122
Issue 6(41), Volume 1 | ISSN 3030-377X | 31.03.2025
SCIENCE SHINE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL
XORAZM HUDUDIDA QOG‘ONOQ SUVI KETGAN HOMILADORLARNI
TEKSHIRISH USULLARI
Karimova Intizor Ergashovna
Toshkent Tibbiyot Akademiyasi Urganch filiali
QPTOYO bilan bog`liq asosiy asorat- bu muddatdan oldin tug`ish bo`lib, bu o`z
navbatida, yangi tug`ilgan chaqaloqlarda quyidagi asoratlarni keltirib chiqaradi:
respirator distress-sindrom,ichki me`da qon ketishlar, infeksiyalar, nekrotik
enterokolit va sepsis. QPTOYO kuzatilgan homiladorlarning taxminan 5% da
muddatdan oldin tug`ish boshlanadi. Ikkinchi eng ko`p uchraydigan asorat –
infeksiya yuqishi (xorioamnionit). Homila qobig`i qanchalik homiladorlikning erta
muddatida yorilsa, shuningdek, servikal kanalda genokokk va streptokokk
mikroflorasi (B guruh) urug` sochsa, uning chastotasi shunchalik yuqori bo`ladi.
Boshqa asoratlar kindikning tushishi va yo`ldosh ko`chishi.
Jahon miqyosida qogʻonoq suvining tugʻruqdan oldin ketishi kuzatilgan va
homiladorligi xorioamnionit bilan asoratlangan ayollarda xorioamnionitni erta
tashxislashning yangi va informatsion usullarini ishlab chiqishni takomillashtirishga
qaratilgan tadqiqotlarga alohida e'tibor qaratilmoqda. Xorioamnionit va qogʻonoq
suvining tugʻruqdan oldin ketishi asorati zamonaviy akusherlikda jiddiy muammo
hisoblanadi. Homiladorlikning uchinchi trimestrida kuzatiladigan xorioamnionitning
rivojlanishi odatda qogʻonoq suvning muddatdan oldin ketishi va suvsizlik davrining
uzoq davom etishi bilan bogʻliq. Ushbu patologiyalar koʻpincha surunkali genital va
ekstragenital infeksiyalari mavjud boʻlgan ayollarda uchraydi.
Mamlakatimiz aholisiga koʻrsatilayotgan tibbiy xizmat sifatini yaxshilash,
jumladan onalar va perinatal oʻlim koʻrsatkichini kamaytirishga qaratilgan keng
qamrovli chora tadbirlar amalga oshirilmoqda. Amnion suyuqlik amnion parda ichida
joylashgan bo'lib, bu yerda homila o'sishi va rivojlanishi uchun qulay sharoit
yaratilgan bo`ladi. Amnion va xorionning shishishi xorioamnionitga xos bo'lib,
bakteriyalar amniotik suyuqlikka kirib, amniotik suyuqlik ichida infektsiya hosil
qilganda paydo bo'ladi. Homilador ayolning tanasida engil va o'rtacha darajadagi sink
etishmovchiligi tug'ruq va tug'ish paytida turli xil asoratlarni rivojlanish xavfining
oshishi bilan bog'liq. Murakkabliklar orasida: mehnatning anomaliyalari;
homiladorlik va tug'ruqdan keyingi davrda onaning kasallanishi; perinatal kasallik.
Ushbu shartlar, ehtimol, sinkning immunokompetensiyani, hujayra pardasisi
123
Issue 6(41), Volume 1 | ISSN 3030-377X | 31.03.2025
SCIENCE SHINE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL
yaxlitligini, prostaglandin sintezi va funktsiyasini va estrogenga bog'liq gen
ekspressiyasini saqlashdagi rolini aks ettiradi.
Sink etishmovchiligi bachadondagi estrogen retseptorlari, bachadon oqsillari va
tug'ruq paytida bachadondagi bo'shliqlar sonini kamaytiradi, deb taxmin qilingan.
Ehtimol, sink etishmovchiligi estrogen ishlab chiqarishga to'sqinlik qilmasdan, balki
sink barmoq oqsillarini o'z ichiga olgan estrogen retseptorlari yordamida estrogen
funktsiyalarini neytrallash orqali estrogenga bog'liq gen ekspressiyasini kamaytiradi.
Shunday qilib, sink bachadonning passiv holatdan qisqarishga o'tishiga hissa
qo'shadigan bachadon oqsillarini ishlab chiqarish uchun juda muhimdir.
Homilani chiqarib yuborish uchun etarli kuch. Sink bilan ta'minlash mehnatning
boshqa jihatlariga, jumladan, bachadon bo'yni pishishi va kengayishini gormonal
nazorat qilish, shuningdek, amniotik suyuqlikning prenatal yorilishining oldini olish
uchun pardasilarning yaxlitligini saqlashga ta'sir qilishi mumkin. Qogʻonoq suvi -
ona qornidagi homilani oʻrab turadigan suyuqlik. Homilani tashqi taʼsirotlardan
himoya qilib, uning toʻgʻri oʻsishini taʼminlaydi.
Qogʻonoq suvi fiziologik ahamiyatga ega, u homilaning qimirlashiga qulaylik
yaratadi, unga kislorod va oziq moddalar yetkazib turadi; homila kindigini siqilib
qolishdan saqlaydi, tugʻruq vaqtida bachadon boʻynining normal ochilishiga imkon
beradi. Tugʻruq boshlanishiga qadar Qogʻonoq suvining ketib qolishi ancha xavfli,
bunda noxush oqibatlar yuzaga kelishi mumkin. Bunday hollarda homilador ayolni
tugʻruqxonaga joʻna-tish kerak. Qogʻonoq suvida moddalar almashinuvi jarayonida
homila ajratadigan mahsulotlar boʻladi. Shuning uchun Qogʻonoq suvi tarkibini
oʻrganish akusherga homilaning ahvoli toʻgʻrisida ancha aniq tasavvurga ega boʻlish
va zarur boʻlganda unga oʻz vaqtida tegishli yordam koʻrsatishga imkon beradi.
Homiladorlik oxirida suv miqdori 1 —1,5 l ga yetadi. Qog`onoq suvining normadan
kam boʻlishi homilada tugʻma nuqsonlar vujudga kelishiga, suv koʻp boʻlishi esa
homiladorlik va tugʻish davrida turli asoratlar (dard tutishining sust boʻlishi, qon
ketishi va boshqalar)ga sabab boʻladi. Shuning uchun homilador ayolda koʻp suvlik
alomatlari sezilganda darhol tugʻruqxonaga yotqizib tekshirish va davolash talab
etiladi.
Koʻzgular yordamida koʻzdan kechirish QPTOYOni aniqlash, servitsit
mavjudligini baholash, kindik tizimchasi yoki homilaning qismlari tushib qolishi,
bachadon boʻyni ochilishi va, koʻrsatmalar boʻlganda, qin surtmasini olish imkonini
beradi. Bachadon boʻynini qoʻl orqali (vaginal) tekshiruvini oʻtkazish tavsiya
etilmaydi, chunki ushbu tekshiruv koʻzgular yordamida koʻzdan kechirganda olingan
natijalarga qoʻshimcha maʼlumot bera olmaydi va infeksiya tushish xavfini oshiradi.
124
Issue 6(41), Volume 1 | ISSN 3030-377X | 31.03.2025
SCIENCE SHINE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL
Quyidagi holatlarda qoʻl orqali (vaginal) tekshiruvi oʻtkaziladi:
▪ bachadon qisqarishlari faollashganda (ehtimol, ayolda tugʻruq faoliyati
boshlanganda);
▪ faol taktika bilan olib borish doirasida zudlik bilan tugʻruq induksiyasini
boshlash zarurati kelib chiqqanda. Qin (vaginal) sekreti pH-metriyasini oʻtkazish.
Vaginal sekretining pH normada 3,8-4,5 ni va qogʻanoq suvlari pH odatda 7,1-7,3 ni
tashkil qiladi. Qinda sperma yoki qon, ishqoriy antiseptiklar, baʼzi lubrikantlar,
trixomonadalar yoki bakterial vaginoz mavjud boʻlganda notoʻgʻri musbat natijalar
olinishi mumkin. Uzoq suvsizlik davrida va qogʻanoq pardalarining miqdori kam
boʻlganda notoʻgʻri manfiy natijalar olinishi mumkin.
