Авторы

  • Масуда Зайнитдинова
    заместитель директора по учебной работе, Ташкентский областной центр переподготовки и повышения квалификации народного образования, Ташкент, Узбекистан

DOI:

https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol3-iss2/S-pp407-411

Ключевые слова:

видеоконтент профессиональное развитие среда обучения концептуальный подход принцип фактор особенность педагогическая эффективность

Аннотация

В статье рассматриваются основы непрерывного профессионального развития учителей посредством видеоконтента, в том числе процесс обучения в этой среде, концептуальные подходы и принципы работы, фактор, особенности и его педагогическая эффективность. Теоретические взгляды на особенности профессиональной компетентности педагогов, дидактическая модель ее развития через видеоконтент в системе современных образовательных технологий.


background image

Жамият

ва

инновациялар

Общество

и

инновации

Society and innovations

Journal home page:

https://inscience.uz/index.php/socinov/index

Fundamentals of continuous professional development of
teachers through video content

Masuda ZAYNITDINOVA

1

Tashkent regional center for retraining and advanced training of public education

ARTICLE INFO

ABSTRACT

Article history:

Received January 2021
Received in revised form

30 January 2022

Accepted 20 February 2022

Available online

15 March 2022

The article discusses the basics of continuous professional

development of teachers through video content, including the

learning process in this environment, conceptual approaches
and principles of work, factor, features and its pedagogical

effectiveness. Theoretical views on the features of the

professional competence of teachers, the didactic model of its

development through video content in the system of modern
educational technologies.

2181-

1415/©

2022 in Science LLC.

DOI:

https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol3-iss2/S-pp

407-411

This is an open access article under the Attribution 4.0 International

(CC BY 4.0) license (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru)

Keywords:

video content,

professional development,

learning environment,
conceptual approach,
principle,

factor,

feature,

pedagogical effectiveness.

Видеоконтент орқали ўқитувчиларни узлуксиз касбий
ривожлантириш асослари

АННОТАЦИЯ

Калит сўзлар:

видеоконтент,

касбий ривожлантириш,
таълим муҳити,

концептуал ёндашув,
тамойил,

омил,

хусусият,

педагогик эффектив
таъсир.

Мақолада видеоконтентлар орқали ўқитувчиларни

узлуксиз касбий ривожлантириш асослари, жумладан, ушбу
муҳитдаги ўқув жараёни, фаолият юритишнинг концеп

-

туал

ёндашувлари

ва

тамойиллари,

омили,

хос

хусусиятлари ва унинг педагогик эффектив таъсири ҳақида

фикрлар билдирилган. Ўқитувчилар касбий компетен

-

циянинг ўзига хос хусусиятлари, замонавий таълим техно

-

логиялари тизимида видеоконтентлар воситасида уни
ривожлантиришнинг дидактик модели ҳақида назарий

фикрлар тақдим этилган.

1

deputy director for academic affairs, Tashkent regional center for retraining and advanced training of public

education, Tashkent, Uzbekistan


background image

Жамият

ва

инновациялар

Общество

и

инновации

Society and innovations

Special Issue

02 (2022) / ISSN 2181-1415

408

Основы непрерывного профессионального развития

учителей через видеоконтент

АННОТАЦИЯ

Ключевые слова:

видеоконтент,
профессиональное
развитие,

среда обучения,
концептуальный подход,
принцип,

фактор,

особенность,
педагогическая
эффективность.

В статье рассматриваются основы непрерывного

профессионального развития учителей посредством

видеоконтента, в том числе процесс обучения в этой среде,
концептуальные подходы и принципы работы, фактор,

особенности и его педагогическая эффективность.

Теоретические взгляды на особенности профессиональной

компетентности педагогов, дидактическая модель

ее

развития через видеоконтент в системе современных
образовательных технологий.

Дунёдаги замонавий таълимнинг интеграциялашуви жараёнлари кучайиши

билан бир қаторда, Ўзбекистоннинг инновацион ривожланиш вазифалари
умумтаълим мактаб ўқитувчиларнинг касбий ривожлантириш тизимининг
рақобатбардошлигини таъминлаш учун алоҳида талаблар қўймоқда.

ЮНЕСКО

томонидан “узлуксиз касбий ривожлантириш” тушунчасига

“Таълим тизимида ёки ундан ташқарида ҳаётнинг турли даврларида рўй
берадиган, бир

-

бирини тўлдирадиган, билим олишга, шахс қобилиятларини

ривожлантиришга, шу жумладан, ўрганиш ва касбий вазифаларни бажаришга
тайёрлашга қаратилган онгли ҳаракатлар йиғиндисидир”, дея таъриф берилган

[1

. Б.

128].

Узлуксиз касбий ривожлантириш таркибини аниклашнинг ҳозирги

концептуал ёндашувлари, асосан, ҳаёт давомида узлуксизлиги, ўқитиш кўлами

-

нинг кенглиги, ўрганишга йўналтирилганлиги билан изоҳланади[2; 28

-

б].

Бизнинг назаримизда, умумтаълим ўқитувчиларининг узлуксиз касбий

ривожлантириш тизимига ўтиш учун қуйидаги педагогик шартларни талаб
қилади, жумладан:

малака оширишнинг замонавий шаклларини жорий этиш;

узлуксиз касбий ривожлантириш муҳитини яратиш;

узлуксиз касбий ривожлантиришни кўллаб

-

кувватлаш механизмларини

татбиқ этиш.

Касбий компетентлилик –

бу узлуксиз ўзини ривожлантириш ва такомил

-

лаштириш шароитида ўз касбий

-

педагогик фаолиятини ўзининг индивидуал

ишлаш услуби асосида холис баҳолай олишга қодир ҳамда касбий педагогик
фаолиятни эгаллашга ёрдам берувчи шахс интегратив сифатининг узоқ кечадиган
жараёни бўлиб, касбий ўсиш ва ўзлигини кўрсата олишга интилиш демакдир

[3.

Б. 128]. Касбий компетентлик мутахассис томонидан интегратив билимлар ва

ҳаракатларнинг ўзлаштирилиши, билимларини доимо бойитиб боришни, янги
ахборотларни ўрганишни, муҳим ижтимоий талабларни англай олишни, янги
маълумотларни излаб топиш, уларни қайта ишлаш ва ўз фаолиятида қўллай
билишни тақозо этади

[4

. Б.

128].

Назариётчи олим П.

Лангранд “Узлуксиз таълимнинг таклиф қилинган

талқини инсонпарварлик ғоясини ўзида мужассам этади: у барча таълим


background image

Жамият

ва

инновациялар

Общество

и

инновации

Society and innovations

Special Issue

02 (2022) / ISSN 2181-1415

409

принципларининг марказида инсоннинг қобилияти бутун ҳаёти давомида
ривожланиши учун шароит яратиши керак” [5

.

Б.

58],

деб таъкидлайди. Инсон

ҳаётининг босқичлари янгича кўриб чиқилади, ҳаётнинг анъанавий ўқиш, меҳнат
ва касбий фаолсизланиш даврига бўлиниши йўқ қилинади.

Эҳтиёжларга асосланган малака оширишни фақатгина интеллектуал

дастурий воситалар ёрдамида амалга ошириш мумкин. Ўқитувчиларга амалиётда
ҳар

хил медиа турларидан фойдаланиш, тавсия қилаётган катта ахборот оқимини

ўрганиш, педагогик мақсадларда фойдаланиш, видеоконтентлар эффектив таъси

-

рини аниқлай билиш, видеоконтентлар асосида ўзлигини намоён этишига
ўргатиш зарурияти аён бўлади.

А.

Авлоний номидаги халқ таълими муаммоларини ўрганиш ва истиқбол

-

ларини белгилаш илмий

-

тадқиқот

институти томонидан “Узлуксиз касбий

таълим” махсус электрон платформаси ишлаб чиқилди. Мазкур платформада
ўқитувчи малака ошириш курсларининг диагностика тести унинг касбий бўшлиқ

-

лари аниқланиб, тингловчининг индивидуал касбий ривожланиш траекторияси
шакллантирилади ва мазкур траекторияга мос равишда тақдим этилган
видеоконтентларни ўзлаштириш орқали педагог малакаси оширилади

[6].

Замонавий таълимнинг энг муҳим ва тобора оммавийлашиб бораётган

видеоконтентлар орқали ўқитувчиларни узлуксиз касбий ривожлантириш
жараёни долзарб бўлиш билан бир қаторда, ҳали

-

ҳамонгача тадқиқ этилмаган ва

ўрганилмаган соҳа сифатида қолмоқда.

Видео ресурслар замонавий таълимнинг энг муҳим таркибий қисмларидан

бири сифатида ўқитувчига «ўзининг ва ўзгаларнинг эмоциялари ва

хулқ

-

атворини

кўрсатиб берувчи эмоция, бошидан кечириш, англаш, ностандарт ўқитиш ва
ўрганиш ҳисобланади[7].

Видеконтентлар ёрдамида касбий ривожланиш касбга оид янгиликларни

ўзлаштиришга, замонавий ахборот технологиялари кўмагида иштирок этиш
имконини берувчи касбий компетенциясини шакллантиришга йўналтириб,
ижодий ва изланувчан фаолликни ривожлантирувчи иш шаклларини кенгай

-

тиришга имкон беради, ўз

-

ўзини ташкил қилишга сабаб бўлади, эгалланадиган

билимларни янада функционал ҳамда уларни амалий фаолиятда қўллашга

йўналтирилади. Видеоконтентлар ўқув жараёнини тушуниш, педагогик ва
дидактик тушунчаларни танқидий таҳлил қилиш ва шу билан ўз касбий компетен

-

цияларини ошириш учун материал бўлиб хизмат қилади.

Видеоконтентлар орқали ўқитувчиларни узлуксиз касбий

ривожлантириш

жараёни самарали бўлиши учун бир қатор шартларга риоя қилиш лозим.
Биринчидан, барча ўқитувчиларни узлуксиз касбий ривожлантиришни тўлиқ
вақтда иштирок етиш билан бирлаштирилиши керак, бу, шубҳасиз, афзалликларга
ега. Бундай комбинация, бир томондан, вақтни сезиларли даражада тежашни
кафолатлайди, иккинчи томондан, тўпланган анъаналарни “йўқотмаслик”га,
ўқитувчиларининг малакасини оширишга ҳар томонлама таъсир кўрсатадиган
чинакам “тўлиқ ҳуқуқли” курсни ташкил этишга ёрдам беради.

Иккинчидан, ўқитувчиларни узлуксиз касбий ривожлантиришнинг мазмуни

ва тузилиши пухта ўйланган, тизимлаштирилган ва дастлаб синовдан ўтказилиши
керак.


background image

Жамият

ва

инновациялар

Общество

и

инновации

Society and innovations

Special Issue

02 (2022) / ISSN 2181-1415

410

Учинчидан, тақдим этилган топшириқлар интерактив бўлиши ва ҳар бир

ўқитувчи ўртасидаги ўзаро алоқани таъминлаши керак. Машқларнинг интерак

-

тивлигини таъминлаш учун ҳар хил турдаги машқларни, оптимал назорат ва
ўлчаш материалларини яратишга имкон берадиган техник нуқтаи назардан
функционал платформа керак.

Ўқитувчиларни узлуксиз касбий ривожлантиришининг мантиқий тузилиши,

бизнинг фикримизча, назарий, амалий ва назорат блокларининг мавжудлигидир.
Назарий блок доирасида курснинг маърузалари жойлаштирилган бўлиб, улар
видео форматда ва матнли версияларда тақдим этилиши мақсадга мувофиқдир.

Видеомаърузаларнинг бир неча турлари мавжуд. Биринчиси, суратга олиш

учун мўлжалланган ва ўтказиладиган, мақсадли олинган ҳақиқий маърузалардир.
Видеомаърузалар олдиндан ёзиб олинади ва махсус курс платформасига жойлаш

-

тирилади. Ҳақиқий жараённи акс эттирувчи видеомаъруза курс иштирокчиларини
ҳақиқий таълим вазиятидан "абстракт" қилмайди.

Тингловчилар видеоконтентларни керак бўлганда кўп марта кўришлари

мумкин. Видеоконтентлар орқали касбий ривожланиш юмуши мактаб ўқитувчиси
методик компетенциясининг деярли барча таркибий қисмларининг ривожлан

-

тириш даражасига бевосита таъсир қилади, тарбиявий аҳамияти кўп жиҳатдан
ортади [8]. Видеоконтентларда саволларини қайта

-

қайта “жонлантиришга”,

мавжуд лингвистик ва услубий билимларни такомиллаштиришга, янги амалий
ечимларга келишга ёрдам беради, юқори сифатли интерактив таълим муҳитини
яратади.

Таълимий видеоконтентлар мустаҳкам амалий компонентни ўз ичига олиши

олинган маълумотларни янгилашга, уни мустаҳкамлашга ёрдам беради. Курснинг
амалий қисми, биринчи навбатда, тест топшириқларини ўз ичига олади, улар
мустаҳкамлашдан ташқари назорат ва баҳолаш функциясини ҳам бажаради.
Aмалий машқлар олинган услубий маълумотларни ўзлаштиришни ўз

-

ўзини

назорат қилиш, яъни қайси ўқув бирликнинг ўзлаштирилишида қийинчиликларга
дуч келишини аниқлайдилар.

Хулоса, бугунги кунда мамлакатимизда мактаб ўқитувчиларнинг узлуксиз

касбий ривожланишини “ҳаёт давомида ўқиш” тамойили ва касбий эҳтиёж асосида
индивидуал ривожланиш дастурига мувофиқ малака ошириш тизимида таълимий
видеоконтентлар катта тарбиявий

-

таълимий аҳамиятга эга. Узлуксиз таълим

тизимидаги барча муассасалар учун долзарб бўлиб турган ушбу жараённи замон
талабларига мос кўринишда ташкил этиш, ўқитувчи

-

педагоглар шароит яратиш

мақсадида янгича тартиблар ишлаб чиқилиши лозим.

ФОЙДАЛАНИЛГАН АДАБИЁТЛАР РЎЙХАТИ:

1.

Звонников

В.И., Челышкова

М.Б. Контроль качества обучения при

аттестации: компетентностный подход. М.: Университетская книга, 2009. –

С.

272.

2.

Берулава

Г.А.

Роль

методологических

оснований

в

разработке

образовательных технологий, Научно

-

практический журнал «Гуманизация

образования» № 6/2015.

3.

Хамидов

Ж.А. Бўлажак касб таълими ўқитувчиларини тайёрлашда

ўқитишнинг замонавий дидактик воситаларини яратиш ва қўллаш технологияси:


background image

Жамият

ва

инновациялар

Общество

и

инновации

Society and innovations

Special Issue

02 (2022) / ISSN 2181-1415

411

Педагогика фанлари бўйича докторлик (DSc) диссертацияси автореферати. –

Тошкент: 2017.

4.

Муслимов

Н.А., Абдуллаева

Қ. Бўлажак касб

-

ҳунар коллежи ўқитувчи

-

ларининг касбий компетентлигини ривожлантиришнинг айрим масалалари. /
“Олий таълим муассасалари педагог ва бошқарув кадрларининг малакасини
ошириш назарияси ваамалиёти” мавзусидаги Республика илмий

-

амалий

конференцияси материаллари. –

Тошкент: ТДПУ, 2012. –

Б.

26

28.

5.

Sorokina

Т.М. Развитие профессиональнойкомпетенции будущего учителя

средствами интегрированного учебного содержания. // Начальная школа. –

2004.

№2. –

С. 110–

114.

6.

https://onlinedu.uz.

7.

Днепровская

Н.В., Шевцова

И.В. Открытые образовательные ресурсы и

цифровая среда обучения // Высшее образование в России. –

2020.

12.

[Электронный ресурс]: https://cyberleninka.ru/article/n/otkrytye

-obrazovatelnye-

resursy-itsifrovaya-sreda-

obucheniya (дата обращения: 02.08.2021).

8.

Ключарев

Г.А. Формирование обш,ества, основанного на знаниях. Новме

задачи вьгсшей школьг Доклад Всемирного банка. М.: Весь мир, 2003;
Непрерьгоное

образование и потребность в нем / Наука, 2005

.

Библиографические ссылки

Звонников В.И., Челышкова М.Б. Контроль качества обучения при аттестации: компетентностный подход. М.: Университетская книга, 2009. 272 с

Берулава Г.А. Роль методологических оснований в разработке образовательных технологий, Научно-практический журнал «Гуманизация образования» № 6/2015.

Хамидов Ж.А. Бўлажак касб таълими ўқитувчиларини тайёрлашда ўқитишнинг замонавий дидактик воситаларини яратиш ва қўллаш технологияси: Педагогика фанлари бўйича докторлик (DSc) диссертацияси автореферати. – Тошкент: 2017.

Муслимов Н.А., Абдуллаева Қ. Бўлажак касб-ҳунар коллежи ўқитувчиларининг касбий компетентлигини ривожлантиришнинг айрим масалалари. / “Олий таълим муассасалари педагог ва бошқарув кадрларининг малакасини ошириш назарияси ваамалиёти” мавзусидаги Республика илмий-амалий конференцияси материаллари. - Тошкент: ТДПУ, 2012. 26-28-б

Sorokina Т.М. Развитие профессиональнойкомпетенции будущего учителя средствами интегрированного учебного содержания. // Начальная школа. – 2004. – №2. – С. 110-114

Днепровская Н.В., Шевцова И.В. Открытые образовательные ресурсы и цифровая среда обучения // Высшее образование в России. – 2020. – №12. [Электронный ресурс]: https://cyberleninka.ru/article/n/otkrytye-obrazovatelnye-resursy-itsifrovaya-sreda-obucheniya (дата обращения: 02.08.2021).

Ключарев.Г.А. Формирование обш,ества, основанного на знаниях. Новме задачи вьгсшей школьг Доклад Всемирного банка. М.: Весь мир, 2003; Непрерьгоное образование и потребность в нем /: Наука, 2005.