ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
298
PASTKI JAG MOLYAR TISHLARINI OLINGANDAN KEYIN YUZAGA KELADIGAN
ALVEOLITLARNI OLDINI OLISH VA KOMPLEKS DAVOLASH.
Samadova Sh.I
Buxoro Davlat Tibbiyot Instituti
https://doi.org/10.5281/zenodo.11551805
Annotatsiya.
Maqolada tishlarini olib tashlashdan keyin yuzaga keladigan asoratlarni
oldini olish va davolash uchun mo'ljallangan "Betadin" preparatining yallig'lanishga qarshi va
mikroblarga qarshi xususiyatlari baholanadi. Klinik tadqiqotlar 21-45 yoshdagi 18 ta bemorlarda
utkazilib, bu bemorlarda pastki jag molya tishldarini olish, ko'rsatmalari mavjud bulgan. Povisep"
preparatini ogizni chayish 5 ml ga 5 ml qaynatilgan suv bilan kuniga 3 marta 10 ml tavsiya etilgan.
Tish olish operatsiyasidan keyin Povisepni qo'llash alveolit rivojlanish xavfini
kamaytiradi, ayniqsa atipik ekstraktsiyadan keyin. preparatning asosiy tarkibiy qismlarining aniq
bakteritsid va fungitsid ta'siri namoen buladi. "Betadin" preparatining bakteritsid va fungitsid
ta'siri tufayli alveolit rivojlanish xavfini kamaytiradi. Preparatning tish lunkasi ning
mikroflorasiga faol ta'siri yiringli yallig'lanishning rivojlanishini kamaytiradi.
PREVENTION AND TREATMENT OF ALVEOLITIS AFTER COMPLEX
REMOVAL MOLAR OF THE MANDIBLE.
Abstract.
The article assesses the anti-inflammatory and antimicrobial properties of the
drug "Betadine", intended for the prevention and treatment of complications after dental
extraction. Clinical studies were conducted on 18 patients aged 21–45 years, which according to
the testimony surgery removal of the 3rd lower molar. The medication was prescribed mouth rinse
in a dilution of 5 ml to 5 ml of boiled water rinsing with 10 ml of this solution 3 times a day.It is
established that the use of "Betadine" after removal of the teeth reduces the risk of development of
alveolitis,especially after atypical deletion by pronounced bactericidal and fungicidal action of
the main components of themedicinal product. Set the bactericidal effect of the drug on the
microflora of the tooth involved in thedevelopment of a purulent inflammation.
Keywords:
alveolitis, tooth removal, prevention, treatment.
ПРОФИЛАКТИКА И ЛЕЧЕНИЕ АЛВЕОЛИТА ПОСЛЕ СЛОЖНОГО
УДАЛЕНИЯ МОЛЯРОВ НИЖНЕЙ ЧЕЛЮСТИ.
Аннотация.
В стате проводится отсенка противовоспалителных и
антимикробных свойств препарата «Бетадин», предназначенного для профилактики и
лечения осложнений, возникающих после экстраксии зубов. Клинические исследования
проведены на 18 патсиентах в возрасте 21–45 лет, которым по показаниям проведена
операция удаления моляров нижней челюсти. Исследуемый препарат назначали для
полоскания рта в разведении 5 мл на 5 мл кипяченой воды с полосканием по 10 мл такого
раствора 3 разав ден. Установлено, что применение «Бетадин» после операции удаления
зубов снижает риск развития алвеолита, особенно после атипичного удаления, за счет
выраженного бактеритсидного и фунгитсидного действия основных компонентов
лекарственного средства. Установлено бактеритсидное влияние препарата на
микрофлору лунки зуба, участвующую в развитии гнойного воспаления.
Ключевые слова:
алвеолит, удаление зуба, профилактика, лечениe.
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
299
Tish tortish operatsiyasining eng keng tarqalgan asoratlaridan biri bu alveolitdir. Alveolit
bu – alveolyar katak devorlarining yallig'lanishi. Bunday turdagi asoratlar ayniqsa tez-tez uchrab
bu alveolyar katakchasi va jaglarning anatomik va topografik xususiyatlari bilan boglikdir.
Murakkab ekstraktsiya jaraeni esa olinadigan tishning joylashuvi, shakli va guruhga
mansubligi axamiyatli xisoblanadi. Ambulator operatsiyadan keyingi yallig'lanishli asoratlarni
davolashda jarrohlik stomatologiyasi, shuningdek, ularning oldini olish uchun antibakterial
terapiya doimo mavjud [4, 5, 6, 7].
Antibiotiklardan tashqari, xlorheksidin eng ko'p qo'llaniladigan dori vositasi xisoblanadi.
[8, 10]. So'nggi paytlarda mikroblarga qarshi vositalardan foydalanishning amaliy imkoniyatlari
va yangi yuqori samarali antibacterial preparatlarning paydo bo'lishi sezilarli darajada kengaydi.
Ushbu mahsulotlar orasida Betadin og'iz yuvish eritmasi mavjud bulib (Povidon-yod), bu
antiseptik va dezinfektsiyalovchi vositadir. Bu yodning sintetik bilan suvda eruvchan kompleks
birikmasi xisoblanib, toksik bo'lmagan polimer – polivenilpirolidon. Ogiz bushligi Shilliq kavati
bilan kontakda bulganda ionlangan yod ajralib chiqariladi va yuqori oksidlanish qobiliyati tufayli
og'iz bo'shlig'iga, antiseptic tasirga ega buladi. Ushbu preparat bakteritsid, fungitsid, sporitsid,
selektiv antiviral ta'sirlar va protozoyaga qarshi faollikni ham ko'rsatadi [2, 9].
Tadqiqot maqsadi
: "Betadin" preparatining yallig'lanishga qarshi va mikroblarga qarshi
xususiyatlarini klinik baholashdan iboratdir.
Tadqiqot materiallari va usullari.
klinik tadqiqotlar 21-45 yoshdagi18 ta bemorlarda
utkazilib, bu bemorlarda pastki jag molya tishldarini olish, ko'rsatmalari mavjud bulgan. Tish olib
tashlash standart usullarga muvofiq maxalliy anesteziya yordamida (Ultrakain eritmasi 4%
adrenalin bilan 1:200000), o'rnatilgan tartibda Stomatologik ombur elevatorlar (Golden&Mish).
orkali amalga oshirildi. Tish olish jarroxlik operatsiyasi tadkikot olib borilgan bemorlarning 10
tasida ( tipik) asoratsiz bulib, 8 bemorda esa murakkablik (atipik) tugdirdi. Jarroxlik amalieti
utkazish davrida ombur va elevatorlar yerdamida molyar tishlar ildizlari bulib bulib ekstraksiya
kilindi.
Tipik va atipik tish olish jarroxlik amalietini utkazgan bemor shaxslar 2 guruhga bo'lindi:
"Betadin" dan foydalanish va "Betadin" dan foydalanmasdan. Shuning uchun, birinchi holatda -
ko'ra Bir guruhda 5 kishi (tipik olib tashlash usuli), ikkinchisida - 4 kishi (atipik olib tashlash usuli)
bulib ushbu bemorlar tadkikotga jalb kilindi. Tipik usulda olib tashlash usuli kullangan,
Betadin buyurilmagan bemorlarga alvelyar jag katakchasiga extietkorona munosabatda
bo'lishni ta'minlaydigan odatiy rejim tavsiya etilgan. Tish olingandan keyingi birinchi kun, zaif
soda eritmalari bilan ovqatdan keyin og'iz bushligi vannalari va chayish, shu bilan birgalikda oddiy
gigienik og'iz bo'shlig'ini parvarish qilish tavsiya etilgan. Atipik tish olib tashlash usulini
kullanilgan bemor shaxslar alveolyar jag lunkasiga 5% yodoform bilan namlangan trunda
kuyilgan. Va 4 kishidagn iborat bulgan ikkinchi gurux bemorlarga povisep bilan bir vaktni uzida
ishlov berilgangan. "Betadin" preparatini ogizni chayish 5 ml ga 5 ml qaynatilgan suv bilan kuniga
3 marta 10 ml tavsiya etilgan. Barcha bemorlardan tishlar olib tashlangandan keyingi 3-kunida jag
alveollyar katakchasidan bakteriologik material olindi.
Olingan baktereoligik material steril probirkaga solinib labaratoriyada mikroorganizmlar
oziklanishi uchun kulay bulgan ozika muxitga ekildi.
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
300
Tadqiqot materiallari shaxsiy kompyuterda matematik ishlovdan o'tkazildi statistik
dasturiy ta'minot paketlaridan foydalangan holda kompyuter Excel 2007, Windows uchun
Statistica 5.0. foydalanildi. Turli guruhlardagi o'rganilayotgan ko'rsatkichning qiymatlarini
o'xshashlarga solishtirganda vaqt davrlarida, farqlarning ahamiyatini baholash uchun parametrik
bo'lmagan usullardan foydalanilgan usullari: Manna va Uitni testi va Spearman darajali
korrelyatsiya usuli kullanildi.
Tadqiqot natijalari va muhokama
siklinik tadqiqotda O'tkazilgan natijalardan ko'rinib
turibdiki, jarrohlik stomatologiyasi amalietida. Golden&Mish to'plamidagi ombur va
elevatorlardan foydalanish va standart tuplamlarga qaraganda ancha qulayligi isbotlandi. Ayni
paytda, ba'zi hollarda, hatto bunday atravmatik asboblardan foydalanish pastki molarning
ekstraktsiyasi paytida asoratlarni kafolatlamaydi. Omburlarninig fiksatsiyasi kilish jaraenida tish
toj yuzasidan yoki idiz soxasidan sirpanib ketgani qayd etilgan.
Jarroxlik amalieti utkazilaetgan tishning ildizining olish, alveolyar katakni tulik tozalash
uchun bir kancha xirurgik ombur va elevatorlardan foydalashini talab kiladi.
Davolanishning samaradorligini yakin va uzoq muddatli kuzatuv davrlarida uz ichiga olib
i baholandi.
Ob'ektiv (tekshirish va palpatsiya) va sub'ektiv (shikoyat) ma'lumotlari, tashriflar soni, va
rentgen ma'lumotlaridan foydalanildi. Birinchi guruhdagi bemorlarning 97,5 foizida davolash
boshlanishining birinchi kunning oxiriga kelib og'riq, giperemiya va shilliq qavatning shishishi
butunlay kamayganligi aniqlandi. Olib tashlangan "sababchi" tishning alveolyar katakcha
sohasidagi shishlar sezilarli darajada kamaydi.
Ikkinchi guruhda ushbu belgilarning butunlay bartaraf bulishi bemorlarning 98,3 foizida
kuzatilgan bulib birinchi guruhdagiga nisbatan o‘rtacha 2,3±1,05 kunga kech va bemorlarning
1,7% da bu klinikani belgilani bartaraf bulishi uchun uchun yana 2,9±1,3 kun ko'proq vaqt kerak
bo'ldi va turundalar 5-6 kun ichida kamida 3-4 marta o'zgartirildi. Tashriflar soni birinchi
guruhdagi har bir bemorga o'rtacha 2,1±0,4, ikkinchi guruhda esa -5,4±0,3 tashkil etdi. Ayniqsa,
e'tiborga loyiqki, kasallikning qaytalanishi na birinchi guruxda, na ikkinchi guruxda qayd
etilmagan.
Bemorlarning mehnatga layoqatsizlik davri 1,5±0,3 dan 1,5±0,3 gacha bo'lgan davrda
2,8±0,3 kunni tashkil etdi. Qo'llaniladigan, Betadin, preparati yallig'lanishga qarshi xususiyatga
ega bulib va granulyatsiya to'qimalarining o'sishiga yordam beradi. Preparatning birinchi guruhda
og'riq qoldiruvchi ta'siri yakkol namoen buldi, chunki preparat antibakterial komponentlarni o'z
ichiga olib, suyak atrofiyasi va lizizni oldini oladi, shuningdek. suyak tukimasini yallilanishiga
karshi tasir kilib regeneratsiyani kuchaytiradi. Birinchi guruhda sezilarli darajadaog'rig'ining
intensivligi ikkinchi guruhga qaraganda tezroq kamaydi. Preparatni kullanilgandan keyin asoratlar
yani atrofdagi to'qimalarni zararlashi xususiyati toksiko yoki allergik reaktsiyalar kuzatilmadi.
"Betadin" preparatidan foydalanilish yaallig'lanish reaktsiyasini turli darajasini bartaraf etish bilan
birga shuningdek, mikrosirkulyatsiya va trofikani normallashtirishga hissa qo'shdi alveolyar katak,
atrof tukimalarida giperemiya va shishning yo'qolishida olib keldi. Hammasi bo'lib, alveolit
rivojlanishi bilan bog'liq 3 kishi bo'lgan, ulardan 1 tasi odatiy tish olib tashlashdan keyin va 2 ta
bemor atipik olib tashlashdan keyin kasallik yuzagsha kelgan. Barcha holatlarda alveolit
rivojlanishi tish olish operatsiyadan keyingi davrda
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
301
Betadin dan foydalanmagan bemorlar xisoblandi. Tish jarroxligi yerdamida olingan
tishlarnin alveolyar katagidagi mikrobiologik ko'rsatkichlari quyidagilarni ko'rsatdi (jadval 1) 1):
Staphylococcus
aureus,
alveolitni
rivojlanishini
yuzaga
keltiradigan
asosiy
mikroorganizmlardan biri bulib bu mikrorganizmga karshi "Betadin" dan foydalanilgandan keyin
yallig'lanish, ancha kamroq yuzaga kelgan. Tipik olib tashlashdagn keyin - 2 marta va atipik olib
tashlashdan keyin - 4 marta kam tarqalgan. Stafilokokkning gemolyticus va Streptococcus spp.
Povisep-dan foydalangandan keyin ham kamroq mikdorda uchrash kuzatildi.
Betadin ni qo'llagan har qanday odamda ichak tayoqchasi topilmadi. Betadin
kullanilgandan keyin fungitsid ta'siri qayd etildi - keyin Candida albicans tarqalishi atipik tish olish
gurixi bo'lgan obemorlarda 4 baravar kamaydi.
Pastki jag molyar tishlarini jarroxlik usuli utkazilgandan keyin alveolyar katakda Betadin-
dan
foydalangan
va
foydalanmagan
bemorlarda
mikroorganizmlarning
tarqalishi
(tekshirilayotganlar sonining foizida)
Tanlangan
mikroorganizml
ar (on
3 kundan keyin
operatsiyalar)
Tipik tish
tortish
Tipik tish tortish
Atipik tish
tortish
Tamponirovani
Atipik tish tortish
(n=10)
Oddiy
Tish olish
operaiyasidan
keyingi
xolat(n= 5)
(n=10)
"Betadin"preparat
i kulanilgandan
keyin xolat (n=5)
ye
Alveolyar katak
yodoform
trunda
kuyilgandan
keyingi xolat
(n=4)
Betadin"preparati
kulanilgandan
keyin xolat (n=4)
Staphylococcus
aureus
2 (40%)
1 (20%)
4(100)
1 (25%)
Staphylococcus
haemolyticus
3(60%)
1(20%)
3(75%)
1(25%)
Streptococcus
spp
3(60%)
2(40%)
2(50%)
1(25%)
Escherichia coli
1(20%)
0(0%)
3(70%)
0(0%)
Candida albica
2(40%)
1(20%) 4(100%)
1(25%)
Shunday qilib, tadqiqotlar natijalari foydalanishni shuni ko'rsatdiki atipik tish olib
tashlangandan so'ng, "Betadin preparatining bakteritsid va fungitsid ta'siri tufayli alveolit
rivojlanish xavfini kamaytiradi. Preparatning tish lunkasining mikroflorasiga faol ta'siri yiringli
yallig'lanishning rivojlanishini kamaytiradi.
REFERENCES
ISSN:
2181-3906
2024
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 3 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
302
1.
Grigoryans L.A. Lechenie travm nijnealveolyarnogo nerva, vыzvannыx vыvedeniem
plombirovochnogo materiala v nijnechelyustnoy kanal / Grigoryans L.A., Sirak S.V.
//Klinicheskaya stomatologiya. – 2006. – № 1. – S. 52-57.
2.
Grigoryans L.A. Ispolzovanie preparata sifran ST v xirurgicheskoy stomatologii dlya
lecheniya i profilaktiki posleoperatsionnыx vospalitelnыx oslojneniy / Grigoryans L.A.,
3.
Gerchikov L.N., Badalyan V.A., Sirak S.V., Grigoryans A.G. // Stomatologiya dlya vsex. –
2006. –№ 2. – S. 14-16.
4.
Sirak S.V. Lechenie alveolita s ispolzovaniem antibakterialnыx i gemostaticheskix sredstv /
Sirak S.V., Sletov A.A., Kardanova K.X. // Meditsinskiy vestnik Severnogo Kavkaza. –
2011. – T. 22. – № 2. – S. 42-43.
5.
Sirak S.V. Alveoloplastika pri ostrom alveolite / Sirak S.V., Chitanava A.D., Sirak A.G.,
Sasina M.A. // Vestnik Smolenskoy gosudarstvennoy meditsinskoy akademii. – 2010. – №
2. – S. 136-138.
6.
Sirak S.V. Otsenka riska oslojneniy endodonticheskix manipulyatsiy na osnove pokazateley
anatomo-topograficheskogo stroeniya nijney chelyusti / Sirak S.V., Korobkeev A.A.,
Shapovalova
7.
I.A., Mixaylenko A.A. // Endodontiya Today. – 2008. – № 2. – S. 55-60.
8.
Sirak S.V. Opыt lecheniya alveolita s ispolzovaniem razlichnыx antibakterialnыx I
gemostaticheskix sredstv / Sirak S.V., Sletov A.A., Chitanava A.D. // Dalnevostochnыy
meditsinskiy jurnal. – 2013. – № 2. – S. 56-58.
9.
Sposob lecheniya alveolita / Sirak S.V., Chitanava A.D., Sapunov K.I. // Patent na
izobretenie RUS 2412709 19.10.2009.
10.
Sirak S.V. Izuchenie protivovospalitelnыx i regeneratornыx svoystv stomatologicheskogo
gelya na osnove rastitelnыx komponentov, glyukozamina gidroxlorida i dimeksida v
11.
eksperimente / Sirak S.V., Zekeryaeva M.V. // Parodontologiya. – 2010. – T. 15. – № 1. S.
46-50.
12.
Sirak S.V. Kliniko-eksperimentalnoe obosnovanie primeneniya preparata «Kollost» I
biorezorbiruemыx membran «Diplen-gam» i «Parodonkol» pri udalenii retenirovannыx I
distopirovannыx nijnix tretix molyarov / Sirak S.V., Sletov A.A., Alimov A.Sh. [i dr.]
//Stomatologiya. – 2008. – T. 87. – № 2. – S. 10-14.
13.
Sirak S.V. Ispolzovanie rezultatov anketirovaniya vrachey-stomatologov dlya profilaktiki
oslojneniy, voznikayuщix na etapax endodonticheskogo lecheniya zubov /Sirak S.V.,
Kopыlova I.A. // Endodontiya Today. – 2010. – № 1. – S. 47-51. 6
14.
Sirak S.V. Neposredstvennaya dentalnaya implantatsiya u patsientov s vklyuchennыmi
defektami zubnыx ryadov /Sirak S.V., Sletov A.A., Gandыlyan K.S., Dagueva M.V. //
Meditsinskiy vestnik Severnogo Kavkaza. – 2011. – T.21. – № 1. – S. 51-54.
15.
Sirak S.V. Vliyanie poristogo titana na osteogennыy potensial kletok kostnogo mozga in
vitro /Sirak S.V., Sletov A.A., Ibragimov I.M., Kodzokov B.A. // Meditsinskiy vestnik
SevernogoKavkaza. – 2012. – T. 27. – № 3. – S. 22-25.
16.
Sirak S.V. The structure of the low jaw canal in case of complete lack of teeth / Sirak S.V.,
17.
Kopilova I.A. // Vestnik Smolenskoy gosudarstvennoy meditsinskoy akademii. – 2010. – №
2. –S. 132-133
