Авторы

  • Мухторжон Етмишбоев
    Академия Министерства Внутренних Дел

DOI:

https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol4-iss6/S-pp381-386

Ключевые слова:

гражданское право спорт лицензия спортивный агент аккредитация регламент футбол баскетбол хоккей теннис волейбол легкая атлетика

Аннотация

В данной статье освещены вопросы лицензирования деятельности агентов в сфере спорта. Существуют различные виды лицензирования, сертификации, регистрации или аккредитации, применяемые на национальном и международном уровне для деятельности спортивных агентов.


background image

Жамият

ва

инновациялар

Общество

и

инновации

Society and innovations

Journal home page:

https://inscience.uz/index.php/socinov/index

Issues of licensing of the activities of sports agents

Mukhtorjon YETMISHBOEV

1


Academy of The Ministry of Internal Affairs Republic Uzbekistan

ARTICLE INFO

ABSTRACT

Article history:

Received July 2023

Received in revised form

15 July 2023

Accepted 25 July 2023

Available online

15 August 2023

This article highlights the issues of licensing the activities of

agents in sports. There are various types of licensing, certification,

registration or accreditation applied at the national and
international level for the activities of sports agents.

2181-

1415/©

2023 in Science LLC.

DOI:

https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol4-iss6/S-pp381-386

This is an open access article under the Attribution 4.0 International

(CC BY 4.0) license (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru)

Keywords:

civil law,

sports,

license,

sports agent,

accreditation,

regulation,

football,

basketball,

hockey,

tennis,

volleyball,

athletics.

Спорт агентлари фаолиятини лицензиялаш масалалари

АННОТАЦИЯ

Калит сўзлар:

фуқаролик ҳуқуқи,

спорт,

лицензия,

спорт агенти,

аккредитация,

регламент,

футбол,

баскетбол,

хоккей,

теннис,

волейбол,

енгил атлетика.

Ушбу мақолада спорт соҳасидаги агентлар фаолиятини

лицензиялаш масалалари ёритилган, шунингдек, спорт
агентлари фаолиятида тегишли спорт турлари бўйича
миллий ва халқаро даражада жорий қилинган турли

хил лицензиялаш, сертификатлаш, рўйхатга олиш ёки
аккредитация турлариҳақида фикрлар баён этилган.

1

Academy of The Ministry of Internal Affairs Republic Uzbekistan. Tashkent City.


background image

Жамият

ва

инновациялар

Общество

и

инновации

Society and innovations

Special Issue

06 (2023) / ISSN 2181-1415

382

Вопросы лицензирования деятельности спортивных

агентов

АННОТАЦИЯ

Ключевые слова:

гражданское право,

спорт,

лицензия,

спортивный агент,

аккредитация,

регламент,

футбол,

баскетбол,

хоккей,

теннис,

волейбол,

легкая атлетика.

В данной статье освещены вопросы лицензирования

деятельности агентов в сфере спорта. Существуют

различные

виды

лицензирования,

сертификации,

регистрации

или

аккредитации,

применяемые

на

национальном и международном уровне для деятельности

спортивных агентов.

Сўнгги йилларда мамлакатимизда жисмоний тарбия ва спортни янада

оммалаштириш, аҳолининг барча қатламлари орасида жисмоний маданиятни

юксалтириш, қолаверса, халқаро майдонларда Ватанимиз шарафини муносиб

ҳимоя

қилиб

келаётган спортчилар учун барча шароитларни яратишга жиддий

эътибор қаратилмоқда.

Президентимиз Олимпия захиралари коллежларини спорт федерациялари

билан узвий боғлаш, иқтидорли ёшларни ўстиришда промоутер, скаут, агент каби

мутахассислар фаолиятини кенг қўллаш ва бу йўналишларни ривожлантириш

муҳимлигини таъкидлади[1].

Ҳозирги

вақтда аксарият спорт турларида спорт агентлари фаолиятига ҳеч

қандай чекловлар мавжуд эмас. Шу билан бирга, футбол, хоккей, баскетбол, волейбол,

енгил атлетика каби айрим спорт турлари бўйича спорт агенти (вакил, воситачи)

фаолиятни амалга ошириш учун тегишли рухсатномага эга бўлиши керак.

Тегишли спорт турлари бўйича миллий ва халқаро даражада жорий

қилинган

турли хил лицензиялаш, сертификатлаш, рўйхатга олиш ёки

аккредитация турлари мавжуд. Спорт агентлари (вакиллар, воситачилар)

фаолиятини лицензиялаш мисолларини кўриб

чиқамиз.

Футбол.

Қайд этиш жоизки,

ФИФАнинг

янги қоидалари энди фаолиятни

лицензиялашни тартибга солмайди, аксинча, улар минимал стандартлар ва

талабларни жорий этиш, шунингдек, агентларни (фуқаролик

-

ҳуқуқий

шартнома

тузишда спортчилар ёки клублар вакиллари) рўйхатдан ўтказиш орқали

шартномалар ёки трансфер шартномалари устидан самарали назоратни

таъминлашга қаратилган

.

Хоккей.

Халқаро хоккей федерацияси (ИИҲФ) даражасида тасдиқланган

хоккей агентларини лицензиялаш (сертификатлаш, аккредитация, рўйхатдан

ўтказиш) учун умумий қоидалар йўқ. Хоккей агентлари фаолияти Континентал

хоккей лигаси регламенти доирасида тартибга солинади[

2].

КҲЛ

хоккейчилари

фақат юқоридаги талабларга жавоб берадиган агентлар

билан шартномалар тузишлари шарт.

Россия Федерациясида Хоккей агентларини аккредитация қилиш

КҲЛ

хоккей агентларини аккредитация қилиш қўмитаси томонидан олиб борилади, у

аккредитация билан бир қаторда вақтинчалик Низомни амалга ошириш


background image

Жамият

ва

инновациялар

Общество

и

инновации

Society and innovations

Special Issue

06 (2023) / ISSN 2181-1415

383

тартибини белгилайди ва аккредитация билан боғлиқ бошқа масалаларни

тартибга соладиган доимий коллегиал органдир. Аккредитация аризачининг

ихтиёрига кўра 1 йилдан 5 йилгача муддатга берилади.

Аккредитация учун 50 000 рубль миқдорида ҳар бир аккредитация йили

учун тўлов (аккредитация тўлови) олинади.

Аккредитация тўлови

Агент томонидан аккредитациянинг бутун даври учун

Қўмита аккредитация тўғрисида қарор қабул қилган кундан бошлаб 30 кун ичида

бир вақтнинг ўзида тўланади.

Ариза берувчилар Россия Федерациясида рўйхатдан ўтган ва қуйидаги

талабларга жавоб берадиган юридик шахслар ёки якка тартибдаги тадбиркорлар
бўлиши мумкин.

Агентлик фаолиятини тартибга солиш учун хоккей қоидаларининг асосий

хусусияти

шундаки, ариза берувчи камида

бешта

хоккейчи билан ёзма ҳамкорлик

шартномаларига эга бўлиши керак.

Аккредитация сертификатини олгандан сўнг, Агент “КҲЛ Хоккей Агенти”

мақомидан фойдаланиш ҳуқуқига эга.

КҲЛ томонидан ўтказилган аккредитация натижалари тан олинади

.

Агент

хоккейчининг манфаатларини фақат улар ўртасида агентлик шартномаси
тузилган тақдирдагина ифодалаши мумкин.

Агентлик шартномаси КҲЛнинг тахминий шаклини ҳисобга олган ҳолда

тузилиши керак. Тахминий шаклдан четга чиқишга, агар агентлик

шартномасининг асосий мазмуни сақланиб қолган ва КҲЛ хоккей агентларини
аккредитация қилиш тўғрисидаги вақтинчалик низомда кўрсатилган унинг

бандларининг мазмуни ўзгаришсиз қолган бўлса, рухсат этилади.

Агентлик шартномаси уч нусхада тузилади, уларнинг ҳар бири тегишли

равишда иккала томон вакиллари томонидан имзоланиши керак. Биринчи нусха
ўйинчида, иккинчиси агентда, учинчиси агент томонидан Қўмитада рухсат

этилган рўйхатдан ўтиш учун юборилади.

Агентлик шартномаси Қўмита томонидан рухсат этилган рўйхатдан ўтган

пайтдан бошлаб

кучга киради ва тугатилади.

КҲЛ регламентида спорт агенти учун белгиланган маош миқдори назарда

тутилмаган ва қоида тариқасида, у спортчи билан тузилган шартнома
суммасининг 5

-

10 фоизини ташкил қилади.

Баскетбол.

ФИБА спорт агентларини лицензиялаш қоидаларини

белгилайди ва уларга лицензия беради[

3].

Миллий ассоциация спортчиларни ўтишда иштирок этувчи лицензиялаш

агентлари учун ўз қоидаларини белгилаш ҳуқуқига эга.

Бундай ҳолда, қоидалар қуйидагича

бўлиши лозим

:

• ФИБА томонидан тасдиқланган;

• ФИБАнинг умумий тамойилларига риоя қилиш;

• ФИБАнинг ёзма розилиги олинмагунча кучга кирмайди.

ФИБА қоидалари устунлик қилади.

ФИБА таркибидаги фаолиятни амалга ошириш учун агент амалдаги ФИБА

лицензиясига эга бўлиши керак.


background image

Жамият

ва

инновациялар

Общество

и

инновации

Society and innovations

Special Issue

06 (2023) / ISSN 2181-1415

384

ФИБА юрисдикцияси остидаги баскетбол клублари ва ўйинчиларга унинг

лицензиясига эга бўлмаган ва унинг қоидаларига бўйсунмайдиган агентлар

хизматларидан фойдаланишга рухсат берилмайди.

Агар агент ўз мамлакатида адвокатлик билан шуғулланиш учун лицензияга

эга бўлса, худди Россиядаги адвокатлар каби

лицензия талаб қилинмайди ва

ФИБА қоидаларига риоя қилиши

керак

бўлади

.

ФИБА лицензияси шахсий

бўлиб,

уни бошқа шахсга ўтказиб бўлмайди.

Ариза берувчи судланганлик ҳолати йўқлигини тасдиқлаши керак. Агент

лицензия беришда йиғим тўлаши ва кейин уни ҳар йили тўлаши керак. У лицензия

берилган йил охиридан бошлаб ФИБА семинарларида қатнашиши шарт.

Лицензия бериш тартибига қуйидагилар киради: ҳужжатларни топшириш,

суҳбат ва тест синовларидан ўтиш, йиғим тўлаш, лицензия бериш ёки бермаслик.

Баскетбол

бўйича агент ўзининг касбий жавобгарлигини 250 000

Швейцария франки миқдорида суғурта қилиши керак.

Тасдиқланган қоидаларга кўра, баскетбол бўйича спорт агентининг маоши

спортчи билан тузилган шартнома суммасининг 10 фоизидан ошмаслиги керак.

Волейбол.

Халқаро волейбол федерацияси спорт агентларини лицензиялаш

қоидаларини тақдим этади[

4].

Тасдиқланган қоидаларга мувофиқ, халқаро трансферларда спортчилар,

мураббийлар ва клублар манфаатларини ифодаловчи агент мақомини тасдиқлаш

учун лицензия берилади.

Спортчилар,

мураббийлар

ва

клублар

лицензиясиз

вакилнинг

хизматларидан фойдаланишлари мумкин эмас, улар бир нечта агент

хизматларидан фойдаланишлари мумкин эмас.

Лицензиялаш қоидалари миллий федерациялар билан мураббийларнинг

спорт жамоаларида иштирок этиши учун музокаралар олиб бориш ва

шартномалар тузишда агентларга нисбатан қўлланилади.

Лицензиялаш тартиби қуйидагиларни ўз ичига олади: ҳужжатларни тақдим

этиш, экспертизадан ўтказиш, йиғим тўлаш, лицензия бериш ёки бермаслик. Тўлов

1000 Швейцария франки.

Мажбурий шарт

бу 5000 Швейцария франки миқдорида кафолатни депозит

қилиш.

Халқаро

волейбол

федерацияси

қоидаларида

агентнинг

ўз

жавобгарлигини суғурта қилиш мажбурияти бўйича шартлар кўрсатилмаган.

Лицензиялаш ва реестрни юритиш спорт агентлари комиссияси томонидан

амалга оширилади.

Агент спортчилар ва техник мутахассислар (мураббий, шифокор, массаж

терапевти, статистик) манфаатларини ифодалаши мумкин.

Лицензиялаш тартиби ҳужжатларни тақдим этиш, экспертиза ўтказиш,

йиғим тўлаш, лицензия бериш ёки бермасликни ўз

ичига олади.

Шуни таъкидлаш керакки, спорт агенти учун халқаро ва миллий қоидалар

даражасида белгиланган мукофот миқдори кўзда тутилмаган.

Теннис.

Теннисда спорт агентлари учун ягона лицензия талаблари мавжуд эмас.

Теннисчилар агентларининг асосий вазифаси ўз мижозларига узоқ муддатли

реклама шартномалари кўринишида фойда келтиришдир.

Теннисчиларнинг кафолатланган мукофоти йўқ

даромад турнирларда

олинадиган мукофот пулидир, шунинг учун барча спортчилар учун ҳомийлар

бўлиши жуда муҳимдир.


background image

Жамият

ва

инновациялар

Общество

и

инновации

Society and innovations

Special Issue

06 (2023) / ISSN 2181-1415

385

Фақат Францияда бошқа спорт турлари қатори теннис бўйича ҳам спорт

агентларини лицензиялаш қоидалари мавжуд.

Франциядаги барча спорт агентлари Франция Спорт кодексининг қоидаларига

бўйсунадилар. Спорт агенти лицензияси теннис бўйича Франция теннис

федерацияси (у томонидан

ваколат берилган комиссия) томонидан берилади.

Лицензия бериш тартиби ҳужжатларни топшириш, имтиҳон топшириш,

йиғим тўлаш, лицензия бериш ёки бермасликни ўз ичига олади.

Спорт вазири ушбу лицензиялар масаласини назорат қилади.

Франция теннис федерацияси ушбу спорт тури бўйича спорт агентлари

фаолияти тўғрисидаги низомни тасдиқлайди. Тўлов 500 евро.

Спорт агентининг малакаси ва билими асосий ҳисобланади. Бундай ҳолда, бошқа

спорт турига тегишли лицензияга эга агент имтиҳондан озод қилиниши мумкин.

Францияда

тасдиқланган қоидаларга мувофиқ спорт агентининг тўлови

шартнома суммасининг 10% дан ошмаслиги керак.

Енгил атлетика.

Енгил атлетикада халқаро федерация даражасида

спортчилар (спортчилар вакиллари) вакилларини тартибга солиш қоидалари

назарда тутилган [

5].

Ушбу ҳужжатда назарда тутилган хусусиятлардан қуйидагиларни

таъкидлаш керак:

спортчининг вакили қатъий жисмоний шахс ҳисобланади, юридик шахс

спортчининг вакили бўла олмайди;

Спортчилар лицензиясиз вакилнинг хизматларидан фойдалана олмайди;

Спортчилар бир нечта вакилнинг хизматларидан фойдаланишлари мумкин эмас.

Енгил атлетика бўйича агент учун яхши обрў, тажриба, енгил атлетика

билими асосий ҳисобланади.

Лицензиялаш тартибига қуйидагилар киради: ҳужжатларни тақдим этиш,

экспертизадан ўтказиш, йиғим тўлаш ва лицензия бериш ёки бермаслик.

Халқаро енгил атлетика ассоциацияси қоидаларига кўра, агент ўзининг

ноқонуний хатти

-

ҳаракатлари ёки ҳаракатсизлиги туфайли юзага келадиган барча

хавф ва зарарлардан суғурталанган бўлиши керак. Тақдим этилган суғурта ўрнига

агент камида 30 000 АҚШ доллари миқдорида банк кафолати бериши мумкин.

Хулоса ўрнида шуни таъкидлаш жоизки, спортда агентларга ягона бошқарув

тузилмасини қўллаш мумкин эмас, уларнинг фаолияти тегишли спорт турлари

бўйича халқаро ва миллий миқёсда мавжуд муаммо ва манфаатлардан келиб чиқиб

тартибга солинади. Шунингдек, жамоавий спорт турларида ҳам, индивидуал спорт

турларида ҳам барча агентлар (воситачилар, вакиллар) ўз фаолиятини виждонан

амалга оширишлари ва манфаатлар тўқнашувидан қочишлари лозим

.

ФОЙДАЛАНИЛГАН АДАБИЁТЛАР РЎЙХАТИ:

1.

https://president.uz/oz/lists/view/4472

2.

https://www.khl.ru/official/documents/

3.

Внутренний

регламент

ФИБА

(Международной

федерации

баскетбола)(FIBA Internal regulations —

book 3). [Электронный ресурс] URL:

http://www.fiba.com/downloads/ReguIations/

4.

http://www.fivb.org/EN/FrVB/Document/LegaI/FIVB.Agent_Regulations_en_2

0140404.

5.

http://www.iaaf.org/about-iaaf/documents/athlete-representatives


background image

Жамият

ва

инновациялар

Общество

и

инновации

Society and innovations

Special Issue

06 (2023) / ISSN 2181-1415

386

6.

М.Етмишбоев,

Спорт

соҳасидаги

шартномавий

муносабатларни

фуқаролик

-

ҳуқуқий жиҳатдан тартибга солишни такомиллаштириш //Общество и

инновации. –

2021.

Т. 2. –

№. 12/S. –

С. 343

-347.

7.

М.М.Етмишбоев

,

СПОРТ СОҲАСИДАГИ АГЕНТЛИК ФАОЛИЯТИ ТУШУНЧАСИ,

ЎЗИГА ХОС ХУСУСИЯТЛАРИ ВА ТУРЛАРИ //Экономика и социум. –

2022.

№. 11

-2

(102).

С. 366

-372.

Библиографические ссылки

Внутренний регламент ФИБА (Международной федерации баскетбола)(FIBA Internal regulations — book 3). [Электронный ресурс] URL: http://www.fiba.com/downloads/ReguIations/

М.Етмишбоев, Спорт соҳасидаги шартномавий муносабатларни фуқаролик-ҳуқуқий жиҳатдан тартибга солишни такомиллаштириш //Общество и инновации. – 2021. – Т. 2. – №. 12/S. – С. 343-347.

М.М.Етмишбоев, СПОРТ СОҲАСИДАГИ АГЕНТЛИК ФАОЛИЯТИ ТУШУНЧАСИ, ЎЗИГА ХОС ХУСУСИЯТЛАРИ ВА ТУРЛАРИ //Экономика и социум. – 2022. – №. 11-2 (102). – С. 366-372.