KARBAMID-FORMALDEGID SMOLASINI DIFENILAMIN BILAN MODIFIKATSIYALASH ORQALI OLINGAN IONIT (KFDF-1) NING IQ-SPEKTRAL TAHLILI

149

Issue 8(43), Volume 1 | ISSN 3030-377X | 30.04.2025

SCIENCE SHINE

INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL

KARBAMID-FORMALDEGID SMOLASINI DIFENILAMIN BILAN

MODIFIKATSIYALASH ORQALI OLINGAN IONIT (KFDF-1) NING IQ-

SPEKTRAL TAHLILI

Miliyeva Z.B.

Xamzayev N.J.

Ochildiyeva Y.B.

Eshqurbonova M.B.

zilola.miliyeva91@gmail.com

Annotatsiya:

Fazoviy choklangan polimerlar yoki sopolimerlarga ionogen

guruhlar xlormetillash, fosforillash va boshqa polimeranologik o‘zgarishlar
yordamida kiritilishi mumkin. Qator xollarda ular ionitlar uchun dastlabki xomashyo
hisoblanuvchi monomer molekulalarida bo‘ladi. Choklovchi agent sifatida boshqa
moddadan foydalansa ham bo‘ladi. Shuning uchun ham kationit va anionitlar deb
ataluvchi turli xil ionalmashinuvchi qatronlarning soni mavjud.

Kalit so‘zlar:

Geteroxalqa, xelat, kompleks birikma, anionitlar, ionalmashinish,

aminlar, IQ-spektral tahlil, simmetrik-assimmetrik.

Annotation:

Ion genic groups can be introduced into phase cross-linked

polymers or copolymers through polymer-analogous transformations such as
chloromethylation, phosphorylation, and others. In some cases, these groups are
already present in the monomer molecules, which serve as the initial raw materials
for ion-exchange resins. A different substance may also be used as the crosslinking
agent. Therefore, there exists a variety of ion-exchange resins known as cation
exchangers and anion exchangers.

Keywords:

Heterocyclic, chelate, coordination compound, anion exchangers,

ion exchange, amines, IR spectral analysis, symmetric-asymmetric.

Ma’lumki, hozirgi kunda anionitlarning funksional guruhlarini aniqlashda IQ-

spektroskopiyadan foydalanish samarali usul hisoblanadi. Hozirgi kunga kelib
organik va noorganik moddalarning IQ-spektroskopik taxlili bo‘yicha boy
ma’lumotlar bazasi yaratilgan bo‘lib, ular asosida deyarli barcha funksional
guruhlarni tebranish turlari va chastotalari mavjud. Bu esa yangi sintez qilinadigan
moddalar tarkibiga kiruvchi funksional guruhlarning yutilish chastotalaridagi
o‘zgarishlar orqali sodir bo‘layotgan kimyoviy jarayonlarni, bog‘larni hosil bo‘lishi
va tuzilishlarini aniqlashga imkon beradi [1, 2]. Sintez qilingan sorbentlarning

150

Issue 8(43), Volume 1 | ISSN 3030-377X | 30.04.2025

SCIENCE SHINE

INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL

koordinatsiya markazlari va koordinatsiyalanish yo‘llarini aniqlash maqsadida sintez
qilingan birikma IQ-spektroskopiya tahlilini SHIMADZU IQ-Furye spektrometri
(Yaponiya) (diapazoni 400-4000 sm

-1

, o‘lchamlari 4 sm

-1

) spektrofotometrida olindi.

Ushbu tahlilda molekulalarning tebranish harakatlari yoki ularning alohida qismlari
uyg‘onganda, namuna orqali yuborilgan nurlanish intensivligi pasayishi kuzatiladi.
Lekin, yutilish kuzatilayotgan butun spektrda emas, balki o‘rganilayotgan
molekulalardagi tebranishlarni qo‘zg‘atish energiyasiga to‘g‘ri keladigan to‘lqin
uzunliklarida sodir bo‘ladi [3].

Difenilamin va karbamidformaldegid smola asosida

olingan KFDF-1 anionitning IQ-spektrining tahlili.

Tadqiqot davomida

karbamidformaldegid smolasiga difenilaminni modifikatsiyalash asosida olingan
KFDF-1 kompleks hosil qiluvchi sorbentning tuzilishini identifikatsiya qilish uchun
IQ-spektrlari olindi.

1-rasm. Karbamid-formaldegid va difenilamin asosida olingan KFDF-1

anionitning IQ-spektri

Olingan kompleks hosil qiluvchi sorbentning IQ-spektrida imino guruhning

valent tebranishi ν(NH

2

) 3317,56 sm

-1

da, metilen guruhi (-СH

2

) ning assimetrik

valent tebranishlari νa (CH

2

) 2964,69 sm

-1

da, metilen va sianid (CH

2

)+(CN)

guruhlarining simmetrik va assimetrik valent tebranishlari (CH

2

) + (CN) 1660 sm

-1

,

1591 sm

-1

sohalarda, N-CH

2

bog‘ining deformasion tebranishi δ (N-CH

2

) 1359,82 sm

-

1

da, R-CH

2

bog‘ining deformasion tebranishi ν (R-CH

2

) 1134,14 sm

-1

da o‘zgarish

namoyon bo‘lganligini ko‘rishimiz mumkin.

151

Issue 8(43), Volume 1 | ISSN 3030-377X | 30.04.2025

SCIENCE SHINE

INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL

Foydalanilgan adabiyotlar:

1. Казицына А.А., Куплетская Н.Б. Применение УФ-, ИК- и ЯМР-

спектрoскoпии в oрганическoй xимии. М.: Книга пo Требoванию, – 2013. – С.
264.

2.Тарасевич Б.Н. ИК спектры oснoвныx классoв oрганическиx сoединений.

Справoчные материалы – Мoсква: МГУ, – 2012. – 54 с.

3. M.S. Izobullayeva, M. R. Amonov, Sh.Sh. Rashitova, O.A. Saidov, Yuqori

sorbsion xossaga ega bo'lgan sorbentlar olish va ular asosida oqova suvlarini
tozalash., Fan va ishlab chiqarish integratsiyallashuvi sharoitida kimyo-texnologiya,
kimyo va oziq-ovqat sohasidagi muammolarning innovatsion yechimlari xalqaro
ilmiy-amaliy anjuman materillar to‘plami, Namangan -2023, 6-7-noyabr.