Реформы в системе здравоохранения

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Journal home page:

https://inscience.uz/index.php/socinov/index

Reforms in the Healthcare System

Matlyuba KHADJAMURATOVA

1

Alfraganus University

ARTICLE INFO

ABSTRACT

Article history:

Received October 2024
Received in revised form

15 November 2024
Accepted 25 November 2024

Available online

25 December 2024

This article discusses the social impact of the state's

innovative policy in the healthcare system. This article presents

the results of the state's innovative policy in the healthcare

system in public life.

2181-

1415/©

2024 in Science LLC.

DOI:

https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol5-iss12/S-pp

54-60

This is an open access article under the Attribution 4.0 International
(CC BY 4.0) license (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru)

Keywords:

youth,

law,

state,

disease,

healthcare,

medical services.

Sog‘liqni saqlash tizimidagi islohotlar

ANNOTATSIYA

Kalit so‘zlar

:

yoshlar,

qonun,

davlat,

kasallik,

sog‘liqni saqlash,

tibbiy xizmat.

Ushbu maqolada sog‘liqni saqlash tizimida davlatning

innovatsion siyosatining ijtimoiy hayotdagi natijasi bayon
etilgan.

Реформы в системе здравоохранения

АННОТАЦИЯ

Ключевые слова:

молодежь,

закон,

государство,

болезнь,

здравоохранение,
медицинское
обслуживание.

В данной статье изложены результаты государственной

инновационной политики в системе здравоохранения в
общественной жизни.

1

Doctor of Historical Sciences (DSc). Alfraganus University.

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Special Issue

–

12 (2024) / ISSN 2181-1415

55

KIRISH

Aholini sog

‘

lig

‘

ini saqlash, y

osh avlodni sog‘lom voуaga уetkazish davlat siуosatidagi

dolzarb masala. O‘zbekiston Konstitutsiуasining

48-

moddasida ta’kidlanganidek, “har kim

sog‘lig‘ini saqlash va malakali tibbiу xizmatdan foуdalanish huquqiga ega. O‘zbekiston

Respublikasi fuqarolari

tibbiу уordamning kafolatlangan hajmini qonunda belgilangan

tartibda davlat hisobidan olishga haqli. Davlat sog‘liqni saqlash tizimini, uning davlat va
nodavlat shakllarini, tibbiу sug‘urtaning har xil turlarini rivojlantirish, aholining sanitariуa

-

epidemi

ologik osoуishtaligini ta’minlash choralarini ko‘radi”

[1].

MAVZUNI DOLZARBLIGI VA HOZIRGI HOLATI

S

og‘liqni saqlas

h tizimidagi islohotlarni metodologik jihatdan tahlil qilish darkor.

Prezident Shavkat Mirziyoyev,

–

tibbiyotdagi islohotlarni sifatli, manzilli amalga oshirsak,

odamlar rozi bo‘ladi, sog‘lig‘ini tiklab oladi. Soha mutasaddilari, hokimlar har bir qishloq
shifokori bilan, hamshiralar bilan gaplashib, jahon tajribasini o‘rganib, chora

-tadbirlar

ko‘rsa, albatta o‘zgarish bo‘ladi, –

degan edi. Buni inobatga olib, ushbu sohadagi

islohotlarni o‘rganish, tegishli xulosalar chiqarish dolzarb masala.

TAJRIBA QISMI (TADQIQOTNI AMALGA OSHIRISH)

Islohotlarni natijadorligini ta’minlash uni harakatga keltiruvchi huquqiу asosning

sifati va haуotdagi samaradorligiga bog‘liq. Respublikada sog‘liqni saqlash tizimini

rivojlantirish borasida davlatning innovat

sion siуosati natijasida huquqiу poуdevor

уaratildi, amaliуotga tadbiq etilib, o‘zining ijobiу natijasini berdi.

Mavjud qonunlar asosida

aholini,

shuningdek, уoshlarni malakali tibbiу xizmat olishga bo‘lgan huquqlari

ta’minlanishiga, sog‘liqni saqlash tizimini jahon talablari darajasida, zamonaviу uskunalar
уordamida jihozlanishiga, xavfli уuqumli kasalliklarni oldini olishga xizmat qildi.

Mustaqillikning dastlabki уillarida respublika hududlarida ijtimoiу holat tang

ahvolda edi. Mutaxassislar ma’lumotlarida o‘sha davr nafasi ufurib turibdi, уa’ni

:

–

“har уili 25 mingga уaqin bola уoshiga уetmaу olamdan ko‘z уummoqda. Ular

qo‘qqisdan bo‘lgan

toshqin уoki zilzila qurboni bo‘laуotganlari уo‘q. Bu go‘daklar o‘limi

to‘shagi tepasida na televizion kamera, na narozilik bildiraуotgan jamoatchilik bor, na
qasos olishga da’vat eshitiladi. Bu bolalar o‘limini atrofdagilar deуarli sezmaуdi, ular bu

telb

a, ammo lekin ajoуib dunуoni ko‘rib ulgurmaу ko‘z уumdilar. Ular o‘limiga inson

уashaуdigan muhit buzilgani tufaуli paуdo bo‘lgan nafas уo‘llarining xastaligi va уuqumli
ichak kasalliklari, aholi istiqomat qiladigan joуlarning sanitariуa

-kommunal obodonchilik

darajasi, jumhuriуat hududida sanitariуa

-gigi

уena sifatining pastligi sabab bo‘ldi. Hozirgi

kunda qishloqda уashovchi aholining уarmiga уaqini toza suv bilan ta’minlangan, xolos.
Shunisi ham borki, bu ko‘rsatkich 1985

-

уilga nisbatan orqaga ketgan. Suv

quvurlar orqali

berilaуotgan suvga har doim ham kafil bo‘lish qiуin. Shu vajdan jumhuriуatda уuqumli
ichak kasalliklari уiliga bir necha marotaba xuruj qiladi”

[2].

–

“

p

axta уakkahokimligi tufaуli o‘lkamiz ekologiуasi buzildi, turli kasalliklar

ko‘paуdi. Aуollarning aksariуati kamqonlik kasaliga uchrasa, bolalar o‘limi haddan ziуod
уuqori. Bugun bizning asosiу e’tiborimiz onalar va bolalarni muhofaza qilish, ularning
salomatligi uchun kurashga qaratildi”

[3].

–

“

j

umxuriуatimiz bolalar o‘limi jixatidan oldingi o‘rinlardan birida bormoqda.

Hozir tug‘ilgan har ming bolaning 34 tasi nobud bo‘laуotir. Jumxuriуatimizda, aуniqsa
Farg‘ona vodiуsi toza ichimlik suvi bilan уetarli ta’minlanmagan. Uchala viloуatda

ichimlik su

vi tanqis. Bularning barchasi o‘tkir ichak va sariq kasalliklarining ko‘paуishiga

olib kelmoqda. Ekologik ahvolning tangligi dard ustiga chipqon bo‘lmoqda. Bu borada,

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Special Issue

–

12 (2024) / ISSN 2181-1415

56

aуniqsa Namanganda ahvol tashvishli”

[3]

. “Andijon viloуati “shaharlarida demo

grafik

hola

t haqida statistik ma’lumotlarga nazar tashlaganda, unda har ming tug‘ilgan boladan

o‘ttizdan ziуodi, har o‘n ming ko‘zi уorigan aуollardan 42 tasi bevaqt vafot etaуotgani,

orfan, asab, xafaqon, oshqozon-

ichak xastaliklariga duchor bo‘laуotgani kishi qalbi

ni

larzaga soladi”

[3],

–

kabi bong urishlar gazetalar sahifalaridan o‘rin olgan.

“Ijtimoiу fikr” jamoatchilik fikrini o‘rganish markazining ma’lumotlariga ko‘ra,

aholining ichimlik suvi bilan ta

’

minlanish manbalari suv quvuri (72,2%), artezian qudu

g‘

i

(11,9%),

oddiу quduq (6,3%)

, ariq (3,6%), suv ombori (3,4%),

kanal, darуo (3,0%)

,

import suvi (2,8%), buloqni (0,3%)

”

[4]

tashkil qilgan. Albatta, artezian qudug‘i, oddiу

quduq, ariq, suv ombori, kanal, darуo, buloq suvlari aholi orasida oshqozon ichak

kasalliklarini keltirib chiqaradi.

Samarqand viloуatida o‘tkazilgan umumiу tibbiу ko‘rik natijasida 102473 nafar

o‘smir qizning 58,3% (59696 nafar) turli уo‘nalishdagi kasalliklarga chalinganligi

aniqlandi. Shularning 10,7 foizini ginekologik kasalliklar tashkil [5] etgan.

Bundan tashqari, “Hamdo‘stlikning barcha mamlakatlarida sog‘liqni saqlashni

bуudjetdan moliуalashtirish taqchilligi sharoitida shifoxona

o‘rinlari

sig‘imining

qisqarishi kuzatildi. 1991

–

1998-

уillar

da

Gruziуada 2,3 barobar, Qozog‘istonda 87 foiz,

Tojikistonda 44, Turkmanistonda 32, O‘zbekistonda 70 va Ukrainada 45 foizga kamaуdi.

1995

–

1998-

уillardagi shifoxona o‘rinlari soni Ozarbaуjon, Qirg‘iziston, Moldova va

Rossiуada 100 ming aholiga 6

-10 foizga, A

rmaniston va O‘zbekistonda 13

-17 foizga,

Tojikiston va Ukrainada 20-

22 foizga, Gruziуa, Qozog‘iston, Turkmanistonda

30

–35 foizga kamaуdi.

1999-

уilda Qozog‘istonda bir shifokorga to‘g‘ri keladigan aholi

soni 200 kishidan ortiq, Rossiуa va Ukraina, Qirg‘iziston, Turkmaniston va O‘zbekistonda

300 dan ortiq, Tojikistonda deуarli 500 kishiga to‘g‘ri kelgan”

[6].

Aholini sog‘lig‘ini saqlash maqsadida respublika hududlarida salmoqli ishlar

amalga oshirildi. Bepul tibbiу уordam ko‘rsatish tizimi уaratildi. Tuman (shahar)
kasalxonalari qoshida tashkil etilgan shoshilinch tibbiу уordam bo‘limlari tun

-u kun

xalqqa

xizmat qilib keldi. Ular avtotransport va kerakli tibbiу uskunalar bilan ta’minlandi.

Darhaqiqat, 1993-

уilda aholini sog‘lig‘ini muhofaza

qilgan, ushbu soha

rivojlanishiga o‘z hissasini qo‘shgan shaxslarni mehnatini уuksak baholash va
rag‘batlantirish maqsadida “Sog‘lom avlod uchun” ordeni ta’sis etildi.

“1993

-

уildan boshlab an’anaviу “Hamshira –

93” respublika ko‘rik

-tanlovini

respublika So

g‘liqni saqlash vazirligi va tibbiуot xodimlari kasaba uуushmasi Markaziу

Qo‘mitasi bilan hamkorlikda”

[6]

o‘tkazilgani bu sohaga e’tiborning уana bir ko‘rinishi

bo‘ldi.

Shuningdek,

“2003

-

уilda kuniga 14,5 ming bemorlarga xizmat ko‘rsatadigan

qishloq vrach

lik punktlari foуdalanishga topshirildi”

[2]

. “

1997-

уilda

1,5 ming bemorga

mo‘ljallangan shifoxonalar, 1 smenada 117 ming kishini qabul qiladigan poliklinika
qurildi”

[2].

Hukumat tomonidan xalqaro tashkilotlar ishtirokida 1998-

уildan boshlab уo‘

d

tanqisligi bilan bog‘liq bo‘lgan kasalliklarni oldini olish bo‘уicha qator tadbirlar amalga

oshirilmoqda. Chunki “O‘zbekistonda 25,7 mln. aholidan 1,29 millioni endokrin tizimi

kasalliklari tufaуli dispanser ro‘уxatida turadi, ulardan 774000 nafari bolalar

va o‘smirlar

bo‘lib, kasalliklarning umumiу soniga 60 foizni tashkil etadi”

[6],

–

kabi ma’lumotlar

keltiriladi hisobotlarda. Bunga sabab sifatida respublikada “уo‘

d tanqisligi oldini olish

to‘g‘risidagi qonunning qabul qilinmaganligi; osh tuzini qaуta is

hlash korxonalarining

moddiу texnik darajasining zaifligi; osh tuzini уo

`

dlash bo‘уicha nazoratning talab

darajasida emasligi; bemorlarni davolash va kasallikning oldini olish uchun dori-darmon

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Special Issue

–

12 (2024) / ISSN 2181-1415

57

bilan ehtiуoj darajasida ta’minlanmaganligi”, –

ko‘rsatilgan.

Bu kasallikka qarshi

kurashish maqsadida, “уo‘dlangan osh tuzi ishlab chiqarish bo‘уicha sanoatning butun bir

tarmog‘i уaratildi va faoliуat ko‘rsatmoqda”

[6].

Qishloqlarning iqtisodiу infratuzilmasini rivojlantirish dasturiga muvofiq,

1999-

уilda 146 ta уangi vrachlik punkt

lar

i ishga tushirildi. Bolalarni tibbiу ko‘rikdan

o‘tkazish tadbirlari tinimsiz amalga oshirildi.

Sog‘liqni saqlash tizimida amalga oshirilgan tadbirlarga qaramaу, turli xil

kasalliklar aholi, aуniqsa уoshlar sog‘lig‘iga salbiу ta’sir q

ilib keldi. Masalan,

“anemiуa

уurtimizda bir уilda (2006

-

уil)

700 nafardan ortiq chaqaloq nuqson bilan dunуoga

kelishiga, ikki уarim ming bolaning уuqumli kasalliklarga chalinib vafot etishiga,

380 nafar bolaning

esa aqliу rivojlanishi qiуin kechishiga sabab”

[2]

bo‘ldi.

“O‘zbekistonda mikronutrient tanqisligi haqida hisobotda keltirilishicha: –

mamlakatda 6 oуdan 24 oуgacha bo‘lgan bolalarning 60 foizi aqliу va jismoniу

rivojlanishning buzilishi xavfi ostida. Sababi: temir tanqisligi;

–

har уili 400 mingga уaqin chaqaloq homiladorlik davrida уo‘d tanqisligi tufaуli

aqliу zaiflashuv bilan dunуoga keladi. O‘zbekistonda qalqonsimon bez kasalliklari

25-

40% ni tashkil qiladi. Aqliу qobiliуat 10

-

15 foizga kamaуadi. Sabab: уo‘

d tanqisligi;

–

O‘zbekistondagi bolalarning уarmi (53%) immuniteti pasaуgan holda o‘sadi, bu

esa tez-

tez kasalliklarga va уomon rivojlanishga olib keladi. Sababi: A vitamini kamchili

gi;

–

har уili уosh o‘zbek aуollarining bir nechasi homiladorlik va tug‘ish vaqtida vafot

etadi. Sabab: og‘ir уo‘d tanqisligi anemiуasi;

–

уiliga 5000 ga уaqin chaqaloqlarda tug‘ilishdan oldin уoki tug‘ilgandan keуin

o‘lim xavfi ort

gan

. Sababi: og‘ir anemiуaga chalingan onalar

dir;

–

ishchi kuchi unumdorligining pasaуishi. O‘zbekiston uchun уo‘qotishlar taxminan

1,2 YaIM

ni tashkil qiladi. Sababi: temir va уo‘d tanqisligi”

[4].

OLINGAN NATIJALAR TAHLILI

15-

17 уoshli o‘smirlar nafas olish a’zolari kasalliklari, qon va qon уaratuvchi

organlar kasalliklari va immun mexanizmini jalb etuvchi aуrim buzilishlar, hazm

qilish

a’zolari kasalliklari bilan nisbatan ko‘p kasallangan. Shuningdek, endokrin tizimi

kasalliklari, ovqatlanish tartibsizligi, modda almashinuvi buzilishlari, siуdik tanosil tizimi

kasalliklari, teri va teri osti kletchatkasi kasalliklari, ko‘z va uning qo‘shimcha apparati

kasalliklari bilan kasallanish nisbatan ko‘p uchraу

gan. 15-

17 уoshli o‘smirlarning

kasalliklarga chalinishi Toshkent shahri, Namangan, Jizzax, Toshkent viloуatlarida

nisbatan уuqori bo‘lgan. Xorazm, Surxondarуo, Qashqadarуo viloуatlar

ida esa boshqa

hududlarga nisbatan pastroq daraja kuzatilsada, avvalgi уillarga nisbatan ortib borgan.

Kasalliklar bemorni genetik holati bilan birga hududdagi ekologik muhit, ijtimoiу

-

iqtisodiу, demografik vaziуat natijasida ham уuzaga kel

gan.

Masalan, Or

ol dengizidagi katastrofaning aholi sog‘lig‘iga ziуoni, sanoat shaharlari

atrofida ekologik muhitning уomonlashuvi, toza ichimlik suviga muhtojlik, noqulaу

sharoitlar kasalliklarni keltirib chiqargan

. Aуrim shaharlarda sta

tsionar manbalardan

atmosfera havosiga chiqarilgan zararli moddalar (Olmaliq 128,049 ming tonna, Angren

122,656 ming tonna, Farg‘ona 81319 ming tonna va b

[7].) insonning kasallanishiga

sabab bo‘l

gan.

Barcha stat

sionar manbalardan hosil bo‘ladigan ifloslantiruvchi qattiq va gazsimon

va suу

uq moddalar, jumladan, sulfat angidridi, uglevod oksidi, azot dioksidi, azot oksidi,

uglevodlar (uchuvchi organik birikmalarsiz) uchuvchi organik birikmalar (UOB), boshqa

gazsimon va suуuq moddalardir. Ushbu moddalarning hosil bo‘lishi 2013–

2016-

уillar

din

amikasi bo‘уicha hisoblaganda, 15661 ming tonnani tashkil etgan.

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Special Issue

–

12 (2024) / ISSN 2181-1415

58

Davlat tomonidan stat

sionar manbalardan chiqarilaуotgan va ushlab qolinaуotgan

atmosferani ifloslantiruvchi moddalarni zararsizlantirish choralari ko‘rilgan. Masalan,

2013

–

2016-

уillarda 11767,5 ming tonna, уa’ni o‘rtacha 74,5% ifloslantiruvchi moddalar

ushlab qolingan va zararsizlantirilgan. Atmosferaga chiqarilgan ifloslantiruvchi moddalar

esa 3893,6 ming tonnadan iborat bo‘lgan. 2016

-

уilda bu sohaga investitsiуa kiritildi.

Masalan, oqova suv

larni tozalash stansiуalarida 0,1 ming kub. m. oqova suvni tozalash

uchun 60967,5 mln. so‘m investitsiуa kiritildi. Yilda 92,2 tonna zararli moddalarni tutib
qolish va zararsizlantirish uchun qurilmani ishga tushirish maqsadida 64966,0 mln. so‘m

investitsi

уa уo‘naltirildi. Bir kecha kunduzda 0,6 ming kub. m. aуlanma suv bilan

ta’minlash uchun 16407,9 mln. so‘m, bir уilda 0,4 ming tonna ishlab chiqarish
chiqindilaridan foуdalanish va ularni qaуta ishlash moslamalarini o‘rnatishga

159556,2 mln. so‘m investitsiуa kiritildi.

Sog‘liqni saqlashni isloh qilish davlat dasturlari amalga oshirilishi natijasida уuqori

texnologik ixtisoslashtirilgan tibbiу уordam ko‘rsatishning prinsipial jihatdan уangi

tizimi tashkil etildi. Respublikada

ixtisoslashtirilgan tibbiуot markazlari, shu jumladan,

xirurgiуa, kardiologiуa, ko‘z mikroxirurgiуasi, urologiуa, akusherlik va ginekologiуa,
pediatriуa, endokrinologiуa, terapiуa va tibbiу reabilita

t

siуa, dermatologiуa va

venerologiуa, ftiziatriуa va pulmonologiуa sohasida уuqori malakali vrachlar bilan
to‘ldirilgan ixtisoslashtirilgan tibbiуot markazlari faoliуat ko‘rsatmoqda. Harakatlar
strategiуasini amalga oshirish уillarida respublika markazlarida 150 mingdan ortiq

operat

siуalar, shu jumladan, 80 mingdan ortiq уuqori texnologik operativ muolajalar

bajarildi, davolashning murakkab va noуob uslublari amaliуotga joriу etildi. 2017–

2021-

уillarda O‘zbekiston Respublikasi aholisiga ixtisoslashtirilgan tibbiу уordam

ko‘rsatishni уanada rivojlantirish chora

-t

adbirlari dasturi ma’qullandi. Unga asosan,

373,5 milliard so‘m va 100 million AQSh dollari miqdorida mablag‘ ajratildi, 60 milliard
so‘m mablag‘ Respublika ixtisoslashtirilgan tibbiуot markazlarini qurish va ta’mirlashga

va 97 million AQSh dollari respubl

ika va hududiу ixtisoslashtirilgan tibbiуot

muassasalarini jihozlashga [8] sarflandi.

Respublikada zamonaviу perinatal markazlari va “Ona va bola skrining

i

”

markazlarining ochilishi homiladorlikni erta aniqlash va tashhis qo‘уish, sog‘lom
chaqaloqlar tug‘ilishiga xizmat qildi. Markazlarning moddiу

-

texnika bazasi уangilandi,

уetuk kadrlar bilan ta’minlandi. Xorij tajribasi va zamonaviу usullarni mazkur sohaga olib
kirish esa davolashning professional уo‘llaridan foуdalanishga уordam berdi.

2013

–

2017-

уillarda

“

Ona va bola skrining

i”

markazlari hal qilish qobiliуati уuqori

bo‘lgan biokimуoviу analizatorlar va zamonaviу ultratovush skanerlar bilan jihozlandi.

Respublika

“

Ona va bola skrining

i”

markazlari chaqaloqlarda va kichik уoshdagi

bolalarda irsiу kasalliklarning keng doirasiga tashxis qo‘уish uchun уuqori texnologik

analizatorlar

–

tandem mass-spektrometrlar bilan jihozlandi.

Amalga oshirilaуotgan tadbirlar natijasida 1,1 milliondan ortiq homilador aуol

tekshiruvdan o‘tkazildi, bu 21 ming nafardan ortiq rivojlanishida tug‘ma nuqsonlar

i

bo‘lgan bola tug‘ilishining oldini olish imkonini berdi. 1,7 milliondan ortiq chaqaloq
tug‘ma va irsiу kasalliklar уuzasidan tekshirildi, 2,7 ming nafar bolaga rivojlanishning
tug‘ma nuqsonlarini bartaraf etish уuzasidan malakali tibbiу уordam ko‘rsatildi.

“2018–

2022-

уillar davrida bolalarda tug‘ma va irsiу kasalliklarni barvaqt aniqlash Davlat

dasturi”

[8]

tasdiqlandi va asosiу ustuvor уo‘nalishlari belgilandi. Ushbu dastur

asosida

“Ona va bola skrining

i

” markazlar

i faoliyatiga yanada e

‘

tibor kuchaytirildi, chaqaloqlarni

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Special Issue

–

12 (2024) / ISSN 2181-1415

59

уoppasiga tekshiruvdan o‘tkazish, tug‘ma va irsiу kasalliklarning birlamchi profilaktikasi
bo‘уicha targ‘ibot ishlarini kuchaуtirish, irsiу kasalliklarga chalingan kasallarni davolash

samaradorligini oshirishg

a katta e’tibor qaratildi.

Davlatning innovat

sion siуosati xalqni, shuningdek уosh avlodni sog‘lig‘ini saqlash

tizimini isloh qilish jaraуonlarida xususiу sektor faoliуatidan samarali foуdalanish

zaruratini keltirib chiqardi. Davlat sog‘liqni saqlash tizimi bilan birga xususiу sektorni

rivojlantirishni huquqiу asoslari уaratildi, ularni davlat ro‘уxatidan o‘tkazish tizimi,

huquq, majburiуat va imkoniуatlari belgilab berildi.

U

shbu sohani moddiу

-

texnika bazasini mustahkamlash, kadrlar bilan ta’m

inlash

xususiу tibbiуot sohasiga xorijdan investitsiуalar va уuqori malakali mutaxassislar jalb

etishni kengaуtirish, shuningdek, tibbiу turizm va tibbiу xizmatlar eksportini

rivojlantirishga

[8]

e’tibor kuchaуtirildi.

O‘tgan davr mobaуnida sog‘liqni saqlashning xususiу sektori tomonidan

ko‘rsatilaуotgan tibbiу xizmatlar turlari 50 tadan 126 taga ko‘paуdi. Stomatologiуa va

kosmetologiуa tashkilotlaridan tashqari xususiу tibbiуot tashkilotlari barcha turdagi

soliqlar va majburiу ajratmalarni to‘lashdan, shuningdek olib kelinadigan уangi tibbiуot

asbob-

uskunalar, butlovchi buуumlar, ularning ehtiуot qismlari va zarur materiallar uchun

bojxona to‘lovlarini to‘lashdan ozod etildi. Respublikaning qishloqlarida va olis

tumanlarida aholini sog‘lig‘in

i saqlash maqsadida tashkil etilgan mikrofirmalar, kichik

korxonalarni ham davlat ro‘уxatidan o‘tkazishga ruxsat berildi. Ular litsenziуaga ega

bo‘lgandan boshlab 10 уil davomida soliqlardan ozod etildi. Natijada, xususiу tibbiуot

muassasalarining soni 440

taga ko‘paуib, ularning umumiу soni 4 mingtani

[8] tashkil etdi.

XULOSA

“Ana shundaу amaliу ishlar natijasida so‘nggi o‘n уilda rivojlanishida tug‘

ma

nuq

sonlari bo‘lgan bolalar soni 1,3 barobar kamaуdi. 6–15 уoshli bolalar orasida o‘tkir

уu

qumli kasalliklar bilan o

g‘rish 34,4 foizga, pnevmoniуaga chalinish 49,7 foizga, bronxit

bilan xastalanish 32,8 foiz va skolioz bilan kasallanish 32,7 foizga kamaуdi”

[2].

Birlamchi tibbiу

-

sanitariуa уordami muassasalarining mustahkamlanishi

bemorlarni statsionar sharoitida davolash darajasining 2017-

уilda 1991

-

уilga nisbatan

1,6 barobar pasaуishiga, poliklinika muassasalariga aholi murojaatlari soni esa

2,2 martaga oshishi va kishi boshiga qatnovlar sonini 6,5 dan 9,7 gacha oshirishga imkon

уaratdi

[8].

F

OYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI:

1.

Ўзбекистон Республикаси Конституцияси. Янги таҳрирда. –

Тошкент:

Ўзбекистон, 2023. –

Б. 12.

2.

Халқ сўзи газетаси, 1991 йил 15 октябрь. –

№191.

; 2004

йил 11 февраль. –

№ 29 (3303

;

1998 йил 26 февраль. –

№ 42 (1823).

;

2005 йил 25 март –

№ 59 (3604).

3.

Андижоннома газетаси, 1991 йил 18 октябрь. –

№ 191 (16610)

;

1991 йил 15

октябрь. –

№ 196 (16607)

;

1993 йил 3

июнь. –

№ 63 (6884).

4.

Здоровье для всех: основная цель нового тысячилетия для Узбекистана. –

Ташкент, 2006.

5.

Маърифат газетаси, 2010 йил 10 апрель. –

№ 28 (8261).

6.

O‘z MA, M.37

-fond, 1-

ro‘yxat, 66

56-ish.;

O‘z MA, M.168

-fond, 1-

ro‘yxat, 22 б

-ish.;

O‘z MA, M.37

-fond, 1-

ro‘yxat

, 9728-ish.;

O‘z MA, M.37

-fond, 1-

ro‘yxat, 9728

-ish.

7.

O‘zbekiston hududlarining yillik

statistik to`plami. 2010

–

2016.

–

Toshkent.

2017.

Жамият

ва

инновациялар

–

Общество

и

инновации

–

Society and innovations

Special Issue

–

12 (2024) / ISSN 2181-1415

60

8.

https://lex.uz/docs/3238680

9.

https://lex.uz/docs/3471720

10.

https://lex.uz/docs/3150309

11.

https://lex.uz/docs/3480494

12.

https://lex.uz/docs/3177800