ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
106
BOKSCHI TALABA QIZLAR JISMONIY TAYYORGARLIGI
Abdullayev Kobiljon Sobirjonovich
O‘zbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universiteti,
Boks nazariyasi va uslubiyati kafedrasi v.b.dotsenti
https://doi.org/10.5281/zenodo.14848144
Annotatsiya.
Ushbu maqolada bokschi talaba qizlarning jismoniy tayyorgarlik tizimi,
uning nazariy asoslari va amaliy jihatlari o‘rganiladi. Maqola boks sportining talaba yoshidagi
qizlar uchun ahamiyatini va uning jismoniy, psixologik hamda intellektual rivojlanishga
qanday ta’sir ko‘rsatishini tahlil qiladi. Jismoniy tayyorgarlikning kuch, tezlik, chidamlilik va
koordinatsiya kabi asosiy komponentlari, shuningdek, boksni o‘rgatish jarayonida
qo‘llaniladigan metodlar batafsil ko‘rib chiqilgan. Talaba qizlarning boks orqali nafaqat
jismoniy salomatliklarini yaxshilash, balki ruhiy barqarorlik va o‘ziga bo‘lgan ishonchni
oshirishda qanday ijobiy natijalarga erishishlari mumkinligi ta’kidlanadi.
Kalit so‘zlar:
Talaba bokschi qizlar, texnik tayyorgarlik, kuch, tezkorlik, jismoniy
tayyorgarlik, zarba.
Dolzarbligi.
Jismoniy tarbiya va sport, ayniqsa boks kabi sport turlari, insonning
umumiy salomatligi va rivojlanishida muhim ahamiyat kasb etadi. Boks, faqat jismoniy kuch
va chidamlilikni talab qilmasdan, balki yuqori darajadagi psixologik va intellektual mahoratni
ham nazarda tutadi. Talaba qizlarning boksga qiziqishi, ularning nafaqat sportdagi
muvaffaqiyatini oshiradi, balki ruhiy va jismoniy sog‘lig‘ini ham mustahkamlaydi.
Boks sportining talaba yoshidagi qizlar uchun o‘ziga xos ahamiyati bor. Ushbu yosh
davri, organizmning jismoniy va ruhiy jihatdan shakllanishining intensiv kechgan davridir.
Talaba qizlarining jismoniy tayyorgarligini oshirish, ularda faqatgina sportga bo‘lgan
qiziqishni rivojlantirib qolmay, balki umumiy salomatlik, o‘ziga bo‘lgan ishonch, stressni
boshqarish kabi ko‘nikmalarni ham shakllantiradi. Boksning ta’siri, ayniqsa, talaba qizlarning
kuchli, chidamli va jismoniy jihatdan mustahkam bo‘lishiga yordam beradi, shu bilan birga
ularning shaxsiy rivojlanishiga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi.
Tadqiqotning maqsadi:
Bokschi talaba qizlarning jismoniy tayyorgarlik jarayonlarida
qo‘llaniladigan texnik-taktik harakatlar samaradorligini oshirish.
Tadqiqotning vazifasi:
texnik-taktik tayyorgarlik samaradorligini oshirishga qaratilgan
zarbalar majmuasini qo‘llash va takroriyligini oshirish.
Tadqiqot natijalari va muhokamasi:
Bokschi talaba qizlarning tayyorgarlik jarayoni
murakkab va ko‘p qirrali bo‘lib, jismoniy, texnik, mental va strategik jihatlarni o‘z ichiga oladi.
Bokschi qizlar o‘zlarining murabbiylari bilan birga ishlashadi va individual ehtiyojlariga qarab
rejalar tuzishadi. Ushbu tayyorgarlikni muntazam ravishda va to‘g‘ri tartibda bajarish katta
natijalarga olib keladi.
Bokschi talaba qizlarning tayyorgarlik jarayoni ko‘p qirrali va puxta rejalashtirilgan
tizimdan iborat. Bu jarayon ulardan nafaqat jismoniy kuch va texnik mahorat, balki mental
barqarorlik, to‘g‘ri ovqatlanish va strategik fikrlashni talab qiladi. Tayyorgarlikning har bir
bosqichi — boshlang‘ich asoslarni mustahkamlashdan tortib, jangga tayyor bo‘lishgacha
bo‘lgan jarayon — sportchining muvaffaqiyatiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Jismoniy
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
107
tayyorgarlikda chidamlilik, tezlik va kuchni oshirishga alohida e’tibor beriladi, texnik
mashg‘ulotlar esa zarba aniqligi va mudofaa harakatlarini mukammallashtirishni maqsad
qiladi. Mental va psixologik tayyorgarlik stressni boshqarish, diqqatni jamlash va jang oldidan
o‘zini to‘g‘ri kayfiyatga keltirishni o‘z ichiga oladi.
Yuqoridagi jadvalda bokschi talaba qizlarning jismoniy tayyorgarligi, zarba kuchi va
aniqligi ko‘rsatkichlari keltirilgan bo‘lib, bu ko‘rsatkichlar sportchilarni baholash va ularning
tayyorgarligini tahlil qilish uchun ilmiy va amaliy ahamiyatga ega. Jadvalda taqdim etilgan
ma’lumotlarni chuqur tahlil qilish, har bir sportchining jismoniy va texnik ko‘nikmalarini
yaxshiroq tushunishga yordam beradi.
Sust kuchlanishdagi zarba talaba qizlarning jismoniy kuchini va zarba bajarishda
ishlatiladigan energiyaning bir qismini ko‘rsatadi. Ushbu ko‘rsatkichlar, bokschilarning
mushak kuchi va chidamliligini baholashda muhim rol o‘ynaydi. Jadvalda eng yuqori sust
kuchlanishdagi zarba ko‘rsatkichiga ega bo‘lgan talaba M.Malikova (75 kg, 1-kurs) bo‘lib, u
209,78 ni tashkil etgan, bu uning jismoniy kuchining yuqori ekanligini bildiradi. M.Sodiqova
(60 kg, 3-kurs) esa 208,75 bilan yuqori kuchlanishdagi zarbada yaxshi natija ko‘rsatgan. Bu
sportchilarni yuqori kuchlanishdagi mushaklarning samarali ishlashi va mushtlashuvlar
jarayonidagi tiklanish xususiyatlarini aniqlashda foydalidir.
Xulosa
Yuqoridagi jadvalda taqdim etilgan bokschi talaba qizlarning jismoniy tayyorgarlik
ko‘rsatkichlari va zarba kuchi, yuqori kuchlanishdagi zarba hamda zarba aniqligi kabi asosiy
parametrlar har bir sportchining jismoniy holati, texnik mahorati va tayyorgarlik darajasini
aks ettiradi. Ushbu ko‘rsatkichlar yordamida sportchilarning boksdagi muvaffaqiyatini,
jismoniy va psixologik jihatdan qanday rivojlanganligini baholash mumkin. Quyidagi xulosalar
ishlab chiqildi:
Jismoniy tayyorgarlik va kuch ko‘rsatkichlari: Jadvalda ko‘rsatilgan natijalar, bokschi
talaba qizlarning jismoniy tayyorgarlik darajasidagi farqlarni aniq ko‘rsatadi. Masalan,
M.Malikova (75 kg, 1-kurs) yuqori kuchlanishdagi zarbada 209,78 va sust kuchlanishdagi
zarbada 209,78 ko‘rsatkichlarini taqdim etgan, bu uning yuqori darajadagi jismoniy
tayyorgarligini va kuchli zarbalarni amalga oshirish qobiliyatini ko‘rsatadi. Uning zarba kuchi
va yuqori kuchlanishdagi ko‘rsatkichlari yuqori darajada ekanligi, uning sportdagi
muvaffaqiyatini ta’minlash uchun yaxshi poydevor yaratadi. Bu kabi sportchilar, zarba kuchini
yanada oshirishga intilishlari kerak, lekin ular yuksak natijalarga erishishda davom etishadi.
References:
1.
R.D.Xalmuxamedov, V.N.Shin, F.K.Turdiev, S.S.Tajibaev – Boks nazariyasi va uslubiyati
(darslik) – Toshkent 2016. 281-284 b
2.
G.K.Kasumov, “Boks: nazariya va metodika asoslari” 68-b
3.
O.A.Semenova (2018), “Bokschi qizlarning jismoniy tayyorgarligi xususiyatlari” 3-5-b
4.
D.A.Ismailov (2019), “Ayollar sportida jismoniy yuklamalarni taqsimlash usullari” 74-
75- b
5.
S.Martinez (2021), "Gender farqlari va ayol bokschilarning musobaqa natijalari"
(International Journal of Sports Science) 14-15-b
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
108
6.
Tajibaev, S., Xojiyev S. (2023). Xokkeychining asosiy turish holati texnik harakatlari
biomexanik tahlili ko‘rsatkichlari. Scientific Bulletin of Namangan State University, 819-827.
7.
Khojiev Shokhrukh. (2023). BIOMECHANICAL CHARACTERISTICS OF HOCKEY PLAYERS.
ACADEMIC
RESEARCH
IN
MODERN
SCIENCE,
2(10),
67–71.
https://doi.org/10.5281/zenodo.7793923
8.
Soyibjon Tajibaev, Khojiev Shokhrukh. (2023). DEVELOPMENT OF A TECHNOLOGY FOR
DETECTING AND ELIMINATING BIOKINEMATIC AND BIODYNAMIC ERRORS IN ATHLETES
INVOLVED IN ICE HOCKEY. SOLUTION OF SOCIAL PROBLEMS IN MANAGEMENT AND
ECONOMY, 2(4), 119–123. https://doi.org/10.5281/zenodo.7793919
9.
Хожиев Ш. (2024) Интерактивные 3D-приложения для обучения основам игры
молодых хоккеистов 10-12 лет [Электронный ресурс]// Экономика и социум.-2024.-
№12(127), 1582-1586 стр..
