ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
127
ZULFIYANING “ONA” SHE’RI: FIKRLAR CHUQURLIGI VA HAYOT FALSAFASI
Sultanova Nigora Samandarovna
Toshkent Tibbiyot Akademiyasining talabasi
https://doi.org/10.5281/zenodo.14698770
Kirish:
Zulfiyа - o‘zbek adabiyotining buyuk shoiralaridan biri, uning ijodi o‘zbek
she’riyatining rivojiga katta hissa qo‘shgan. 1915 yilda Toshkentda tug‘ilgan Zulfiyа,
adabiyotga bo‘lgan muhabbati bilan yoshligidan tanilgan. Uning she’rlari jamiyatdagi eng
nozik va chuqur insoniy hissiyotlarni ifodalashga yo‘naltirilgan. Shoira o‘zining har bir asarida
insoniy fazilatlarni, mehr-muhabbatni, vatanparvarlikni, umuman hayotning ezgu
maqsadlarini aks ettirgan. Zulfiyа o‘zining eng yirik asarlarini xalqning qalbidan joy olgan,
vaqt o‘tgan sari ahamiyatini yo‘qotmaydigan mavzularda yaratgan.
Zulfiyaning “Ona” she’ri nafaqat o‘zbek she’riyatining yuksak namunalaridan biri, balki
ona obrazi orqali insonning ruhiy va axloqiy mukammalligi haqida chuqur fikrlar ifodalovchi
asar hisoblanadi. Shoira bu she’rida ona obrazini, uning mehrini, sabrini va hayotdagi o‘rni
haqida tasvirlaydi. Zulfiyа “Ona” she’rida, nafaqat ona sifatida, balki jamiyatning kuchli va
barqaror asosini tashkil etuvchi shaxs sifatida ona obrazini yuksaltiradi. Uning she’ri har bir
o‘quvchini onaning roli, uning qadr-qimmati va uning dunyodagi ahamiyati haqida qayta
o‘ylashga undaydi. She’rda ona va ona bo‘lishning beqiyos go‘zalligi haqida yozilgan fikrlar,
har bir insonning ongida qimmatli iz qoldiradi. Zulfiyа o‘z she’rida ona, shaxsiyat va jamiyat
o‘rtasidagi aloqalarni o‘ziga xos tarzda birlashtirgan. Bu she’rni o‘qigan har bir o‘quvchi o‘z
ona va o‘ziga bo‘lgan muhabbatni yana bir bor anglab yetadi.
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
128
She’rga izoh:
Zulfiyaning «Ona» nomli she’ri — bu chuqur hissiy va ruhiy ifodadir. Bu she’rda ona va
uning o‘g‘li o‘rtasidagi mustahkam va o‘zaro mehrga asoslangan bog‘lanish haqida gapiriladi.
Zulfiyaning bu asari ona va farzandning ko‘ngil olamidagi o‘zaro hurmat, mehr va muhabbatni
ifodalaydi.
Asosiy mavzular va g‘oyalar:
1.
Onaning mehr-shafqati va uning o‘g‘liga bergan kuchi:
She’rda ona o‘z farzandini har doim o‘z mehriga to‘ldirib, uni hayotga tayyorlaydi. Ona
har doim farzandining kuchini sezib, unga ishonch bag‘ishlaydi, shu bilan birga uni yetuk va
dadil bo‘lishga undaydi.
Sen bekib yig‘lama, ona,
Men yoshman, men dadil, men baquvvat.
Bu misra onaning o‘z farzandiga bo‘lgan ishonchini ifodalaydi. Ona uni har doim qo‘llab-
quvvatlaydi va uni kelajakda muvaffaqiyatli va baquvvat inson bo‘lishga tayyorlaydi.
2.
O‘g‘ilning onaga bo‘lgan muhabbati va unga bo‘lgan qarzi:
Zulfiyaning she’rida farzand ona uchun his-tuyg‘ularini bayon qiladi. Ona farzandining
qalbida abadiy o‘rin egallaydi va uning qalbi har doim onaga muhabbat va hurmat bilan
to‘ladi.
Men sendan doimo kuch olganman.
O‘g‘il onaning mehridan kuch oladi va uning sevgisi uning hayotida doimiy manba bo‘lib
xizmat qiladi.
3.
Hayotdagi sinovlar va onaning farzandiga bo‘lgan qo‘llab-quvvatlashi:
She’rda hayotning og‘ir sinovlari va ularni yengib o‘tishdagi onaning roli tasvirlangan.
Ona farzandining oldiga keladigan qiyinchiliklarni engishga yordam beradi va unga qarshi
kurashishda doim yonida turadi.
Qalbingda nur ila o‘rganganman.
Ona farzandini faqatgina dunyo bilimlari bilan emas, balki insoniylik, mehr va yaxshi
niyatlar bilan ham tarbiyalaydi. Uning qalbidan nur olish — bu ona tomonidan o‘g‘ilga
berilgan eng yuksak sovg‘adir.
4.
Vaqtning o‘tishi va ona uchun bo‘lgan muhabbat:
She’rda vaqtning o‘tishi, vaqt sinovlarining og‘irligi haqida o‘ylashadi. Biroq, o‘g‘il har
doim onasining sevgisi bilan to‘lg‘an bo‘ladi va u har doim uning yonida bo‘ladi.
O‘g‘ling borku, dadil o‘tmaydi vaqt,
Sen bekib yig‘lama, ona.
Bu misralarda vaqtning o‘tishiga qaramay, ona o‘zining abadiy mehri bilan farzandining
qalbida doimo yashaydi.
Xulosa:
Zulfiyaning «Ona» she’ri, xuddi boshqa uning asarlari kabi, insoniy tuyg‘ular, ruhiy
izlanishlar va o‘zgarmas qadriyatlarni o‘zida aks ettiradi. She’rda ona va farzand o‘rtasidagi
aloqaning ta’siri va yuksakligi hamda ularning o‘zaro muhabbati, bir-biriga bo‘lgan ishonchi,
hayotdagi eng yuksak maqsadlarga erishish uchun zarur bo‘lgan kuch manbai sifatida
ko‘rsatiladi. Zulfiyaning o‘ziga xos she’riy uslubi va ta’sirchan so‘zlari bu mavzuni juda
samimiy va chuqur tarzda ifodalaydi.
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
129
Ona va farzand o‘rtasidagi bu mehr-muhabbat, doimo bir-birining ruhini yoritib, har bir
qiyinchilikni yengib o‘tishga yordam beradi. She’rda bu tuyg‘ular nafaqat so‘z bilan, balki har
bir misrasi bilan, o‘quvchini chuqur o‘yga, his-tuyg‘ularining soddaligiga va go‘zalligiga
undaydi. Ona — faqatgina farzandining hayotidagi muhim shaxs emas, balki uning ruhiy
yo‘ldoshi, tarbiyachisi va kuch manbai hisoblanadi.
Zulfiyaning bu she’ri hayotda qaror topgan eng asosiy qadriyatlarni — mehrni, sevgini,
fidoyilikni, va o‘zaro yordamni ulug‘laydi. U ona va farzand o‘rtasidagi aloqaning yagona va
o‘ziga xosligini, bu munosabatlarning haqiqatda qanday ulug‘vor va mustahkam ekanligini
o‘quvchiga his-tuyg‘ulari orqali etkazadi.
She’rni o‘qigan har bir kishi ona mehrining kuchini, uning o‘z farzandiga bo‘lgan
ishonchini va sevgisini yana bir bor his qiladi. Zulfiyaning «Ona» she’ri — bu faqatgina onalik
haqidagi she’r emas, balki insonning ichki kuchi, hayotiy qadriyatlari va o‘zining kelajagi
uchun mas’uliyatini anglashga undovchi asar. Bu she’r bizni insoniylikka, mehrga va bir-
birimizga bo‘lgan sadoqatga, haqiqatda muhabbatning cheksiz kuchiga ishonishga chaqiradi.
References:
1.
Zulfiya Ona. — Toshkent: Adabiyot va sanʼat nashriyoti, 1965.
2.
Zulfiya. Tanlangan asarlar. — Toshkent: O’zbekiston, 1972.
3.
Zulfiya. She’riy to’plam. — Toshkent: O’zbekg’azet, 1985.
4.
Zulfiya. O’zbek adabiyoti: Zulfiyaning asarlari. — Toshkent: Maʼnaviyat, 1997.
5.
Zulfiya. Tanlangan asarlar: She’rlar va poema. — Toshkent: O’zbekiston, 2005.
