ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
132
OLIY TIBBIY TA’LIMDA FARMAKODINAMIKANI O‘QITISHNING SAMARALI
USULLARI
O`rinboyev Lochinbek Xasanboy o`g`li
Andijon davlat tibbiyot instituti assistenti
(lochinbekorinboyev564@gmail.com)
Samatov Dilshodbek Toxirjonovich
Andijon davlat pedagogika instituti“Ijtimoiy-gumanitar fanlar” dotsenti,
pedagogika fanlari doktori (DSc)
https://doi.org/10.5281/zenodo.15194636
Annotatsiya
: Bugungi kunda oliy tibbiy ta’limda farmakodinamikani o‘qitish jarayoni
zamonaviy ilmiy-innovatsion yondashuvlarga asoslanib tashkil etilishi taqozo etilmoqda.
Dorilar ta’sir mexanizmlarini chuqur o‘zlashtirish, farmakologik tahlil ko‘nikmalarini
shakllantirish va klinik fikrlashni rivojlantirish talabalarning professional tayyorgarligida
muhim ahamiyat kasb etadi.
Kalit so’zlar
: farmakologik tahlil, farmakodinamikani, Simulyatsion texnologiyalar,
Onlayn laboratoriya, vizual diagrammalar.
Kirish:
Farmakodinamikani o‘qitishda innovatsion usullardan foydalanish talabalarda
tahliliy va tanqidiy fikrlashni shakllantirib, mustaqil va mas'uliyatli qaror qabul qilish
qobiliyatini
rivojlantiradi.Shu
nuqtayi
nazardan,
farmakodinamikani
o‘qitishda
samaradorlikni oshirish uchun quyidagi ilg‘or yondashuvlar tavsiya etiladi:
Muammoga asoslangan ta’lim (Problem-based learning, PBL)
Talabalarni dorilarning farmakodinamikasini real klinik holatlar orqali tahlil qilishga
o‘rgatadi. Darslar savol-javob, klinik muammolarni tahlil qilish va guruhiy muhokamalar
asosida olib boriladi. Bu metod:
Talabada mustaqil fikrlash va muammoli vaziyatlarda qaror qabul qilish ko‘nikmasini
shakllantiradi. Farmakologik bilimlarni amaliy klinik tajriba bilan uyg‘unlashtiradi.
Farmakodinamik hodisalarni chuqur tushunishga xizmat qiladi.
Simulyatsion texnologiyalar
Interaktiv simulyatorlar va virtual bemor modellaridan foydalanish dorilar ta’sirining
dinamikasini aniq ko‘rsatadi. Masalan:Dori-darmonlarning organizmga ta’siri bosqichlarini
kuzatish imkoniyati yaratiladi.Talabalar xatolikdan o‘rganish imkoniga ega bo‘ladi.Klinik
holatlarni simulyatsiya qilish orqali farmakodinamik natijalarni baholash ko‘nikmasi
rivojlanadi.
Interaktiv o‘qitish usullari Farmakodinamikani o‘rgatishda interaktiv ma’ruzalar, blits-
so‘rovlar, rolli o‘yinlar, “debate” va “brainstorming” metodlaridan foydalanish darslarning
faolligini oshiradi:Axborot almashinuvini tezlashtiradi va talabaning faol ishtirokini
ta’minlaydi.Yangi farmakodinamik kontseptsiyalarni tezroq va samaraliroq o‘zlashtirishga
yordam beradi.
Klinik farmakologik mashg‘ulotlar Farmakodinamikani real bemorlar misolida o‘rganish
uchun kliniko-farmakologik mashg‘ulotlar o‘tkaziladi. Bunda:
Dorilarning dozalari va ta’sir mexanizmlarini amaliy ko‘rinishda o‘rganish imkoniyati
yaratiladi.Talabalar dorilar tanlovida farmakodinamik mezonlarga asoslanishga o‘rgatiladi.
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
133
Raqamli texnologiyalar va elektron resurslar
Mobil ilovalar, elektron darsliklar va onlayn platformalar orqali:
Farmakodinamikaga oid bilimlarni o‘zlashtirish uchun interaktiv testlar, videodarslar va
vizual diagrammalar taqdim etiladi.
Onlayn laboratoriya tajribalari orqali dorilar ta’sirini virtual tarzda o‘rganish imkoniyati
yaratiladi.
Multimodal ta’lim yondashuvi
Bir vaqtning o‘zida ma’ruza, amaliy mashg‘ulot, mustaqil ish va guruhiy loyihalar asosida
bilim berish: Talabaning o‘qish, ko‘rish va amaliyot orqali bilim olish kanallarini faol ishga
soladi. Farmakodinamik kontseptsiyalarni turli yondashuvlar bilan mustahkamlash imkonini
beradi.
Innovatsion baholash tizimlari Talabalarning bilimini an’anaviy testlar bilan emas, balki
klinik test topshiriqlari, keys-stadiy va obyektiv strukturali klinik imtihonlar (OSCE) orqali
baholash: Farmakodinamik bilimlarning amaliy darajada qanchalik o‘zlashtirilganini aniqlash
imkonini beradi.
Tezkor tahlil va real klinik sharoitda farmakologik qaror qabul qilish ko‘nikmalarini
baholaydi. Farmakodinamika bo‘yicha tadqiqot faoliyati Talabalarni ilmiy izlanishlarga jalb
qilish: Farmakodinamik hodisalarning chuqur mohiyatini tushunishga va ilmiy-analitik
fikrlashni rivojlantirishga xizmat qiladi. Dorilarning yangi ta’sir mexanizmlarini o‘rganishga
qiziqishni oshiradi.
Xulosa:
Farmakodinamikani o‘qitishda zamonaviy, innovatsion metodlarni qo‘llash oliy tibbiy
ta’limda o‘quv jarayonining samaradorligini oshiradi, talabalar bilimini amaliyotga
yo‘naltiradi va ularning klinik tayyorgarligini yangi bosqichga olib chiqadi. Innovatsion
usullar talabalarda tahliliy va tanqidiy fikrlashni shakllantirib, mustaqil va mas'uliyatli qaror
qabul qilish qobiliyatini rivojlantiradi..
Foydalanilgan adabiyotlar/Используемая литература/References:
1.
Karimov A.T., To‘xtaeva N.M. Farmakologiya: Darslik. – Toshkent: "Iqtisod-Moliya",
2020. – 432 b.
2.
Yakubov Sh.A., Nazarov Sh.N. Klinik farmakologiya asoslari. – Toshkent: "Fan va
texnologiya", 2018. – 280 b.
3.
Rang H.P., Dale M.M., Ritter J.M., Flower R.J. Pharmacology. – 8th edition. – Elsevier,
2016. – 800 p.
4.
Katzung B.G. Basic and Clinical Pharmacology. – 15th edition. – McGraw-Hill Education,
2021. – 1264 p.
5.
World Health Organization (WHO). Guide to Good Prescribing: A Practical Manual. –
Geneva, 2022.
6.
Harden R.M., Laidlaw J.M. Essential Skills for a Medical Teacher: An Introduction to
Teaching and Learning in Medicine. – 3rd edition. – Elsevier, 2020.
