mintaqaviy ijtimoiy-iqtisodiy
rivojlanishni jadallashtirishga xizmat qiladi:
Singapur va BAA tajribasiga asoslanib, erkin iqtisodiy zonalar sonini ko‘paytirish va
ularga soliq imtiyozlarini kengaytirish. Xitoyning “Bir kamar, bir yo‘l” tashabbusiga
integratsiya orqali transport-logistika infratuzilmasini rivojlantirish. Mintaqalarda texnoparklar
va startap akseleratorlari tashkil etish orqali xorijiy texnologik kompaniyalarni jalb qilish.
Qayta tiklanuvchi energiya loyihalariga investitsiyalarni ko‘paytirish, masalan, quyosh
va shamol energiyasi loyihalariga 5 milliard dollar jalb qilish. Investitsiya loyihalarini
boshqarish uchun blokcheyn va sun’iy intellektga asoslangan platformalarni joriy etish.
Xorijiy investitsiyalar O‘zbekistonning mintaqaviy ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishida
muhim rol o‘ynamoqda. “Yangi O‘zbekiston” va “O‘zbekiston – 2030” strategiyalari doirasida
amalga oshirilgan islohotlar iqtisodiy o‘sish, ish o‘rinlari yaratish va infratuzilmani
modernizatsiya qilishga xizmat qildi. Statistik ma’lumotlar 2024-yilda xorijiy
investitsiyalarning 35 milliard dollarga yetganini va 100 mingdan ortiq yangi ish o‘rinlari
yaratilganini tasdiqlaydi. Xalqaro tajribani hisobga olgan holda, erkin iqtisodiy zonalar,
logistika tarmog‘i va yashil texnologiyalarni rivojlantirish orqali mintaqalar raqobatbardoshligi
va aholi farovonligi yanada oshiriladi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati:
1.
Qudratova,
G.
M.
(2025).
TEXNOLOGIK
PARKLARNING
MINTAQA
INNOVATSION RIVOJLANISHINI TA'MINLASHDAGI AHAMIYATI.
YANGI O
‘ZBEKISTON, YANGI TADQIQOTLAR JURNALI
,
2
(8), 170-178.
2.
Sodiqova, N. (2025). IQTISODIYOT FANLARINI OʻQITISHDA TALABALAR
TEXNIK TAFAKKURINI RIVOJLANTIRISHNING AMALDAGI HOLATI VA
TAKOMILLASHTIRISH YOʻLLARI.
" ПЕДАГОГИЧЕСКАЯ АКМЕОЛОГИЯ"
международный научно-методический журнал
,
2
(19).
3.
Bahodirovich, K. B. (2025, April). STRUCTURE OF THE CASH FLOWS
STATEMENT. In
CONFERENCE OF MODERN SCIENCE & PEDAGOGY
(Vol. 1,
No. 1, pp. 325-330).
4.
Алимова, Ш. А. (2025). УСТОЙЧИВЫЕ ЦЕПОЧКИ ПОСТАВОК: ОТ ТРЕНДА К
НЕОБХОДИМОСТИ
РАСШИРЕННАЯ
ВЕРСИЯ.
Modern
Science
and
Research
,
4
(5), 76-81.
2025
MAY
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 5
637
5.
Toshov, M. H. (2025). SАNОАT KОRXОNАLАRIDА MEHNАTGА HАQ TО'LАSH
TIZIMINI BОSHQАRISH.
Modern Science and Research
,
4
(4).
6.
Azimov, B. (2025). METHODS AND MODELS FOR ASSESSING THE SOCIO-
ECONOMIC
EFFICIENCY
OF
REGIONAL
INNOVATION
INFRASTRUCTURE.
International Journal of Artificial Intelligence
,
1
(3), 685-691.
7.
Ikromov, E. I., & Safarova, J. (2025). O’ZBEKISTONDA YASHIL
TADBIRKORLIKNI
HUDUDLARDA
RIVOJLANTIRISHI
ISTIQBOLLARI.
Modern Science and Research
,
4
(4), 421-428.
8.
Raxmonqulova, N. O. (2025). DEVELOPMENT OF THE DIGITAL ECONOMY ON
A GLOBAL SCALE AND THE EXPERIENCE OF COUNTRIES.
SHOKH LIBRARY
.
9.
Shadiyev, A. X. (2025). MINTAQANING IJTIMOIY-IQTISODIY RIVOJLANISHINI
BOSHQARISH
MEXANIZMINI
TAKOMILLASHTIRISH.
STUDYING
THE
PROGRESS OF SCIENCE AND ITS SHORTCOMINGS
,
1
(7), 145-150.
10.
Naimova, N. (2025). THE IMPACT OF GLOBALIZATION ON MODERN
ECONOMIC
PROFESSIONS.
Journal
of
Multidisciplinary
Sciences
and
Innovations
,
1
(2), 153-155.
11.
Bazarova, M. (2025). FEATURES OF ASSESSING THE EFFECTIVENESS OF
INNOVATION RISK MANAGEMENT OF AN EDUCATIONAL ORGANIZATION
IN THE PROCESS OF DIGITAL TRANSFORMATION OF ACTIVITIES.
Journal of
Multidisciplinary Sciences and Innovations
,
1
(2), 161-164.
12.
Jumayeva, Z. (2025). THE ROLE OF MICROECONOMIC ANALYSIS IN
ENHANCING ECONOMIC EFFICIENCY THROUGH MARKET EQUILIBRIUM
ANALYSIS.
International Journal of Artificial Intelligence
,
1
(3), 634-637.
13.
Bobojonova, M. (2025). GREEN ENTREPRENEURSHIP IN UZBEKISTAN AND
ITS OPPORTUNITIES.
International Journal of Artificial Intelligence
,
1
(3), 592-595.
14.
Jumayeva, Z. (2025). THE FORMATION OF THE GREEN ECONOMY CONCEPT,
STAGES OF DEVELOPMENT AND ITS RELEVANCE.
International Journal of
Artificial Intelligence
,
1
(3), 262-266.
15.
Ibragimov, A. (2025). TAX POLICY AND IMPACT ON ECONOMIC
DEVELOPMENT.
International Journal of Artificial Intelligence
,
1
(3), 259-261.
16.
Djurayeva, M. (2025). ISSUES OF SMALL BUSINESS AND PRIVATE
ENTREPRENEURSHIP DEVELOPMENT.
International Journal of Artificial
Intelligence
,
1
(3), 596-598.
2025
MAY
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 5
638
17.
Umarova, H. (2025). RIVOJLANGAN MAMLAKATLARDA KORXONA
RISKLARINI BOSHQARISH VA BAHOLASH AMALIYOTI TAHLILI.
Modern
Science and Research
,
4
(5), 158-161.
18.
Aslanova,
D.
(2025).
CHALLENGES
OF
IMPLEMENTING
MODERN
MANAGEMENT PRINCIPLES IN THE TOURISM INDUSTRY.
Journal of
Multidisciplinary Sciences and Innovations
,
1
(2), 119-121.
19.
Rajabova, D. (2025). SPECIFIC FEATURES AND FACTORS OF SUSTAINABLE
DEVELOPMENT OF THE INNOVATIVE ENVIRONMENT IN INDUSTRIAL
ENTERPRISES.
Journal of Applied Science and Social Science
,
1
(2), 474-479.
20.
Игамова, Ш. З. (2024). МЕТOДИЧЕCКИЕ РЕКOМЕНДАЦИИ ПO
ФOРМИРOВАНИЮ
OРГАНИЗАЦИOННO-ЭКOНOМИЧЕCКOГO
МЕХАНИЗМА OБЕCПЕЧЕНИЯ ЭФФЕКТИВНOCТИ ИННOВАЦИOННOГO
развития ПРЕДПРИЯТИЙ CТРOИТЕЛЬНЫХ МАТЕРИАЛOВ.
Gospodarka i
Innowacje.
,
43
, 335-340.
21.
Akramova, O. (2025). FOREIGN COUNTRIES IN EXPERIENCE INVESTMENT
ATTRACTIVENESS INCREASE MECHANISMS AND UZBEKISTAN IN
PRACTICE USE OPPORTUNITIES.
Journal of Multidisciplinary Sciences and
Innovations
,
1
(1), 395-398.
22.
Jumayev, B. (2025). BIG DATA: CUSTOMER CREDIT ANALYSIS USING
DIGITAL
BANKING
DATABASE.
International
Journal
of
Artificial
Intelligence
,
1
(2), 1056-1059.
23.
Gafarova, D. (2025). INNOVATION POLICY OF THE REPUBLIC OF
UZBEKISTAN: ACHIEVEMENTS AND PROSPECTS.
Journal of Multidisciplinary
Sciences and Innovations
,
1
(2), 165-167.
24.
Raximova, L. (2025). DIRECTIONS AND PRIORITY FEATURES OF THE
TRANSITION TO THE" GREEN ECONOMY".
Journal of Multidisciplinary Sciences
and Innovations
,
1
(2), 156-160.
