ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
12
KOREYS TILIDA NEOLAGIZMLAR VA ULARNING QO‘LLANILISH USULLARI
Sagatova Muhabbat Hasanovna
O‘zbekiston davlat jahon tillari universiteti
Koreys filologiyasi kafedrasi o‘qituvchisi
https://doi.org/10.5281/zenodo.15528670
Annotatsiya:
Ushbu maqolada koreys tilidagi neolagizmlar (yangi so‘zlar) va ularning
tilga kirib kelish, shakllanish hamda qo‘llanilish usullari tahlil qilinadi. Neolagizmlar tilning
rivojlanishi, zamonaviy jamiyatdagi yangiliklar, texnologiya va madaniyat o‘zgarishlari
natijasida yuzaga keladi. Maqolada neolagizmlarning asosiy shakllanish yo‘llari – so‘z
birikmalari, qisqartmalar, o‘zlashtirish va yangi so‘z yasash jarayonlari o‘rganiladi. Shuningdek,
neolagizmlarning kommunikativ muhitda qanday qo‘llanilishi, ularning tilga moslashuvi
hamda so‘z boyligini boyitishdagi roli yoritiladi. Tadqiqot natijalari koreys tilining zamonaviy
o‘zgarishlarini tushunishda hamda til o‘rgatishda yangi so‘zlarni o‘z vaqtida va samarali qabul
qilishda amaliy ahamiyat kasb etadi.
Kalit so‘zlar:
neolagizm, madaniyat, tilshunoslik, tadqiqot, texnologiya.
Kirish
Til doimiy ravishda o‘zgarib, rivojlanib boruvchi madaniy va ijtimoiy jarayonlarning
ajralmas qismidir. Xususan, texnologiya, madaniyat va jamiyatdagi yangiliklar natijasida
tillarga yangi so‘zlar – neolagizmlar kirib keladi. Koreys tili ham bu jarayondan mustasno emas.
So‘nggi o‘n yilliklarda globalizatsiya, internet va axborot texnologiyalari rivojlanishi bilan
koreys tiliga ko‘plab yangi so‘zlar qo‘shildi. Ushbu yangi so‘zlar nafaqat tilning boyligini
oshiradi, balki tilni zamonaviy ehtiyojlarga moslashishida muhim rol o‘ynaydi.
Shu bois, koreys tilidagi neolagizmlarning shakllanish usullari va ularning kundalik
muloqot, matbuot, ilmiy va texnik sohalarda qanday qo‘llanilishi haqida chuqurroq tahlil
o‘tkazish zarurdir.
Asosiy qism
Koreys tilida neolagizmlar tilning zamonaviy ehtiyojlarga moslashishi va rivojlanishining
muhim ko‘rsatkichlaridan biridir. Yangi so‘zlar yoki neolagizmlar texnologiya, madaniyat, ilm-
fan va ijtimoiy hayotdagi o‘zgarishlar natijasida paydo bo‘lib, til boyligini oshirish bilan birga
yangi tushunchalarni ifodalash imkonini beradi. Koreys tilida neolagizmlar turli usullar orqali
shakllanadi. Eng ko‘p uchraydigan shakllardan biri so‘z birikmalari hisoblanadi, masalan,
“
컴퓨터
바이러스
” (kompyuter virusi) yoki “
휴대전화
” (mobil telefon) kabi atamalar mavjud
so‘zlarning ma’nolari birlashishidan hosil bo‘ladi. Bundan tashqari, qisqartmalar va akronimlar
ham yangi so‘zlarni yaratishda keng qo‘llaniladi. Yoshlar o‘rtasida ommalashgan SNS (Social
Networking Service) va K-pop kabi qisqartmalar tilga yangi nafas bag‘ishlaydi. Shuningdek,
koreys tili ko‘plab inglizcha va boshqa xorijiy tillardan so‘zlar o‘zlashtirgan, masalan, “
커피
”
(qahva), “
버스
” (avtobus) va “
인터넷
” (internet) kabi so‘zlar kundalik nutqda keng qo‘llaniladi.
Neolagizmlarning yana bir shakllanish yo‘li milliy ildizlardan yangi so‘zlar yaratishdir, bunda
turli morfemalar va qo‘shimchalar yordamida yangi ma’nolar hosil qilinadi, masalan, “
자전거
”
(velosiped) so‘zi. Yangi so‘zlar tilga kirgach, ular talaffuz, imlo va grammatik tizimga
moslashadi, bu esa ularning til ichida faol foydalanilishini ta’minlaydi. Neolagizmlar ilmiy,
texnik, madaniy va ijtimoiy sohalarda yangi g‘oyalarni ifodalashda keng qo‘llanadi va tilni
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
13
zamonaviy hayotga yaqinlashtiradi. Ularning o‘z vaqtida va samarali qabul qilinishi nafaqat til
boyligini oshiradi, balki til o‘rganuvchilar uchun ham yangi mavzularni o‘zlashtirishda muhim
ahamiyat kasb etadi. Shunday qilib, koreys tilidagi neolagizmlarni o‘rganish tilshunoslikda va
amaliy til o‘rgatishda katta ahamiyatga ega bo‘lib, tilning jonli va dinamik tizim ekanligini
yaqqol ko‘rsatadi.
Xulosa
Koreys tilida neolagizmlar tilning doimiy rivojlanishi va zamonaviy jamiyat ehtiyojlariga
moslashishining muhim ko‘rsatkichidir. Neolagizmlar yangi tushunchalarni ifodalash, til
boyligini kengaytirish va kommunikatsiyani samarali qilishda katta rol o‘ynaydi. Koreys tilida
neolagizmlar turli yo‘llar bilan — so‘z birikmalari, qisqartmalar, xorijiy so‘zlarni o‘zlashtirish
hamda milliy ildizlardan yangi so‘zlar yaratish orqali shakllanadi. Ularning tilga moslashuvi va
kundalik hayotda keng qo‘llanilishi tilning jonli va dinamik tizim ekanligini ko‘rsatadi. Shu bois,
neolagizmlarni chuqur o‘rganish tilshunoslik nazariyasi hamda amaliy til o‘rgatishda muhim
ahamiyatga ega. Neolagizmlarning to‘g‘ri va samarali qabul qilinishi til o‘rganuvchilarga
zamonaviy mavzularni tushunish va ifodalash imkonini beradi hamda tilni yanada
rivojlantirishga xizmat qiladi.
References:
Используемая литература:
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Sobirov, A. (2018). Tilshunoslik asoslari. Toshkent: Fan va texnologiya.
2.
Qodirov, B. (2020). Koreys tili grammatikasi va leksikologiyasi. Toshkent: O‘zMU
nashriyoti.
3.
Karimova, N. (2019). Til va jamiyat: zamonaviy tilda neolagizmlar. Toshkent: Til va
adabiyot.
4.
Lee, J. H. (2017).
The Development of Neologisms in Modern Korean
. Seoul: Korean
Language Institute.
5.
Park, S. M. (2021).
Korean Language and New Word Formation
. Journal of Korean
Linguistics, 45(2), 112-130.
6.
Rasulova, D. (2019). Til o‘rganishda yangi so‘zlarni o‘zlashtirish muammolari. Toshkent:
O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi.
