T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
61-son_5-to’plam_May-2025
51
ISSN:3030-3613
КУРАШНИ ЎРГАТИШДА ПЕДАГОГИК ЁНДАШУВЛАР
Тўраев Фаррух Ҳаким ўғли
Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги
Малака ошириш институти Жисмоний
тайёргарлик цикли катта ўқитувчиси
Аннотация:
Мазкур мақолада курашни ўргатиш жараёнида педагогик
ёндашувлар таҳлил қилинади. Кураш нафақат жисмоний машғулот, балки
спортчиларнинг интеллектуал, маънавий ва психологик ривожланишига ҳам
хизмат қилади. Самарали ўқитиш учун инновацион методлар, интерфаол
технологиялар ва индивидуал ёндашувларнинг аҳамияти кўрсатилади.
Шунингдек, курашни ўргатишда мотивация, таълим-тарбия ва тренерлик
услубларининг таъсири ўрганилади.
Калит сўзлар:
кураш, педагогика, ўқитиш методикаси, мотивация, спорт
психологияси, интерфаол таълим, жисмоний тарбия.
ПЕДАГОГИЧЕСКИЕ ПОДХОДЫ К ОБУЧЕНИЮ БОРЬБЕ
Тураев Фаррух Хаким угли
Старший преподаватель цикла физической подготовки
Институт повышения квалификации МВД Республики Узбекистан
Аннотация:
В данной статье анализируются педагогические подходы в
процессе обучения курашу. Борьба служит не только физической тренировке, но
и интеллектуальному, духовному и психологическому развитию спортсменов.
Показана важность инновационных методов, интерактивных технологий и
индивидуальных подходов для эффективного обучения. Также изучается
влияние мотивации, учебно-воспитательных и тренерских методов в обучении
курашу.
Ключевые слова:
борьба, педагогика, методика обучения, мотивация,
спортивная психология, интерактивное обучение, физическое воспитание.
PEDAGOGICAL APPROACHES TO TEACHING WRESTLING
Turaev Farrukh Hakim ugli
Senior teacher of physical training cycle
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
61-son_5-to’plam_May-2025
52
ISSN:3030-3613
Institute for Advanced Studies of the Ministry
of Internal Affairs of the Republic of Uzbekistan
farruxtorayev555@gmail.com
Abstract:
This article analyzes pedagogical approaches in the process of
teaching Kurash. Wrestling serves not only physical training but also the intellectual,
spiritual, and psychological development of athletes. The importance of innovative
methods, interactive technologies, and individual approaches for effective learning is
demonstrated. The influence of motivation, educational, and coaching methods in
teaching Kurash is also being studied.
Keywords:
wrestling, pedagogy, teaching methodology, motivation, sports
psychology, interactive learning, physical education.
КИРИШ
Кураш – бу нафақат миллий спорт тури, балки инсон психологик ва
жисмоний камолотига хизмат қиладиган машғулотдир. Уни самарали ўргатишда
педагогик ёндашувларнинг аҳамияти катта бўлиб, бу жараёнда замонавий
методлар, тренерлик услублари ва таълим технологияларидан фойдаланиш
муҳимдир.
Педагогика фанининг турли назариялари ва ёндашувлари кураш
машғулотларини ташкил этишда спортчиларнинг жисмоний ва маънавий
ривожланишига хизмат қилади.
Курашни ўргатишда педагогик ёндашувлардан бири бу – индивидуал
ёндашувдир. Ҳар бир спортчининг жисмоний ва психологик ҳолати турлича
бўлгани учун уларга мос ўқитиш методикаси қўлланилиши керак. Тренерлар
спортчиларнинг
индивидуал
хусусиятларини
инобатга
олган
ҳолда
машғулотларни режалаштиришлари зарур. Масалан, айрим спортчилар кучли
динамикага эга бўлса, бошқалари техника ва стратегик тафаккур орқали
устунликка эришади.
Интерфаол ўқитиш усуллари курашни ўргатишда муҳим аҳамиятга эга.
Гуруҳда ишлаш, реал вазиятлар асосида симуляция машғулотлари ўтказиш ва
интерактив тренинглар орқали спортчилар тезроқ ва самаралироқ билим
оладилар. Бундай усуллар нафақат техник маҳоратини ошириш, балки
спортчиларнинг мустаҳкам мотивация ва жамоавий ҳамкорлик кўникмаларини
ривожлантиришга ёрдам беради.
Курашда педагогик ёндашувнинг яна бир муҳим жиҳати мотивацияни
шакллантириш ва психологик тайёргарликни оширишдир. Психологик
тайёргарлик машғулотлар жараёнида муҳим омил бўлиб, спортчининг мусобақа
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
61-son_5-to’plam_May-2025
53
ISSN:3030-3613
пайтида ўзини эркин ҳис қилишига ёрдам беради. Шу боисдан, спорт
психологиясига асосланган педагогик ёндашувлар, масалан, визуализация,
автосуггестия ва мустаҳкамлаш техникасидан фойдаланиш самарали
натижаларни таъминлайди.
Таълимда инновацион технологиялардан фойдаланиш ҳам муҳим
омиллардан бири ҳисобланади. Видео таҳлил, сенсор тренажёрлар, рақамли
технологиялар орқали техника ва тактика юзасидан чуқур таҳлиллар ўтказиш
мумкин. Булар спортчиларга ўз хатоларини тушуниш ва тўғри қарор қабул
қилишга ёрдам беради.
Шунингдек, курашда тренерлик услуби ҳам муҳим ўрин тутади. Самарали
тренер спортчининг жисмоний тайёргарлиги билан бирга, унинг психологик
ҳолатини, мусобақага бўлган тайёргарлигини назорат қилади. Тренерлар
спортчилар билан яқин мулоқотда бўлиши, уларни руҳлантириши ва ижобий
натижаларга йўналтириши керак.
Мактаб ва олий таълим муассасаларида курашни жисмоний тарбия
дарсларига жорий этиш масаласи ҳам алоҳида эътибор талаб қилади. Миллий
спорт тури сифатида кураш ёш авлоднинг жисмоний ривожланиши, интизомли
ва иродали шахс бўлиб етишишига хизмат қилади.
Ушбу йўналишда амалий тадқиқотлар олиб бориш, мактаб ва
университетларда курашни оммалаштириш орқали унинг жисмоний тарбия
фанини бойитишдаги аҳамиятини ошириш мумкин. Бу, ўз навбатида, ёшларнинг
спортга қизиқишини ошириш ва уларни саломатлигини мустаҳкамлашга катта
ҳисса қўшади.
ХУЛОСА
Курашни ўргатишда педагогик ёндашувлар самарадорлиги юқори бўлиши
учун индивидуал ёндашув, интерфаол ўқитиш методлари, мотивация ва спорт
психологияси, инновацион технологиялар ва самарали тренерлик услубларидан
фойдаланиш зарур. Булар спортчиларнинг нафақат жисмоний маҳоратини, балки
уларнинг стратегик тафаккурини ҳам шакллантиришга хизмат қилади.
АДАБИЁТЛАР
1.
Вайнберг Р., Гулд Д. Спортивная психология: теория и практика. – Москва:
Олимпийская литература, 2018.
2.
Cox R.H. Sport Psychology: Concepts and Applications. – McGraw-Hill, 2012.
3.
Martens R. Successful Coaching. – Human Kinetics, 1987.
T A D Q I Q O T L A R
jahon ilmiy – metodik jurnali
https://scientific-jl.com
61-son_5-to’plam_May-2025
54
ISSN:3030-3613
4.
Hanin Y. Emotions in Sport. – Human Kinetics, 2000.
5.
Умурзаков А. Кураш ва спорт психологияси. – Тошкент: Ўзбекистон Миллий
университети нашриёти, 2021.
6.
Тўраев Ф.Х. Курашчиларнинг жисмоний тайёргарлиги. Тадқиқотлар. 2025.
58 (2), 107-112.
7.
Тўраев Ф.Х. Курашда тактик ва жисмоний тайёргарликнинг ўрни ва
такомиллаштириш йўналишлари. // Тадқиқотлар. 2025. 60, 2(4), 187-191.
