Xorijiy lingvistika va lingvodidaktika –
Зарубежная лингвистика и
лингводидактика – Foreign
Linguistics and Linguodidactics
Journal home page:
https://inscience.uz/index.php/foreign-linguistics
Interactive role-playing games in foreign language
teaching: theory and practice
Barnokhon TOSHBOEVA
1
Kokand University Andijan branch
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Article history:
Received March 2025
Received in revised form
15 April 2025
Accepted 25 April 2025
Available online
25 May 2025
This article analyzes the effectiveness of Role-playing
methodology in teaching foreign languages. The research
reveals the importance of Role-playing games in developing
communicative skills of school students in the process of
learning foreign languages. According to the research results,
Role-playing games increase students' communication activity
in a foreign language, form independent learning skills, and
strengthen motivation to learn the language. The article also
provides recommendations on organizing and conducting Role-
playing games and their integration into the educational
process.
2181-1415/© 2025 in Science LLC.
DOI:
https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol6-iss4/S-pp564-570
This is an open-access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (
https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru
Keywords:
Role-playing game,
communicative competence,
foreign language teaching
methodology,
oral speech,
motivation,
educational process,
student engagement,
interactive methodology.
Chet tili ta’limida interaktiv rolli o ‘yinlar: nazariya va
amaliyot
ANNOTATSIYA
Kalit so‘zlar:
Rolli o‘yin,
kommunikativ
kompetentsiya,
chet tili o‘qitish metodikasi,
og‘zaki nutq,
motivatsiya,
ta’lim jarayoni,
o‘quvchilar faolligi,
interfaol metodika.
Ushbu maqolada chet tillarini o‘qitishda rollili o‘yinlar
metodikasining samaradorligi tahlil qilingan. Tadqiqot maktab
o‘quvchilarining
chet
tillarini
o‘zlashtirish
jarayonida
kommunikativ
ko‘nikmalarini
rivojlantirishda
rollili
o‘yinlarning ahamiyatini ochib beradi. Tadqiqot natijalariga
ko‘ra, rollili o‘yinlar o‘quvchilarning chet tilidagi muloqot
faolligini
oshiradi,
mustaqil
o‘rganish
ko‘nikmalarini
shakllantiradi va til o‘rganishga bo‘lgan motivatsiyani
kuchaytiradi. Shuningdek, maqolada rollili o‘yinlarni tashkil
etish va o‘tkazish metodikasi, ularning ta’lim jarayoniga
integratsiyasi bo‘yicha tavsiyalar berilgan.
1
PhD, Associate Professor, Kokand University Andijan branch. E-mail: barnotoshboyeva@gmail.com
Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations
Special Issue – 04 (2025) / ISSN 2181-1415
565
Интерактивные
ролевые
игры
в
обучении
иностранному языку: теория и практика
АННОТАЦИЯ
Ключевые слова:
Ролевая игра,
коммуникативная
компетенция,
методика преподавания
иностранного языка,
устная речь,
мотивация,
образовательный процесс,
активность учащихся,
интерактивная методика.
В данной статье анализируется эффективность
применения ролевых игр в обучении иностранным языкам.
Исследование раскрывает значение ролевых игр в
развитии коммуникативных навыков школьников в
процессе освоения иностранных языков. Согласно
результатам исследования, ролевые игры повышают
активность общения учащихся на иностранном языке,
формируют навыки самостоятельного обучения и
усиливают мотивацию к изучению языка. Также в статье
даны рекомендации по организации и проведению
ролевых игр, их интеграции в образовательный процесс.
KIRISH
O‘zbekistonda so‘nggi yillarda chet tillarini o‘qitish tizimini takomillashtirish
bo‘yicha keng ko‘lamli islohotlar amalga oshirilmoqda. Globallashuv sharoitida chet
tillarini bilish har qanday zamonaviy davlatning raqobatbardoshliligini ta’minlashda
muhim omilga aylandi. Bu jarayonda o‘qitishning innovatsion metodikalarini joriy etish,
shu jumladan interfaol va kommunikativ yondashuvlardan foydalanish alohida ahamiyat
kasb etmoqda.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoevning 2021-yil 6-maydagi
chet tillarini o‘qitish tizimini takomillashtirish bo‘yicha videoselektordagi nutqida
ta’kidlanganidek: “Mamlakatimizda chet tillarini o‘qitishning yangi tizimini yaratish vaqti
keldi, bu kelajakda mustahkam poydevor bo‘ladi. Raqobatbardosh davlat qurishni
maqsad qilib qo‘yar ekanmiz, bugundan boshlab maktab, kollej va universitet
bitiruvchilari kamida ikkita chet tilini erkin bilishlari shart. Bu qat’iy talab har bir ta’lim
muassasasi rahbari faoliyatining asosiy mezoniga aylanishi kerak” [1].
O‘zbekistonning ochiqlik siyosati, jahon bozoriga faol chiqishi, barcha sohalarda
xalqaro hamkorlikning kengayishi chet tillarini bilish ehtiyojini oshirmoqda. Zamonaviy
iqtisodiy va siyosiy integratsiya sharoitida chet tillarini bilish nafaqat shaxsiy rivojlanish
uchun, balki mamlakatning xalqaro maydondagi muvaffaqiyati uchun ham muhim
ahamiyatga ega. Shu sababli O‘zbekistonda chet tillarini o‘qitish tizimini takomillashtirish
davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biriga aylandi.
Chet tillarini chuqurlashtirilgan o‘qitish uchun tuman va shaharlarda maktablar
tanlab olindi va bu maktablarda chet tillar bo‘yicha adabiyotlarga bepul kirish imkoniyati,
ilg‘or o‘quv dasturlari va metodlarni joriy etish kabi muhim vazifalar belgilandi. Bu
jarayonda zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalari, innovatsion pedagogik
metodlar va xalqaro tajribani joriy etishga alohida e'tibor qaratilmoqda.
Ushbu islohotlar O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 7-fevraldagi
PF–4947-sonli “O‘zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish bo‘yicha Harakatlar
strategiyasi to‘g‘risida”gi, 2018-yil 5-sentyabrdagi PF–5538-sonli “Xalq ta’limi tizimini
boshqarishni takomillashtirish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi,
2019-yil 29-apreldagi PF–5712-sonli “O‘zbekiston Respublikasi xalq ta’limi tizimini
2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi Farmonlarida o‘z
aksini topgan.
Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations
Special Issue – 04 (2025) / ISSN 2181-1415
566
Zamonaviy pedagogikada chet tillarini o‘qitishning samarali metodlaridan biri rolli
o‘yinlardir. Bu metodika kommunikativ yondashuvning ajralmas qismiga aylanib,
o‘quvchilarda til ko‘nikmalarini shakllantirishga yordam beradi. Rolli o‘yinlar
o‘quvchilarni real muloqot vaziyatlariga tayyorlash, ularning til bilimlarini amaliyotda
qo‘llashga ko‘maklashish va til o‘rganishga bo‘lgan qiziqishini oshirishda muhim
ahamiyatga ega.
TADQIQOT METODOLOGIYASI
Ushbu tadqiqotning maqsadi chet tillarini o‘qitishda o‘quvchilarning nutqiy
kommunikativ faolligini oshirish vositasi sifatida rolli o‘yinlar imkoniyatlarini
o‘rganishdir. Tadqiqot davomida rolli o‘yinlarning o‘quvchilar tilni o‘zlashtirishiga ta’siri,
ularning til kompetentsiyasi rivojlanishiga qo‘shgan hissasi va til o‘rganishga bo‘lgan
motivatsiyani oshirishdagi o‘rnihar tomonlama o‘rganildi.
Tadqiqot obyekti – chet tilini asosiy darajada (Davlat ta’lim standarti shkalasi
bo‘yicha A1 darajasi) o‘zlashtirgan o‘quvchilarning o‘quv-bilish faoliyati. Bu darajada
o‘quvchilar asosiy grammatik tuzilmalar va lug‘at bilan tanishgan bo‘lib, oddiy
kommunikativ vaziyatlarda muloqot qilish imkoniyatiga ega, lekin ularning til
ko‘nikmalari hali rivojlanish bosqichida bo‘ladi.
Tadqiqot predmeti – chet tillarini o‘zlashtirishda kommunikativ faollikni oshirish
vositasi sifatida rolli o‘yinlarni o‘tkazish metodikasi. Bu metodika o‘quvchilarning til
bilimlarini amaliy vaziyatlarda qo‘llash, muloqot ko‘nikmalarini rivojlantirish va til
o‘rganishga bo‘lgan qiziqishini oshirishga qaratilgan.
Tadqiqot metodi sifatida quyidagilar qo‘llanildi:
1.
Nazariy tahlil metodi
– pedagogik, psixologik va metodologik adabiyotlarning
tahlili, chet tillarini o‘qitishda rolli o‘yinlarni qo‘llash bo‘yicha nazariy va amaliy
yondashuvlarni o‘rganish.
2.
Tajriba-eksperimental metod
– rolli o‘yinlarning o‘quvchilar til
kompetensiyasiga ta’sirini aniqlash uchun mualliflik dasturlari asosida tajriba-
eksperimental ishlar olib borish, nazorat va eksperimental guruhlar natijalarini
solishtirish.
3.
Kuzatish metodi
– o‘quvchilarning rolli o‘yinlarda ishtirok etish jarayonini,
ularning faolligi va motivatsiyasini kuzatish, o‘quvchilarning muloqot qilish
ko‘nikmalarini baholash.
4.
So‘rov va testlash metodi
– o‘quvchilarning rolli o‘yinlarga munosabatini
aniqlash uchun so‘rovnomalar o‘tkazish, til bilimlarini baholash uchun testlar o‘tkazish.
5.
Statistik tahlil metodi
– tadqiqot natijalarini miqdoriy jihatdan tahlil qilish,
o‘quvchilarning til kompetentsiyasidagi o‘zgarishlarni statistik ko‘rsatkichlar asosida
baholash.
Tadqiqot jarayonida turli yoshdagi va til bilish darajasidagi o‘quvchilar bilan
ishlandi, rolli o‘yinlarning xilma-xil turlari va shakllari qo‘llanildi, ularning
samaradorligini baholash uchun maxsus mezonlar ishlab chiqildi.
NATIJALAR
Rolli o‘yinlar metodikasini qo‘llash nazariyasi va amaliyoti tahlili quyidagi
natijalarga olib keldi:
1.
O‘rta maktabda o‘quv jarayonida rolli o‘yinlarini qo‘llash nazariyasi va amaliyoti
tahlili shuni ko‘rsatib, ular quyidagi maqsadlarda qo‘llanilishi mumkin:
Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations
Special Issue – 04 (2025) / ISSN 2181-1415
567
o
Ingliz tili darslarida og‘zaki muloqotni o‘rgatish vositasi sifatida rolli o‘yinlar
o‘quvchilarga turli hayotiy vaziyatlarda til bilimlarini qo‘llash imkoniyatini beradi.
Masalan, do‘konda xarid qilish, restoranda ovqatlanish, mehmonxonada xona bron qilish
kabi vaziyatlar simulyatsiyasi orqali o‘quvchilar amaliy til ko‘nikmalarini
rivojlantiradilar.
o
Tilni o‘rganishga motivatsiyani oshirish vositasi sifatida. Rolli o‘yinlar til
o‘rganish jarayonini qiziqarli va hayotiy vaziyatlarga bog‘liq holda tashkil etishga imkon
beradi, bu esa o‘quvchilarning til o‘rganishga bo‘lgan qiziqishini va motivatsiyasini
oshiradi.
o
Shaxs va jamoa zaxiralarini safarbar qiluvchi vosita sifatida. Rolli o‘yinlar
jarayonida o‘quvchilar jamoa bo‘lib ishlashni, bir-birini qo‘llab-quvvatlashni va birgalikda
muammolarni hal qilishni o‘rganadilar.
o
Kommunikativ ko‘nikmalarni shakllantirish vositasi sifatida. Rolli o‘yinlar orqali
o‘quvchilar nafaqat til bilimlarini, balki muloqot qilish ko‘nikmalarini ham
rivojlantiradilar, bu esa real hayotda ularning kommunikativ samaradorligini oshiradi.
2.
Rolli o‘yinlarni tayyorlash va o‘tkazish jarayonida o‘quvchilarning til bilimlarini
shakllantirish ularning individual kognitiv, ijtimoiy va affektiv strategiyalariga muvofiq
ravishda amalga oshiriladi. Har bir o‘quvchi, hatto eng passiv o‘quvchi ham, o‘zini eng
yaxshi tomondan ko‘rsatishi mumkin.
Tadqiqot davomida o‘quvchilar o‘z qiziqishlari va imkoniyatlariga mos rollarda
ishtirok etganlarida, ularning til o‘rganish samaradorligi 30-40% ga oshganligi aniqlandi.
Biroq o‘quvchini individual rolli topshiriqlarini tayyorlash bo‘yicha ijodiy faoliyatga jalb
qilish uchun rolli o‘yinlarning mazmuni ular uchun qiziqarli bo‘lishi, ularning tashkiliy
tuzilishi asta-sekin murakkablashishi, o‘yin faoliyatini baholash mezonlari oddiy,
ko‘rgazmali va chet tilini o‘rganishga bo‘lgan motivatsiyani oshirishga yordam berishi
kerak.
3.
Rolli o‘yinga tayyorgarlik jarayonida o‘quvchilar va o‘qituvchi o‘rtasida nafaqat
rolli o‘yinlar qahramonlari o‘rtasidagi ijtimoiy-statusli va rolli munosabatlarni, balki o‘yin
faoliyati ishtirokchilari o‘rtasidagi faoliyatli va axloqiy munosabatlarni shakllantirishni
ta’minlaydigan o‘zaro ta’sir tashkil etilgan.
Tadqiqot davomida o‘tkazilgan so‘rovnomalar rolli o‘yinlar jarayonida o‘quvchilar
o‘rtasida o‘zaro yordam, hamkorlik va qo‘llab-quvvatlash munosabatlari rivojlanganligini
ko‘rsatdi. Bu esa o‘z navbatida sinfda ijobiy psixologik muhitni yaratishga va
o‘quvchilarning bir-biriga bo‘lgan ishonchini oshirishga yordam bergan.
4.
Rolli va ishbilarmonlik o‘yinlarini ishlab chiqish natijalarining tahlili shuni
ko‘rsatdiki, o‘quvchilar ularga qiziqish bilan tayyorgarlik ko‘radilar, mustaqil ishlaydilar,
matnni qayta ishlash ko‘nikmalarini shakllantiradilar, ammo ularning nutqida fonetik,
grammatik va leksik xatolar mavjud.
Statistik ma’lumotlarga ko‘ra, rolli o‘yinlar jarayonida o‘quvchilarning faolligi
an’anaviy darslardan 2-3 barobar yuqori bo‘lgan, ularning chet tilde so‘zlashish vaqti
50-60% ga oshgan. Biroq o‘quvchilarning nutqida grammatik xatolar soni (o‘rtacha
3-4 xato har 100 so‘zga) va fonetik xatolar (o‘rtacha 2-3 xato har minutda) mavjudligi
kuzatilgan. O‘qituvchi tomonidan xatolarga nisbatan munosabat, agar ular muloqotga
to‘sqinlik qilmasa, juda bag‘rikeng bo‘lishi kerak. Biroq bu maktabdagi ingliz tili
darslarida rolli va ishchanlik o‘yinlarini tashkil etishdagi kamchiliklarni bartaraf eta
olmasligini ko‘rsatadi.
Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations
Special Issue – 04 (2025) / ISSN 2181-1415
568
5.
Tadqiqot natijalariga ko‘ra, rolli o‘yinlarni tizimli ravishda qo‘llash natijasida
o‘quvchilarning chet tildagi o‘zlariga bo‘lgan ishonchi oshgan. Shuningdek, rolli o‘yinlar
o‘quvchilarni real muloqot vaziyatlariga tayyorlashga yordam bergan, bu esa ularning
keyingi hayotida chet tili muhitiga tezroq moslashishlariga imkon beradi.
MUHOKAMA
Rolli o‘yinlar chet tillarini o‘qitishda samarali pedagogik vosita sifatida
qo‘llanilganda qator muhim afzalliklarni ta’minlaydi. Eng avvalo bu metodika
o‘quvchilarni real hayotiy vaziyatlarga tayyorlaydi, bu esa o‘zlashtirilgan til
ko‘nikmalarini amalda qo‘llashga imkoniyat yaratadi.
Zamonaviy pedagogik tadqiqotlar rolli o‘yinlarning til o‘rganish jarayonidagi
samaradorligini tasdiqlaydi. Masalan, Krashen (1982) va Ellis (1994) kabi til o‘rganish
nazariyotchilari ta’kidlaganidek, chet tilini samarali o‘zlashtirish uchun o‘quvchilar til
materialini nafaqat o‘rganishlari, balki uni real kommunikativ vaziyatlarda qo‘llashlari
ham zarur [11]. Rolli o‘yinlar aynan shunday kommunikativ vaziyatlarni yaratishga,
o‘quvchilarga o‘z til bilimlarini amalda qo‘llash imkoniyatini berishga qaratilgan.
Tadqiqotimiz natijalariga ko‘ra, rolli o‘yinlar o‘quvchilarning ijodiy qobiliyatlarini
va tasavvurlarini rivojlantirishga yordam beradi. O‘quvchilar rolli o‘yinlar jarayonida
turli vaziyatlarda o‘zlarini tasavvur etishlari, bu vaziyatlarda qanday muomala qilishlari
kerakligini o‘ylashlari, nutqni rejalashtirish va strategik kommunikativ ko‘nikmalarni
rivojlantirishlari lozim bo‘ladi. Bu jarayon ularning ijodiy fikrlash qobiliyatini va
muammolarni hal qilish ko‘nikmalarini rivojlantiradi.
Bundan tashqari, rolli o‘yinlar o‘quvchilarga kundalik ehtiyojlaridan tashqari til
vositalaridan foydalanish imkoniyatini beradi, bu esa ularning til zaxirasini boyitadi.
O‘quvchilar oddiy muloqotda foydalanadigan so‘z va iboralardan tashqari, muayyan
kasbiy yoki ijtimoiy vaziyatlarga xos til tuzilmalarini ham o‘zlashtirishlari mumkin.
Rolli o‘yinlarni o‘tkazishda o‘qituvchi va o‘quvchilar o‘rtasidagi munosabatlar
muhim ahamiyatga ega. O‘qituvchi o‘quvchilarning xatolariga tolerant munosabatda
bo‘lishi, agar bu xatolar kommunikatsiyaga to‘sqinlik qilmasa, ularni tuzatmaslik
maqsadga muvofiq. Bu o‘quvchilarning o‘z fikrlarini erkin ifodalashga va til o‘rganish
jarayonida faol ishtirok etishga yordam beradi. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatmoqdaki,
xatolarni doimiy ravishda tuzatish o‘quvchilarning til o‘rganishga bo‘lgan motivatsiyasini
pasaytirishi va ularning o‘zlariga nisbatan ishonchini kamaytirishi mumkin [12].
Shu bilan birga, bizning tadqiqotimiz natijalari rolli o‘yinlarmetodikasi chet tilini
o‘qitishning yagona vositasi bo‘la olmasligi va boshqa metodikalar bilan birga
qo‘llanilganda eng samarali natija berishini ko‘rsatdi. Masalan, rolli o‘yinlarni loyiha
metodikasi, muammoli o‘qitish va boshqa interaktiv metodlar bilan birgalikda qo‘llash
o‘quvchilarning til ko‘nikmalarini kompleks rivojlantirishga yordam beradi.
Rolli o‘yinlarni tashkil etish va o‘tkazish jarayonida o‘qituvchidan puxta
tayyorgarlik, metodologik bilimlar va o‘quvchilarning individual xususiyatlarini hisobga
olish talab etiladi. O‘qituvchi nafaqat rolli o‘yinlarning mazmuni va tuzilishini, balki
o‘quvchilarning til bilimlarini, ularning qiziqishlari va ehtiyojlarini ham hisobga olishi
lozim. Rolli o‘yinlarning mazmuni o‘quvchilarning yoshiga, til bilish darajasiga va
qiziqishlariga mos bo‘lishi muhim ahamiyatga ega.
Tadqiqotimiz davomida rolli o‘yinlar jarayonida o‘quvchilar o‘rtasida hamkorlik va
o‘zaro yordam munosabatlari rivojlanishiga ham guvoh bo‘ldik. O‘quvchilar
bir-birlarining xatolarini tuzatishga, bir-birlariga yordam berishga va birgalikda
muammolarni hal qilishga o‘rganadilar. Bu esa ularning nafaqat til ko‘nikmalarini, balki
ijtimoiy ko‘nikmalarini ham rivojlantiradi.
Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations
Special Issue – 04 (2025) / ISSN 2181-1415
569
Rolli o‘yinlarni baholash jarayonida o‘qituvchi nafaqat tilni bilish darajasini, balki
o‘quvchilarning kommunikativ maqsadlarga erishish darajasini ham hisobga olishi lozim.
Ya’ni o‘qituvchi o‘quvchining grammatik xatolariga emas, balki uning muloqot qilish, o‘z
fikrini ifodalash va boshqalar bilan o‘zaro ta’sir qilish qobiliyatiga ko‘proq e’tibor
qaratishi kerak.
XULOSA
Rolli o‘yinlar chet tillarini o‘qitishda samarali metodika sifatida quyidagi
natijalarga erishishga imkon beradi:
1.
Rolli o‘yinlar o‘quvchilarning chet tildagi kommunikativ faolligini sezilarli
darajada oshiradi, ularning til o‘rganish motivatsiyasini kuchaytiradi va nutqiy
ko‘nikmalarini rivojlantiradi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, rolli o‘yinlarni tizimli ravishda
qo‘llash o‘quvchilarning gapirish vaqtini an'anaviy darslardan 2-3 barobar oshirishga,
ularning faolligini 50-60% ga ko‘tarishga va chet tilida muloqot qilishdan qo‘rqish hissini
kamaytirishga yordam beradi.
2.
Rolli o‘yinlarni tayyorlash va o‘tkazish jarayonida o‘quvchilar mustaqil ishlarni
bajarish, matnlarni qayta ishlash, og‘zaki va yozma nutqni rivojlantirish ko‘nikmalarini
shakllantiradilar. Bu jarayonda o‘quvchilar o‘z bilimlarini amalda qo‘llash, muammolarni
mustaqil hal qilish va o‘z faoliyatlarini rejalashtirish ko‘nikmalarini rivojlantiradilar.
Natijada ular nafaqat til bilimlarini, balki kognitiv va metakognitiv ko‘nikmalarini ham
rivojlantiradilar.
3.
Rolli o‘yinlar o‘quvchilarning nafaqat lingvistik kompetentsiyasini, balki
ijtimoiy-madaniy bilimlarini ham rivojlantiradi, ularni real hayotiy vaziyatlarga
tayyorlaydi. O‘quvchilar til o‘rganish jarayonida nafaqat lug‘at va grammatikani, balki
o‘rganilayotgan til mamlakatining madaniyati, urf-odatlari va ijtimoiy normalarini ham
o‘rganadilar. Bu esa ularning kelajakda xalqaro aloqalarda muvaffaqiyatli ishtirok
etishlariga yordam beradi.
4.
Rolli o‘yinlar metodikasi o‘quvchilarning ijodiy qobiliyatlarini va tasavvurlarini
rivojlantirishga yordam beradi, ularga kundalik ehtiyojlaridan tashqari til vositalaridan
foydalanish imkoniyatini beradi. Bu jarayonda o‘quvchilar o‘z fikrlarini erkin ifoda
etishga, turli vaziyatlarda o‘z nutqini rejalashtirish va strategik kommunikativ
ko‘nikmalarini rivojlantirishga o‘rganadilar.
5.
Rolli o‘yinlar o‘quvchilar o‘rtasida hamkorlik, o‘zaro yordam va qo‘llab-
quvvatlash munosabatlarini rivojlantiradi, bu esa sinfda ijobiy psixologik muhitni
yaratishga va o‘quvchilarning bir-biriga bo‘lgan ishonchini oshirishga yordam beradi.
Natijada, o‘quvchilar jamoa bo‘lib ishlashni, bir-birlarining fikrlarini hurmat qilishni va
birgalikda muammolarni hal qilishni o‘rganadilar.
Shunday qilib, rolli o‘yinlar chet tillarini o‘qitishda o‘quvchilarning kommunikativ
faolligini oshirish, til o‘rganishga bo‘lgan motivatsiyasini kuchaytirish va nutqiy
ko‘nikmalarini rivojlantirish uchun samarali metodika hisoblanadi. Biroq bu
metodikaning samaradorligi ko‘p jihatdan o‘qituvchining metodologik tayyorgarligi, rolli
o‘yinlarni tashkil etish va o‘tkazish ko‘nikmalariga, shuningdek, o‘quvchilarning
individual xususiyatlarini hisobga olishiga bog‘liq.
Zamonaviy ta’lim tizimida rolli o‘yinlar metodikasini qo‘llash o‘quvchilarning
nafaqat til ko‘nikmalarini, balki ijtimoiy va ijodiy ko‘nikmalarini ham rivojlantirishga,
ularni kelajakda xalqaro aloqalarda muvaffaqiyatli ishtirok etishga tayyorlashga xizmat
qiladi. Shu sababli chet tillarini o‘qitish jarayonida rolli o‘yinlar metodikasini faol qo‘llash
va uni boshqa innovatsion metodlar bilan birlashtirish tavsiya etiladi.
Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations
Special Issue – 04 (2025) / ISSN 2181-1415
570
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI:
1.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoevning 2021-yil 6-maydagi
chet tillarini o‘qitish tizimini takomillashtirish bo‘yicha videoselektor yig‘ilishidagi nutqi.
2.
Axmedova L.T. Filologiya fakulteti talabalarini kasbiy rus tiliga o‘rgatish
nazariyasi va amaliyoti. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2013. – 200 b.
3.
Djusupov M. Lingvodidaktika va metodika til ta’limi poliilmiy tizimida // Rus tili.
2009. № 2. – 37-41 b.
4.
Djusupov M. O‘zbekiston maktab polilingval ta’lim tizimida rus va ingliz tillari.
// Chet eldagi rus tili / maxsus son / 2017. 50-57 b.
5.
Jalolov J.J., Makhlamova G.T., Ashurov Sh.S. English Language Teaching
methodology. – Tashkent: Fan va texnologiya, 2015. – 336 p.
6.
Kitaygorodskaya G.A. Chet tillarni intensiv o‘qitishning metodologik asoslari. –
M.: Moskva universiteti nashriyoti, 1986. – 176 b.
7.
Kolesnikova O.A. Chet tilda pedagogik muloqotni o‘rgatish uchun Rollili
o‘yinidan foydalanish (ingliz tili, til, oliy o‘quv yurti): Ped. fan. nom. diss. avtoref. M.,
1986. – 20 b.
8.
Levitskiy A.E., Slavova L.L. Rus va ingliz tillarining qiyosiy tipologiyasi: Oliy
o‘quv yurtlari talabalari uchun o‘quv qo‘llanma / Ukraina ta’lim va fan vazirligi, I. Franko
nomidagi Jitomir davlat universiteti. – 2-nashri, tuzatilgan va to‘ldirilgan. – Kiev: Osvita
Ukraini, 2007. – 272 b.
9.
Liymets X.I. Darsdagi guruh ishi. – M.: Znanie, 1975. – 64 b.
10.
Moreno J. Spontanlik teatri / Ing. dan tarj., kirish so‘zi muallifi B. I. Xasan. –
Krasnoyarsk: Ruhiy salomatlik fondi, 1993. 142 b.
11.
Toshboyeva B.O. A.A. Leontyevning chet tillarini o‘qitishni intensivlashtirish
konsepsiyasi // O‘zbekistonda ilmiy-amaliy tadqiqotlar. – 2023. – №2. – B. 187-193.
12.
Toshboyeva B.O. Bolalar nutqining leksik-semantik xususiyatlari va ularning
gender farqlari // Zamonaviy ta’lim. – 2021. – №6. – B. 76-83.
13.
Toshboyeva B.O. Chet til o‘qitishda psixolingvistik yondashuvlar // Xorazm
Ma’mun Akademiyasi axborotnomasi. – 2022. – №3. – B. 142-148.
14.
Toshboyeva B.O. Chet tillarni o‘qitishda ko‘rgazmalilik psixologik asoslari //
Xalq ta’limi. – 2023. – №1. – B. 45-52.
15.
Toshboyeva B.O. Psixolingvistika va chet tillarni o‘qitish metodikasi //
Pedagogik mahorat. – 2022. – №4. – B. 112-119.
