Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Journal home page:
https://inscience.uz/index.php/socinov/index
Pedagogical opportunities for education and intellectual
development through interactive encouragement of
students (using the example of primary classes)
Dilnoza AKHMEDOVA
Andijan State Pedagogical Institute
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Article history:
Received September 2023
Received in revised form
15 September 2023
Accepted 25 October 2023
Available online
15 December 2023
This article discusses the effectiveness of the development of
students
’
intelligence by using the method of interactive
stimulation in the educational process, the importance of
stimulation in the educational process, the advantages of using it
in the educational process, the concept of the stimulation
method, and it is explained through the opinions and definitions
of several foreign scientists. The article presents a motivational
method related to natural sciences that develops students
’
imagination about the Universe and skills in performing
operations with multi-digit numbers.
2181-
1415/©
2023 in Science LLC.
https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol4-iss9/S-pp121-127
This is an open access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru)
Keywords:
educational process,
stimulation,
encourage,
motive,
motivation,
traditional method,
interactive method,
integration.
O‘quvchilarni interfaol usulda rag‘batlantirish orqali
tarbiyalash va intellektini rivojlantirishning pedagogik
imkoniyatlari
(boshlang‘ich sinflar misolida)
ANNOTATSIYA
Kalit so‘zlar
:
ta’lim jarayoni,
rag‘bat,
rag‘batlantirish,
motiv,
tarbiya,
motivatsiya,
an’anaviy metod,
interfaol metod,
integratsiya.
Ushbu maqola ta’lim jarayonida
interfaol usulda
rag‘batlantirish metodini qo‘llash orqali o‘quvchilar intellektini
rivojlantirishning
samaradorligi,
ta’lim
jarayonida
rag‘batlantirishning ahamiyati, o‘quv jarayonida qo‘llashning
afzalliklari, rag‘batlantirish metodi tushunchasi xususida
adabiyotlarda keltirilgan va bir qator xorij olimlarining fikr-
mulohazalari, ta’riflari yoritib berilgan.
1
Doctoral student, Andijan State Pedagogical Institute.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
09 (2023) / ISSN 2181-1415
122
Педагогические возможности воспитания и развития
интеллекта учащихся посредством стимулирования их
в интерактивном режиме
(на примере начальных
классов)
АННОТАЦИЯ
Ключевые слова:
учебный процесс,
стимул,
поощрять,
мотив,
образование,
мотивация,
традиционный метод,
интерактивный метод,
интеграция.
В данной статье рассматривается эффективность
развития интеллекта учащихся через использование
метода интерактивной стимуляции в образовательном
процессе. Обсуждается значение стимуляции в учебной
деятельности, преимущества её использования, а также
само понятие метода стимуляции. Это объясняется на
основе мнений и определений ряда зарубежных учёных.
В статье также представлен метод мотивации, относящийся
к естествознанию, который способствует развитию
воображения учащихся о Вселенной и умений работать с
многозначными числами.
Kirish
O‘zbekiston “Milliy tiklanishdan –
milliy yuksalish sari” tamoyili asosida
taraqqiyotning yangi bosqichiga qadam qo‘ydi. Yangi davr shiddati va talablari taʼlim
-
tarbiya tizimiga ham o‘zining aniq, qatʼiy talablarini qo‘ymoqda. Zero, bu ikki jarayon
o‘zaro uyg‘un, uzluksiz asosda tashkil etilgandagina odobli, axloqiy fazilatlarga ega, yuksak
maʼnaviyatli, shu bilan birga bilimdon, zukko, ruhan va jismonan sog‘lom, keng
dunyoqarash va tafakkurga ega, zamonaviy kasb-
hunar egasi bo‘lgan vatanparvar
yoshlarni yetishtirib beradi.
Bunday yoshlarni tarbiyalash esa pedagoglar oldiga ta’lim
-
tarbiya berishda zamonaviy texnologiyalarini izlab topish va uni amalda samarali qo‘llay
olish talabini qo‘ymoqda. Ta’lim samaradorligiga erishish hamda o‘quvchilarning
intellektual va kognitiv faoliyatlarini rivojlantirishda ularni o‘z o‘rnida munosib
rag‘batlantirib borish eng samarali metodlar sirasiga kiradi.
Inson faoliyatining tuzilishini o‘rganish bo‘yicha olib borilgan turli tadqiqotlar
doimo unda rag‘batlantiruvchi komponentga ehtiyoj borligini ta’kidlaydi. Agar bir
vaqtning o‘zida shaxsda faol, to‘liq fidoyilik bilan harakat qilish, muqarrar qiyinchilikla
rni,
noqulay sharoitlarni va boshqa vaziyatlarni yengib, ko‘zlangan maqsad sari tirishqoqlik
bilan harakat qilish istagini uyg‘otadigan rag‘batlar mavjud bo‘lsa, har qanday faoliyat
samaraliroq davom etadi va yuqori sifatli natijalar beradi. Bularning barchasi bevosita
ta’lim faoliyati bilan bog‘liq bo‘lib, agar o‘quvchilarda bilimga ijobiy munosabat, ularda
kognitiv qiziqish mavjudligi, bilim, ko‘nikma va malakalarni egallash zarurati, ularda
burch, mas’uliyat hissi va hokazolar bo‘lsa, metod yanada muvaff
aqiyatli va samarali
bo‘ladi [1; 2
-ilova].
Innovatsiyalar asri fonida yashayotgan o‘quvchilar endi ta’limga an’anaviy
yondashuvlar kerakli samara bermasligi mumkin bo‘lgan boshqa dunyoga jadallik bilan
moslashmoqdalar. Umumta’lim maktablarida interfaol rag‘batlantirishdan foydalanish
orqali boshlan
g‘ich sinf o‘quvchilarining aql
-zakovatini rivojlantirish ularning kuchli
intellektual qobiliyatlari va tanqidiy fikrlashlarini rivojlantirishning zamonaviy qolaversa
samarali usuli hisoblanadi.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
09 (2023) / ISSN 2181-1415
123
Adabiyotlar tahlili va metodlar
Rivojlanayotgan shaxsni, ya’ni o‘quvchini rag‘batlantirishning zarurligi haqidagi
fikrlar bir qator pedagog va psixologlarning izlanishlarida bola qiziqishlarini
himoyalashning nazariy-amaliy xususiyatlarini ochish tarzida bayon etilgan. Jumladan,
R. Safarova, E.
G‘oziyev, D.A.
Abdurahimova, Q. Oqilova, F.B.
Valixo‘jayeva, M.M.
Berdiyeva,
N.I. Xalilova, E.M. Muxtorov, Q.B.
Jo‘rayev, P.I.
Ivanov, M. Zufarova, M.V. Vohidov,
M.X.
Rahmonovalar mazkur muammoga e’tibor qaratganlar.
Shuningdek, rus psixologiyasi namoyandalari K.D. Ushinskiy, I.M. Sechenov, I.P. Pavlov,
V.M.
Bexterev, А.F.
Lazurskiy, V.N.
Myasishev, А.А.Uxtomskiy, D.N.
Uznadzs, S.L. Rubinshten.
А.N.
Lsotggsov, P.M. Yakobsov, V.S. Merlin, L.I. Bojovich, V.I. Selivanov, V.G.
Аseez va boshqalar
mazkur muammo yuzasidan tadqiqot ishlari olib borganlar. L.I.
Bojonich “shaxs shakllanishini
muayyan davrlarga bo‘lishda motivlarga asoslanadi, shuning uchun bu yondashuvni
motivatsion yondashuv deb yuritish mumkin” deb ta’kidlagan.
Psixologiyada
rag‘batlantirish
shaxsga nisbatan motivatsiya berish deb yuritiladi.
Motiv va motivatsiya muammosi jahon psixologiyasida turli tuman nuqtai nazardan
yondashish orqali tadqiq qilib kelinmoqda. Uzoq va yaqin chet davlatlarda
o‘ziga
xos
psixologik maktablar vujudga kelgan
bo‘lib,
ularning negizida ilmiy pozitsiyalar va
konsepsiyalar mohiyati jihatdan farqlanuvchi
g‘oyalar
va
yo‘nalishlar
mujassamlashdi.
Psixologiyada
“motiv”
tushunchasi
sabab, xatti-
harakatni talab qiladi, shuning uchun ham o‘quv motivlari o‘quvchining
faoliyat predmetiga munosabati, shu
faoliyatga yo‘naltirilishi sifatida aniqlanadi.
Faoliyatning motivatsiyasi uni rag
‘
batlantirish, ya
’
ni harakatga undash jarayoni bilan
chambarchas bog
‘
liqdir. [4; 27
–
29-b.]
“Rаg‘bаt”
–
inson his-
tuyg‘ulari, ruhiy holatlari rivoji va barqarorlashuviga yordam
beruvchi, uni faollikka undovchi psixik taʼsir. U javob reaksiyasi sifatida shaxsga taʼsir
o‘tkazishning vositasi vazifasini bajaradi. Shu bois rag‘bat ham sabab, ham oqibat rolini
o‘ynaydi. Bixeviorizm tushunchasi rag‘bat bilan reaksiya munosabati tashqi taʼsir,
organizmning harakatlarga javob reaksiyasi sifatida talqin qilinadi. Rag‘batni motiv bilan bir
xil deb qarash mumkin bo‘lmasa
-d
a, baʼzi holatlarda rag‘bat ichki mo
tivga aylanishi ham
mumkin. Psixologiyada rag‘bat inson ruhiyatiga, bilvosita dunyoqarashiga, hissiyotiga,
kayfiyatiga, qiziqishiga, intilishiga ijobiy taʼsir o‘tkazishdir. Rag‘bat moddiy va maʼnaviy
mazmunga ega bo‘lib, shaxsning faoliyat samaradorligi ortishiga xizmat qiladi” [2; 92–
93-b].
Pedagog olimlarimizdan Y.Rasulova, D.Maqsudovalar tomonidan ishlab chiqilgan
“Tarbiyaviy ishlar metodikasi” nomli o‘quv qo‘llanmada rag‘batlantirish metodiga
quyidagicha ta’rif berilgan. “
Rag‘batlantirish
–
pedagogik ta’sir ko‘rsatish usulidir.
O‘quvchilarning, bolalar jamoasining xatti
-harakatlari va ishlarini ijobiy baholash uning
asosini tashkil qiladi. Rag‘batlantirishning tarbiyaviy ahamiyati shundan iboratki,
u o‘quvchilar xulq
-
atvorida ijobiy xislatlarni ko‘paytirib, mustahkamlashga yordam beradi.
U
nda rag‘batlantirilgan o‘quvchilargina
emas, balki butun sinf zaruriy saboq oladi. Buning
natijasida o‘quvchilar jamoasida ishni yanada yaxshi bajarishga, tartib
-
intizomli bo‘lishga,
ishonchni oqlashga intilish yuzaga keladi” [3; 5–
6-b.].
Natijalar va muhokama
O‘qitishda taqdimotlar va bir tomonlama muhokamalarni o‘z ichiga olgan darslar
yagona monoton yondashuv bo‘lsa,
albatta o‘quv faolligi darajasini pasaytirishi mumkin.
Boshqa tomondan, interfaol yondashuvlar o‘quv jarayonini boyitib, uni qiziqarli va
samarali qiladi. O‘quvchilar e’tiborini jalb qilish va ularning faolligini oshirish usullaridan
biri interaktiv stimul
yatsiya (rag‘batlantirish)dir.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
09 (2023) / ISSN 2181-1415
124
Interaktiv stimulyatsiya o‘tilayotgan dars mashg‘ulotlarini o‘rganishni yanada
amaliy va integrativ qilish uchun ta‘lim o‘yinlari, texnologiya, guruh bilan ishlash loyihalari
va umumiy sinf muhokamalari kabi turli xil o‘quv resurslaridan foydalanishni o‘z
ichiga
oladi. Bu metod sinfni universal bilimlarni oson hazm qiladigan va boshqarilishi oson
bo‘ladigan kichik guruhlarga ajratadi.
Interaktiv stimulyatsiyaning aqlning rivojlanishiga ta‘siri
Interaktiv rag‘batlantirish o‘quvchilarni o‘quv jarayonida bevosita ishtirok etishga
majbur qiladi, bu esa auditoriyani darsga nisbatan qiziqishini maksimal oshiradi.
O‘quvchilar berilayotgan ma‘lumotlarni passiv ko‘rish o‘rniga ular bilan faol muloqotga
k
irishadi. Bu esa intellektual rivojlanishni rag‘batlantiradi, chunki bunday yondashuv
yordamida o‘quvchilar axborotni tahlil qilish va tanqidiy baholash, muammolarni ijodiy
hal qilish va jamoa bo‘lib ishlash qobiliyatiga ega bo‘ladilar. O‘quv ilovalari kab
i
innovatsion texnologiyalarga asoslangan onlayn darslarni o‘rganishni mustaqil ravishda
o‘zlari uchun qulay va qiziqarli ko‘rinishga keltirishi mumkin. Ilovalar, o‘yinlar va
jumboqlardan foydalanib, bolalar o‘yin orqali o‘rganadilar, murakkab tushunchalar
va
ko‘nikmalarni egallaydilar.
Quyida biz boshlang‘ich sinflar uchun o‘z
-
o‘zini stimulyatsiyalashga matematik
tushunchalar yordamida yondashish metodini ko‘rsatib o‘tamiz:
O‘lchov birliklari orqali rag‘batlantirish
Bunda o‘quvchilar o‘z
-
o‘zini baholaydi. Buning uchun dastlab o‘quvchilarning dars
davomidagi faolligi va darsga qatnashishiga qarab o‘qituvchi o‘quvchilarga o‘lchov
birliklari yozilgan kartochkalar tarqatadi. Dars so‘ngida o‘quvchilar o‘zi to‘plagan ballarni
o‘lchov birliklarining turli kattaliklarida ifodalab beradi. Eng ko‘p o‘lchovga ega bo‘lgan
o‘quvchilar turli nominatsiyalarda mukofotlanadi. Bunday rag‘bat kartochkalarini
murakkablashtirmaslik uchun uzunlik, og‘irlik va vaqt o‘lchovi b
irliklaridan foydalanish
maqsadga muvofiq. Rag‘bat kartochkalari dizaynini tanlash har bir pedagogning o‘z
ixtiyorida bo‘lib, quyida baholar kesimida kartochkalarga namunalar keltirilgan:
5 baho
4 baho
3 baho
5 m
5 dm
5 sm
5 t
5 soat
5 min
5 sr
5 sek
5 kg
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
09 (2023) / ISSN 2181-1415
125
Yuqoridagi metodda 1-2-sinflar uchun esa soddaroq variantidan foydalanish
mumkin. 5 baho 5sm, 4 baho 4sm, 3 baho 3sm va hk. kabi belgilansa, dars so‘ngida
o‘quvchilar o‘zlari to‘plagan ballarini kattaroq o‘lchovi birliklari masalan detsimetrlarda
ifodalaydi.
Masalan: 45 sm = 4dm,5sm
16sm= 1dm,6sm
29sm=2dm,9sm
Bu usulning afzalliklari shundaki, o‘quvchilarning uzunlik, og‘irlik hamda vaqt
o‘lchov birliklari haqidagi bilimlari mustahkamlanadi. O‘zlashtirishi pastroq bo‘lgan
o‘quvchilar ham darsga nisbatan qiziqishi ortib, o‘z potensialiga qaraganda ancha yuqori
natijalarni qayd etadi. Bu metodni matematika darslaridan tashqari boshqa darslarga
tatbiq etish ham maqsadga muvofiq. Chunki o‘quvchi biroz o‘zlashtirishi qiyinroq bo‘lgan
o‘lchov birliklari mavzusini har doim yodda saqlashi mumkin.
Dars olib borishda stimulyatsion metodlar uchun aniq hisob-kitob qilingan,
samaradorligi oldindan belgilab qo‘yilgan umumiy metodlar yo‘qligi uchun, pedagog
sinfdagi o‘quvchilarning bilim salohiyati va sinf jamoasining ta’lim
-tarbiyasidan kelib
chiqib rag‘batlantirish metodini tanlaydi. Quyida biz boshlang‘ich sinf o‘quvchilari
qamrovida rag‘batlantirishning interfaol usullaridan biri bo‘lgan va tabiiy fanlar tarmog‘ini
o‘z ichiga olgan metodni ko‘rsatib o‘tamiz.
1-2-sinflar uchun
+
+
=
+
+ =
Yuqoridagi metoddan boshlang‘ich sinf
fan o‘qituvchilari bilan bir qatorda sinf
rahbarlari ham foydalansa bo‘ladi. Boshlang‘ich sinfda deyarli
barcha fanlar sinf rahbarlar
tomonidan o‘rgatilib kelinishini inobatga olsak, mazkur metod aynan sinf rahbarlari uchun
o‘quvchilarni darsga qiziqtirish bilan bir qatorda, davomat hamda tartib
-intizomni saqlash
uchun foydali hisoblanadi.
Metodni amalga oshirish bosqichlari:
1-bosqich
:
–
bu turdagi yulduzcha har bir o‘quvchining maktabga kelganligi
va o‘quv fanlaridan olgan har bir 5 bahosi uchun berib boriladi.
2-bosqich
:
–
bu yulduzchalar yuqoridagi yulduzchalar 3 taga yetganda
beriladi. Ya’ni 3 kichik yulduzchalar 1 ta qizil yulduzchaga almashtiriladi.
3-bosqich
:
–
bu turdagi yulduzchalar esa qizil yulduzchalarning 3 tasiga
almashtiriladi.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
09 (2023) / ISSN 2181-1415
126
4-bosqich
:
Bu bosqichga yetib kelish uchun o‘quvchilar sariq yulduzchalardan
10 ta to‘plagan bo‘lishi
lozim va bu 10 ta yulduzchalar katta porloq yulduzga aylanadi
va sinf burchagida tashkil qilingan
“Samoviy yulduzlar”
burchagidan joy oladi. Har bir
o‘quvchining porloq yulduziga o‘zining rasmi yopishtirib qo‘yiladi.
Yuqoridagi interfaol usulda rag‘batlantirish metodini bir chorak yoki bir oylik o‘quv
davri uchun qo‘llash mumkin. Sinf rahbarlari o‘quvchilarni nafaqat 5 baholar uchun, balki
jamoat ishlaridagi faolligi, tartib-
intizomliligi va qo‘shimcha sinf topshiriqlarini o‘z vaqtida
bajarganligi uchun istalgan turdagi yulduzchalar bilan rag‘batlantirib borishlari mumkin.
O‘quvchilar psixologiyasidan kelib chiqib, darsdagi jazo yoki rag‘bat turini
kamaytirish choralari ko‘riladi.
3-4-sinflar uchun
3-4-sinflar uchun mazkur metod quyidagi tartibda olib boriladi. Chorak boshida sinf
rahbari yoki fan o‘qituvchisi tomonidan barcha o‘quvchilar quyoshda ekanligi, undagi
harorat o‘ta issiqligi sababli tezroq boshqa sayyoralarga o‘tib olish kerakligi tushuntiriladi.
Har bir sayyora orasidagi masof
aning uzunligiga qarab to‘plash kerak bo‘lgan yulduzchalar
soni belgilab qo‘yiladi. Ya’ni oralaridagi masofa uzoq bo‘lgan ikki sayyorani “zabt etish”
uchun ko‘proq yulduzcha to‘plash talab etiladi. 3–
4-
sinf o‘quvchilarining psixologik
-
fiziologik holati ham
da individual salohiyatini hisobga olib, ular uchun to‘planadigan
yulduzchalar sonini 2 barobarga oshirib, 20 ta etib belgilash maqsadga muvofiq.
№
… dan
…gacha
masofa
Yulduzchalar soni
1.
Quyosh
Merkuriy
58mln.km
1
2.
Merkuriy
Venera
51mln.km
1
3.
Venera
Yer
42 mln. km
1
4.
Yer
Mars
78 mln. km
1
5
Mars
Yupiter
551 mln. km
2
6.
Yupiter
Saturn
651 mln. km
3
7.
Saturn
Uran
1 mlrd. 733mln. km
6
8.
Uran
Neptun
1 mlrd. 620 mln. Km
5
Jami:
4 mlrd.788 mln. km
20
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
09 (2023) / ISSN 2181-1415
127
Metodni qo‘llash afzalliklari shundaki, sayyoralar o‘rtasidagi masofalarni bilish
orqali o‘quvchilarning koinot haqidagi bilimlari va tasavvurlari kengayadi. Sayyoralar
orasidagi masofalarni yodda saqlash va og‘zaki hisoblash malakalari rivojlanadi. Bu esa
istalgan o‘quv fanini boshlang‘ich sinf yuklamasida mavjud bo‘lgan “Tabiiy fan” darslari
bilan o‘zaro aloqadorligini ta’minlaydi. Metodni qo‘llash davomida quyidagilarga e’tibor
berish tavsiya etiladi:
1.
Muammoli vaziyatlarga asoslangan topshiriqlarni o‘z ichiga olish
: Bu yondashuv
o‘quvchilarga haqiqiy muammolarni hal qilish imkoniyatini beradi, bu esa ularda analitik,
tanqidiy fikrlash va muammolarni hal qilish ko‘nikmalarini rivojlantirishga yordam beradi.
2.
Texnologiyadan foydalanish: oʻquv ilovalari va qurilmalarini sinfga kiritish
oʻquvchilarning oʻzaro taʼsirini va oʻrganishga faolligini oshirishga yordam beradi.
3.
O‘yin orqali o‘rganish: O‘quv mashg‘ulot o‘yinlari o‘quvchilarni butun o‘quv
jarayoni davomida qiziqtirishning ajoyib usuli bo‘lishi mumkin.
Xulosa
Shunday qilib, biz o‘rganishga bo‘lgan qiziqishni rag‘batlantirish uchun usullar
guruhini va ularga kiritilgan turli usullarni tasvirlab berdik. O‘quv jarayoni nafaqat
kognitiv qiziqishni rag
‘
batlantirishga, shuningdek bir qator boshqa interfaol usulda
rag‘batlantirishlarga ham asoslanadi. Ular orasida maktab o‘quvchilarining o‘qishdagi
burch va mas’uliyatini rag‘batlantirish ayniqsa muhimdir. Ushbu rag‘batlar o‘quvchilarga
o‘rganishdagi muqarrar qiyinchiliklarni yengib o‘tishga, quvonchni his qilishlariga,
o‘rganishdagi qiyinchiliklarni yengib o‘tishdan qoniqish hissini his qilishlariga imkon
beradi. Shuni ta’kidlash kerakki, o‘quv jarayonida burch va mas’uliyatni shakllantirishning
metodlari maktab o‘quvchilarini tarbiyalash usullariga asoslanadi, bu o‘z
-o
‘zidan ta’lim
va tarbiya jarayonlarining birligini ta’minlaydi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati:
1.
Oʼzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019
-yil 31-dekabrdagi
“Uzluksiz maʼnaviy tarbiya konsepsiyasini tasdiqlash va uni amalga oshirish
chora-
tadbirlari toʼg‘risida”gi 1059
-sonli qarori. https://lex.uz/docs/4676839
2.
https://n.ziyouz.com/kutubxona/category/
11-o-zbekiston-milliy-
ensiklopediyasi
ЎЗБЕКИСТОН
МИЛЛИЙ
ЭНЦИКЛОПЕДИЯСИ
Р ҲАРФИ
3.
Y.Rasulova, D.Maqsudovalar tomonidan ishlab chiqilgan “Tarbiyaviy ishlar
metodikasi” nomli o‘quv qo‘llanma
4.
Duayt Li. “Rag‘batning kuchi”, avaible at: econfun.s3.eu
-central-1.amazonaws.com
5.
U.I.Inayatov, N.A.Muslimov, M.Usmonboyeva, D.Inog‘omova Pedagogika:1000 ta
savolga 1000 ta javob: metodik
qo‘llanma.
-Toshkent: 2012.-54 b.
6.
Innchenon declaration/Education 2030: Towards inclusive and euitable quality
education and lifelong learning for all (World Education Forum, 19-22 may 2015.
7.
Раимбаев Б., Маковецкая Ю.Г. Мотивация учения:
основы
организации
образовательной
организацией
психология.
D.Axmedova, O‘quvchilarni rag‘batlantirish orqali tarbiyalash va intellektual
salohiyatlarini oshirishning pedagogik-
psixologik xususiyatlari (boshlang‘ich sinflar
misolida).
“ Umumiy o‘rta ta’lim maktablarida madaniy muhitni yaratishning pedagogik
texnologiyalari: muammo va yechimlar” mavzusidagi respublika ilmiy
-amaliy anjumani,
15-may 2023-yil.
