Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Journal home page:
https://inscience.uz/index.php/socinov/index
Valeology education for preschool children
Charos BERKINOVA
1
Jizzakh State Pedagogical University
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Article history:
Received September 2024
Received in revised form
15 October 2024
Accepted 25 October 2024
Available online
25 December 2024
This article examines the relevance of valeological education
for children, its purpose, objectives, research methods, study
results, as well as conclusions and recommendations.
2181-
1415/©
2024 in Science LLC.
https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol5-iss11/S-pp
This is an open access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru)
Keywords:
Valeology,
hygiene,
questionnaire,
experiment,
questionnaire,
method,
cooperation,
integration.
Maktabgacha yoshdagi bolalarga valeologiya tarbiyasi
berish
ANNOTATSIYA
Kalit so‘zlar
:
Vаleologiya,
gigiyena,
so‘rovnoma,
eksperiment,
so‘rovnoma,
metod,
hamkorlik,
integratsiya.
Ushbu maqolada bolalarga valeologik tarbiya berishning
dolzarbligi, valeologik tarbiya berishning maqsadi, valeologik
tarbiya berishning vazifalari, valeologik tarbiya berish
tadqiqotida foydalaniladigan usullar, valeologik tarbiya berish
tadqiqot natijalari, tadqiqotda foydalaniladigan metodlar
xul
osalar va tavsiyalar keltirib o‘tilgan.
1
Teacher, Department of Preschool Education Methodology, Jizzakh State Pedagogical University.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
11 (2024) / ISSN 2181-1415
194
Валеологическое воспитание детей дошкольного
возраста
АННОТАЦИЯ
Ключевые слова:
валеология,
гигиена,
анкета,
эксперимент,
анкета,
метод,
сотрудничество,
интеграция.
В данной статье рассматриваются актуальность
валеологического образования для детей, его цели и
задачи, применяемые методы исследования, результаты
изучения, а также выводы и рекомендации.
KIRISH
Bugungi kunda jamiyatda sog‘lom avlodni tarbiyalash masalasi muhim o‘rin tutadi.
Bolalik davrida shakllangan sog‘lom turmush tarzi ko‘nikmalari insonning keyingi hayoti
davomida salomatligini saqlashda asosiy omil bo‘lib xizmat qiladi. Maktabgacha yoshdagi
bolalar o‘rganish va rivojlanishning muhim bosqichida bo‘lib, ularga valeologik ta’lim
berish orqali:
➢
Shaxsiy gigiyena qoidalarini o‘zlashtirish,
➢
To‘g‘ri ovqatlanish odatlarini shakllantirish,
➢
Harakatchanlikni oshirish,
➢
Salomatlikni mustahkamlash imkoniyati yaratiladi.
Hozirgi kunda atrof-muhit
ifloslanishi, texnologiyalar ta’siri va noto‘g‘ri
ovqatlanish sababli bolalarning sog‘lig‘i xavf ostida qolmoqda. Shuning uchun valeologik
ta’lim nafaqat sog‘lom turmush tarzini targ‘ib qilish, balki bolalarning hayot sifatini
yaxshilashning dolzarb masalasidir.
Bolalarga valeologik tarbiya berishning maqsadi maktabgacha yoshdagi bolalarda
sog‘lom turmush tarzini shakllantirish uchun zarur bilim va ko‘nikmalarni rivojlantirish.
Bolalarga valeologik tarbiya berishning vazifalari
➢
Sog‘lom turmush tarzi haqida
tushuncha berish: Gigiyena, to‘g‘ri ovqatlanish va
harakatchanlikning ahamiyatini bolalarga o‘rgatish.
➢
Amaliy ko‘nikmalarni rivojlantirish: Bolalarda shaxsiy gigiyena qoidalarini
kunlik hayotda qo‘llashni o‘rgatish.
➢
Tabiatga mehr uyg‘otish: Atrof
-muhitni asrash, ekologik tozalikka rioya qilish
ko‘nikmalarini rivojlantirish.
➢
Sog‘liqni saqlash mas’uliyatini shakllantirish: Bolalarda sog‘lom hayot tarzining
o‘z salomatliklariga ijobiy ta’sirini tushuntirish.
➢
Ota-onalar bilan hamkorlik qilish: Uy sharoitida bo
lalarning sog‘lom turmush
tarziga rioya qilishlarini ta’minlash uchun ota
-onalarga metodik yordam berish.
Valeologik ta’lim orqali bolalar o‘z salomatliklari haqida mustaqil qaror qabul
qilish ko‘nikmasiga ega bo‘ladilar. Bu esa sog‘lom va faol jamiyatni s
hakllantirishning
asosidir.Hozirgi kunda sog‘lom turmush tarzini shakllantirish, ayniqsa, maktabgacha
yoshdagi bolalarda sog‘liqni saqlash ko‘nikmalarini rivojlantirish dolzarb masalalardan
biridir. Valeologiya
–
sog‘lom turmush tarzi, to‘g‘ri ovqatlanish,
jismoniy faollik va
gigiyena qoidalarini bolalar hayotining dastlabki bosqichlaridan boshlab singdirishga
qaratilgan fan. Ushbu maqola maktabgacha yoshdagi bolalar tarbiyasida valeologik
yondashuvning ahamiyatini ko‘rsatishga bag‘ishlanadi.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
11 (2024) / ISSN 2181-1415
195
Bolalarga valeologik tarbiya berishning vazifalari:
➢
Sog‘lom turmush tarzi haqida tushuncha berish: Gigiyena, to‘g‘ri ovqatlanish va
harakatchanlikning ahamiyatini bolalarga o‘rgatish.
➢
Amaliy ko‘nikmalarni rivojlantirish: Bolalarda shaxsiy gigiyena qoidalarini
kunlik hayotda qo‘llashni o‘rgatish.
➢
Tabiatga mehr uyg‘otish: Atrof
-muhitni asrash, ekologik tozalikka rioya qilish
ko‘nikmalarini rivojlantirish.
➢
Sog‘liqni saqlash mas’uliyatini shakllantirish: Bolalarda sog‘lom hayot tarzining
o‘z salomatliklariga ijobiy
ta’sirini tushuntirish.
➢
Ota-
onalar bilan hamkorlik qilish: Uy sharoitida bolalarning sog‘lom turmush
tarziga rioya qilishlarini ta’minlash uchun ota
-onalarga metodik yordam berish.
METODLAR
Tadqiqot quyidagi usullar asosida olib borildi:
Adabiyot tahlili:
Valeologiya va maktabgacha tarbiya bo‘yicha zamonaviy manbalar
o‘rganildi.
So‘rovnoma: Maktabgacha ta’lim tashkilotlari tarbiyachilarining tajribasi va
amaliyoti tahlil qilindi.
Eksperiment: Valeologiya darslari joriy etilgan bolalar guruhlari bilan kuzatuvlar
o‘tkazildi.
NATIJALAR
1.
Bolalarning bilim darajasi oshdi: Valeologiya darslari davomida bolalar to‘g‘ri
ovqatlanish, shaxsiy gigiyena va harakatchanlikning ahamiyatini o‘zlashtirdilar.
2. Qiziqish va faoliyat kuchaydi: Bolalar tabiatni muhofaza qilish, meva va sabzavot
iste’moli kabi sog‘lom odatlarni faol o‘rgana boshladilar.
3.
Ijtimoiy muhitga moslashuv: Valeologik mashg‘ulotlar orqali bolalarda
jamoadagi tartib va qoidalarga rioya qilish ko‘nikmalari rivojlandi.
MUNOZARA
Valeologiya tarbiyasining maktabgacha yoshdagi bolalar uchun ahamiyati katta.
Tadqiqot natijalari ko‘rsatdiki, bu yondashuv bolalarning sog‘liq borasidagi bilimlarini
oshiribgina qolmay, balki ularda mustahkam sog‘lom turmush tarziga asos soluvchi
odatlarni shakllantiradi. Shu bilan birga, ota-onalar va tarbiyachilarni ham bu jarayonga
jalb etish bolalar tarbiyasining samaradorligini oshiradi.
Xulosa.
Valeologik tarbiya maktabgacha yoshdagi bolalar uchun hayotiy zarurat bo‘lib, u
sog‘lom turmush tarzini shakllantirishda muhim rol o‘ynaydi. Ushbu ta’lim nafaqat
bolalarning jismoniy va psixologik rivojlanishini qo‘llab
-quvvatlaydi, balki ularning
kelgusidagi salomatlik uchun mustahkam poydevor yaratadi.
Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki:
❖
Valeologik tarbiya orqali bolalarda g
igiyena, to‘g‘ri ovqatlanish va jismoniy
faollik bo‘yicha mustahkam bilim va ko‘nikmalar shakllanadi.
❖
Bolalar atrof-
muhit va shaxsiy salomatlikka mas’uliyatli munosabatni
rivojlantiradi.
❖
Ota-
onalar va pedagoglar o‘rtasidagi hamkorlik bolalarning sog‘lom turmush
tarzi odatlarini shakllantirishda muhim o‘rin tutadi.
Shunday ekan, valeologik tarbiyani maktabgacha ta’lim tashkilotlari dasturlariga
chuqurroq integratsiya qilish, pedagoglarning malakasini oshirish va ota-onalarning faol
ishtirokini ta’m
inlash zarur. Bu nafaqat bolalar salomatligini yaxshilash, balki jamiyatda
sog‘lom avlodni tarbiyalashga xizmat qiladi.
Жамият
ва
инновациялар
–
Общество
и
инновации
–
Society and innovations
Special Issue
–
11 (2024) / ISSN 2181-1415
196
Valeologiya
–
maktabgacha yoshdagi bolalarni sog‘lom hayotga tayyorlashning
samarali usuli. Tadqiqot natijalari asosida tavsiya etamiz:
❖
Valeologiya mashg‘ulotlarini maktabgacha ta’lim tashkilotlari dasturiga kiritish.
❖
Tarbiyachilarni ushbu yo‘nalishda tayyorlash va ularning malakasini oshirish.
❖
Ota-
onalarni bolalarning sog‘lom turmush tarzi borasida xabardor qilish.
Valeologiya tarbiyasi bolalar salomatligini mustahkamlash bilan birga, ularning
umumiy rivojlanishiga ham katta hissa qo‘shadi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO
‘
YXATI:
1.
АлксандрийскаяН.Е. Клинико
-
функциональная характеристика здоровья
часто болеющих детей в динамике оздоровления в условиях санатория
-
профилактория местного типа.–Автореферат дисс. к.м.н,–Иваново,1993.–С.1–
11.
2.
АркинЕ.А. Ребенок в дошкольные годы. // Под редакциейА.В. Запорожца и
В.В.Давыдова. М., 1968.
3.
BerkinovaC.
I. Maktabgacha ta’lim tashkilotlarida pedagog tarbiyachining nutqiy
faolliyatini o‘ziga xosligi //Academic research in educational sciences. –
2021.
–Т
. 2.
–
No.
10.
–С
. 771
–
775.
4.
BerkinovaC. Maktabgacha ta’lim tashkilotida ta’lim faoliyatini to‘g‘ri tashkil
etishning mazmuni //
Мактабгачатаълимжурнали
.
–
2021.
5.
BerkinovaC. Musiqa fanining mavzularini o‘qitishda muа
mm
о
li t
а’lim mе
t
о
dl
а
ri:
musiqa
fanining
mavzularini
o‘qitishda
muа
mm
о
li
t
а’lim
mе
t
о
dl
а
ri
//
Мактабгачатаълимжурнали
.
–
2021.
–Т
. 3.
–
No. Preschool education journal.
6.
BerkinovaC. Maktabgacha ta’lim muassasalarida innovatsion pedagogika
tushunchasi //
Мактабгачатаълимжурнали
.
–
2021.
–Т
. 3.
–
No. Preschool education
journal.
7.
BerkinovaC. Matematika darslarida didaktik O‘yinlardan foydalanishning
afzalliklari //
Мактабгачатаълимжурнали
.
–
2021.
–Т
. 4.
–
No. Preschool education
journal.
8.
BerkinovaC. Maktabgacha ta’lim tashkilotlarida musiqa mashg‘ulotlarining
ahamiyati //
Мактабгачатаълимжурнали
.
–
2021.
–Т
. 4.
–
No. Preschool education
journal.
