Введение в обязанности директора: правовая база и этические соображения

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Journal home page:

https://inscience.uz/index.php/socinov/index

Introduction to director duties: legal framework and
ethical considerations

Ibrokhim SAIDOV

1

Tashkent State University of Law

ARTICLE INFO

ABSTRACT

Article history:

Received December 2023

Received in revised form

15 December 2023
Accepted 20 January 2024

Available online

15 February 2024

This article provides a comprehensive analysis of the duties

and responsibilities of corporate directors. It highlights the legal

and ethical framework governing the conduct of directors,

emphasizing the importance of fiduciary responsibilities and

balancing stakeholder interests. Through case studies of
corporate failure, the article highlights the consequences of

neglecting these responsibilities and the importance of

transparency and accountability. It also discusses the changing

challenges facing directors in a globalized business
environment and promotes ethical leadership and responsible

management as the keys to sustainable corporate success.

2181-

1415/©

2024 in Science LLC.

DOI:

https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol5-iss1/S-pp75-81

This is an open access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru)

Keywords:

corporate governance,

trust management,

ethical methods,

action potential,

risk management,
transparency,

responsibility,

corporate scandals,

global business
environment.

Direktor majburiyatlariga kirish: huquqiy asos va axloqiy
mulohazalar

ANNOTATSIYA

Kalit so‘zlar

:

korporativ boshqaruv,
ishonchli majburiyatlar,
axloqiy majburiyatlar,

qonuniy muvofiqlik,
risklarni boshqarish,

shaffoflik, mas’uliyat,

korporativ janjallar,
globallashgan biznes muhiti.

Ushbu

maqolada

muallif

tomonidan

kompaniya

direktorlarining majburiyatlari va mas’uliyati har tomonlama

ko‘rib chiqiladi. Korporativ muvaffaqiyatsizliklar bo‘yicha

amaliy tadqiqotlar tahlil qilinib, ushbu vazifalarni e’tiborsiz

qoldirish oqibatlari, shaffoflik va javobgarlikning muhimligi

ta’kidlangan.

Bundan

tashqari,

barqaror

korporativ

muvaffaqiyatning kaliti sifatida axloqiy yetakchilik va

mas’uliyatli boshqaruvni himoya qiluvchi globallashgan biznes

muhitida

direktorlar

duch

keladigan

rivojlanayotgan

muammolar muhokama qilingan.

1

Lecturer, Department of Business Law, Tashkent State University of Law. E-mail: ibrohim.saidov.1991@gmail.com

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Special Issue

–

01 (2024) / ISSN 2181-1415

76

Введение в обязанности директора: правовая база и

этические соображения

АННОТАЦИЯ

Ключевые слова:

корпоративное

управление,

доверительное

управление,

этические методы,

потенциал действий,

управление рисками,

прозрачность,

ответственность,

корпоративные скандалы,

глобальная бизнес

-

среда.

В данной статье представлен комплексный анализ

обязанностей

и

ответственности

корпоративных

директоров. В ней освещаются правовые и этические

рамки,

регулирующие

поведение

директоров,

подчеркивается важность фидуциарных обязанностей и

баланса интересов заинтересованных сторон. Анализируя

тематические исследования корпоративных неудач, статья

подчеркивает

последствия

пренебрежения

этими

обязанностями и важность прозрачности и подотчетности.

Кроме того, в ней обсуждаются изменяющиеся проблемы, с

которыми сталкиваются директора в глобализированной

бизнес

-

среде, и пропагандируется этическое лидерство и

ответственное управление как ключ к устойчивому

корпоративному успеху.

KIRISH

Kompaniyadagi direktorlarning roli muhim va murakkabdir. Ushbu maqolada

direktorlarning zamonaviy korporativ landshaftda harakat qilishlari kerak bo‘lgan ko‘p

qirrali mas’uliyat va axloqiy majburiyatlari haqida fikrlar bayon etiladi. U direktorning

majburiyatlarini belgilaydigan huquqiy bazani belgilashdan boshlanadi. Ishonchli

javobgarlik muhimligini va direktorlarning kompaniya va uning manfaatdor tomonlari

manfaatlarini ko‘zlab harakat qilishi zarurligini ta’kidlaydi. Maqolada, shuningdek, tobora

globallashib borayotgan va tartibga solinadigan biznes muhitida direktorlar duch

keladigan qiyinchiliklar o‘rganilib, shaffoflik, javobgarlik va ongli qarorlar qabul qilish

muhimligi ta’kidlangan.

I. DIREKTOR MAJBURIYATLARINI TUSHUNISH

1.1. Direktorlar va ularning rolini aniqlash

Direktorlarning vazifalari korporativ boshqaruv tizimining asosini tashkil etadi.

Mohiyatan, bu majburiyatlar kompaniyani boshqarayotgan shaxslar zimmasiga

yuklatilgan majburiyatlar yig‘indisi bo‘lib, ular jamiyat va uning manfaatdor tomonlari,

jumladan aksiyadorlar, xodimlar, mijozlar va ba’zi talqinlarda kengroq jamiyat

manfaatlarini ko‘zlab harakat qilishlarini ta’minlaydi

[1]

. Ko‘pgina yurisdiksiyalarda

direktorlarning vazifalari qonun, umumiy huquq (yoki sud amaliyoti) va adolat

tamoyillarning aralashmasidir. Masalan, Buyuk Britaniyada 2006-yildagi Kompaniyalar

to‘g‘risidagi qonun bu majburiyatlarning ko‘pini kodekslashtirgan bo‘lsa

[2], AQShda ular

ko‘pincha sud amaliyotidan kelib chiqadi

[3]. Direktor majburiyatlariga quyidagilarni

misol keltirishimiz mumkin:

Ehtiyotkorlik va g‘amxo‘rlik burchi: direktorlar o‘z rollarini oqilona darajada

ehtiyotkorlik va mahorat bilan bajarishlari kerak. Bunga asosli qarorlar qabul qilish va

kompaniya biznesi bilan tanishish uchun oqilona choralar ko‘rish kiradi.

Sodiqlik burchi: direktorlar kompaniya manfaatlarini ko‘zlab, manfaatlar

to‘qnashuvidan qochishlari va o‘z lavozimlaridan shaxsiy manfaatlar uchun

foydalanmasliklari kerak.

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Special Issue

–

01 (2024) / ISSN 2181-1415

77

Vakolat doirasida harakat qilish majburiyati: direktorlar kompaniya ustavida

ularga berilgan vakolatlar doirasida va ushbu vakolatlar berilgan maqsadlarda harakat

qilishlari kerak.

Bu vazifalar hal qiluvchi ahamiyatga ega. Chunki ular direktorlarni o‘z harakatlari

va qarorlari uchun javobgarlikka tortilishiga olib keladi. Korporativ boshqaruvda

shaffoflik va ishonchni kuchaytiradi [4]. Ular direktorlar kompaniyaning muvaffaqiyati va

barqarorligini, turli manfaatlarni muvozanatlashini, huquqiy va axloqiy me’yorlarga rioya

qilishlarini birinchi o‘ringa qo‘yishlarini ta’minlaydi.

Direktorlarning majburiyatlari biznesning muvaffaqiyatli boshqaruvi va axloqiy

ishlashi uchun juda muhimdir. Majburiyatlar direktorlarning jamiyat ishtirokchilari va

manfaatdor tomonlarning manfaatlarini himoya qilgan holda ehtiyotkorlik, sodiqlik va

halollik bilan harakat qilishlarini ta’minlaydi. Vakolatlar doirasida harakat qilish va

mustaqil fikr yuritish vazifasi vakolatni suiiste’mol qilishning oldini oladi. Mas’uliyatli

qarorlar qabul qilishga yordam beradi. Kompaniyaning muvaffaqiyatini rag‘batlantirish

vazifasi jamiyat va atrof-

muhitga kengroq ta’sirini hisobga olgan holda uzoq muddatli

barqarorlikni ta’kidlaydi. Bu majburiyatlar korporativ boshqaruv, hisobdorlik va

shaffoflikni oshiradi. Investorlar va jamoatchilik o‘rtasida ishonchni mustahkamlaydi.

Oxir oqibat, ular axloqiy biznes amaliyotiga, barqaror o‘sishga va manfaatdor

tomonlarning manfaatlarini himoya qilishga hissa qo‘shadilar.

Direktor korporativ boshqaruv sohasidagi asosiy shaxs bo‘lib, kompaniya

rahbariyati, ishtirokchilar va turli manfaatdor tomonlar o‘rtasida hal qiluvchi bo‘g'in

bo‘lib xizmat qiladi. Ularning roli ko‘p qirrali bo‘lib, ham ishonchli mas’uliyatni, ham

strategik qarorlarni qabul qilishni o‘z ichiga oladi. Direktorning korporativ

boshqaruvdagi rolining asosiy jihatlaridan biri uning ishonchli burchidir. Direktorlar

kompaniya va uning ishtirokchilarga sodiqlik va g‘amxo‘rlik qilish majburiyatini oladilar.

Ya’ni ular kompaniya manfaatlarini ko‘zlab harakat qilishlari, manfaatlar to‘qnashuviga

yo‘l qo‘ymasliklari va qarorlar qabul qilishda ehtiyotkorlik bilan harakat qilishlari

lozim [5].

Bu majburiyatlar direktorlarga shaxsiy manfaatdan ko‘ra kompaniya

farovonligini birinchi o‘ringa qo‘yishini ta’minlaydi.

Direktorlar strategik qarorlar qabul qilishda ham muhim rol o‘ynaydi. Ular

kompaniyaning strategik yo‘nalishini, moliyaviy maqsadlarini va risklarni boshqarish

strategiyalarini ishlab chiqishga hissa qo‘shadilar. Bu biznes

-rejalarni baholash,

qo‘shilish va sotib olish, kapitalni taqsimlash va o‘sish va rentabellikni rag‘batlantirish

uchun boshqa muhim tashabbuslarni o‘z ichiga oladi

[6].

Bundan tashqari, direktorlar kompaniyaning ijro etuvchi boshqaruv guruhini, shu

jumladan top-menejerlarni nazorat qilish uchun javobgardir. Ular ushbu rahbarlarni

tanlash va baholashda ishtirok etib, rahbarlik malakali, axloqiy va kompaniyaning

missiyasi va qadriyatlariga mos kelishini ta’minlaydi

[7].

Direktorlar, shuningdek, kompaniya va uning ishtirokchilari o‘rtasidagi aloqaning

muhim kanalidir. Ular shaffoflik va hisobdorlikni ta’minlash uchun yillik yig‘ilishlar,

ishonchli bayonotlar va boshqa aloqa kanallari orqali aksiyadorlar bilan aloqa

o‘rnatadilar. Bu aksiyadorlarga o‘z tashvishlarini bildirish, savollar berish va muhim

masalalar bo‘yicha ovoz berish huquqidan foydalanish imkonini beradi

[8].

Xulosa qilib aytganda, korporativ

boshqaruv bo‘yicha direktor kompaniya

manfaatlarining qo‘riqchisi bo‘lib xizmat qiladi. Unga ishonchli vazifalar, strategik

qarorlar qabul qilish, boshqaruvni nazorat qilish va boshqaruv tuzilmalarini qo‘llab

-

quvvatlash yuklanadi.

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Special Issue

–

01 (2024) / ISSN 2181-1415

78

1.2. Direktorlarning umumiy majburiyatlari

Direktorlar kompaniyani boshqarishda hal qiluvchi rol o‘ynaydi. Ular ishonchli

majburiyatlarni bajarish, sodiqlik, g‘amxo‘rlik va qonun bilan belgilangan
majburiyatlarga rioya qilish kabi muhim mas’uliyatni o‘z zimmalariga oladilar. Ushbu

majburiyatlar korporativ boshqaruvning asosini tashkil qiladi.

Ishonchlilik majburiyatlari direktor mas’uliyatining asosini tashkil qiladi. Bu

vazifalar ikki xil: sadoqat burchi va g‘amxo‘rlik burchidir. Sodiqlik burchi direktorlardan
kompaniya va uning ishtirokchilari manfaatlarini ko‘zlab harakat qilishni talab qiladi. Bu
manfaatlar to‘qnashuvidan qochish va shaxsiy manfaatlar uchun korporativ

imkoniyatlardan foydalanmaslikni anglatadi. Direktorlar kompaniya farovonligini

shaxsiy manfaatlar yoki aloqalardan ustun qo‘yishlari kerak. Shu bilan birga, g‘amxo‘rlik
burchi direktorlarni o‘z rollarida oqilona g‘amxo‘rlik, mahorat va tirishqoqlik bilan
shug‘ullanishga majbur qiladi. Ular asosli qarorlar qabul qilishlari, kompaniya ishlaridan
xabardor bo‘lishlari va boshqaruv kengashi yig‘ilishlarida faol ishtirok etishlari kerak

[9].

Ushbu standartga rioya qilmaslik, agar ularning qarorlari kompaniyaga zarar yetkazsa,
shaxsiy javobgarlikka olib kelishi mumkin.

Bundan tashqari, direktorlarning majburiyatlari faqat umumiy huquq tamoyillari

bilan tartibga solinmaydi. Ular muayyan yurisdiksiya qonunlarida kodekslangan bo‘lishi

mumkin. Misol uchun, Buyuk Britaniyada 2006-

yilgi Kompaniyalar to‘g‘risidagi qonun

direktorlarning vazifalarini belgilaydi [10]. Shu jumladan kompaniya vakolatlari

doirasida harakat qilish, kompaniyaning a’zolari manfaati uchun muvaffaqiyatga erishish
va manfaatlar to‘qnashuvidan qochish kabi moddalar orqali tartibga solinadi. Qo‘shma

Shtatlarda direktorlarning vazifalari birinchi navbatda shtat korporativ qonuniga

bo‘ysunadi, bu shtatlarga qarab farq qiladi. 2002

-yildagi Sarbanes-Oxley qonuni

aksiyadorlik jamiyatlari direktorlariga moliyaviy hisobot va ichki nazorat bo‘yicha

majburiyatlarni yuklaydi [11].

Germaniyada direktorlarning vazifalari kompaniya va aksiyadorlarning

manfaatlarini ko‘zlab harakat qilish, ehtiyotkorlik bilan harakat qilish va manfaatlar
to‘qnashuviga yo‘l qo‘ymaslik majburiyatlari bilan belgilanadi

[12].

II. DIREKTORLARNING BIZNES OPERATSIYALARIDAGI VAZIFALARI
2.1.

Strategik yo‘nalish

Direktorlar kompaniyaning strategik yo‘nalishini ishlab chiqish va amalga oshirish

orqali uning kelajagini shakllantirishda muhim rol o‘ynaydi. Ular buni quyidagi

shakllarda amalga oshiradilar:

Kompaniyaning kelajagini shakllantirish: Direktorlar jamiyatning uzoq muddatli

qarashlari va maqsadlarini aniqlaydilar. Ular bozor tendensiyalarini, raqobatbardosh
landshaftlarni va rivojlanish imkoniyatlarini baholaydilar. Bu jarayon maqsadlarni

belgilash, asosiy faoliyat ko‘rsatkichlarini aniqlash va kompaniyaning maqsadiga erishish
uchun zarur bo‘lgan bosqichlarni belgilashni o‘z ichiga oladi.

Manfaatdor tomonlarning manfaatlarini muvozanatlash: direktorlar aksiyadorlar,

xodimlar, mijozlar, yetkazib beruvchilar va jamiyatni o‘z ichiga olgan manfaatdor
tomonlarning murakkab tarmog‘ida harakat qilishlari kerak. Bu xilma

-xil guruhlar

manfaatlarini muvozanatlash juda muhim. Masalan, ular daromadlilik orqali

aksiyadorlarga ham, mas’uliyatli atrof

-muhitni boshqarish orqali umumiy jamiyatga

foyda keltiradigan barqaror biznes amaliyotlarini ko‘rib chiqishlari kerak bo‘lishi

mumkin [13].

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Special Issue

–

01 (2024) / ISSN 2181-1415

79

2.2. Moliyaviy salomatlik va barqarorlik

Direktorlar kompaniyaning moliyaviy salomatligi va barqarorligini ta’minlash

uchun javobgardir. Ular bunga quyidagilar orqali erishadilar:

Fiskal mas’uliyatni ta’minlash: direktorlar kompaniyaning moliyaviy boshqaruvini,

shu jumladan byudjetlashtirish, moliyaviy hisobot va kapital taqsimotini nazorat qiladi.

Ular kompaniyaning moliyaviy barqarorligini ta’minlagan holda kompaniya kapitali

qiymatini maksimal darajada oshirishga harakat qiladi. Bu investitsiya imkoniyatlarini

baholash, risklarni boshqarish va asoslangan moliyaviy qarorlar qabul qilishni o‘z ichiga

oladi [14].

Axloqiy qarorlar qabul qilish: direktorlar barcha moliyaviy masalalarda axloqiy

me’yorlarga rioya qilishlari kerak. Ular moliyaviy nomaqbullik, firibgarlik va noto‘g‘ri

boshqaruvning oldini olish uchun javobgardir [15].

2.3.

Obro‘ va yuridik mavqe

Direktorlar, shuningdek, kompaniyaning obro‘si va huquqiy mavqeini

shakllantirish va himoya qilishda muhim rol o‘ynaydi. Ular bunga quyidagilar orqali

erishadilar:

ishonchni mustahkamlash: kompaniyaning obro‘si

–

bu qimmatli boylik bo‘lib, uni

qurish uchun yillar kerak bo‘ladi. Direktorlar kompaniya obro‘sining boshqaruvchilari
bo‘lib, biznesning halollik va shaffoflik bilan ishlashini ta’minlashlari kerak. Ular tashkilot

ichidagi axloqiy xulq-

atvorni o‘rnatadilar, bu esa jamoatchilik fikriga chuqur ta’sir

ko‘rsatishi mumkin

[16].

Yuridik xavflarni kamaytirish: yuridik xavflar kompaniya faoliyati va moliyaviy

farovonligiga zarar yetkazishi mumkin. Direktorlar kompaniya faoliyat yuritadigan soha
va yurisdiksiyaga tegishli qonunlar va qoidalarga rioya etilishini nazorat qilishlari lozim.
Bunga atrof-muhitni muhofaza qilish qoidalari, mehnat qonunlari va moliyaviy hisobot
talablari kabi sohalar kiradi. Ushbu talablarga rioya qilmaslik huquqiy nizolar, jarimalar

va obro‘ga putur yetkazishi mumkin

[17].

III. AMALIY TADQIQOTLAR VA HUQUQIY PRETSEDENTLAR
3.1.

Direktorlar majburiyatlarining amaliyotda qo‘llanilishi

Direktorlarning vazifalari yuridik matnlar bilan chegaralangan mavhum

tushunchalar emas. Ular amaliy tadqiqotlar orqali hayotga kiradigan real ta’sirga ega.
Amaliy tadqiqotlar direktorlarning vazifalari qanday qo‘llanilishi va ularning korporativ

boshqaruvdagi ahamiyatini aniq misollarda keltiradi.

Enron korporatsiyasi mojarosi
2000-yillar boshidagi Enron janjali tarixdagi eng mashhur korporativ

inqirozlardan biridir. Bu direktorlar o‘zlarining ishonchli majburiyatlarini, xususan,
sodiqlik burchini e’tiborsiz qoldirishlarining yorqin misoli bo‘lib xizmat qiladi. Enron

direktorlari buxgalteriya hisobidagi qoidabuzarliklar va moliyaviy manipulyatsiyalarning
keng tarqalishiga, aksiyadorlar va manfaatdor tomonlarni kompaniyaning moliyaviy

ahvoli haqida chalg'itishga yo‘l qo‘ygan. Natijada bu aksiyadorlar, xodimlar va investorlar
uchun katta moliyaviy yo‘qotishlarga olib kelgan halokatli moliyaviy inqirozga sabab
bo‘ldi

[18].

Volkswagen emissiyasi mojarosi
2015-

yilda Volkswagen emissiyasi bilan bog‘liq mojaro direktorlarning xatti

-

harakatlari kompaniya obro‘si va huquqiy mavqeiga qanday ta’sir qilishi mumkinligiga
yana bir misoldir. Direktorlar kengashi o‘z avtomobillarida emissiyalarni aldaydigan

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Special Issue

–

01 (2024) / ISSN 2181-1415

80

dasturiy ta’minot o‘rnatilishiga yo‘l qo‘ymaslikda ehtiyotkorlik va nazoratni amalga

oshirmaganlikda ayblangan. Bu yuridik oqibatlarga olib keldi, jumladan, katta jarimalar

va Volkswagen brendi obro‘siga putur yetkazdi

[19].

3.2.

Direktorlar majburiyatlarini e’tiborsiz qoldirish oqibatlari: huquqiy

oqibatlar va moliyaviy ta’sirlar

Direktorlar o‘z vazifalarini e’tiborsiz qoldirsa, oqibatlari jiddiy bo‘lishi mumkin, bu

ham huquqiy, ham moliyaviy oqibatlarga olib keladi.

Yuridik oqibatlar:

O‘zlarining ishonchli

majburiyatlarini bajarmagan direktorlarga qonuniy choralar

ko‘rishlari mumkin. Direktorlarning xatti

-harakatlari yoki harakatsizligi tufayli zarar

ko‘rgan aksiyadorlar, nazorat qiluvchi organlar yoki manfaatdor shaxslar ularga qarshi
da’vo qo‘zg‘atishi mumkin. Yuridik oqibatlarga moliyaviy zarar uchun shaxsiy

javobgarlik, jarimalar yoki hatto kelajakda direktor lavozimida ishlash huquqidan
mahrum etish kiradi.

Moliyaviy ta’sir

Direktorlar majburiyatlarini e’tiborsiz qoldirishning moliyaviy ta’siri potensial

shaxsiy javobgarlikdan tashqariga chiqadi. Bu kompaniyaning o‘zi uchun katta moliyaviy
yo‘qotishlarga olib kelishi mumkin. Aksiyalar narxi keskin tushishi mumkin, kredit

reytinglari pasayishi mumkin, sud jarayoni va tartibga soluvchi jarimalar narxi juda katta

bo‘lishi mumkin. Bundan tashqari, direktorlarning xatti

-

harakatlari kompaniyaga bo‘lgan

ishonchni yo‘qotishi mumkin. Bu uning obro‘siga va bozor qiymatiga uzoq muddatli zarar

yetkazishi mumkin.

Xulosa qilib aytganda, Enron va Volkswagen kabi amaliy tadqiqotlar direktorlar

majburiyatlarining jiddiy oqibatlarini va ularga hushyorlik bilan rioya qilish muhimligini

yorqin ko‘rsatib beradi. Ushbu vazifalarni e’tiborsiz qoldirish direktorlar uchun ham, ular

xizmat qiladigan kompaniyalar uchun ham halokatli huquqiy va moliyaviy oqibatlarga
olib kelishi mumkin. Ushbu real misollar korporativ yaxlitlik, shaffoflik va uzoq muddatli

muvaffaqiyatni ta’minlashda direktorlar o‘ynaydigan muhim rol haqida ogohlantiruvchi
eslatma bo‘lib xizmat qiladi. Direktorlar o‘zlarining ishonchli majburiyatlarini bajarishga,
ehtiyotkorona munosabatda bo‘lishga va aksiyadorlar manfaatlarini va barqarorligini

himoya qilish uchun axloqiy xulq-

atvorni targ‘ib qilishga sodiq qolishlari kerak.

XULOSA

Direktorlarning majburiyatlari haqidagi ushbu maqolani yakunlab, ularning

korporativ dunyoda o‘ynaydigan ajralmas roli haqida fikr yuritish juda muhimdir.
Direktorlar shunchaki figuralar emas, balki ular kompaniyaning strategik yo‘nalishi,

axloqiy xulq-atvori va moliyaviy yaxlitligi ortidagi yetakchi kuchdir.

Muhim nuqtalardan biri bu direktorlar uchun qisqa muddatli maqsadlarni uzoq

muddatli barqarorlik bilan muvozanatlash zaruratidir. Darhol foyda olishga intilishda

axloqiy qarorlar qabul qilish va ijtimoiy mas’uliyatning ahamiyatini e’tibordan chetda
qoldirmaslik kerak. Direktorlar manfaatdor tomonlar manfaatlari, me’yoriy

-huquqiy

hujjatlarga rioya qilish va korporativ boshqaruvning murakkab manzarasida aniq

tasavvur va qat’iy halollik bilan harakat qilishlari kerak.

Xulosa qilib aytganda, direktorlarning majburiyatlari ko‘p qirrali va kompaniya

muvaffaqiyati va yaxlitligi uchun juda muhimdir. Direktorlar o‘z vakolatlarini sinchkovlik
bilan amalga oshirishlari, o‘z majburiyatlari haqida xabardor bo‘lishlari va axloqiy
yetakchilik majburiyatini olishlari kerak. Shunday qilib, ular o‘z kompaniyalarini

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Special Issue

–

01 (2024) / ISSN 2181-1415

81

barqaror muvaffaqiyat sari yo‘naltirishlari, aksiyadorlar, xodimlar va keng

jamoatchilikning ishonchi va hurmatini qozonishlari mumkin. Korporativ boshqaruvda
mukammallikka intilish nafaqat qonuniy majburiyat, balki gullab-

yashnagan, mas’uliyatli

biznesning asosiy poydevori hisoblanadi.

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI:

1.

Pol Davies, Gower va Daviesning zamonaviy kompaniya huquqi tamoyillari

(9-nashr, Sweet & Maxwell 2008).

2.

Buyuk Britaniya, Kompaniyalar to'g'risidagi qonun 2006 yil 172-177 moddalari.

3.

Delaver General Corporation qonuni, Sarlavha 8, Delaver kodeksining 1-bobi.

4.

Andrew Keay, 'The Duty to Promote the Success of the Company: Is It Fit for

Purpose?' in Beate Sjåfjell and Benjamin J Richardson (eds), Company Law and

Sustainability: Legal Barriers and Opportunities (Cambridge University Press 2017).

5.

Gower and Davies' Principles of Modern Company Law (Alastair Hudson, Sweet

& Maxwell, 2020).

6.

"Directors' Duties and Corporate Strategy" (John Armour, 2007) 67(1)

Cambridge Law Journal 55.

7.

Law journal article: "Corporate Governance and Director Accountability: An

Examination of the Role of Independent Directors in Indian Companies" (A. Kumar & A.
Manohar, 2012) 6(2) Journal of Business Ethics 1.

8.

Company Law (Alan Dignam and John Lowry, Oxford University Press, 2021).

9.

Smith, R. (2006). Corporate Responsibility: An Analysis of the Voluntary

Disclosure of Directors' Report Information. Journal of Business Ethics, 69(3), 249-267.

10.

UK Companies Act 2006 (c 46), ss 171-177.

11.

Sarbanes-Oxley Act of 2002, Pub. L. No. 107-

204, 116 Stat. 745 (2002), § 301.

12.

Aktiengesetz (German Stock Corporation Act), §§ 76

-93.

13.

Stout, L. A. (2012). The Shareholder Value Myth: How Putting Shareholders

First Harms Investors, Corporations, and the Public. Berrett-Koehler Publishers.

14.

Coffee Jr, J. C. (2006). Gatekeepers: The Professions and Corporate Governance.

Oxford University Press.

15.

Solomon, J. (2010). Ethics and Excellence: Cooperation and Integrity in

Business. Oxford University Press.

16.

Fombrun, C. J., Gardberg, N. A., & Sever, J. M. (2000). The Reputation Quotient:

A Multi-Stakeholder Measure of Corporate Reputation. Journal of Brand Management,
7(4), 241-255.

17.

Gillies, L. (2011). A Crisis of Expectations: Law, Reputation, and Organizational

Legitimacy. The University of Toronto Law Journal, 61(3), 297-334.

18.

Enron

Scandal:

The

Fall

of

a

Wall

Street

Darling.

https://www.investopedia.com/updates/enron-scandal-summary/

19.

Case

Study:

The

Volkswagen

Emission

Scandal.

https://www.researchgate.net/publication/323998958_Case_Study_The_Volkswagen_E
mission_Scandal