2025
MAY
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 5
664
TA'LIM XIZMATLARI BOZORI MINTAQA EKSPORT SALOHIYATINI
YAXSHILASH OMILI SIFATIDA
N.O. Raxmonqulova
Osiyo xalqaro universiteti o’qituvchisi.
Muxammedov Tolibjon Tohir o’g’li
Osiyo xalqaro universiteti talabasi.
https://doi.org/10.5281/zenodo.15512259
Annotatsiya. Ushbu maqolada ta'lim xizmatlari bozorining mintaqaviy eksport
salohiyatini oshirishdagi roli tahlil qilinadi. Xususan, O'zbekiston misolida ta'lim
xizmatlarining iqtisodiy o'sishga qo'shayotgan hissasi, xorijiy talabalarni jalb qilish, IT
sohasidagi ta'lim eksporti va bu yo'nalishdagi mavjud imkoniyatlar statistik ma'lumotlar
asosida yoritiladi.
Kalit so'zlar: Ta'lim xizmatlari, eksport salohiyati, mintaqaviy rivojlanish, xorijiy
talabalar, IT ta'limi, iqtisodiy o'sish.
Globalizatsiya sharoitida ta'lim xizmatlari bozori nafaqat ichki ehtiyojlarni qondirish,
balki mintaqaviy va xalqaro eksport salohiyatini oshirishda muhim omilga aylanmoqda.
Xalqaro tajriba shuni ko'rsatadiki, ta'lim xizmatlarini eksport qilish orqali davlatlar
iqtisodiy o'sishni ta'minlab, madaniy aloqalarni mustahkamlashga erishmoqda.
Avstraliya misolida, xalqaro ta'lim sektori mamlakat iqtisodiyotiga yillik 47,8 milliard
dollar hissa qo'shadi va 250 mingga yaqin ish o'rinlarini ta'minlaydi. Bu sektor nafaqat
iqtisodiy, balki madaniy va diplomatik jihatdan ham muhim ahamiyatga ega.
Kanadada xalqaro talabalar soni ortib bormoqda. 2022 yilda xalqaro talabalar mamlakat
iqtisodiyotiga 30,9 milliard Kanada dollari (taxminan 23 milliard AQSh dollari) hissa qo'shgan.
Bu ko'rsatkich Kanadaning umumiy xizmat eksportining 23 foizini tashkil etadi.
Xalqaro talabalar tomonidan amalga oshirilgan xarajatlar 361 230 ish o'rinlarini qo'llab-
quvvatlagan.
Buyuk Britaniyada xalqaro talabalar iqtisodiyotga katta hissa qo'shmoqda. 2021/22
o'quv yili davomida xalqaro talabalar mamlakat iqtisodiyotiga 41,9 milliard funt sterling
(taxminan 52 milliard AQSh dollari) hissa qo'shgan. Har 11 nafar Yevropa Ittifoqi tashqarisidan
kelgan talaba Buyuk Britaniya iqtisodiyotiga 1 million funt sterlinglik sof iqtisodiy ta'sir
ko'rsatgan.
2025
MAY
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 5
665
AQShda xalqaro talabalar oliy ta'lim muassasalari uchun muhim daromad manbai
hisoblanadi. 2023/24 o'quv yilida xalqaro talabalar AQSh iqtisodiyotiga 43 milliard AQSh
dollari hissa qo'shgan. Biroq, so'nggi yillarda immigratsiya siyosatidagi o'zgarishlar tufayli
xalqaro talabalar soni kamaygan, bu esa oliy ta'lim muassasalarining moliyaviy barqarorligiga
tahdid solmoqda.
O'zbekistonda ta'lim xizmatlari bozori so'nggi yillarda sezilarli o'sishga erishdi. 2023
yilning yanvar-iyun oylarida ta'lim sohasida ko'rsatilgan xizmatlar hajmi 9,1 trillion so'mni
tashkil etib, bu umumiy bozor xizmatlarining 4,3 foiziga teng. Bu ko'rsatkich 2022 yilning shu
davriga nisbatan 119,5 foizga o'sgan. Yuqori ta'lim xizmatlari umumiy hajmning 55,6 foizini
tashkil etadi.
O'zbekistonda xorijiy talabalar soni ortib bormoqda. 2022/2023 o'quv yili boshida
mamlakatdagi oliy ta'lim muassasalarida 5 ming nafar xorijiy talaba tahsil olgan. Bu ko'rsatkich
2017/2018 o'quv yilidagi 1,3 ming nafardan sezilarli darajada oshgan.
O'zbekistonda IT xizmatlari eksporti ham jadal o'smoqda. 2023 yilda IT xizmatlari
eksporti 344 million dollarga yetdi, bu 2020 yildagi 16 million dollarga nisbatan 22 baravar
ko'pdir. IT Park rezidentlari soni 1 652 taga yetib, ularning 362 tasi ta'lim kompaniyalaridir.
Ta'lim xizmatlari bozori mintaqaviy eksport salohiyatini oshirishda muhim omil
hisoblanadi. O'zbekistonda bu yo'nalishda amalga oshirilayotgan islohotlar, xorijiy talabalarni
jalb qilish, IT sohasidagi ta'lim eksportining o'sishi mintaqaviy iqtisodiy rivojlanishga ijobiy
ta'sir ko'rsatmoqda. Kelgusida bu sohani yanada rivojlantirish uchun xalqaro hamkorlikni
kengaytirish, ta'lim sifatini oshirish va infratuzilmani yaxshilash zarur.
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati:
1.
Qudratova,
G.
M.
(2025).
TEXNOLOGIK
PARKLARNING
MINTAQA
INNOVATSION RIVOJLANISHINI TA'MINLASHDAGI AHAMIYATI.
YANGI O
‘ZBEKISTON, YANGI TADQIQOTLAR JURNALI
,
2
(8), 170-178.
2.
Sodiqova, N. (2025). IQTISODIYOT FANLARINI OʻQITISHDA TALABALAR
TEXNIK TAFAKKURINI RIVOJLANTIRISHNING AMALDAGI HOLATI VA
TAKOMILLASHTIRISH YOʻLLARI.
" ПЕДАГОГИЧЕСКАЯ АКМЕОЛОГИЯ"
международный научно-методический журнал
,
2
(19).
3.
Bahodirovich, K. B. (2025, April). STRUCTURE OF THE CASH FLOWS
STATEMENT. In
CONFERENCE OF MODERN SCIENCE & PEDAGOGY
(Vol. 1, No.
1, pp. 325-330).
2025
MAY
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 5
666
4.
Алимова, Ш. А. (2025). УСТОЙЧИВЫЕ ЦЕПОЧКИ ПОСТАВОК: ОТ ТРЕНДА К
НЕОБХОДИМОСТИ
РАСШИРЕННАЯ
ВЕРСИЯ.
Modern
Science
and
Research
,
4
(5), 76-81.
5.
Toshov, M. H. (2025). SАNОАT KОRXОNАLАRIDА MEHNАTGА HАQ TО'LАSH
TIZIMINI BОSHQАRISH.
Modern Science and Research
,
4
(4).
6.
Azimov, B. (2025). METHODS AND MODELS FOR ASSESSING THE SOCIO-
ECONOMIC
EFFICIENCY
OF
REGIONAL
INNOVATION
INFRASTRUCTURE.
International Journal of Artificial Intelligence
,
1
(3), 685-691.
7.
Ikromov, E. I., & Safarova, J. (2025). O’ZBEKISTONDA YASHIL
TADBIRKORLIKNI HUDUDLARDA RIVOJLANTIRISHI ISTIQBOLLARI.
Modern
Science and Research
,
4
(4), 421-428.
8.
Raxmonqulova, N. O. (2025). DEVELOPMENT OF THE DIGITAL ECONOMY ON A
GLOBAL SCALE AND THE EXPERIENCE OF COUNTRIES.
SHOKH LIBRARY
.
9.
Shadiyev, A. X. (2025). MINTAQANING IJTIMOIY-IQTISODIY RIVOJLANISHINI
BOSHQARISH
MEXANIZMINI
TAKOMILLASHTIRISH.
STUDYING
THE
PROGRESS OF SCIENCE AND ITS SHORTCOMINGS
,
1
(7), 145-150.
10.
Naimova, N. (2025). THE IMPACT OF GLOBALIZATION ON MODERN
ECONOMIC
PROFESSIONS.
Journal
of
Multidisciplinary
Sciences
and
Innovations
,
1
(2), 153-155.
11.
Bazarova, M. (2025). FEATURES OF ASSESSING THE EFFECTIVENESS OF
INNOVATION RISK MANAGEMENT OF AN EDUCATIONAL ORGANIZATION
IN THE PROCESS OF DIGITAL TRANSFORMATION OF ACTIVITIES.
Journal of
Multidisciplinary Sciences and Innovations
,
1
(2), 161-164.
12.
Jumayeva, Z. (2025). THE ROLE OF MICROECONOMIC ANALYSIS IN
ENHANCING ECONOMIC EFFICIENCY THROUGH MARKET EQUILIBRIUM
ANALYSIS.
International Journal of Artificial Intelligence
,
1
(3), 634-637.
13.
Bobojonova, M. (2025). GREEN ENTREPRENEURSHIP IN UZBEKISTAN AND ITS
OPPORTUNITIES.
International Journal of Artificial Intelligence
,
1
(3), 592-595.
14.
Jumayeva, Z. (2025). THE FORMATION OF THE GREEN ECONOMY CONCEPT,
STAGES OF DEVELOPMENT AND ITS RELEVANCE.
International Journal of
Artificial Intelligence
,
1
(3), 262-266.
15.
Ibragimov, A. (2025). TAX POLICY AND IMPACT ON ECONOMIC
DEVELOPMENT.
International Journal of Artificial Intelligence
,
1
(3), 259-261.
2025
MAY
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2
|
ISSUE 5
667
16.
Djurayeva, M. (2025). ISSUES OF SMALL BUSINESS AND PRIVATE
ENTREPRENEURSHIP
DEVELOPMENT.
International
Journal
of
Artificial
Intelligence
,
1
(3), 596-598.
17.
Umarova,
H.
(2025).
RIVOJLANGAN
MAMLAKATLARDA
KORXONA
RISKLARINI BOSHQARISH VA BAHOLASH AMALIYOTI TAHLILI.
Modern
Science and Research
,
4
(5), 158-161.
18.
Aslanova,
D.
(2025).
CHALLENGES
OF
IMPLEMENTING
MODERN
MANAGEMENT PRINCIPLES IN THE TOURISM INDUSTRY.
Journal of
Multidisciplinary Sciences and Innovations
,
1
(2), 119-121.
19.
Rajabova, D. (2025). SPECIFIC FEATURES AND FACTORS OF SUSTAINABLE
DEVELOPMENT OF THE INNOVATIVE ENVIRONMENT IN INDUSTRIAL
ENTERPRISES.
Journal of Applied Science and Social Science
,
1
(2), 474-479.
20.
Игамова,
Ш.
З.
(2024).
МЕТOДИЧЕCКИЕ
РЕКOМЕНДАЦИИ
ПO
ФOРМИРOВАНИЮ OРГАНИЗАЦИOННO-ЭКOНOМИЧЕCКOГO МЕХАНИЗМА
OБЕCПЕЧЕНИЯ
ЭФФЕКТИВНOCТИ
ИННOВАЦИOННOГO
развития
ПРЕДПРИЯТИЙ CТРOИТЕЛЬНЫХ МАТЕРИАЛOВ.
Gospodarka i Innowacje.
,
43
,
335-340.
21.
Akramova, O. (2025). FOREIGN COUNTRIES IN EXPERIENCE INVESTMENT
ATTRACTIVENESS INCREASE MECHANISMS AND UZBEKISTAN IN
PRACTICE USE OPPORTUNITIES.
Journal of Multidisciplinary Sciences and
Innovations
,
1
(1), 395-398.
22.
Jumayev, B. (2025). BIG DATA: CUSTOMER CREDIT ANALYSIS USING DIGITAL
BANKING DATABASE.
International Journal of Artificial Intelligence
,
1
(2), 1056-
1059.
23.
Gafarova, D. (2025). INNOVATION POLICY OF THE REPUBLIC OF UZBEKISTAN:
ACHIEVEMENTS AND PROSPECTS.
Journal of Multidisciplinary Sciences and
Innovations
,
1
(2), 165-167.
24.
Raximova, L. (2025). DIRECTIONS AND PRIORITY FEATURES OF THE
TRANSITION TO THE" GREEN ECONOMY".
Journal of Multidisciplinary Sciences
and Innovations
,
1
(2), 156-160.
