ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
103
BOKSCHI TALABA QIZLAR TAYYORGARLIGI TIZIMINING AMALIY
JIHATLARI
Abdullayev Kobiljon Sobirjonovich
O‘zbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universiteti,
Boks nazariyasi va uslubiyati kafedrasi v.b.dotsenti
https://doi.org/10.5281/zenodo.14848130
Annotatsiya.
Ushbu maqolada boksni o‘rgatishda ta’lim muassasalari va trenerlarning
o‘rni, shuningdek, trening jarayonini samarali tashkil etishning muhim jihatlarini ham
yoritadi. Maqola talaba qizlarining jismoniy tayyorgarlik tizimini shakllantirishda ilmiy va
amaliy jihatlarni o‘zaro uyg‘unlashtirishni ta’minlashga qaratilgan bo‘lib, boksning yoshlar
uchun nafaqat sport, balki ijtimoiy rivojlanish vositasi sifatida xizmat qilishiga urg‘u beradi.
Kalit so‘zlar:
Talaba bokschi qizlar, texnik tayyorgarlik, kuch, tezkorlik, jismoniy
tayyorgarlik, zarba.
Dolzarbligi.
Jismoniy tarbiya va sport, ayniqsa boks kabi sport turlari, insonning
umumiy salomatligi va rivojlanishida muhim ahamiyat kasb etadi. Boks, faqat jismoniy kuch
va chidamlilikni talab qilmasdan, balki yuqori darajadagi psixologik va intellektual mahoratni
ham nazarda tutadi. Talaba qizlarning boksga qiziqishi, ularning nafaqat sportdagi
muvaffaqiyatini oshiradi, balki ruhiy va jismoniy sog‘lig‘ini ham mustahkamlaydi.
Bundan tashqari, boks o‘rgatish jarayoni, faqat jismoniy mashqlar bilan cheklanib
qolmay, balki intellektual va psixologik ko‘nikmalarni rivojlantirishga ham qaratilgan. Boks
sportini o‘rganish orqali talabalar o‘z tanalarini nazorat qilishni, raqibni tahlil qilishni va o‘z
pozitsiyalarini to‘g‘ri aniqlashni o‘rganadilar. Bu esa, ularga nafaqat sportda, balki kundalik
hayotda ham zarur ko‘nikmalarni shakllantirishda yordam beradi. Shu bois, boksni o‘rgatish
va talaba qizlarning jismoniy tayyorgarligini oshirish tizimi, nafaqat sportga bo‘lgan qiziqish,
balki ularning umumiy rivojlanishiga xizmat qiladi. Ushbu maqolada bokschi talaba qizlarning
jismoniy tayyorgarlik tizimi, uning nazariy asoslari, metodologiyasi va amaliy jihatlari batafsil
yoritiladi. Maqolada boks sportining talaba yoshidagi qizlar uchun ahamiyati, jismoniy
tayyorgarlikning asosiy komponentlari va ular orqali erishiladigan natijalar chuqur tahlil
qilinadi.
Tadqiqotning maqsadi:
Bokschi talaba qizlarning jismoniy tayyorgarlik jarayonlarida
qo‘llaniladigan texnik-taktik harakatlar samaradorligini oshirish.
Tadqiqotning vazifasi:
texnik-taktik tayyorgarlik samaradorligini oshirishga qaratilgan
zarbalar majmuasini qo‘llash va takroriyligini oshirish.
Tadqiqot natijalari va muhokamasi:
Bokschi talaba qizlarning tayyorgarlik jarayoni
murakkab va ko‘p qirrali bo‘lib, jismoniy, texnik, mental va strategik jihatlarni o‘z ichiga oladi.
Yuqori kuchlanishdagi zarba sportchining kuchi va texnikasi, shuningdek, uning zarba
kuchi va tezligini uyg‘unlashtirish qobiliyatini ko‘rsatadi. Eng yuqori yuqori kuchlanishdagi
zarbaga ega bo‘lgan sportchi M.Malikova (75 kg, 1-kurs) bo‘lib, u 209,78 ni tashkil etgan, bu
uning yuqori darajadagi jismoniy tayyorgarligini, o‘zini maksimal kuch bilan namoyish etish
qobiliyatini tasdiqlaydi.
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
104
Sh.Karimova (48 kg, 2-kurs) va F.Bekova (48 kg, 3-kurs) esa, mos ravishda 130,19 va
179,28 ko‘rsatkichlari bilan, yuqori kuchlanishdagi zarba ko‘rsatkichlari jihatidan boshqa
sportchilarga nisbatan pastroq natija ko‘rsatgan. Bu farq sportchilarning jismoniy
tayyorgarlik darajasiga va boksda ishlatiladigan texnikaga bog‘liq bo‘lishi mumkin. Shu bilan
birga, yuqori kuchlanishdagi zarba ko‘rsatkichlari, sportchilarning boksning yuqori tezlikdagi
fazalarida muvaffaqiyatga erishish imkoniyatini ham aks ettiradi.
Yuqoridagi tahlil, bokschi talaba qizlarning jismoniy tayyorgarligini va texnik
ko‘nikmalarini baholashda muhim ko‘rsatkichlarni taqdim etadi. Zarba kuchi, yuqori
kuchlanishdagi zarba va zarba aniqligi talaba qizlarning boksdagi muvaffaqiyatiga ta’sir
qiluvchi asosiy omillar hisoblanadi. Jadvaldagi ma’lumotlarga asoslanib, sportchilarning
jismoniy tayyorgarligini oshirish va zarba texnikasini yaxshilash uchun trening jarayonlarini
yanada samarali tashkil etish zarurligi ko‘rsatiladi. Shu bilan birga, har bir sportchining
natijalari, uning individual xususiyatlari va tayyorgarlik darajasiga qarab tahlil qilinishi kerak.
Xulosa
Jismoniy tayyorgarlik va kuch ko‘rsatkichlari: Jadvalda ko‘rsatilgan natijalar, bokschi
talaba qizlarning jismoniy tayyorgarlik darajasidagi farqlarni aniq ko‘rsatadi. Masalan,
M.Malikova (75 kg, 1-kurs) yuqori kuchlanishdagi zarbada 209,78 va sust kuchlanishdagi
zarbada 209,78 ko‘rsatkichlarini taqdim etgan, bu uning yuqori darajadagi jismoniy
tayyorgarligini va kuchli zarbalarni amalga oshirish qobiliyatini ko‘rsatadi. Uning zarba kuchi
va yuqori kuchlanishdagi ko‘rsatkichlari yuqori darajada ekanligi, uning sportdagi
muvaffaqiyatini ta’minlash uchun yaxshi poydevor yaratadi. Bu kabi sportchilar, zarba kuchini
yanada oshirishga intilishlari kerak, lekin ular yuksak natijalarga erishishda davom etishadi.
Yuqori ko‘rsatkichlarga erishgan sportchilar uchun zarba kuchi va aniqligi, ularning
boksdagi raqobatbardoshligini oshiradi, shu bilan birga ularning umumiy jismoniy
tayyorgarlik darajasi va texnik mahoratining yuqori ekanligini ta’minlaydi. Trenerlar va ilmiy
tadqiqotchilar bu natijalardan foydalanib, har bir sportchining individual xususiyatlarini
inobatga olgan holda, ularning tayyorgarlik tizimlarini yanada samarali tashkil etishlari
mumkin.
References:
1.
R.D.Xalmuxamedov, V.N.Shin, F.K.Turdiev, S.S.Tajibaev – Boks nazariyasi va uslubiyati
(darslik) – Toshkent 2016. 281-284 b
2.
G.K.Kasumov, “Boks: nazariya va metodika asoslari” 68-b
3.
O.A.Semenova (2018), “Bokschi qizlarning jismoniy tayyorgarligi xususiyatlari” 3-5-b
4.
D.A.Ismailov (2019), “Ayollar sportida jismoniy yuklamalarni taqsimlash usullari” 74-
75- b
5.
S.Martinez (2021), "Gender farqlari va ayol bokschilarning musobaqa natijalari"
(International Journal of Sports Science) 14-15-b.
6.
Tajibaev, S., Xojiyev S. (2023). Xokkeychining asosiy turish holati texnik harakatlari
biomexanik tahlili ko‘rsatkichlari. Scientific Bulletin of Namangan State University, 819-827.
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
105
7.
Khojiev Shokhrukh. (2023). BIOMECHANICAL CHARACTERISTICS OF HOCKEY PLAYERS.
ACADEMIC
RESEARCH
IN
MODERN
SCIENCE,
2(10),
67–71.
https://doi.org/10.5281/zenodo.7793923
8.
Soyibjon Tajibaev, Khojiev Shokhrukh. (2023). DEVELOPMENT OF A TECHNOLOGY FOR
DETECTING AND ELIMINATING BIOKINEMATIC AND BIODYNAMIC ERRORS IN ATHLETES
INVOLVED IN ICE HOCKEY. SOLUTION OF SOCIAL PROBLEMS IN MANAGEMENT AND
ECONOMY, 2(4), 119–123.
https://doi.org/10.5281/zenodo.7793919
9.
Хожиев Ш. (2024) Интерактивные 3D-приложения для обучения основам игры
молодых хоккеистов 10-12 лет [Электронный ресурс]// Экономика и социум.-2024.-
№12(127), 1582-1586 стр.
