Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Journal home page:
https://inscience.uz/index.php/socinov/index
The technology of using intellectual educational resources
to provide visibility in engineering and computer graphics
Eliyor NURMATOV
1
Tashkent University of Architecture and Construction
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Article history:
Received April 2023
Received in revised form
15 May 2023
Accepted 25 May 2023
Available online
15 June 2023
In the field of engineering and computer graphics, the focus
is on developing students' spatial imagination and graphic
abilities, as well as drawing abilities. The organization of the
science of engineering and computer graphics using multimedia
and intellectual educational resources serves to achieve the
effectiveness of the lesson. Education using multimedia forms in
engineering classes is more effective than other types of classes.
Therefore, the relevance of multimedia programs in engineering
and computer graphics classes is high.
2181-
1415/©
2023 in Science LLC.
https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol4-iss4/S-pp340-343
This is an open access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (
https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru
Keywords:
engineering graphics,
drawing,
graphic programs,
multimedia.
Muhandislik
va
komputer
grafikasi
fanida
ko‘rgazmalilikni
ta’minlashda
intellektual
ta’lim
resurslaridan foydalanish texnologiyasi
ANNOTATSIYA
Kalit so‘zlar
:
muhandislik grafikasi,
chizmachilik,
grafik dasturlar,
multimedia.
Ushbu maqola muhandislik va komputer grafikasi fanidan
talabalarni fazoviy tasavvurini va grafik qobiliyatini hamda
chizma chizish salohiyatini shakllantirishga qaratilgan.
Muhandislik va komputer grafikasi fanining multimediali va
intellektual ta’lim resurslaridan foydalanib tashkil qilinishi dars
samaradorligiga erishish uchun xizmat qilishi toʻgʻrisida soʻz
borgan.
Технология
использования
интеллектуальных
образовательных
ресурсов
для
обеспечения
наглядности в инженерной и компьютерной графике
1
Senior teacher, Tashkent University of Architecture and Construction, Tashkent, Uzbekistan.
E-mail: progjet@mail.ru.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
04 (2023) / ISSN 2181-1415
341
АННОТАЦИЯ
Ключевые слова:
инженерная графика,
черчение,
графические программы,
мультимедиа
.
В области инженерии и компьютерной графики
основное внимание уделяется формированию у студентов
пространственного
воображения
и
графических
способностей, а также способностей к рисованию.
Организация науки инженерии и компьютерной графики с
использованием мультимедийных и интеллектуальных
образовательных ресурсов служит для достижения
эффективности урока. Обучение с использованием
мультимедийной формы на инженерных занятиях
отличается большей эффективностью по сравнению с
другими
видами
занятий.
Поэтому
актуальность
мультимедийных программ на занятиях инженерии и
компьютерной графики высока.
Muhandislik grafikasi fanlarini o
‘
qitishda intellektual o
‘
qitish tizimi ta
’
lim
oluvchilarni faollashtirish va muvofiqlashtirish, topshiriqlarni taqsimlash, kuzatish,
yordam ko
‘
rsatish hamda ular bilan muloqotni individuallashtirish hamda
differensiallashtirishga
qaratilgan
axborot
muhitini
yaratish,
multimedia
texnologiyalarini qo
‘
llash orqali bilim olishga qiziqishni orttirish, ijodiy fikrlash
qobiliyatlarini rivojlantirish va o
‘
quv materiallarini o
‘
zlashtirishning samaradorligini
oshirish, real holatlarda namoyish qilinishi murakkab bo
‘
lgan jarayonlarni
modellashtirish va kuzatish imkoniyatini yaratish, kasbiy ko
‘
nikma va malakalarini
rivojlantirishda o
‘
quv trenajyori funksiyasini bajarish imkoniyatlarini yaratadigan ta
’
lim
resurslarini o
‘
z ichiga oladi.
Buning uchun muhandislik grafikasi fanlarini oʻqitishda
intellektual ta’lim resurslaridan foydalanish keng samara beradi (1
-shakl).
1-Shakl.
Intellektual ta’lim resurslari quyidagi shakllarda
ishlab chiqiladi.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
04 (2023) / ISSN 2181-1415
342
Matnli materiallar.
Muhandislik grafikasi fanlarini o‘qitishda nazariy
mashg‘ulotlarni tashkil etishning matnli qismi eng salmoqli o‘rinni egallaydi. Odatda,
o‘quv dasturiga muvofiq asosiy o‘quv materiallari matnli shaklda yaratilib, shundan so‘ng
ularga qo‘shimcha ravishda audio hamda video materiallar ishlab chiqiladi. O‘quv
materialining bu tarzda taqdim etilishi an’anaviy leksiyalarning bir qator kamchiliklar
(zarur o‘rinlarni ko‘chirib olish, qayd qilish, ma’ruzachi tomonidan uni q
ayta-qayta
takrorlashga ortiqcha vaqt sarflanishi)ni bartaraf etilishini ta’minlaydi.
Audio materiallar.
Muhandislik grafikasi fanlarini o‘qitishda ma’lumotlarni bu
turdagi audiomateriallar kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanib tarqatiladi.
Video materiallar.
Muhandislik grafikasi fanlarini o‘qitishda sinxron hamda
asinxron tartibda uzatiladi. Video materiallarini sinxron tartibda, to‘g‘ridan
-
to‘g‘ri
uzatilishi pedagog va ta’lim oluvchining bevosita muloqotini ta’minlaydi, an’anaviy
ma’ruzalarga xos
barcha ijobiy jihatlarni o‘zida mujassamlashtiradi, pedagog va ta’lim
oluvchilar bir-
birini real vaqtda ko‘rib va eshitib turishini ta’minlaydi.
Animatsion ma’ruzalar. Muhandislik grafikasi fanlarini o‘qitishda ta’lim
oluvchilarga interaktiv tuzilishga
ega bo‘lgan o‘rgatuvchi komputer dasturlari orqali
yetkaziladi.
Animatsion
ma’ruzalar
multimedia
texnologiyasidan
foydalanib
shakllantiriladi. Bunda har bir ta’lim oluvchi o‘zining psixofiziologik xususiyatidan kelib
chiqib, animatsion ma’ruzadagi trayektoriyasi, o‘zlashtirish sur’ati va o‘rganish usulini
tanlaydi. Amaliy mashg‘ulotlar komputer texnologiyalarining zamonaviy yutuqlarini
mujassamlashtiruvchi trenajyorlar, virtual reallik asosida o‘qitish vositalari, ekspert
o‘rgatuvchi tizimlarga asoslanadi.
Elektron ma’lumotnoma. Muhandislik grafikasi fanlarini o‘qitishda asosan elektron
maslahat beruvchi ma’lumotnomalar kiradi. Bunday maslahatlar o‘zlashtirilishi
murakkab bo‘lgan mavzularga duch kelinganda; amaliy mashg‘ulotlarni bajarishda
kutilmagan savollarga javob topishda; yangi materiallarni taqdim etishda; mutaxassislar
bilan muloqot qilishda amalga oshiriladi.
Bilimlar banki.
Muhandislik grafikasi fanlarini o‘qitishda o‘z tarkibiga axborot
texnologiyalari vositalaridan foydalanib, darsliklar, o‘quv qo‘llanmalar, komputer
multimediali o‘rgatuvchi tizimlar, audio va video o‘quv
-
axborot materiallari, lug‘at va
ma’lumotnomalarni elektron versiyalarini mujassamlashtiradi. Bunday elektron
resurslar majmuasi bir qator afzalliklarga ega: elektron resurslarda
gi ma’lumotlarni tez
qidirib topish, ularni sistemali joylashuvi, materiallarni ko‘rgazmaliligi, keltirilgan
materiallar doirasini kengligi va qo‘shimcha ma’lumotlarga bo‘lgan murojaat mavjudligi,
materiallarni ixchamligi, materiallarni yetkazish usulining osonligi va tezligining
yuqoriligi kabilar.
Elektron trenajyorlar.
Bu nazariyadan amaliyotga o‘tganda to‘g‘ri javobga yo‘l
yo‘riqlar ko‘rsatadigan ta’lim sharoitini ishlab chiqarish vaziyatiga yaqinlashtirish
imkoniyatini beradigan qurilma.
O‘zlashtiris
hni baholash vositalari va materiallar.
Muhandislik grafikasi
fanlarini o‘qitishda ta’lim oluvchilar tayyorgarlik sifatining komputer texnologiyalari
asosida aniqlash imkoniyatini yaratadi. Bularga turli murakkablik darajasiga ega bo‘lgan
testlar kiradi.
Buning uchun yuqoridagi texnologiya asosida muhandislik grafikasi fanlarini
o‘qitishni tashkil etish zarur. Ya’ni, o‘qituvchini pedagogik texnologiyalar asosida dars
o‘qitayotgan o‘qituvchilarni rag‘batlantirib turish va ularning eng yaxshi darslarini
omma
lashtirish (har bir fan bo‘yicha. Shu jumladan, muhandislik va komputer grafikasi
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
04 (2023) / ISSN 2181-1415
343
fani bo‘yicha) pedagogik metodik kengashlarda tahlil qilib borish, pedagogik
texnologiyalar asoslari bo‘yicha tajribali o‘qituvchilar tomonidan har bir fan bo‘yicha shu
jumla
dan muhandislik grafikasi fanlarini o‘qitishda faniga oid ta’limning ijobiyligini,
samaradorligini ta’minlaydi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
:
1.
E.I.Ro‘ziyev, A.O.Ashirboyev, “Muhandislik grafikasini o‘qitish metodikasi”.
-T.;
“Yangi asr avlodi”. 2010
-y
2.
Nurmatov Eliyor Alimovich. “Determination
Of General Positions For The
Solution Of Geometric Tasks.”
International Journal of Progressive Sciences and
Technologies 25.2 (2021): 237-241.
3.
Мардов, С., Хамракулова, М., & Нурматов, Э. (2022). Совершенствование
методологии развития пространственного воображения учащихся на основе
графических программ в обучении проектному чертежу. Общество и инновации,
3(1), 180
–
190. https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol3-iss1-pp180-190
4.
Нурматов, Э. (2022). Формирование у учащихся умения чертить
строительные чертежи (С помощью графического программного обеспечения Auto
CAD). Общество и инновации, 3(3/S), 36–
41. https://doi.org/10.47689/2181-1415-
vol3-iss3/S-pp36-41
5.
E.Nurmatov, T.Yusupov, (2022). Maktab chizmachilik fanida qurilish
chizmalarini oʻquvchilarga grafik dasturlar yordamida oʻqitish (Auto CAD grafik dasturi
vositasida). Евразийский журнал академических исследований, 2(6), 20–
25.
извлечено от https://in
-academy.uz/index.php/ejar/article/view/1701
6.
Nurmatov, E. A. (2022). Organizing Independent Education to Increase Graphic
Knowledge of Students in Drawing. European Journal of Life Safety and Stability (2660-
9630),
15,
115-118.
Retrieved
from
http://ejlss.indexedresearch.org/index.php/ejlss/article/view/505Nurmatov,
E.
A.
(2022). Organizing Independent Education to Increase Graphic Knowledge of Students in
Drawing. European Journal of Life Safety and Stability (2660-9630), 15, 115-118.
Retrieved from http://ejlss.indexedresearch.org/index.php/ejlss/article/view/505
7.
Eliyor Nurmatov, Chizmachilik fanidan detalning shaklini dizayn asosida
konstruktiv o‘zgartirishga oid loyihalash, Ta’lim fidoyilari, 22, 7, 346
-351, 2022, OOO
«Research and publications»
