ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
68
YASHIL IQTISODIYOT SHAROITIDA TADBIRKORLIK FAOLIYATINI
RIVOJLANISH MASALALARI
Abduxamid Bektemirov
Samarqand davlat universiteti dotsenti,
iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori
Farruh Xolboyev
Samarqand iqtisodiyot va servis instituti talabasi
https://doi.org/10.5281/zenodo.14584139
Annotatsiya.
Mazkur maqolada
yashil iqtisodiyot sharoitida tadbirkorlik faoliyatini
rivojlantirish masalalari va ularning yechimlari xususida fikr-mulohazalar bayon qilingan.
Kalit so‘zlar:
“yashil” iqtisodiyot, tadbirkorlik, atrof-muhitni himoya qilish, ekologiya,
energiya samaradorligi, qayta ishlash texnologiyalari, “yashil” tadbirlar, innovatsiyalar, ijtimoiy
mas’uliyat, barqaror taraqqiyot.
Bugungi kunda jahon hamjamiyati global iqtisodiyotni rivojlantir jarayonida “yashil”
konsepsiyalarni joriy etishni asosiy masalalardan biri sifatida e’tirof etib kelmoqda. Negaki,
so‘ngi asrlarda iqtisodiy sohalar hamda tarmoqlarni rivojlantirishda atrof-muhitni himoya
qilishga yetarlicha e’tibor berilmagani va mavjud resurslardan keng miqyosda foydalanish
holatlari global iqlim o‘zgarishlarini yuzaga keltirdi. Bu esa hozirda insonlarning hayotiga,
salomatligiga va ijtimoiy-iqtisodiy faoliyatiga bevosita ta’sir etib kelmoqda. Shu nuqtai
nazardan, iqtisodiy taraqqiyotni ta’minlashda “yashil” iqtisodiyot konsepsiyasi muhim
ahamiyat kasb etadi. “Yashil” iqtisodiyot tamoyillari, atrof-muhitni saqlash, iqlim
o‘zgarishlarining oldini olish, resurslardan yanada samarali foydalanish va innovatsiya asosida
biznesni rivojlantirishning muhim qismlari hisoblanadi. “Yashil” iqtisodiyot sharoitida
tadbirkorlik faoliyatini rivojlantirishda quyidagi omillar muhim ahamiyat kasb etadi.
Atrof-muhitni himoya qilish va energiya samaradorligi.
“Yashil” iqtisodiyotda
bizneslarning muhim vazifalari atrof-muhitni saqlash va energiya samaradorligini oshirishdir.
Shu jihatdan, tadbirkorlik faoliyatida atrof-muhitga zarar keltirmaydigan texnologiyalar va
usullardan foydalanish, resurslarni samarali ishlatish va qayta ishlash jarayonini yo‘lga qo‘yish,
shuningdek, energiya samaradorligini oshirish muhim jihat hisoblanadi.
Innovatsiya va yaratuvchilik.
“Yashil” iqtisodiyot sharoitida tadbirkorlik faoliyatini
rivojlantirishda innovatsiya va yaratuvchilik muhim ahamiyatga ega. Zamonaviy “yashil”
texnologiyalar va usullarni ishlatish, yangi mahsulotlar va xizmatlar yaratish, atrof-muhitga
zarar keltirmaydigan innovatsion yondashuvlar qo‘llash “yashil” iqtisodiyotda asoslidir.
Xalqaro savdo va branding.
“Yashil” iqtisodiyotda tadbirkorlik faoliyatini rivojlantirish
xalqaro savdo va branding muhim ahamiyatga ega. “Yashil” mahsulotlar va xizmatlar bo‘yicha
branding tadbirkorni yashil iqtisodiyotning qadriyatiga mos kelgan sifatli mahsulotlar va
xizmatlarni taklif etishda yordam beradi.
Ijtimoiy mas’uliyat va hamkorliklar.
Tadbirkorlikning “yashil” iqtisodiyot sharoitida
rivojlantirishida ijtimoiy mas’uliyat va hamkorliklar ham muhim o‘rin egallaydi. Shaxsiy foyda
olishdan jamiyatga foyda keltirish, ta’lim, sog‘liqni saqlash va ekologik masalalarga diqqat
qaratish tadbirkorlikni rivojlantirishda katta ahamiyatga ega.
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
69
“Yashil” iqtisodiyot konsepsiyasi asosida tadbirkorlik faoliyatini rivojlantirish bugungi
kunning obyektiv zaruriyati hisoblanadi. Lekin, bunga faqat tadbirkorlik subyektlarining
harakatlari bilan erishib bo‘lmaydi. Chunki, bu jarayon davlat institutlari va tadbirkorlik
subyektlari o‘rtasida samarali va konstruktiv hamkorliklarni talab qiladi.
Birinchidan
, tadbirkorlik subyektlari o‘z faoliyatlarini rivojlantirishda “yashil”
innovatsiyalarni ilgari surishi va amalga oshirish kerak. Bu, xizmatlar yoki mahsulotlarni
“yashil” tadbirlar orqali yanada yaxshilash, yangi bozorlarga chiqish, mahsulotlarning iste’mol
qilish jarayonlarini optimallashtirish bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin.
Ikkinchidan
, davlat tashkilotlari “yashil” tadbirlarni amalga oshirayotgan tadbirkorlarga
qo‘shimcha yordam va imtiyozlar berish orqali qo‘llab-quvvatlashi kerak. Bu, “yashil”
innovatsiyalar natijasida tadbirkorlik subyektlarida yuzaga kelayotgan risklarni salbiy ta’sirini
yumshatishga va tadbirkorlarni yangi bozorlarga kirishga ilhomlantiradi.
Xulosa o‘rnida ta’kidlab o‘tishimiz lozimki, “yashil” iqtisodiyot sharoitida tadbirkorlik
faoliyatini rivojlantirish masalalari jamiyat, iqtisodiyot va atrof-muhit uchun katta ahamiyatga
ega. Atrof-muhitni saqlash, energiya samaradorligini oshirish, “yashil” tadbirlarni qo‘llash,
innovatsiya va yaratuvchilik, branding va ijtimoiy mas’uliyatga e’tibor qilish tadbirkorlikni
“yashil” iqtisodiyotning maqsadlariga mos kelgan shaklda rivojlantirishga yordam beradi. Bu
yondashuvlar tadbirkorlikni barqaror va mustahkam qilishda katta o‘rin egallaydi va “yashil”
iqtisodiyotning rivojini oshiradi. Bularni amalga oshirish orqali, “yashil” iqtisodiyot sharoitida
tadbirkorlik faoliyatini rivojlantirishni yuqori darajada ta’minlash mumkin.
