Yanvar, 2025-Yil
204
”DUNYONING ISHLARI“ ASARINING O‘ZBEK ADABIYOTI VA
MADANIYATIDAGI O‘RNI
Boboqulova Gulrux Sharipovna
BuxDU ingliz tili o’qituvchisi.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14711454
Annotatsiya. Ushbu maqolada yozuvchi O‘tkir Hoshimov qalamiga mansub “Dunyoning
ishlari” qissasi haqida atroflicha fikr yuritiladi. Bu asarni yaqqol onalar haqida deb baralla
aytishimiz mumkin, chunki adib bu asarida onalar haqida juda ko‘plab kichik-kichik hikoyalarni
keltirib o’tadi. Bu asarni o‘qir ekansiz voqealar sizning o‘tmishingizda bo‘lib o‘tayotganday
seziladi va kitobni tutilmasdan o‘qiysiz. Bu kitobda “Butun dunyo onalari bu asarni o‘qishini
xohlardim” degan jumla bor. Bu jumla orqali asar butun dunyo onalari haqida ekanligi yoqqol
aks etgan.
Kalit so’zlar: Madaniyat, qaramonlar obraz, yozuvchi, adbiyot, meros, mahorat, badiiy,
axloqiy, adabiy.
МЕСТО «ПРОИЗВЕДЕНИЙ МИРА» В ЛИТЕРАТУРЕ И КУЛЬТУРЕ
УЗБЕКИСТАНА
Аннотация. В данной статье рассматривается рассказ писателя О'ткира
Гашимова «Мировые дела». Можно однозначно сказать, что это произведение о матерях,
потому что в этом произведении писательница рассказывает много маленьких историй о
матерях. Когда вы будете читать эту книгу, у вас возникнет ощущение, будто события
происходят в вашем прошлом, и вы прочитаете книгу, не попадаясь на глаза. В этой книге
есть предложение: «Я хочу, чтобы матери во всем мире прочитали эту книгу». Это
предложение ясно показывает, что произведение о матерях всего мира.
Ключевые слова: Культура, образ родственников, писатель, литература, наследие,
мастерство, художественное, нравственное, литературное.
THE PLACE OF "THE WORKS OF THE WORLD" IN UZBEKISTAN LITERATURE
AND CULTURE
Abstract. This article discusses the story of the writer O'tkir Gashimov "World Affairs". It
can be definitely said that this work is about mothers, because in this work the writer tells many
small stories about mothers. When you read this book, you will have the feeling that the events are
happening in your past, and you will read the book without catching your eye. In this book there
is a sentence: "I want mothers all over the world to read this book." This sentence clearly shows
that the work is about mothers all over the world.
Yanvar, 2025-Yil
205
Keywords: Culture, image of relatives, writer, literature, heritage, skill, artistic, moral,
literary.
Oʻtkir Hoshimovning "Dunyoning ishlari" asari o‘zbek adabiyoti va madaniyatida muhim
o‘rin tutadi unug eng sara asarlaridan biri bo‘lib, unda muallifning ijtimoiy, axloqiy va falsafiy
qarashlari o‘z ifodasini topgan. "Dunyoning ishlari" asari Oʻtkir Hoshimovning ijodiy merosida
alohida o‘rin tutadi va o‘zbek adabiyoti hamda madaniyatida katta ahamiyatga ega. Bu asar orqali
milliy qadriyatlar, ijtimoiy va axloqiy masalalar chuqur yoritilgan bo‘lib, u o‘zbek madaniy
merosining boyitilishiga katta hissa qo‘shgan. Hoshimovning bu asari o‘z davrida va bugungi
kunda ham o‘quvchilar va adabiyotshunoslar tomonidan katta qiziqish bilan o‘rganilmoqda
“Dunyining ishlari” asarida Hoshimovning badiiy mahorati va adabiy tilining o‘ziga xos
jihatlariyaqqol ko’zga tashlanadi.Asarda ko‘tarilgan asosiy mavzular: insoniy qadriyatlar, axloqiy
muammolar, ijtimoiy adolat bo’lib yuzuvchu tomonida o’quvchiga juda tushunarli va manzmunli
qilib etkazilgan. Hoshimovning asarida jamiyatning muhim muammolariga qanday yondashilgani,
ayniqsa ona obrazi juda bir tasvirlanganki, hayotda har bir ona o’z farzandiga qanday muomia
qilshi yoki bo’lmsa o’g’lning onaga nisbatan mig’illab xafa holatda gapirganida uning jahlini
chiqarmaslikka, va madaniyatli qilb tushuntirishini tasvirlagan. Ona obrazida haqiqiy sofdillik,
ko’ngil ranjitmaslik, o’z o’g’lini naqadar yxshi ko’rishi va chiroyli odob bilan javob berishi – bu
o’zbekadabiyotida v madniyatida namuna desak mubolag’a bo’lmatdi.Asarda har bir
qahramonning xarakrei, uning duyoqarshi, muomilasi , o’sha davrdagi ijtimoiy hayot, va shu davr
ijtimoiy – madaniy sharoitlar badiiy vositalar bilan yoritilgan. O’.Hoshimov o’zining hayotiy
tajribalasi orqali qahramonlar xarakteri, badiiy mahorati, falsafiy va ijtimoiy qarashlari, hamda
o‘zbek adabiyotiga qo‘shgan hissasi batafsil yoritiladi. Bu asar bir necha jihatdan alohida
ahamiyatga ega bo‘lib, quyidagi nuqtalarda o‘z aksini topadi:
1.Badiiy uslubda: Hoshimovning asarda qo‘llagan badiiy uslubi o‘zbek adabiyotida yangi
yo‘nalishlarni ochib berdi. Uning o‘tkir satira va chuqur psixologik tahlillari o‘quvchini hayotiy
muammolar haqida o‘ylashga majbur qiladi.
Realizm va milliy ruh:
Asarda oddiy insonlarning kundalik hayoti orqali milliy ruh va
an’analar aks ettirilgan. Bu jihat Hoshimovni o‘zbek adabiyotining realistik an’analariga sodiq
bo‘lgan yozuvchi sifatida ko‘rsatadi.
2. Jamiyatdagi muammolarni yoritishda: "Dunyoning ishlari"da ijtimoiy adolatsizlik,
ma’naviy qadriyatlarning yo‘qolishi, insoniylik va axloqiy me’yorlarning buzilishi kabi muhim
Yanvar, 2025-Yil
206
mavzular ko‘tarilgan. Bu masalalar o‘sha davr jamiyatining ijtimoiy-madaniy hayotiga teran nazar
bilan qarash imkonini beradi.
Milliy qadriyatlarni targ‘ib qilishda: Asarda milliy urf-odatlar, an’analar va qadriyatlar
haqida chuqur mushohadalar yuritiladi. Bu esa milliy o‘zlik va o‘zbek madaniyatining
rivojlanishida katta ahamiyat kasb etadi.
3. Insoniy qadriyatlar va falsafiy fikrlar va axloqiy masalalarda: Asarda insoniy axloq,
mehr-muhabbat, halollik kabi qadriyatlar yoritiladi. Hoshimovning bu jihati o‘zbek adabiyotining
ma’naviy merosini boyitishga xizmat qiladi.Falsafiy mushohadalarda: Hoshimov inson hayoti va
taqdiri haqida chuqur falsafiy mushohadalarni keltirib chiqaradi. Bu esa o‘zbek adabiyotida hayot
va o‘lim, yaxshilik va yomonlik kabi abadiy mavzularni chuqurroq tushunishga yordam beradi.
4. Oʻzbek madaniyatida asarning ta’siri:: "Dunyoning ishlari" o‘zbek adabiyotida o‘ziga
xos o‘rin egallab, yangi adabiy va ijtimoiy oqimlarning shakllanishiga turtki berdi. Bu asar ko‘plab
yozuvchilar va adabiyotshunoslar uchun ilhom manbai bo‘lib xizmat qilgan. Hoshimovning asari
o‘zbek madaniyatining ajralmas qismi bo‘lib, uning falsafiy va ijtimoiy mavzulari bugungi kunda
ham dolzarbligini yo‘qotmagan.
Xulosa qilib aytganda O‘tkir Hoshimovning Dunyoning ishlari qissasini o’qib ham
ma’naviy ham axloqiy bilim va ko’kikmaga ega bo‘lamiz. Yoshlarimizga kelajak avlod tarbiyasi
uchun ajoyib manba bo‘lib xizmat qiladi.Ayniqsa onalarga bo’lgan tushuncha va e’tibor ijobiy
tomonga yuksaldi, har bir insonn o‘z ota onasiga vaqtida e’tiborli bo’lishga undaydi.
REFERENCES
1.
Hoshimov O‘.Dunyonining ishlari - qissa.T.- o’qituvchi -2018
2.
Hoshimov O‘.Yarim asr daftari..T. -2014
3.
M. Fayzullayeva” Badiiy tarjima va bu jarayonda yuzaga keluvchi muammolar“// Journal
of Science-Innovative Research in Uzbekistan, 1-jild, 8-son, 2023-yil, noyabr.
4.
Sh. A. Yangiboyeva ”Tarjimashunoslik: muammolar, yechimlar va istiqbollar“//,
Academic Research in Modern Science, 2022-yil.
5.
”Tarjima jarayonida yuzaga keladigan muammolar“ – M. Xolbekov, Tahlil va Tadqiqotlar,
2023-yil.
6.
Sh. Choriyeva ”Badiiy tarjimada uchraydigan asosiy muammolar“//, O‘zbekiston davlat
jahon tillari universiteti konferensiyalari, 2024-yil, dekabr.
7.
S. Shermatova va M. Odiljonova ”Tarjimada uchraydigan asosiy xatolar“//, CyberLeninka
ilmiy maqolalar to‘plami, 2023-yil.
Yanvar, 2025-Yil
207
8.
S. Atabayev”Tarjima jarayonida uchraydigan leksik va grammatik muammolar“//
Nauchniy Impuls, 2023-yil.
9.
D. Nodirjonovna ”Adabiy nasrni tarjima qilishdagi muammolar va ularning yechimlari
“//Web-Journal, 2023-yil
