Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Journal home page:
https://inscience.uz/index.php/socinov/index
The role and specific features of reading in raising the
morale of students and girls
Oysha KUCHKAROVA
1
Samarkand state medical university
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Article history:
Received February 2021
Received in revised form
28 March 2022
Accepted 20 April 2022
Available online
15 May 2022
The role of a person in raising spirituality, the formation of a
culture of reading among students and girls, the reading of a book
leads a person to spiritual perfection, the formation of a person as
a comprehensively mature, perfect person is incredibly
incomparable. In particular, valuable information was given on
such issues as human perfection, spiritual maturity, patriotism,
education and training in the oral creativity of the people, views,
ideas and works of Eastern thinkers.
This paper presents some evidence and their theoretical
framework for the formation of student girls
’
spirituality,
upbringing in the spirit of loyalty to our national and universal
values.
2181-
1415/©
2022 in Science LLC.
https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol3-iss4/S-pp434-437
This is an open access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru)
Keywords:
spirituality,
spiritual wealth,
youth,
culture,
book reading,
perfect personality,
ideas,
fiction,
propaganda.
Talaba-qizlar
ma’naviyatini
yuksaltirishda
kitobxonlikning o
‘
rni va
o‘
ziga xos xususiyatlari
ANNOTATSIYA
Kalit so
‘
zlar:
ma’naviyat,
ma’naviy boylik,
yoshlar,
madaniyat,
kitob mutolaasi,
komil shaxs,
g
‘
oyalar,
badiiy adabiyot,
targ
‘
ibot.
Shaxsning ma’naviyatni yuksaltirish, talaba
-qizlar
o‘
rtasida
kitobxonlik madaniyatini shakllantirish, kitob mutolaasi insonni
ma’naviy kamolot sari yetaklashi, insonni har tomonlama yetuk,
komil shaxs sifatida shakllanishidagi
o‘
rni nihoyatda beqiyosdir.
Jumladan, xalq o
g‘
zaki ijodi, Sharq mutafakkirlari qarashlarida,
g‘oyalarida, asarlarida inson kamoloti, ma’naviy yetuklik,
vatanparvarlik, ta’lim
-tarbiya kabi masalalarda qimmatli
ma’lumotlar berib o‘
tilgan.
Ushbu maqolada talaba-
qizlar ma’naviyatini shakllantirish,
milliy va umuminsoniy qadriyatlarimizga sadoqat ruhida
tarbiyalashga oid ba’zi dalillar va ularning nazariy asoslarini
keltiradi.
1
Teacher at Samarkand state medical university, Samarkand, Uzbekistan
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
04 (2022) / ISSN 2181-1415
435
Роль и специфика чтения в повышении духовности
девушек
-
студенток
АННОТАЦИЯ
Ключевые слова:
духовность,
духовное богатство,
молодежь,
культура,
чтение книг,
cовершенная личность,
идеи,
художественная литера
.
Роль личности в повышении духовности, формировании
культуры чтения среди студентов и девушек, в том, что
чтение книги ведет человека к духовному совершенству, в
становлении
человека
как
всесторонне
зрелой,
совершенной личности, неоценима. В частности, в устном
народном творчестве, во взглядах, идеях, произведениях
восточных мыслителей представлена ценная информация
по таким вопросам, как развитие человека, духовная
зрелость, патриотизм, образование и воспитание.
В этой статье приводятся некоторые факты и их
теоретические обоснования, касающиеся формирования
духовности девочек
-
студенток, воспитания в духе верности
нашим национальным и общечеловеческим ценностям.
KIRISH
Jamiyatda yuksak ma’naviyatni shakllantirish, yosh avlodni boy madaniy
mеrosimiz, tarixiy an’analarimizga, umuminsoniy qadriyatlarga hurmat, Vatanga
muhabbat, istiqlol
g‘
oyalariga sadoqat ruhida tarbiyalash mamlakatimizda amalga oshiri-
layotgan barcha islohotlarning hal qiluvchi omilidir.
O‘zbеkistonda istiqlol tufayli milliy va umuminsoniy qadriyatlar asosida jamiyat
ma’naviyatini yuksaltirishdagi o‘
rni va ahamiyati tiklangan.
Chunki ma’naviy kamol
topgan insonlargina rivojlangan jamiyatni barpo etishlari mumkin.
Bu muhim vazifani amalga oshirishda talaba-qizlarning kitobxonligini rivojlan-
tirish katta ahamiyatga egadir. Z
еro, o‘zbе
k oilalarda onalar yosh avlodni kitob vositasida
tarbiyalashda o‘ziga xos milliy tajribaga ega.
ADABIYOTLAR TAHLILI VA METODOLOGIYA.
Kitob
–
umr yo‘llarini yorituvchi so‘nmas nur, inson hayotiga mazmun baxsh
etuvchi saodat manbai, unga har qanday vaziyatda ham hamroh bo‘luvchi sodiq do‘st.
Insonning ma’naviy kamolotini ta’minlashda kitob singari kuchli q
udratga ega vosita
yo‘q. Shu bois azal
-
azaldan ma’rifat peshvolari, ahli donishlar butun insoniyatni kitob
o‘qishga, undan ilm
-
u odob sirlarini o‘rganishga chorlab kelishgan.
Darhaqiqat, kitob insonni yerdan ko‘kka ko‘taruvchi, uning ma’naviy quvvatini
osh
iruvchi buyuk kuchdir. U insoniyatning tarixiy xotirasi, ma’naviy
-
ma’rifiy olami, ilmiy
zaminini mustahkamlovchi, kelajakni yorqin ko‘rsatib borishga qodir mash’ala hisoblanadi.
Axloq-odob borasida buyuk asarlar yaratgan Muhammad Jabalrudiy kitob haqida
sh
unday deydi: “Ey, aziz!” Kishi uchun kitobdan azizroq va yoqimliroq suhbatdosh
y
o‘
qdir. Kitob fasohat, balog
‘
atda, latofatda tengi yo
‘
q, munofiqlikdan xoli hamrohdir.
Yolg‘izlikda va g‘amli ayyomlarda munis ulfatdir. Unda na nifoq boru, na gina.
U shunday
hamdamki, so‘zlarida yolg‘on va xato bo‘lmaydi.
Suhbatidan esa kishiga malollik
yetmaydi. U o‘z do‘stining dilini og‘ritmaydi. Yuragini esa siqmaydi. U shunday rafiqdirki,
kishi orqasidan g‘iybat qilib yurmaydi. Uning suhbatidan senga shunday fayzl
i foydalar
etadiki, bunday foydani odamlardan topa olmaysan. Aksincha, aksar odamlar suhbatidan
kishiga zarar etadi.
Kitobdek do‘st ichida barcha ilmu hilm mujassamdirki, u kishilarni
o‘tmishdan va kelajakdan ogoh qilib turadi. Shuning uchun ham “kitob aql
qal’asidir”.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
04 (2022) / ISSN 2181-1415
436
TAHLIL VA NATIJALAR
Bugun jamiyatimizda kitobxonlikni rivojlantirish, ayniqsa, yoshlar o‘rtasida
mutolaa madaniyatini rivojlantirishga davlatimiz tomonidan alohida e’tibor berilib,
ko‘plab samarali ishlar amalga oshirilmoqda. Jumladan, Prezid
entimizning 2017-yil
12-
yanvardagi “Kitob mahsulotlarini chop etish va tarqatish tizimini rivojlantirish, kitob
mutolaasi va kitobxonlik madaniyatini oshirish hamda targ‘ibot qilish bo‘yicha komissiya
tuzish to‘g‘risida”gi Farmoyishi, 2017
-yil 13-sentabrd
agi “Kitob mahsulotlarini nashr
etish va tarqatish tizimini rivojlantirish, kitob mutolaasi va kitobxonlik madaniyatini
oshirish hamda targ‘ib qilish bo‘yicha kompleks chora
-
tadbirlar dasturi to‘g‘risida”gi va
2018-yil 12-
maydagi “Buyuk allomalar, adib va
mutafakkirlarimiz ijodiy merosini keng
o‘rganish va targ‘ib qilish maqsadida yoshlar o‘rtasida kitobxonlik tanlovlarini tashkil
etish to‘g‘risida”gi Qarorlari asosida mamlakatimizda kitobxonlik madaniyatini rivojlan
-
tirishga qaratilgan bir qator tashkiliy-amaliy chora-tadbirlar amalga oshirilishi jamiyatda
kitobga bo‘lgan munosabatning ijobiy tomonga o‘zgarishiga zamin yaratdi.
Xususan, talaba-qizlar kitobxonlik madaniyatini rivojlantirish borasidagi ishlar
ta’lim muassasalarining doimiy e’tiborida bo‘lib kelayotganini ta’kidlab o‘tish joiz. Zero,
bugun mamlakatimizda yoshlarga, ularning har tomonlama yetuk kadrlar bo‘lib shakl
-
lanishiga qaratilgan keng ko‘lamli islohotlar o‘tkazilayotgan bir davrda har qachongidan
ham dolzarb ahamiyat kasb etgan talaba-qizlarning kasbiy malakasini, bilimlarini
oshirish, ularning ma’naviy dunyoqarashini yuksaltirish, talabalar o‘rtasida ma’naviy
-
tarbiyaviy ishlarni yanada kuchaytirish kabi vazifalarni bajarishda kitob eng yaqin
ko‘makchi bo‘lishi shubhasiz. Bugun shiddat ila
rivojlanayotgan zamon bilan hamnafas
bo‘laman, degan har bir shaxs, doimo o‘z ustida ishlashi, bilim va ko‘nikmalarini tinimsiz
oshirishi zarur. Buning uchun esa kun tartibida kitob mutolaasiga ham vaqt ajratishi,
kundalik davriy nashrlarni, internet tarmo
g‘idagi yangiliklarni kuzatib borishi lozim.
O‘zingiz o‘ylang, kitob o‘qimagan, dunyoqarashi tor, notiqlik mahorati bo‘lmagan
xodim yuqorida ta’kidlangan vazifalarni sifatli bajara oladimi?
Biror-bir muammo
yuzasidan yordam so‘rab kelgan shaxsga yo‘l
-
yo‘riq ko‘rsata oladimi? Albatta, yo‘q. Shu
nuqtayi nazardan qaraganda, bugun har bir shaxs kitobga oshno bo‘lishi lozim.
“Kitob tafakkur qanotidir”,
–
degan edi alloma adibimiz Oybek.
Kitob o‘qigan inson,
qaysi sohada ishlamasin, to‘g‘ri fikrlash, oq
-u qorani ajratish, murakkab vaziyatlarda
oqilona qaror qabul qilish ko‘nikmasiga ega bo‘ladi. Bundan tashqari, nutqi ravon bo‘ladi,
odamlarni o‘z ortidan ergashtira oladi. Shu bois ham bugun talabalarda kitobxonlik
madaniyatini rivojlantirish, o‘z ustida ishlashi
uchun zarur sharoit yaratish borasida
ko‘pgina ishlar amalga oshirilmoqda.
XULOSA
Xulosa qilib aytganda, yuksak intellektual salohiyatga, o‘z mustaqil dunyoqarashiga
ega, tashabbuskor, jismonan sog‘lom va ma’nan yetuk bo‘lgan kadrlar bugun tizimda
amalga oshirilayotgan islohotlarning hal qiluvchi kuchi, xalqimizning haqiqiy ma’nodagi
himoyachisi hisoblanadi. Bu kabi ijobiy sifatlarning shakllanishida esa ularning kitobga
oshno bo‘lishi, nafaqat o‘z kasbiy faoliyatiga oid, balki turli janrdagi kitoblarni o‘qib, o‘z
bilimi va dunyoqarashini kengaytirib borishi muhim ahamiyat kasb etadi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI:
1.
Кучкарова О.О. Роль чтения в воспитании молодого поколения // ИССН
2410-
3586. Ученый ХХI века научный журнал 6
-2 2020-
йил
.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
04 (2022) / ISSN 2181-1415
437
2.
Kuchkarova O. Maktabgacha yoshdagi bolalarni kitob o
‘
qishga qiziqtirishda
psixologiyaning o
‘
rni // Academic research in educational sciences.
–
2021.
–
Т
. 2.
–
№.
4.
3.
Кучкарова
О.О. Жамият тараққиёти ҳамда оила мустаҳкамлигида аёлнинг
ўрни ва аҳамияти // “Ўзбекистонда илмий
-
амалий тадқиқотлар” мавзусидаги
республика 16
-
кўп тармоқли илмий масофавий онлайн конференция материалари.
Май 2020
-
йил 10
-
қисм
.
4.
Кучкарова
О.О. Вопросы семейного воспитания впреподавании курса
психологии в медицинском вузе // “Оилавий муносабатларда миллий
қадриятларнинг ўрни” мавзусидаги Республика илмий
-
амалий конференция
материаллари. Тўплами (2019
-
йил 5 декабрь).
5.
Кучкарова
О.О. Глобаллашув шароитида ёшлар психикасига ахборот
таҳдиди ва интернет ўйинларининг таьсири // “Узлуксиз маьнавий тарбия
концепциясини амалга оширишда оммавий ахборот воситаларининг роли”
мавзусидаги республика онлайн илмий
-
амалий конференцияси. Материаллар
тўплами. Наманган –
2020.
