Mualliflar

  • Флюр Джаппаров Фатхуллаевич

DOI:

https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.tadqiqotlar.85208

Kalit so‘zlar:

Калит сўзлар: футбол ёш футболчилар техник кўникма инновацион усуллар рақамли технологиялар симуляция Европа тажрибаси машғулот методикаси.

Annotasiya

Аннотация: Ушбу мақолада ёш футболчиларда техник кўникмаларни шакллантириш жараёнида инновацион усуллардан фойдаланишнинг аҳамияти, замонавий ёндашувлар ва уларнинг самарадорлиги ҳақида сўз юритилади. Мақолада Ўзбекистондаги амалиёт Европа давлатларидаги илғор тажрибалар билан таққосланган ҳолда таҳлил қилинган. Интерактив машғулотлар, рақамли технологиялар, симуляторлар ва видеоаналитика асосида ташкил этилган машғулотлар ёш футболчиларнинг техник ривожланишига қандай таъсир кўрсатиши илмий асосда ёритилган. Шунингдек, мураббийлик амалиётида инновацион ёндашувларни жорий этиш бўйича таклиф ва тавсиялар берилган.

background image

T A D Q I Q O T L A R

jahon ilmiy – metodik jurnali


https://scientific-jl.com

61-son_5-to’plam_May-2025

30

ISSN:3030-3613

ЁШ ФУТБОЛЧИЛАРДА ТЕХНИК КЎНИКМАЛАРНИ

ШАКЛЛАНТИРИШДА ИННОВАЦИОН УСУЛЛАРНИНГ ЎРНИ:

ЕВРОПА ТАЖРИБАСИ БИЛАН ТАҚҚОСЛАШ

Джаппаров Флюр Фатхуллаевич

Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги

Малака ошириш институти

Жисмоний тайёргарлик цикли ўқитувчиси

shokiralbekov@gmail.com

Аннотация:

Ушбу мақолада ёш футболчиларда техник кўникмаларни

шакллантириш жараёнида инновацион усуллардан фойдаланишнинг аҳамияти,
замонавий ёндашувлар ва уларнинг самарадорлиги ҳақида сўз юритилади.
Мақолада Ўзбекистондаги амалиёт Европа давлатларидаги илғор тажрибалар
билан таққосланган ҳолда таҳлил қилинган. Интерактив машғулотлар, рақамли
технологиялар, симуляторлар ва видеоаналитика асосида ташкил этилган
машғулотлар ёш футболчиларнинг техник ривожланишига қандай таъсир
кўрсатиши илмий асосда ёритилган. Шунингдек, мураббийлик амалиётида
инновацион ёндашувларни жорий этиш бўйича таклиф ва тавсиялар берилган.

Калит сўзлар:

футбол, ёш футболчилар, техник кўникма, инновацион

усуллар, рақамли технологиялар, симуляция, Европа тажрибаси, машғулот
методикаси.

РОЛЬ ИННОВАЦИОННЫХ МЕТОДОВ В ФОРМИРОВАНИИ

ТЕХНИЧЕСКИХ НАВЫКОВ У МОЛОДЫХ ФУТБОЛИСТОВ:

СРАВНЕНИЕ С ОПЫТОМ ЕВРОПЫ

Джаппаров Флюр Фатхуллаевич

Преподаватель цикла физической подготовки

Институт повышения квалификации

МВД Республики Узбекистан

shokiralbekov@gmail.com


Аннотация:

В данной статье рассматривается важность использования

инновационных методов в процессе формирования технических навыков у юных
футболистов, современные подходы и их эффективность. В статье анализируется
практика в Узбекистане в сравнении с передовым опытом в европейских странах.
На научной основе освещено, как тренировки, организованные на основе
интерактивных занятий, цифровых технологий, симуляторов и видеоаналитики,
влияют на техническое развитие юных футболистов. Также даны предложения и


background image

T A D Q I Q O T L A R

jahon ilmiy – metodik jurnali


https://scientific-jl.com

61-son_5-to’plam_May-2025

31

ISSN:3030-3613

рекомендации по внедрению инновационных подходов в практику
наставничества.

Ключевые слова:

футбол, юные футболисты, технические навыки,

инновационные методы, цифровые технологии, симуляция, европейский опыт,
методика тренировок.

THE ROLE OF INNOVATIVE METHODS IN THE FORMATION OF

TECHNICAL SKILLS IN YOUNG FOOTBALL PLAYERS: COMPARISON

WITH THE EUROPEAN EXPERIENCE.

Dzhapparov Flur Fatkhullaevich

Teacher of physical training cycle Institute for

Advanced Studies of the Ministry of Internal

Affairs of the Republic of Uzbekistan

shokiralbekov@gmail.com


Abstract:

This article examines the importance of using innovative methods in

the process of developing technical skills in young football players, modern
approaches, and their effectiveness. The article analyzes Uzbekistan's practice in
comparison with the best practices in European countries. It is scientifically
substantiated that training sessions organized based on interactive lessons, digital
technologies, simulators, and video analytics influence the technical development of
young football players. Also, suggestions and recommendations were given on the
implementation of innovative approaches in mentoring practice.

Keywords:

football, young football players, technical skills, innovative

methods, digital technologies, simulation, European experience, training methodology.


КИРИШ

Футбол - бу фақат жисмоний куч ва тезлик эмас, балки юқори даражадаги

техника ва маҳоратни талаб қиладиган спорт туридир. Замонавий футболда
жамоавий ўйин билан бирга ҳар бир ўйинчининг шахсий маҳорат даражаси жуда
катта аҳамиятга эга. Техника ва маҳорат – бу ўйинчига тўпни яхши назорат
қилиш, тўғри пас бериш, рақибни алдаш ва гол уриш имконини берадиган асосий
омиллардир.

Футболда техник маҳорат – тўпни қабул қилиш, узатиш, дриблинг, зарба

бериш, тўпни назорат қилиш ва бошқа ҳаракатлар мажмуаси бўлиб, ўйин
самарадорлигининг асосий мезонларидан бири ҳисобланади. Айниқса, ёш
футболчиларда бу кўникмаларни шакллантириш ва мустаҳкамлаш жараёни
уларнинг келгусидаги спорт фаолиятида ҳал қилувчи аҳамият касб этади.


background image

T A D Q I Q O T L A R

jahon ilmiy – metodik jurnali


https://scientific-jl.com

61-son_5-to’plam_May-2025

32

ISSN:3030-3613

Замонавий спорт таълими инновацион ёндашувларни талаб этади, чунки
анъанавий усуллар кўп ҳолларда ёш спортчиларнинг қизиқиши ва ривожланиш
суръатига мос келмайди.

Инновацион усуллар деганда рақамли технологиялар, симуляция,

видеотаҳлил, мобил иловалар, сенсорли тренажёрлар ва интерактив ўйинлар
асосида ташкил этилган машғулотлар тушунилади. Бундай ёндашувлар ёш
футболчиларда техник кўникмаларни тезроқ ва кучлироқ шакллантиришга
ёрдам беради. Масалан, видеотаҳлил орқали футболчи ўз ҳаракатларини кўриб
чиқади, хатоларини тушунадӣ ва келгусида уларни тўғрилаш имконига эга
бўлади. Бу визуал восита орқали ўқитиш усули, айниқса, болалар ва ўсмирларда
яхши самара беради.

Техник кўникмаларни шакллантиришда виртуал тренажёрлар, масалан,

“SmartGoals”, “Fitlight Trainer” каби тизимлар ёрдамида футболчиларда диққат,
ҳаракат мувофиқлашуви, тўп билан ишлашдаги тезкор ҳаракат ҳолатлари
ривожланади. Бундай тизимлар Германия, Нидерландия, Испания каби
давлатларда ёшлар футбол академияларида кенг қўлланилади. Масалан, “Аякс”
академиясида болалар футболини ўқитишда ҳар бир машғулот индивидуал
электрон карталар орқали баҳоланади, футболчининг ривожланиш динамикаси
доимий мониторинг қилинади.

Ўзбекистонда ҳам сўнгги йилларда футбол академияларида техник

маҳоратни шакллантиришга қаратилган замонавий ёндашувлар жорий этила
бошлаган. Аммо инновацион усулларни кенгроқ қамраб олиш, уларни маҳаллий
шароитга мослаштирган ҳолда татбиқ этиш зарурати мавжуд. Мураббийлар кўп
ҳолларда техник кўникмаларни анъанавий усуллар – кўп марта такрорлаш, тўп
билан югуриш, тўғри пас бериш каби машқлар орқали шакллантирадилар. Бу
усуллар самарали бўлса-да, уларни интерфаол ва рақамли элементлар билан
бойитиш натижани янада яхшилаши мумкин.

Европа

тажрибасида

юқори

даражали

техник

кўникмаларни

шакллантиришда машғулотларни ўйин воситасида ташкил этишга катта эътибор
қаратилади. Масалан, “Coerver Coaching” методикаси – техник ҳаракатларни
майда элементларга ажратиб, уларни ўйин шаклида қайта-қайта синовдан
ўтказишга асосланган. Бу усул Германия, Бельгия, Франция каби мамлакатларда
оммалашган бўлиб, болаларда техник ҳаракатларни автоматлаштириш ва ўйин
шароитида қўллаш қобилиятини ривожлантиради.

Ўйин симуляциялари орқали машғулот ўтказиш ҳам техник кўникмаларни

шакллантиришда самарали ҳисобланади. Масалан, “VR-football training”
тизимлари орқали футболчи реал вазиятлардаги қарор қабул қилиш қобилиятини
ривожлантиради, бу эса техник маҳоратини тўғри йўналишда ишлатишга хизмат
қилади. Бундай усуллар Англия ва Скандинавия мамлакатларида жорий этилган


background image

T A D Q I Q O T L A R

jahon ilmiy – metodik jurnali


https://scientific-jl.com

61-son_5-to’plam_May-2025

33

ISSN:3030-3613

бўлиб, болаларда техник ҳаракат билан бирга ақлий ривожланишни ҳам
рағбатлантиради.

Инновацион усулларни амалиётга татбиқ этишнинг яна бир муҳим жиҳати

– уларда мотивация, қизиқиш ва фаол иштирокни ошириши. Интерактив
машғулотлар, рақамли дастурлар ва ўйинли элементлар билан бойитилган
машқлар ёш футболчилар учун кўпроқ қизиқарли ва эътиборли бўлади. Шу
орқали уларда техникага нисбатан ижобий муносабат шаклланади,
машғулотдаги фаоллик ортиб боради.

ХУЛОСА

Ёш футболчиларда техник кўникмаларни шакллантиришда инновацион

усуллардан фойдаланиш нафақат самарадорликни оширади, балки машғулот
жараёнини қизиқарли ва замонавий руҳда ташкил этиш имконини беради.
Европа тажрибаси шуни кўрсатадики, рақамли технологиялар, визуал воситалар
ва симуляцияларга асосланган машғулотлар футболчиларнинг техник
ривожланишини жадаллаштиради. Ўзбекистонда ҳам бундай ёндашувларни
тадбиқ этиш, мураббийларни замонавий методикага ўргатиш ва машғулот
жараёнини рақамлаштириш орқали ёш футболчиларнинг техник маҳоратини
янги босқичга олиб чиқиш мумкин.

АДАБИЁТЛАР

1.

Ҳасанов Ж. “Ёш футболчиларни тайёрлашда замонавий машғулот
методикалари”, – Тошкент, 2020.

2.

Reilly T., Williams A. “Science and Soccer: Developing Elite Performers”, –
London: Routledge, 2018.

3.

Bompa T., Buzzichelli C. “Periodization: Theory and Methodology of Training”, –
Human Kinetics, 2019.

4.

Wiel Coerver, Alfred Galustian, Charlie Cooke. "Coerver Coaching Method", –
UEFA Grassroots Programme, 2017.

5.

Халилов И. “Инновацион технологиялар орқали футбол машғулотларини
ташкил этиш”, – Тошкент, 2022.

6.

UEFA Training Ground. “Youth Development in European Football Academies”,
– UEFA Publications, 2021.


Bibliografik manbalar

АДАБИЁТЛАР

Ҳасанов Ж. “Ёш футболчиларни тайёрлашда замонавий машғулот

методикалари”, – Тошкент, 2020.

Reilly T., Williams A. “Science and Soccer: Developing Elite Performers”, –

London: Routledge, 2018.

Bompa T., Buzzichelli C. “Periodization: Theory and Methodology of Training”, –

Human Kinetics, 2019.

Wiel Coerver, Alfred Galustian, Charlie Cooke. "Coerver Coaching Method", –

UEFA Grassroots Programme, 2017.

Халилов И. “Инновацион технологиялар орқали футбол машғулотларини

ташкил этиш”, – Тошкент, 2022.

UEFA Training Ground. “Youth Development in European Football Academies”,

– UEFA Publications, 2021.