1464
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 5
SPORT KURASHLARIDA MALAKALI SPORTCHILARNING UMUMIY VA MAXSUS
JISMONIY TAYYORGARLIGINI QIYOSIY TAHLILI
Аbduqunduzov Аbduxakim Tolibjon oʼgʼli
Oʼzbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universiteti
Xalqaro kurash turlari nazariyasi va uslubiyati kafedrasi EK 51-23 guruh talabasi
abduhakimabduqunduzov@ gmail.cоm
+998(93) 8580520
https://doi.org/10.5281/zenodo.15522431
Annotatsiya. Ushbu maqolada sport kurashi Yuqori malakali kurashchilarning jismoniy
tayyorgarligini aniqlash maqsadida tajriba va nazorat guruhi sportchilarining umumiy va
maxsus ko‘rsatkichlari tahlil qilingan bo‘lib jismoniy va texnik-taktik tayyorgarlik
samaradorligini integratsiyalash maqsadida o‘tkazilgan tadqiqotlar yoritib berilgan.
Kalit so‘zlar: jismoniy tayyorgarlik, tajribaguruhi, nazorat guruhi, texnik va taktik
harakatlar, yuklama, sport natijalari.
СРАВНИТЕЛЬНЫЙ АНАЛИЗ ОБЩЕЙ И СПЕЦИАЛЬНОЙ ФИЗИЧЕСКОЙ
ПОДГОТОВНОСТИ КВАЛИФИЦИРОВАННЫХ СПОРТСМЕНОВ НА
СПОРТИВНЫХ СОРЕВНОВАНИЯХ
Аннотация. В данной статье с целью определения физической подготовленности
борцов высокой квалификации проанализированы общие и специальные показатели
спортсменов экспериментальной и контрольной групп, а также освещены исследования,
проведенные с целью интеграции эффективности физической и технико-тактической
подготовки.
Ключевые слова: физическая подготовка, экспериментальная группа, контрольная
группа, технико-тактические действия, нагрузка, спортивные результаты.
COMPARATIVE ANALYSIS OF GENERAL AND SPECIAL PHYSICAL FITNESS OF
SKILLED ATHLETES IN SPORTS COMPETITIONS
Annotation. In this article, in order to determine the physical fitness of highly qualified
wrestlers, the general and special indicators of the athletes of the experimental and control
groups were analyzed, and the research conducted to integrate the effectiveness of physical and
technical-tactical training was highlighted.
Key words: physical training, experimental group, control group, technical and tactical
actions, loading, sports results.
Dolzarbligi.
Dunyoda sport kurashi davlatlar va sportchilar orasidagi kuchli raqobat
sababli faol rivojlanib, Olimpiya o‘yinlarida ishtirok etadigan davlatlar orasida tobora
ommalashib kelmoqda. Jahon sport kurashlarida raqobatning kuchayishi ushbu sport turlarida
musobaqa faoliyati ko‘rsatkichlarini tezkor tahlil qilish va koordinatsion qobiliyatlarni
rivojlantirish hamda samaradorligini oshirish yo‘llarini izlab topish talabini qo‘ymoqda.
Jahonning yetakchi mamlakatlarida sport kurashlari bo‘yicha sportchilar tomonidan
ko‘rsatilayotgan yuqori sport natijalarining o‘sib borishida asosiy omillardan biri sifatida
tayyorgarlik strategiyasini ishlab chiqish va uni tizimli boshqarishga qaratmoqda, bu bilan o‘z
navbatida dunyo arenalarida raqobat o‘sib bormoqda. Zamonaviy sport kurashi industriyasida
ilg‘or uslublar va ma’lumotlarni tahlil qilish orqali sport ko‘rsatkichlarini yaxshilashga yordam
beradigan omillar, jumladan, musobaqa faoliyati ko‘rsatkichlarini intellektual sensor tizimlari
yordamida masofaviy tahlil qilish asosida sportchilarni musobaqalarga maqsadli tayyorlash kabi
1465
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 5
vazifalarni hal etish masalasini talab etmoqda.
Ushbu jadvalda keltirilgan nazorat testlari kurashchilarning umumiy va maxsus jismoniy
tayyorgarligini namoyon qilishga yaqindan yordam berishi tufayli boshqa nazorat testlari
orasidan saralab olingan.
Yuqori malakali kurashchilarning jismoniy tayyorgarligini aniqlash maqsadida tajriba va
nazorat guruhi sportchilarining jismoniy ko‘rsatkichlari tahlil qilindi va quyidagi natijalar qayd
etildi
Jadvaldagi ma’lumotlar natijalaridan ko‘rinib turibdiki, 10 marta raqibning chap qo‘li
yengidan ushlab, o‘ng oyog‘ini raqibning o‘ng oyog‘iga ilib chap oyoqqa tayanib oldinga
sakrash mashqini tajriba guruhi boshida 8,31±1,15 ni, tajriba guruhi oxirida esa ushbu
ko‘rsatkichlar mos ravishda 7,06±1,01ni tashkil etdi. Farq statistik jihatdan ishonchlidir
(P<0,01). 10 marta (soniya) raqibning qo‘l tirsagidan ushlab o‘ng oyog‘i bilan oldin chap
oyog‘iga tirash mashqida tadqiqot boshidagi natijalar mos ravishda tajriba guruhida 9,98±1,31 ni
tashkil etdi. Tadqiqot yakunida ushbu ko‘rsatkichlar mos ravishda tajriba guruhi oxirida esa
8,61±1,11 bo‘ldi, farq statistik jihatdan ishonchlidir (P<0,01).
10 marta (soniya) raqibning chap yelkasidan ushlab chap qo‘li bilan qo‘l tirsagidan
ushlab oyog‘i bilan ilib olish mashqida tadqiqot boshidagi natijalar mos ravishda tajriba guruhi
boshida 27,02±2,95 ni tashkil qildi. Tajriba guruhi oxirida ushbu ko‘rsatkichlar mos ravishda
23,63±2,91 bo‘ldi. Farq statistik jihatdan ishonchlidir (P<0,01).
10 marta (soniya) raqibning qo‘li tirsagida o‘ng oyog‘i bilan raqibning chap oyoq
to‘pig‘iga chap oyog‘i bilan esa o‘ng oyoq to‘pig‘ining orqa qismiga tirash mashqida tadqiqot
boshidagi natijalar mos ravishda tajriba guruhi boshida 16,69±1,99 ni tashkil qildi.
1-jadval
Tadqiqot boshida va yakunida tajriba guruhi kurashchilarining
ko‘rsatgan natijalari (n=48)
1466
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 5
Tajriba guruhi oxirida ushbu ko‘rsatkichlar mos ravishda 15,13±1,83 bo‘ldi. Farq statistik
jihatdan ishonchlidir (P<0,01).
10 marta (soniya) raqibning qo‘l tirsagidan ushlab o‘ng oyog‘i bilan raqibning chap
oyog‘i to‘pig‘ining ichkari va tashqari tomoniga tirash mashqida tadqiqot boshidagi natijalar mos
ravishda tajriba guruhi boshida 12,01±1,73 ni tashkil qildi. Tajriba guruhi oxirida esa ushbu
ko‘rsatkichlar mos ravishda 10,81±1,21 bo‘ldi. Farq statistik jihatdan ishonchlidir (P<0,05).
10 marta (soniya) raqibning o‘ng qo‘l bilak qismidan ushlagan holda nomdosh bo‘lmagan
oyoqlarni orqa tomondan ilib olish mashqida tadqiqot boshidagi natijalar mos ravishda tajriba
guruhi boshida 12,22±1,61 ni tashkil qildi. Tajriba guruhi oxirida esa ushbu ko‘rsatkichlar mos
ravishda 10,69±1,29 bo‘ldi. Farq statistik jihatdan ishonchlidir.
10 marta (soniya) raqibning qo‘lini yelka qismini ichki tomonidan ushlab ichkaridagi
oyoqlarini orqa tomonga ko‘tarish mashqida tadqiqot boshidagi natijalar mos ravishda tajriba
guruhi boshida 14,52±1,81 ni tashkil qildi. Tajriba guruhi oxirida esa ushbu ko‘rsatkichlar mos
ravishda 12,75±1,37 bo‘ldi. Farq statistik jihatdan ishonchlidir (P<0,01). 10 marta (soniya)
raqibning o‘ng qo‘l bilak qismidan ushlagan holda nomdosh oyoqlarni navbat bilan bir-biriga
tekkizish mashqida tadqiqot boshidagi natijalar mos ravishda tajriba guruhi boshida 12,01±2,13 ni
tashkil qildi. Tajriba guruhi oxirida esa ushbu ko‘rsatkichlar mos ravishda 10,09±1,11 bo‘ldi. Farq
statistik jihatdan ishonchlidir (P<0,01).
Raqibning belgilangan chiziqdan o‘ziga tortib olish 10 marta (soniya) mashqida tadqiqot
boshidagi natijalar mos ravishda tajriba guruhi boshida 6,01±0,83 ni tashkil qildi. Tajriba guruhi
oxirida esa ushbu ko‘rsatkichalar mos ravishda 5,15±0,75 bo‘ldi. Farq statistik jihatdan
ishonchlidir (P<0,01).
10 marta (soniya) raqibning qo‘llarini ushlagan holda oyoqlarini ichkaridan tashqariga
harakatlantirib sakrash mashqida tadqiqot boshidagi natijalar mos ravishda tajriba guruhi boshida
18,01±2,13 ni tashkil qildi. Tajriba guruhi oxirida ushbu ko‘rsatkichlar mos ravishda 15,69±2,11
bo‘ldi. Farq statistik jihatdan ishonchlidir (P<0,01).
2-jadvaldagi ma’lumotlar natijalaridan ko‘rinib turibdiki, tajriba guruhidagi kurashchilar
bilan 10 marta (soniya) raqibning chap qo‘li yengidan ushlab o‘ng oyog‘ini raqibning o‘ng
oyog‘iga ilib chap oyoqga tayanib oldinga orqaga sakrash mashqida tadqiqot boshidagi natijalar
nazorat guruhi boshida 7,92±1,21 ni tashkil qildi. Nazorat guruhi oxirida ushbu ko‘rsatkichlar
esa 7,88±1,11 bo‘ldi. Farq statistik jihatdan ishonchsizdir (P>0,05).
10 marta (soniya) raqibning qo‘l tirsagidan ushlab o‘ng oyog‘i bilan oldin chap oyog‘iga
keyin o‘ng oyog‘iga tirash mashqida tadqiqot boshidagi natijalar mos ravishda nazorat guruhi
boshida 9,87±1,12 ni tashkil qildi.
1467
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 5
2-jadval
Tadqiqot boshida va yakunida nazorat guruhi kurashchilarining
ko‘rsatgan natijalari (n=48)
Nazorat guruhi oxirida esa ushbu ko‘rsatkichlar 9,51±1,22 bo‘ldi. Farq statistik jihatdan
ishonchsizdir (P>0,05).10 marta (soniya) raqibning chap yelkasidan ushlab chap qo‘li bilan qo‘l
tirsagidan ushlab oyog‘i bilan ilib olish mashqida tadqiqot boshidagi natijalar mos ravishda
nazorat guruhi boshida 26,78±3,39 ni tashkil qildi. Nazorat guruhi oxirida ushbu ko‘rsatkichlar
esa 25,95±2,97 bo‘ldi. Farq statistik jihatdan ishonchsizdir (P>0,05).
10 marta (soniya) raqibning qo‘li tirsagida o‘ng oyog‘i bilan raqibning chap oyoq
to‘pig‘iga chap oyog‘i bilan esa o‘ng oyoq to‘pig‘ining orqa qismiga tirash mashqida tadqiqot
boshidagi natijalar mos ravishda nazorat guruhi boshida 17,05±2,02 ni tashkil qildi. Nazorat
guruhi oxirida esa ushbu ko‘rsatkichlar mos ravishda 16,65±1,92 bo‘ldi. Farq statistik jihatdan
ishonchsizdir (P>0,05).
10 marta (soniya) raqibning qo‘l tirsagidan ushlab o‘ng va chap oyog‘i bilan raqibning
chap oyog‘i to‘pig‘ining ichkari va tashqari tomoniga tirash mashqida tadqiqot boshidagi
natijalarga mos ravishda nazorat guruhi boshida 11,88±1,92 ni tashkil qildi. Nazorat guruhi
oxirida esa ushbu ko‘rsatkichlar mos ravishda 11,14±1,42 bo‘ldi. Farq statistik jihatdan
ishonchsizdir (P>0,05).
10 marta (soniya) raqibning o‘ng qo‘l bilak qismidan ushlagan holda nomdosh bo‘lmagan
oyoqlarni orqa tomondan ilib olish mashqida tadqiqot boshidagi natijalarga mos ravishda nazorat
guruhi boshida 11,65±1,94 ni tashkil qildi. Nazorat guruhi oxirida esa ushbu ko‘rsatkichlar mos
ravishda 11,22±1,31 bo‘ldi. Farq statistik jihatdan ishonchsizdir (P>0,05).
10 marta (soniya) raqibning qo‘lini yelka qismini ichki tomonidan ushlab ichkaridagi
oyoqlarini orqa tomonga ko‘tarish mashqida tadqiqot boshidagi natijalarga mos ravishda nazorat
guruhi boshida 14,37±1,88 ni tashkil qildi. Nazorat guruhi oxirida ushbu esa ko‘rsatkichlar mos
1468
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 5
ravishda 13,97±1,77 bo‘ldi. Farq statistik jihatdan ishonchsizdir (P>0,05).
10 marta (soniya) raqibning o‘ng qo‘l bilak qismidan ushlagan holda nomdosh oyoqlarni
navbat bilan bir biriga tekkizish mashqida tadqiqot boshidagi natijalarga mos ravishda nazorat
guruhi boshida 11,73±1,57 ni tashkil qildi.
Nazorat guruhi oxirida esa ushbu ko‘rsatkichlar mos ravishda 11,21±1,61 bo‘ldi. Farq
statistik jihatdan ishonchsizdir (P>0,05).
10 marta (soniya) raqibning belgilangan chiziqdan o‘ziga tortib olish mashqida tadqiqot
boshidagi natijalarga mos ravishda nazorat guruhi boshida 5,99±1,01 ni tashkil qildi. Nazorat
guruhi oxirida esa ushbu ko‘rsatkichlar mos ravishda 5,84±0,91 bo‘ldi. Farq statistik jihatdan
ishonchsizdir (P>0,05).
10 marta (soniya) raqibning qo‘llarini ushlagan holda oyoqlarini ichkaridan tashqariga
harakatlantirib sakrash mashqida tadqiqot boshidagi natijalarga mos ravishda nazorat guruhi
boshida 17,26±2,31 ni tashkil qildi. Nazorat guruhi oxirida esa ushbu ko‘rsatkichlar mos
ravishda 17,54±2,21 bo‘ldi. Farq statistik jihatdan ishonchsizdir (P>0,05).
3-jadval
Tadqiqot boshida tajriba guruhi va nazorat guruhi kurashchilarining
ko‘rsatgan natijalari (n=48)
Malakali sportchilarning jismoniy tayyorgarligini aniqlash maqsadida tajriba va nazorat
guruhi kurashchilarining jismoniy tayyorgarlik ko‘rsatkichlari tahlil qilindi va quyidagicha
bo‘ldi:
10 marta (soniya) raqibning chap qo‘li yengidan ushlab o‘ng oyog‘ini raqibning o‘ng
oyog‘iga ilib chap oyoqga tayanib oldinga orqaga sakrash tajriba guruhida 8,31±1,15 soniyani
tashkil etgan bo‘lsa, nazorat guruhida bu ko‘rsatkich 7,92±1,21 soniyani tashkil qildi.
10 marta (soniya) raqibning qo‘l tirsagidan ushlab o‘ng oyog‘i bilan oldin chap oyog‘iga
keyin o‘ng oyog‘iga tirash tajriba guruhida 9,98±1,31 soniyani tashkil etgan bo‘lsa, nazorat
1469
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 5
guruhida 9,87±1,12 soniyani tashkil qildi.
10 marta (soniya) raqibning chap yelkasidan ushlab chap qo‘li bilan qo‘l tirsagidan
ushlab oyog‘i bilan ilib olish tajriba guruhida 27,02±2,95 soniyani tashkil etgan bo‘lsa, nazorat
guruhida 26,78±3,39 soniyani tashkil qildi.
10 marta (soniya) raqibning qo‘li tirsagida o‘ng oyog‘i bilan raqibning chap oyoq
to‘pig‘iga chap oyog‘i bilan esa o‘ng oyoq to‘pig‘ining orqa qismiga tirash tajriba guruhida
16,69±1,99 soniyani tashkil etgan bo‘lsa, nazorat guruhida 17,05±2,02 soniyani tashkil qildi.
10 marta (soniya) raqibning qo‘l tirsagidan ushlab o‘ng va chap oyog‘i bilan raqibning
chap oyog‘i to‘pig‘ining ichkari va tashqari tomoniga tirash tajriba guruhida 12,01±1,73 soniyani
tashkil etgan bo‘lsa, nazorat guruhida 11,88±1,92 soniyani tashkil qildi.
10 marta (soniya) raqibning o‘ng qo‘l bilak qismidan ushlagan holda nomdosh bo‘lmagan
oyoqlarni orqa tomondan ilib olish tajriba guruhida 12,22±1,61 soniyani tashkil etgan bo‘lsa,
nazorat guruhida 11,65±1,94 soniyani tashkil qildi.
10 marta (soniya) raqibning qo‘lini yelka qismini ichki tomonidan ushlab ichkaridagi
oyoqlarini orqa tomonga ko‘tarish tajriba guruhida 14,52±1,81 soniyani tashkil etgan bo‘lsa,
nazorat guruhida 14,37±1,88 soniyani tashkil qildi.
10 marta (soniya) raqibning o‘ng qo‘l bilak qismidan ushlagan holda nomdosh oyoqlarni
navbat bilan bir biriga tekkizish tajriba guruhida 12,01±0,83 soniyani tashkil etgan bo‘lsa,
nazorat guruhida 11,73±157 soniyani tashkil qildi.
10 marta (soniya) raqibni belgilangan chiziqdan o‘ziga tortib olish tajriba guruhida
6,01±0,83 soniyani tashkil etgan bo‘lsa, nazorat guruhida 5,99±1,01 soniyani tashkil qildi.
10 marta (soniya) raqibning qo‘llarini ushlagan holda oyoqlarini ichkaridan tashqariga
harakatlantirib sakrash tajriba guruhida 18,01±2,13 soniyani tashkil etgan bo‘lsa, nazorat
guruhida 17,26±2,31 soniyani tashkil qildi
Tadqiqot
yakunida
tajriba
va
nazorat
guruhi
kurashchilarining
ko‘rsatgan natijalari 4 jadvalda keltirib o‘tilgan;10 marta (soniya) raqibning chap qo‘li yengidan
ushlab o‘ng oyog‘ini raqibning o‘ng oyog‘iga ilib chap oyoqga tayanib oldinga orqaga sakrash
tajriba guruhida 7,06±1,01 soniyani tashkil etgan bo‘lsa, nazorat guruhida bu ko‘rsatkich
7,88±1,11 soniyani tashkil qildi. Farq statistik jihatdan ishonchlidir (P<0,05).
10 marta (soniya) raqibning qo‘l tirsagidan ushlab o‘ng oyog‘i bilan oldin chap oyog‘iga
keyin o‘ng oyog‘iga tirash tajriba guruhida 8,61±1,11 soniyani tashkil etgan bo‘lsa, nazorat
guruhida 9,51±1,22 soniyani tashkil qildi. Farq statistik jihatdan ishonchlidir (P<0,05).
10 marta (soniya) raqibning chap yelkasidan ushlab chap qo‘li bilan qo‘l tirsagidan
ushlab oyog‘i bilan ilib olish tajriba guruhida 23,63±2,91 soniyani tashkil etgan bo‘lsa, nazorat
guruhida 25,95±2,97 soniyani tashkil qildi. Farq statistik jihatdan ishonchlidir (P<0,05).
10 marta (soniya) raqibning qo‘li tirsagida o‘ng oyog‘i bilan raqibning chap oyoq
to‘pig‘iga chap oyog‘i bilan esa o‘ng oyoq to‘pig‘ining orqa qismiga tirash tajriba guruhida
15,13±1,1,83 soniyani tashkil etgan bo‘lsa, nazorat guruhida 16,65±1,92 soniyani tashkil qildi.
Farq statistik jihatdan ishonchlidir (P<0,05). 10 marta (soniya) raqibning qo‘l tirsagidan ushlab
o‘ng va chap oyog‘i bilan raqibning chap oyog‘i to‘pig‘ining ichkari va tashqari tomoniga tirash
tajriba guruhida 10,81±1,21 soniyani tashkil etgan bo‘lsa, nazorat guruhida 11,14±1,42 soniyani
tashkil qildi. Farq statistik jihatdan ishonchsiz (P>0,05).
10 marta (soniya) raqibning o‘ng qo‘l bilak qismidan ushlagan holda nomdosh
bo‘lmagan oyoqlarni orqa tomondan ilib olish tajriba guruhida 10,69±1,21 soniyani tashkil etgan
bo‘lsa, nazorat guruhida 11,22±1,31 soniyani tashkil qildi. Farq statistik jihatdan ishonchsiz
1470
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 5
(P>0,05).
4-jadval
Tadqiqot yakunida tajriba va nazorat guruhi kurashchilarining
ko‘rsatgan natijalari (n=48)
10 marta (soniya) raqibning qo‘lini yelka qismini ichki tomonidan ushlab ichkaridagi
oyoqlarini orqa tomonga ko‘tarish tajriba guruhida 12,75±1,37 soniyani tashkil etgan bo‘lsa,
nazorat guruhida 13,97±1,77 soniyani tashkil qildi. Farq statistik jihatdan ishonchlidir (P<0,05).
10 marta (soniya) raqibning o‘ng qo‘l bilak qismidan ushlagan holda nomdosh oyoqlarni
navbat bilan bir biriga tekkizish tajriba guruhida 10,09±1,11 soniyani tashkil etgan bo‘lsa,
nazorat guruhida 11,21±1,61 soniyani tashkil qildi. Farq statistik jihatdan ishonchlidir (P<0,05).
10 marta (soniya) raqibni belgilangan chiziqdan o‘ziga tortib olish tajriba guruhida
5,15±0,71 soniyani tashkil etgan bo‘lsa, nazorat guruhida 5,84±0,91 soniyani tashkil qildi. Farq
statistik jihatdan ishonchlidir (P<0,05).
10 marta (soniya) raqibning qo‘llarini ushlagan holda oyoqlarini ichkaridan tashqariga
harakatlantirib sakrash tajriba guruhida 15,69±2,11 soniyani tashkil etgan bo‘lsa, nazorat
guruhida 17,54±2,21 soniyani tashkil qildi. Farq statistik jihatdan ishonchlidir (P<0,05).
Xulosa o‘rnida shuni aytish joizki tadqiqot yakunida tajriba guruhlari kurashchilarining
jismoniy tayyorgarlik ko‘rsatkichlar dinamikasining tahlili shuni ko‘rsatadiki, tajriba guruhi
kurashchilarining ko‘rsatkichlari nazorat guruhidagi kurashchilarga nisbatan ancha ustun
ekanligi ma’lum bo‘ldi va ishonchlilik darajasi yuqori ekanligi aniqlandi .
O‘quv-yig‘in mashg‘ulotlari mobaynida amaldagi dasturda berilgan yuklamalarning
koordinatsion qobiliyatlari hamda texnik-taktik harakatlarning samaradorligini oshirishga
yo‘naltirilgan yuklamalar qo‘llanildi. Ma’lum bir yo‘nalishdagi yuklamalarni jismoniy
tayyorgarlik ko‘rsatkichlari ta’sirini maqsadga muvofiq bo‘lgan davomiyligini aniqlash
maqsadida biz har ikki mezosikllardan keyin, tayyorgarlik ko‘rsatkichlari dinamikasini olib
bordik.
1471
ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 5
Tajriba va nazorat guruhi kurashchilarining jismoniy tayyorgarlik ko‘rsatkichlari
dinamikasini qiyosiy tahlil qilish shuni ko‘rsatadiki, jismoniy tayyorgarlik nisbatini
optimallashtirish va oqilona yuklamalarni me’yorlash yuqori malakali kurashchilar tayyorgarligi
uchun muhim bo‘lgan katta o‘zgarishlarga erishish imkonini yaratadi.
Kurash turlari bo‘yicha malakali sportchilarni tayyorlash jarayonida kurashchilarning
UJT va MJT darajasini oshirishning mavjud bo‘lgan omillaridan biri sifatida malakali
kurashchilarning tayyorgarlik bosqichlarida qo‘llaniladigan har xil yuklamalar tizimlashtirildi.
Shu jumladan, kurash bo‘yicha malakali sportchilarni tayyorlashda, yuklamalarning kattaligi va
tajriba davomida yo‘nalishi bo‘yicha mashg‘ulotlarni ratsional navbatda almashtirib tashkil
qilish natijasida olingan ko‘rsatkichlarning asosi amaliyotda, tanlangan yo‘nalish dasturiga
asosan tuzilgan mikrosikllarda sportchilarning jismoniy qobiliyatlari hamda sport natijalarini
jiddiy o‘sishini ta’minlab beruvchi imkoniyatlarning ahamiyati ko‘rsatib berildi.
REFERENCES
1.
Curby, D. G. (2009). Analysis of the 2008 Olympic Greco-Roman Wrestling
Competition. Exercise and Society: Journal of Sport Science, 49. – P. 189-191.
2.
Shakhmuradov, Y. & Podlivaev, B. “Raising the level of technical-tactical actions in
standing by including leg actions as subsidiary elements”, in International Journal of
Wrestling Science, 1, (2011). – P. 16-23.
3.
Рузиев
А.А.
Проблемы
повышения
специальной
выносливости
высококвалифицированных борцов //Теория и практика физической культуы. –
Москва, 2001. -№8. - С. 37-38.
4.
Карелин А.А. Спортивная подготовка борцов высокой квалификации. -
Новосибирск, 2002. - C. 471-479.
5.
Kerimov F.A. Sport sohasidagi ilmiy tadqiqotlar/ -Toshkent “Zarqalam”, 2004. - B. 120-
128.
6.
Шахмурадов Ю.А. Научно-методические основы многолетней технико-
тактической подготовки борцов (на примере вольной борьбы): Автореф. дис... д-ра
пед. наук. - М., 1999. - C. 24-28.
7.
Тодоров А.С. Контроль координации движений борцов вольного стиля: Автореф.
дис… канд. пед. наук. – М., 1992. - C. 16-24.
8.
Абдиев А.Н. Научно-педагогические основы формирования профессиональных
умений тренера у студентов, специализирующихся в видах спортивных
единоборств: Автореф. дис. д-ра. пед. наук. – Т., 2004. - C. 22-26.
9.
Бакиев З.А. Керимов Ф.А. Инновационны е технологии в подготовке
квалифицированных борцов на основе системного анализа деятельности
спортсменов и тренеров с учетом уровня их спортивного мастерства// //Шаг в
науку// Материалы IV научно-практической конференции молодых ученых (II
всероссийской) г. Москва, 18 декабря 2020. – С. 328-334.
10.
Adilov.S.Q. Intellektual sensor tizimlaridan foydalangan holda sport kurashida
koordinatsion va texnik-taktik harakatlarning integratsiyasi // pedagogika fanlari doktori
(DSc). diss.avtoreferati. Chirchiq.2024. -B. 20-25.
