ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
105
“OLIY TA’LIMDA TALABALARNING IJODIY FAOLLIGINI OSHIRISH YO‘LLARI
VA INNOVATSION YONDASHUVLAR”
Rahmatova Barnogul Karimjonovna
Buxoro davlat pedagogika instituti tayanch doktoranti,
https://doi.org/10.5281/zenodo.15294457
Annotatsiya:
Ushbu maqolada zamonaviy ta’lim metodlari orqali talabalarda ijodiy
fikrlash va izlanuvchanlik qobiliyatini rivojlantirish yo‘llari haqida so‘z yuritiladi. Talabalarni
faollikka undash va ularni mustaqil izlanishga o‘rgatishning samarali usullari haqida amaliy
fikrlar berilgan.
Kalit so‘zlar.
Kalit so‘zlar: ijodkorlik, izlanuvchanlik, talabalar, pedagogika, ta’lim
usullari, o‘quv muhiti.
Bugun dunyo juda tez o‘zgarib boryapti. Yangi texnologiyalar, yangi g‘oyalar, yangi
ehtiyojlar. Bularning barchasiga moslashish, hatto oldinlab ketish uchun bizga — ijodiy
fikrlaydigan, mustaqil izlanadigan yoshlar kerak. Oliy ta’limda esa, talabalarning faqat tayyor
bilimlarni o‘rganishi emas, balki o‘z bilimlarini yaratishga intilishi juda muhim.
Shu bois, ta’lim jarayoniga yangicha, zamonaviy yondashuvlar kiritish — kun tartibidagi
asosiy masalalardan biridir.
Ijodiy izlanuvchanlik — bu faqat she’r yozish yoki chizmachilik emas. Bu — har qanday
vaziyatda yangicha fikrlay olish, standart yondashuvlardan chiqib, o‘ziga xos va foydali
yechim topish qobiliyati. Zamonaviy kasblarning ko‘pchiligi mana shu ko‘nikmaga tayanadi.
Demak, biz talabalarni o‘qitayotganda, ularning fikrini shunchaki to‘ldiribgina qolmay, ularni
o‘z fikrini yaratishga o‘rgatishimiz kerak.
Talabalarda ijodiy izlanuvchanlikni oshirishda muammo ustida ishlashni o‘rgatish
alohida o‘rin tutadi, talabaga tayyor javobni aytib berishdan ko‘ra, unga muammo berib,
yechimini topishga undash kerak. Bu usul — “Problem-Based Learning” deyiladi. Masalan,
iqtisod darsida “Qanday qilib kichik biznesni muvaffaqiyatli boshlash mumkin?” degan savol
beriladi va talabalar javobni o‘zlari izlab topishadi.
Loyihalar asosida o‘rganish orqali talabalarda ijodiy izlanuvchanlik qobiliyatini oshirish.
Talabalar uchun “loyiha” degani — shunchaki ma'lumot to‘plab berish emas. Bu — g‘oya
yaratish, uni rivojlantirish, natijasini ko‘rsatish degani. Ular biror real muammo uchun amaliy
loyiha ishlab chiqsa, nafaqat bilim oladi, balki kreativ fikrlashni ham o‘rganadi.
Talabalarga fikr-mulohazalarni erkin ifoda qilishga imkon berish ham muhim o ‘rin
tutadi. Darslarda talabalar erkin fikr bildira olishi, hatto “noto‘g‘ri” javob berishdan ham
qo‘rqmasligi kerak. Chunki ijodiy fikrlar ko‘pincha noodatiy va odatdagidan farq qiladi.
Muallim esa ularning har bir g‘oyasini qadrlashi va rag‘batlantirishi lozim.
Raqamli texnologiyalar va o‘yin usullaridan foydalanish gamifikatsiya, ya’ni o‘yin
elementlarini ta’limga kiritish, talabalarni faolroq qiladi. Masalan, ball to‘plash, reyting tuzish,
vazifalarni bosqichma-bosqich bajarish kabi usullar orqali ular o‘rganishni qiziqarli va
raqobatbardosh jarayonga aylantiradi.
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
106
Xulosa qilib aytganda, oliy ta’limda talabaning ijodiy izlanuvchanligini oshirish uchun
unga mustaqil izlanish imkonini berish, yangilik yaratishga undash, erkin fikr almashadigan
muhit yaratish va zamonaviy texnologiyalardan to‘g‘ri foydalanish zarur.
Bugungi talabalar — ertangi jamiyat poydevori. Ularning har birida o‘ziga xos iste’dod
va imkoniyat bor. Faqat ularni ochish va rivojlantirish uchun to‘g‘ri yo‘l ko‘rsatish kerak.
Shundagina biz kelajakka ishonch bilan qaray olamiz.
References:
Используемая литература:
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Тухтаева, З. Ш. (2011). Межпредметные связи и преемственность в
профессиональном образовании. Профессиональное образование. Столица, (9), 43–44.
2.
Sh, T. Z., & Kh, S. K. (2020). Innovative forms of education in Uzbekistan. International
journal of innovations in engineering research and technology. IJIERT, 7(4), 258–261.
3.
Sharifovna, T. Z., & Bakhriniso, T. (2020). Modernization of higher education by solving
integration problems. European Journal of Research and Reflection in Educational Sciences,
8(12 Part II), 44–49.
4.
Тухтаева, З. Ш. (2012). Методика межпредметной преемственности в
профессиональном образовании.
5.
Тухтаева, З.Ш. (2016). Касб–ҳунар таълимида фанлараро узвийликни таъминлаш
методикаси
6.
Rahmatova, B. (2023). Muhandis o ‘qituvchilarda kasbiy kompetentlikni rivojlantirish
usullari. Молодые ученые, 1(15), 78–80.
7.
Zebo, T. X., & Barnogul, R. (2023). Talabalarni ijodiy yondashuv asosida innovatsion
kasbiy faoliyatga tayyorlash imkoniyatlari. Innovations in Technology and Science
Education, 2(17), 497–503.
