AKS LOYIHA: BOSQICHLARI VA MUHIM QADAMLAR

SOLUTION OF SOCIAL PROBLEMS IN

MANAGEMENT AND ECONOMY

International scientific-online conference

132

AKS LOYIHA: BOSQICHLARI VA MUHIM QADAMLAR

Isroiljon Tojimamatov

Farg’ona davlat unversiteti amaliy matematika

va informatika kafedrasi katta oʻqituvchisi

isik80@mail.ru

Qodirjonov Elbek Abduvali o’g’li

Farg’ona davlat unversiteti 2-kurs talabasi

theelbekjon@gmail.com

https://doi.org/10.5281/zenodo.11261003

Annotatsiya

Ushbu maqola axborot texnologiyalari sohasida aks loyihalarni

muvaffaqiyatli amalga oshirish uchun zarur bo’lgan bosqichlarni batafsil
o’rganadi. Maqolada aks loyihaning har bir bosqichi, ya’ni loyihaning
boshlanishi, tahlil va dizayn, rivojlanish, testlash, ishga tushirish hamda texnik
qo’llab-quvvatlash va yangilash bosqichlari ko’rib chiqiladi. Har bir bosqichning
asosiy vazifalari, amalga oshirilishi kerak bo’lgan ishlar va erishiladigan natijalar
tasvirlangan. Ushbu maqola aks loyihalarni rejalashtirish va amalga oshirish
jarayonida duch kelinadigan muammolarni hal qilishda foydali qo’llanma bo’lib
xizmat qiladi.

Kalit so’zlar:

Aks loyi, Loyiha boshqaruv, Dasturiy ta’minot rivojlanishi,

Loyihaning bosqichlari, Tahlil va dizayn, Rivojlanishi, Testlash, Ishga tushirish,
Texnik qo’llab-quvvatlash, Yangilash, Amaliy qo’llanma, Axborot texnologiyalari

Аннотация

В данной статье подробно рассматриваются этапы, необходимые для

успешной реализации реферальных проектов в области информационных
технологий. В статье рассматривается каждый этап проекта AX, то есть
начало проекта, этапы анализа и проектирования, разработки,
тестирования, запуска, а также технической поддержки и обновления.
Описаны основные задачи каждого этапа, работы, которые необходимо
выполнить, и достигнутые результаты. Эта статья послужит полезным
руководством для решения проблем, с которыми вы столкнетесь в
процессе планирования и реализации обратных проектов.

Ключевые слова:

проект отражения, управление проектом,

Разработка программного обеспечения, этапы проекта, анализ и
проектирование,

разработка,

тестирование,

запуск,

техническая

поддержка, обновление, практическое руководство, Информационные
технологии

Annotation

SOLUTION OF SOCIAL PROBLEMS IN

MANAGEMENT AND ECONOMY

International scientific-online conference

133

This article will study in detail the stages necessary for the successful

implementation of reflection projects in the field of Information Technology. The
article examines each stage of the reverse project, i.e. the beginning of the
project, the stages of analysis and design, development, testing, commissioning
and technical support and updating. The main tasks of each stage, the work to be
carried out and the results to be achieved are described. This article serves as a
useful guide to solving the problems encountered during the planning and
implementation of counter projects.

Keywords:

reflection clay, project management, software development,

project stages, analysis and Design, Development, Testing, Launch, Technical
Support, Update, Practical Application, Information Technology

"Aks loyiha: bosqichlari va muhim qadamlar" haqida bilish uchun, aks

loyihasini amalga oshirishda odatda quyidagi bosqichlar va qadamlar bajariladi:

Talablarni aniqlash

Loyihaning maqsadi va talablari

: loyiha maqsadlari va asosiy talablari

aniqlanadi.

Manfaatdor tomonlar bilan uchrashuvlar:

manfaatdor tomonlar bilan

uchrashuvlar o’tkaziladi va ularning talab va istaklari yig’iladi.

Dastlabki tahlil va rejalashtirish

Loyiha rejasini yaratish:

loyiha uchun batafsil reja ishlab chiqiladi, vaqt

jadvali va resurslar aniqlanadi.

Risklarni tahlil qilish:

loyihadagi mumkin bo’lgan xavflar aniqlanadi va

ularga qarshi chora-tadbirlar ishlab chiqiladi.

Dizayn va modellashtirish

Ma’lumotlar modeli yaratish:

ma’lumotlar modeli va tuzilishi yaratiladi.

Foydalanuvchi interfeysi dizayni

: foydalanuvchi interfeysi dizayni

ishlab chiqiladi.

Rivojlantirish va dasturlash

Kod yozish:

loyihaga muvofiq kod yoziladi va tizim dasturlashtiriladi.

Integratsiya qilish:

loyihaning turli qismlari bir-biriga integratsiya

qilinadi.

Sinov va verifikatsiya

Tizimni sinash:

tizim sinovdan o’tkaziladi va xatolar aniqlanadi.

Qabul qilish sinovlari:

manfaatdor tomonlar tomonidan qabul qilish

sinovlari o’tkaziladi.

SOLUTION OF SOCIAL PROBLEMS IN

MANAGEMENT AND ECONOMY

International scientific-online conference

134

Joriy qilish va amaliyotga kiritish

Tizimni joriy qilish:

tizim amaliyotga kiritiladi va foydalanuvchilar uchun

foydalanishga tayyorlanadi.

Foydalanuvchilarni o’qitish:

foydalanuvchilarni tizimdan foydalanish

bo’yicha o’qitish tashkil etiladi.

Monitoring va texnik xizmat ko’rsatish

Tizimni monitoring qilish:

tizim ishlashini kuzatish va monitoring qilish

amalga oshiriladi.

Texnik xizmat ko’rsatish:

tizimni texnik xizmat ko’rsatish va yangilash

ishlari bajariladi.

Bu bosqichlar aks loyihasini muvaffaqiyatli amalga oshirishda asosiy

yo’riqnoma bo’lib xizmat qiladi. Har bir bosqich o’zining muhim qadamlariga ega
bo’lib, loyiha muvaffaqiyatiga hissa qo’shadi.

Aks loyiha va uning bosqichlari haqida ko’proq bilish foydali bo’lishi

mumkin. Quyida har bir bosqichni batafsilroq ko’rib chiqamiz va ular bilan
bog’liq muhim jihatlarni ko’rsatamiz:

Talablarni aniqlash

Manfaatdor tomonlar bilan suhbatlar:

loyihaning barcha manfaatdor

tomonlari bilan uchrashuvlar va intervyular o’tkaziladi. Bu bosqichda asosiy
talablar va istaklar aniqlanadi.

Hujjatlashtirish:

aniqlangan talablar hujjatlashtiriladi, masalan, Talablar

Spetsifikatsiyasi hujjati (SRS) shaklida.

Dastlabki tahlil va rejalashtirish

Resurslarni aniqlash

: loyiha uchun zarur bo’lgan inson resurslari,

texnologiyalar va boshqa resurslar aniqlanadi.

Jadval va byudjet rejalashtirish

: loyiha jadvali va byudjeti tuziladi,

bunda asosiy bosqichlar va har bir bosqich uchun vaqt va xarajatlar aniqlanadi.

Dizayn va modellashtirish

Logical Design:

loyihaning mantiqiy dizayni ishlab chiqiladi, bu

ma’lumotlar oqimini va biznes qoidalarini o’z ichiga oladi.

Physical Design:

fizik dizayn bosqichida ma’lumotlar bazasi jadvallari,

indekslar va boshqa fizik komponentlar aniqlanadi.

Rivojlantirish va dasturlash

Kod yozish:

dasturchilar tomonidan kod yoziladi va modullar ishlab

chiqiladi.

Versiya nazorati:

kodni boshqarish uchun versiya nazorati tizimlari

(masalan, Git) ishlatiladi.

SOLUTION OF SOCIAL PROBLEMS IN

MANAGEMENT AND ECONOMY

International scientific-online conference

135

Sinov va verifikatsiya

Unit Testing

: Har bir modul alohida sinovdan o’tkaziladi.

Integration Testing:

Modullar birlashtirilganda tizim qanday ishlashini

sinovdan o’tkazish.

User Acceptance Testing (UAT)

: Foydalanuvchilar tomonidan tizimning

qabul qilinishi uchun o’tkaziladigan sinovlar.

Joriy qilish va amaliyotga kiritish

Deployment Planning

: Joriy qilish rejalari ishlab chiqiladi, bu tizimni

qanday va qachon joriy qilish kerakligini aniqlaydi.

Go-Live:

Tizim real muhitga joriy qilinadi va foydalanuvchilar uchun

foydalanishga tayyor bo’ladi.

Monitoring va texnik xizmat ko’rsatish

Monitoring:

Tizimning ishlash holatini kuzatish va uni monitoring qilish

vositalari orqali nazorat qilish.

Maintenance:

Tizimda yuzaga keladigan muammolarni hal qilish va

yangilanishlarni amalga oshirish.

Qo’shimcha jihatlar

Xavfsizlik:

Ma’lumotlarni himoya qilish va xavfsizlik choralari.

Dokumentatsiya:

Loyiha jarayonlari va tizimning barcha jihatlarini

hujjatlashtirish.

O’qitish:

Foydalanuvchilarni va texnik xodimlarni tizimdan foydalanish

bo’yicha o’qitish.

Aks loyiha bosqichlarini tushunish, loyihani muvaffaqiyatli amalga

oshirishda katta yordam beradi. Ushbu bosqichlar yaxshi rejalashtirilsa va to’g’ri
amalga oshirilsa, loyiha muvaffaqiyatga erishishi mumkin.

Hozirgi kunda aks loyihalar va teskari muhandislik sohasida bir nechta

qiziqarli yangiliklar mavjud. Eng so’nggi yangiliklarga ko’ra, QUICKSURFACE
2024 yangi gibrid 3D teskari muhandislik vositalarini taqdim etdi, bu vositalar
prizmaviy va murakkab shakllarni qayta modellashtirishni osonlashtiradi. Bu
texnologiya kichik va katta loyihalar uchun samarali va yuqori aniqlikka ega,
shuningdek, foydalanuvchilarga qulay va arzon narxlarda taqdim etiladi.

Shuningdek, Take-Two Interactive kompaniyasi GTA o’yinlari uchun

teskari muhandislik loyihalariga qarshi huquqiy choralar ko’rmoqda. Bu
kompaniya re3 loyihasini GitHub’dan olib tashlashga urindi va bu loyiha
yaratuvchilarini mualliflik huquqini buzishda ayblamoqda. Take-Two’nun bu
harakatlari o’yinlarning remaster versiyalarini chiqarish rejalari bilan bog’liq
bo’lishi mumkin, deb taxmin qilinmoqda.

SOLUTION OF SOCIAL PROBLEMS IN

MANAGEMENT AND ECONOMY

International scientific-online conference

136

Bundan tashqari, Alyssa Rosenzweig Apple GPU’sini teskari muhandislik

yordamida tadqiq etgan va bu haqda LibrePlanet 2024 konferensiyasida ma’ruza
o’qish uchun tayyorlanmoqda. Ushbu tadbirda software erkinligi va uning
foydalanuvchilarga ta’siri haqida ko’plab ma’ruzalar va seminarlar o’tkaziladi.

Yana bir yangilik, teskari muhandislik va 3D o’lchash texnologiyalari

tobora ommalashib bormoqda. Bu texnologiyalar arzonlashib, yanada
foydalanuvchilarga qulay bo’lmoqda, shuning uchun texnik xodimlardan
tashqari boshqa xodimlar ham bu texnologiyalarni ishlatishni o’rganmoqda .

Ushbu yangiliklar teskari muhandislik va aks loyihalari sohasida katta

yutuqlarni ko’rsatmoqda va kelajakda bu sohada yanada ko’proq yangiliklar
kutishimiz mumkin.

Ushbu maqola aks loyiha bosqichlarini batafsil o’rganib chiqdi va har bir
bosqichda amalga oshirilishi kerak bo’lgan ishlar va erishiladigan natijalarni
tasvirladi. Loyihaning muvaffaqiyatli amalga oshirilishi uchun har bir bosqichda
aniq maqsadlar va vazifalarni belgilash muhim ahamiyatga ega. Kirish
bosqichida loyihaning asosiy maqsadlari va talablarini aniqlash, loyiha
muvaffaqiyatining asosiy omillaridan biridir. Tahlil va dizayn bosqichida texnik
talablarga e’tibor qaratish, loyiha davomida yuzaga keladigan texnik
muammolarni kamaytiradi. Rivojlanish bosqichida dasturiy ta’minotni to’g’ri
kodlash va testlash bosqichida uni sinovdan o’tkazish, dasturiy ta’minotning
ishonchliligini ta’minlaydi. Ishga tushirish bosqichida loyiha foydalanuvchilarga
taqdim etilishi, foydalanuvchilarning loyiha haqida to’g’ri tushunchaga ega
bo’lishini ta’minlaydi. Texnik qo’llab-quvvatlash va yangilash bosqichida loyiha
davomida yuzaga keladigan muammolarni hal qilish va dasturiy ta’minotni
yangilash, loyihaning uzoq muddatli muvaffaqiyatini ta’minlaydi.

Foydalanilgan adabiyotlar:

1.

Artificial Intelligence: A Modern Approach Stuart Russell va Peter Norvig.

2.

Neural Networks and Deep Learning: A Textbook Charu C. Aggarwal.

3.

Pattern Recognition and Machine Learning Christopher M. Bishop.

4.

Deep Learning Ian Goodfellow, Yoshua Bengio, va Aaron Courville.

5.

Tojimamatov, I. N., Olimov, A. F., Khaydarova, O. T., & Tojiboyev, M. M.

(2023). CREATING A DATA SCIENCE ROADMAP AND ANALYSIS. PEDAGOGICAL
SCIENCES AND TEACHING METHODS, 2(23), 242-250.
6.

Тожимаматов, И. Н. (2023). ЗАДАЧИ ИНТЕЛЛЕКТУАЛЬНОГО АНАЛИЗА

ДАННЫХ. PEDAGOG, 6(4), 514-516.
7.

Muqaddam, A., Shahzoda, A., Gulasal, T., & Isroil, T. (2023). NEYRON

TARMOQLARDAN FOYDALANIB TASVIRLARNI ANIQLASH USULLARI.

SOLUTION OF SOCIAL PROBLEMS IN

MANAGEMENT AND ECONOMY

International scientific-online conference

137

SUSTAINABILITY OF EDUCATION, SOCIO-ECONOMIC SCIENCE THEORY, 1(8),
63-74.
8.

Raximov, Q. O., Tojimamatov, I. N., & Xo, H. R. O. G. L. (2023). SUNIY

NЕYRON TARMOQLARNI UMUMIY TASNIFI. Scientific progress, 4(5), 99-107.
9.

Ortiqovich, Q. R., & Nurmamatovich, T. I. (2023). NEYRON TARMOQNI O

‘QITISH USULLARI VA ALGORITMLARI. Scientific Impulse, 1(10), 37-46.
10.

Tojimamatov, I. N., Mamalatipov, O., Rahmatjonov, M., & Farhodjonov, S.

(2023). NEYRON TARMOQLAR. Наука и инновация, 1(1), 4-12.
11.

Tojimamatov, I. N., Mamalatipov, O. M., & Karimova, N. A. (2022). SUN’IY

NEYRON TARMOQLARINI O ‘QITISH USULLARI. Oriental renaissance:
Innovative, educational, natural and social sciences, 2(12), 191-203.
12.

Muqaddam, A., Shahzoda, A., Gulasal, T., & Isroil, T. (2023). NEYRON

TARMOQLARDAN

FOYDALANIB TASVIRLARNI ANIQLASH USULLARI.

SUSTAINABILITY OF EDUCATION, SOCIO-ECONOMIC SCIENCE THEORY, 1(8),
63-74.
13.

Raximov, Q. O., Tojimamatov, I. N., & Xo, H. R. O. G. L. (2023). SUNIY

NЕYRON TARMOQLARNI UMUMIY TASNIFI. Scientific progress, 4(5), 99-107.
14.

Raxmatjonova, M. N., & Tojimamatov, I. N. (2023). BIZNESDA SUNIY

INTELEKT

TEXNOLOGYALARI

VA

ULARNI

AHAMIYATI.

Лучшие

интеллектуальные исследования, 11(3), 46-52.
15.

Nurmamatovich, T. I. (2024, April). BIR QATLAMLI PERCEPTRONNI O

‘QITISH. In " CANADA" INTERNATİONAL CONFERENCE ON DEVELOPMENTS İN
EDUCATİON, SCİENCESAND HUMANİTİES (Vol. 17, No. 1).
16.

Nurmamatovich, T. I. (2024, April). SUN’IY NEYRONNING MATEMATIK

MODELI

HAMDA

FAOLLASHTIRISH

FUNKTSIYALARI.

In

"

USA"

INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE TOPICAL ISSUES
OF SCIENCE (Vol. 17, No. 1).