Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Journal home page:
https://inscience.uz/index.php/socinov/index
Features of hygienic working conditions for poultry
workers
Umida Khadaeva
1
,
V. RASHIDOV
2
Tashkent Medical Academy
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Article history:
Received September 2023
Received in revised form
15 September 2023
Accepted 25 October 2023
Available online
15 December 2023
In this article, the authors put forward ideas for a
comprehensive improvement of working conditions in poultry
farms through a comprehensive study of working conditions,
factors in the working environment of modern poultry farm
personnel, further mechanization and automation of production
processes, maintaining the sanitary state of the air in working
areas, disinfection, rational use of solids and liquid waste from
poultry farms.
2181-
1415/©
2023 in Science LLC.
https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol4-iss9/S-pp59-61
This is an open access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru)
Keywords:
labor protection,
livestock farming,
poultry farm,
work,
harmful working conditions,
preventive measures.
Parrandachilik majmualarida ishchilar gigiyenik mehnat
sharoitlarining xususiyatlari
ANNOTATSIYA
Kalit so‘zlar
:
mehnat salomatligi,
chorvachilik,
parrandachilik fabrikasi,
ish,
zararli mehnat sharoitlari,
profilaktika choralari.
Ushbu maqolada mualliflar tomonidan parrandachilik
fermalarida mehnat sharoitlari, zamonaviy parrandachilik
fermalari xodimlarining ishlab chiqarish muhiti omillarini har
tomonlama o‘rganish, ishlab chiqarish jarayonlarini yanada
mexanizatsiyalash va avtomatlashtirish, ish xonalarida havo
muhitining sanitariya holatini saqlash, zararsizlantirish,
parrandachilik fermalarining qattiq va suyuq chiqindilaridan
oqilona foydalanish orqali mehnat sharoitlarini kompleks
yaxshilash haqida fikrlar ilgari surilgan.
1
Assistant, Department of Municipal and Occupational Hygiene, Tashkent Medical Academy
2
Assistant, Department of Municipal and Occupational Hygiene, Tashkent Medical Academy
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
09 (2023) / ISSN 2181-1415
60
Особенности гигиенических условий труда работников
птицеводческих комплексов
АННОТАЦИЯ
Ключевые слова:
охрана труда,
животноводство,
птицефабрика,
работа,
вредные условия труда,
профилактические меры.
В данной статье авторами выдвинуты идеи о
комплексном улучшении условий труда на птицефабриках
за счет комплексного изучения условий труда, факторов
производственной
среды
современного
персонала
птицефабрик, дальнейшей механизации и автоматизации
производственных процессов, поддержания санитарного
состояния воздушной среды в рабочих помещениях,
обеззараживания, рационального использования твердых и
жидких отходов птицефабрик.
O‘zbekiston Respublikasida ishlab chiqarish va qishloq xo‘jaligini rivojlantirish,
yuqori samarali ishlash uchun qulay sharoit yaratish, mehnat va sanitariya-gigiyena
sharoitlarini yaxshilash, mehnat salomatligini saqlashga yo‘naltirilgan ishlab chiqarish
madaniyatini oshirishning keng dasturi amalga oshirilmoqda [1, b. 251; 2, b. 83]. Qabul
qilingan qarorlar qishloq xo‘jaligining eng muhim tarmoqlaridan biri –
chorvachilikni
rivojlantirishga qaratilgan [3, b. 5; 4, b. 64].
Toshkent viloyatidagi “Toshkent
-
Parranda” parrandachilik fermasida mehnat
sharoitlarini o‘rganib chiqdik. Zamonaviy parrandachilik majmuasi ishchi
-operatorning
asosiy vazifasi shundan iborat-
ki, u ish jadvalini qat’iy bajarishi va hayvonlar bilan doimo
alo
qada bo‘lishi kerak.
Parrandachilik komplekslari ishlab chiqarish mexanizatsiyalashgan. Texnologik
jarayon qushlarni boqish, veterinariyani qayta ishlash, qushlarning go‘ngini olib tashlash
va tuxumlarni saralash operatsiyalarini o‘z ichiga oladi. Parrandachilik fermasida qora
mol
boquvchilar va konveyerlar tuxum yig‘ish va xonani tozalash uchun qo‘llaniladi. Qushlar
bilan ishlash jarayonida zararli ishlab chiqarishning asosiy omillari salbiy mikroiqlim,
chang miqdori va havo ammiak, vodorod sulfidi, karbonat kislotaning gaz bilan ifloslanishi,
ba’zi texnologik joylarda shovqin darajasi yuqori, shuningdek ishchi zonadagi havoning
bakterial nopokligi hisoblanadi.
Parrandachilik majmualariga yetakchi professional zarar - bu dispersiyaning yuqori
darajasida farq qiluvchi chang. Tadqiqotlarning ko‘rsatishicha, qush yetishtirishda hosil
bo‘ladigan chang tarkibida 2 mikrondan kam
- 41,1%, 2 mikrondan 5 mikrongacha - 35%,
5 mikrondan 10 mikrongacha
–
16,6%, 10 va undan ortiq
–
7,3% zarrachalar bor.
Texnologik jarayon davomida biz ishchi zonaning havosidagi chang miqdori bo‘yicha
namuna oldik. Olingan ma’lumotlar shuni ko‘rsatdiki, yem
-
xashak do‘konida changning
eng katta konsentratsiyasi qayd etilgan. Oziq-ovqat mahsulotlarini tayyorlash va
tarqatishda ham changning yuqori konsentratsiyasi hosil bo‘ladi, ular yilning issiq davrida
ruxsat etilgan maksimal konsentratsiyadan (6 mg/m3) 8 marta oshib, O‘zbekiston
Respublikasini
ng Sog‘liqni saqlash qoidalari va 0294
-11-son normalariga muvofiq.
Ishchi zona havosining gaz bilan ifloslanishini o‘rganishda tovuqning nafas olish
zonasidagi kimyoviy moddalardan ammiak bug‘lari, ularning konsentratsiyasi maksimal
ruxsat etilgan konsentratsiyadan 1,43 marta, vodorod sulfidi
–
2,13 marta va karbonat
kislotalardan 1,5 marta oshib ketganligi, qush va organik substratning parchalanishi
natijasi aniqlanadi.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
09 (2023) / ISSN 2181-1415
61
Ishlab chiqarish xonalaridagi mikroiqlim sharoitlari O‘zbekiston Respublikasining
0324-16-
sonli “Ishlab chiqarish xonalari mikroiqlimining sanitariya
-
gigiyena normalari”
sog‘liqni saqlash qoidalari va normalariga mos kelishi kerak.
Parrandachilikni jadallashtirish va mexanizatsiyalash darajasining oshishi bilan
chorvachilik, elektromotorlar, shamollatish inshootlari va boshqalarning ishlashi
natijasida shovqin darajasi sezilarli darajada oshdi. 75-
85 dB ga teng bo‘lgan odam uchun
(uning yonida) shovqin intensivligining ruxsat etilgan darajasi 1000 Gts dan ortiq tovush
chastotasi bilan o‘rnatiladi. Parrandachilik majmualarini ishlab chiqarish texnologik
jarayoni, asbob-
uskunalar turlari, sexlardagi joylashuvi batafsil o‘rganilib, shovq
inning
asosiy manbai go‘shtni qayta ishlash sexining uskunalari ekanligini ko‘rsatdi.
Parrandachilik fermasida tanlangan havo sinovlarida aerozollarning bakterial
florasini tahlil qilish odatda opportunistik mikroorganizmlar, saprofit tomonidan taqdim
etiladi. Parrandachilik xo‘jaliklari xodimlarining ishlab chiqarish doirasi omillarini
kom
pleks o‘rganish ishlab chiqarishni yanada avtomatlashtirish, ish xonalarida havo
muhitining sanitariya holatini saqlash, parrandachilik majmualarining qattiq va suyuq
chiqindilarini zararsizlantirish va ulardan oqilona foydalanish orqali mehnat sharoitlarini
yaxshilashni talab qiladi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
:
1. N.V.Boytsova, Parrandachilikda ishlaydigan mehnat sharoitlari / / Rossiya
hududlarida xavf omillari va aholi salomatligi. Lipetsk, 2004. № 13. P. 250
-252.
2. V.A.Kiryushin, Sanoat parrandachiligining ish sharoitlarining sanitariya-gigienik
tavsifi // Agroekologiya, 2004. № 1. P. 81
-84.
3. E.Stashenko, Rossiya parrandachiligidagi vaziyat / / Yangiliklar vaqti, 2003 yil. №
4. P. 5-7.
4. R. Y. Hamitova, Qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishidagi ishlarni sertifikatlash
to‘g‘risida / / Qozon tibbiyot jurnali, 2000 yil. № 1. P. 61
-64.
