THEORETICAL ASPECTS IN THE FORMATION OF
PEDAGOGICAL SCIENCES
International scientific-online conference
32
IJTIMOIY SOHALARNI RIVOJLANTIRISHDA NODAVLAT
TASHKILOTLARNING AMALGA OSHIRAYOTGAN ISHLARI
Samadova Taxmina Muxiddinovna
karshi shaxar 34 maktab o'kituvchisi
https://doi.org/10.5281/zenodo.12684230
Annotatsiya:
ushbu maqola nodavlat tashkilotlarining ta'lim sohasidagi
muhim roli va ijtimoiy sohalarda o'z vazifalarini o'z ichiga oladi. Ular ta'lim
tizimini rivojlantirish, inson huquqlarini himoya qilish, ma'rifat oshirish, va
ijtimoiy integratsiya yaratishda katta hissa egallaydilar.
Kalit so’zlar:
nodavlat tashkilotlar, muammolar, natija, rag’batlantirish,
ta’lim sohasi, ijtiomiy soha, madaniy va ma’rifiy ta’lim
O‘zbekistonda demokratik islohotlarni yanada chuqurlashtirish va fuqarolik
jamiyatini rivojlantirish konsepsiyasida nodavlat notijorat tashkilotlari (NNT)
bandlikni ta’minlash, aholini ijtimoiy himoya qilish, sog‘liqni saqlash, atrof
muhitni muhofaza qilish sohalarida va boshqa ko‘plab sohalarda ijtimoiy
ahamiyatli vazifalarni hal etishda tobora faol rol o’ynayotganligi qayd etiladi.
Ular joylardagi vaziyatni yaxshi bilgan holda aniq namoyon bo‘lmagan ijtimoiy
muammolarni aniqlaydilar va hal etishga kirishadilar. Talab etilgan ijtimoiy
xizmatlarning bir qanchasi bugungi kunda faqat NNT tomonidan ko‘rsatilmoqda.
Dastlab NNT tomonidan ko‘rsatilgan xizmatlarning ayrimlari ayni vaqtda davlat
tizimiga joriy etilgan.
Ijtimoiy sohada, shu jumladan hal etilishi NNT tomonidan qo‘llab-quvvatlashni
talab etadigan muammolarni aniqlash, bunday yordamni ko‘rsatadigan NNT
faoliyatini moliyalashtirish uchun davlat ijtimoiy buyurtmalari taqdim etilishi
borasida davlat tashkilotlari va nodavlat notijorat tashkilotlarining hamkorligi
muhimdir.
Shu munosabat bilan davlatning NNT salohiyatidan to‘liqroq foydalanishini
ta’minlash uchun ijtimoiy yo‘naltirilgan NNTni yanada qo‘llab-quvvatlash zarur.
NNT orasida o‘tkazilgan so‘rov ijtimoiy xizmatlar ko‘rsatuvchi 12% NNT to‘liq
hajmda ishlashini, ularning salohiyatidan o‘rtacha yarmidan kamidan
foydalanilayotganligini ko’rsatdi.
Ushbu tahliliy ma’ruzada ijtimoiy xizmatlar ko‘rsatuvchi NNTni yanada qo‘llab-
quvvatlash zarurligi asoslanadi, ushbu sohada ijtimoiy yo‘naltirilgan NNTning
ustunligi ko‘rib chiqiladi, NNT orqali ijtimoiy xizmatlar
ko‘rsatish bilan bog‘liq xavf-xatarlar va ushbu tahdidlarni bartaraf etish
imkoniyatlari qayd etiladi, shuningdek
THEORETICAL ASPECTS IN THE FORMATION OF
PEDAGOGICAL SCIENCES
International scientific-online conference
33
NNT tomonidan aholiga ijtimoiy xizmatlar ko‘rsatish bilan bog‘liq muammolar
tahlil qilinadi va ularni hal etish yo‘llari taklif etiladi.
Mamlakatimizda davlat organlari va nodavlat notijorat tashkilotlari o‘rtasidagi
hamkorlik munosabatlarini yanada rivojlantirish hamda yangi bosqichga
ko‘tarish yuzasidan bir qator amaliy takliflarni bildirish maqsadga muvofiq.
Birinchi taklif:
“Fuqarolik jamiyati bilan o‘zaro hamkorlikning yangicha
andozalari – taraqqiyotning yangi strategiyalari – xulq-atvorning yangi modeli”
hamda “Maqsadlar yakdilligi va manfaatlar umumiyligi” prinsiplari asosida
vakillik va ijro hokimiyatining barcha darajalarida ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy-
huquqiy sohalarda eng muhim qarorlar qabul qilinishi jarayonlariga nodavlat
notijorat tashkilotlari va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlarini keng jalb
etish tavsiya etiladi.
Nodavlat notijorat tashkilotlari faollari, jumladan, “O‘zbekiston–2030”
strategiyasi, Yangi O‘zbekiston taraqqiyot strategiyasi, Saylov jarayonini
barqaror rivojlantirishning Milliy maqsad va vazifalari, Inson huquqlari bo‘yicha
Milliy strategiya kabi juda muhim strategiya, konsepsiya va dasturlarni amalga
oshirish jarayonlarida keng ishtirok etishlari zarur.
Ikkinchi taklif:
ijtimoiy sheriklik va jamoatchilik nazoratini amalga
oshirishning hozir amal qilayotgan shakllarini yanada rivojlantirishni taklif
etaman. Xususan, bu o‘rinda:
jamoaviy murojaatlar asosida mintaqaviy, sohaviy va davlat dasturlari ijrosi
sifatini hamda davlat mablag‘larining sarflanishi holatlarini tekshirish amaliyoti;
jinoyatchilik, ayniqsa, odam savdosi, qiynoqlar, uyushgan va transmilliy
jinoyatlarga qarshi kurashish, shuningdek, penitensiar muassasalar va jazoni
ijro etish muassasalarida adolat va inson huquqlariga rioya qilinishi sohalaridagi
jamoatchilik nazorati;
korrupsiya botqog‘iga botgan soha va tarmoqlarni aniqlash, korrupsiogen
omillarning oldini olish, jamiyatda korrupsiyaga nisbatan toqatsiz munosabatni
shakllantirish ishlari;
aholi sog‘ligi va genofondiga zarar yetkazadigan mavjud ekologik muammolarni
bartaraf etish, qabul qilinadigan normativ-huquqiy hujjat loyihalarini “ekologik
ekspertiza”dan o‘tkazishni yo‘lga qo‘yish;
Ijtimoiy sohalarni rivojlantirishda nodavlat tashkilotlarining amalga
oshirayotgan ishlari keng spektrga ega bo'lishi mumkin. Ularning ba'zi asosiy
faoliyatlarini quyidagicha ifodalashim mumkin
1.
Ta'lim tizimini rivojlantirish: Nodavlat tashkilotlar, ta'lim sohasida katta
ishlar olib borishadi. Ular o'quv jarayonlarini yaxshilash, o'quv dasturlarini
THEORETICAL ASPECTS IN THE FORMATION OF
PEDAGOGICAL SCIENCES
International scientific-online conference
34
yangilash, o'qituvchilar uchun rivojlanish tashkil etish, va ta'lim sifatini oshirish
uchun loyihalar amalga oshirishadi
2.
Inson huquqlarini himoya qilish: Ijtimoiy sohalarda nodavlat tashkilotlar
inson huquqlarini himoya qilishda muhim rol o'ynaydilar. Ular zulm va
diskriminatsiyaga qarshi kurashish, jamiyatning barcha a'zolari uchun
barqarorlik va barqarorlikni ta'minlash, va adolatsizlikka qarshi kurashish
uchun qadam atishadi.
3.
Sog'liqni saqlash va yaxshi yashash: Nodavlat tashkilotlar sog'liqni saqlash
va yaxshi yashash sohasida hamkorlik qilishadi. Ular sog'liq muhitini yaxshilash,
davlat xizmatlarini takomillashtirish, va fuqarolarning sog'liq va axloqiy
ma'naviyatini oshirish uchun xizmat qilishadi.
4.
Madaniyat va tarbiya: Nodavlat tashkilotlar madaniyatni saqlash va
tarbiyani ta'minlashda hamkorlik qilishadi. Ular san'at va madaniyat tadbirlarini
tashkil etish, ma'naviyatni oshirish, va mamlakatning madaniy merosini saqlash
uchun dasturlar va loyihalar tuzishadi.
5.
Iqtisodiy rivojlanish va maqsadlarni amalga oshirish: Nodavlat tashkilotlar
iqtisodiy rivojlanishni rag'batlantirish uchun hamkorlik qilishadi. Ular
investitsiyalar, innovatsiyalar, va sanoat tashqiylotlarini o'zlashtirish orqali
yangi ish o'rinlari yaratish uchun qo'llanadi.
Bu misollar, nodavlat tashkilotlarining ijtimoiy sohalarni rivojlantirishda olib
borayotgan muhim vazifalardan faqat bir qancha misollar. Ularning amalga
oshirayotgan ishlari mamlakatning umumiy rivojlanishida katta hissa egallaydi
va jamiyatning mustahkamlanishiga qo'llanadi.ayollar, yoshlar, nogironligi
bo‘lgan shaxslar va aholining boshqa zaif qatlamlari muammolariga yechim
topish bo‘yicha ishlarni samarali va manzilli asosda tashkil etish masalalari
nazarda tutilmoqda.
Nodavlat tashkilotlar va ularning ijtimoiy sohalarni rivojlantirishdagi roli haqida
ko'proq ma'lumot olish uchun quyidagi asosiy mavzularni o'rganishimiz
mumkin:
1.
Nodavlat tashkilotlarining vazifalari: Ularning asosiy vazifalari, ularning
amaldagi faoliyatlari va ularning ijtimoiy sohalarni rivojlantirishdagi roli haqida
tafsilotlar.
2.
Ta'lim va madaniyat sohasidagi nodavlat tashkilotlari: Ta'lim tizimini
rivojlantirish, ta'limni oshirish, ma'naviyat va madaniyatni saqlash, tarbiya va
san'at sohasidagi faoliyatlar.
3.
Iqtisodiy rivojlanish va sodda ishlar sohasidagi nodavlat tashkilotlari:
Iqtisodiy rivojlanishni rag'batlantirish, investitsiyalar va innovatsiyalar, sanoat
THEORETICAL ASPECTS IN THE FORMATION OF
PEDAGOGICAL SCIENCES
International scientific-online conference
35
tashkiyotlari, yangi ish o'rinlari yaratish va boshqa maqsadlarni amalga
oshirishdagi roli.
Inson huquqlari himoyasi va sog'liqni saqlash: Inson huquqlarini himoya qilish,
jamiyatning barqarorligini ta'minlash, sog'liq muhitini yaxshilash va davlat
xizmatlarini takomillashtirishdagi vazifalar
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati:
1.
2018 yil 9-avgustdagi “Oliy ta’lim muassasalarida talabalar bilimini
nazorat qilish va baholash tizimini to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida” gi
karor. O’zR Adliya vazirligi 2018 yil 26-sentyabr № 3069
2.
O'zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining "Keksalar va
nogironlami manzilli ijtimoiy himoya qilish va qo'llab- quvvatlashni yanada
kuchaytirish chora-tadbirlari to'g'risida" gi 10.08.2015-yildagi 327-son qarori
3.
O'zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2012-yil 7- iyundagi
N№165-sonli "Ijtimoiy agalar tayinlash tartibini yanada takomillashtirish
hamda oilalan jami daromadlari yanada to'liq hisobga olinishini ta'minlash
to'risida"gi Qarori.
4.
Internet ma’lumotlar: www.lex.uz
5.
Shukurovna, Qarshiyeva Zulfiya. "BO ‘LAJAK O ‘QITUVCHILARDA
REFLEKSIV POZISIYANI RIVOJLANTIRISH DOLZARB PEDAGOGIK MUAMMO
SIFATIDA." FAN, TA'LIM VA AMALIYOTNING INTEGRASIYASI (2023): 358-362.
6.
Qarshiyevа, Zulfiya. "STAGES OF DESIGNING A MODEL FOR THE
DEVELOPMENT OF THE REFLEXIVE POSITION OF FUTURE TEACHERS."
Interpretation and researches 2.3 (2023).
7.
Qarshiyeva, Zulfiya. "BO ‘LAJAK O ‘QITUVCHILARNING REFLEKSIV
POZITSIYASINI RIVOJLANTIRISH." FAN, TA'LIM VA AMALIYOTNING
INTEGRASIYASI (2021): 107-109.
8.
Shukurovna, Karshiyeva Zulfiya. "A Model for Developing Future Teacher's
Reflexive Position." European Journal of Research Development and
Sustainability 2.4 (2021): 99-101.
9.
Fang, Wai Chi. "International Journal of Future Generation Communication
and Networking Foreword." INTERNATIONAL JOURNAL OF FUTURE
GENERATION COMMUNICATION AND NETWORKING 11.5 (2018): V-VI.
10.
Interfaol, A. K. T. "MALAKA OSHIRISH JARAYONIDA TINGLOVCHILARNING
AXBOROT
TEXNOLOGIYALARINI
O
‘ZLASHTIRISHDA
MUSTAQIL
QOBILIYATLARINI RIVOJLANTIRISH Mavlonov N. Sh." O ‘ZBEKISTON
RESPUBLIKASI OLIY VA O ‘RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI NIZOMIY NOMIDAGI
TOSHKENT DAVLAT PEDAGOGIKA UNIVERSITETI: 167.
THEORETICAL ASPECTS IN THE FORMATION OF
PEDAGOGICAL SCIENCES
International scientific-online conference
36
11.
Mustafayev, Shomurod, Zulaykho Nazarova, and Murod Normuminov.
"Synergistic Learning: Fostering Collaboration, Engagement, and Community in
Modern Education." Rivista Italiana di Filosofia Analitica Junior 14.2 (2023):
2062-2065.
12.
Nazarova, Zulayxo. "“TARBIYA” FANI O ‘QITUVCHILARINI KASBIY
KOMPETENSIYASINI RIVOJLANTIRISH." FAN, TA'LIM VA AMALIYOTNING
INTEGRASIYASI (2021): 79-82.
13.
Pardayev, Zafar, and Zulayho Nazarova. "O ‘QITUVCHIGA QO’YILADIGAN
TALABLAR (O ‘QITUVCHI KASBIY STANDARTI." FAN, TA'LIM VA
AMALIYOTNING INTEGRASIYASI (2021): 93-95.
14.
NAZAROVA, ZULAYXO. "Organization of the Game Process of Learning in
the Preschool Education System." JournalNX 6.10 (2020): 199-202.
15.
Nazarova, Zulayxo. "Innovative Approach to the Improvement of
Professional Training of Teachers of “Upbringing”." JournalNX: 129-131.
16.
Rapiqjon o‘g‘li, Xomidov Xushnudbek. "Rotor-filtrli qurilmaning gidravlik
qarshiligini tadqiq etish." Science Promotion 9.1 (2024): 528-537.
17.
Rapiqjon o‘g‘li, Xomidov Xushnudbek. "Study of operating parameters of
drum dust cleaning device." HOLDERS OF REASON 4.1 (2024): 120-127.
18.
Rapiqjon o‘g‘li, Xomidov Xushnudbek. "Application of a rotor-filter device
in the cleaning of coal dust and research of its effectiveness." Science Promotion
6.1 (2024): 142-153.
19.
Azizjon, Isomidinov, and Xomidov Xushnudbek. "STUDY OF HYDRAULIC
RESISTANCE OF ROTOR-FILTER APPARATUS." Механика и технология 1.14
(2024): 229-236.
20.
Rapiqjon o’g’li, Xomidov Xushnudbek, and Rabbimov Elmurod Farhod
o’g’li. "NAMLIKNING ELEKTR TOKIGA TA'SIRI: NAMLIK VA O'TKAZUVCHANLIK
O'RTASIDAGI BOG'LIQLIKNI O’RGANISH." E Conference Zone. 2023.
21.
Rapiqjon o‘g‘li, Xomidov Xushnudbek, et al. "DETERMINING THE
EFFICIENCY OF USING AND CLEANING THE ROTOR-FILTER DEVICE IN
NEUTRALIZING HYDROGEN-FLUORITE (2HF) GAS." American Journal of
Interdisciplinary Research and Development 29 (2024): 7-15.
22.
Abdullaevich, Mamadaliev Foziljon, Mirbaratov Olimjon Yakhyaevich, and
Khamidov Khushnudbek Rapikjon Ugli. "PROBLEMS OF IMPROVING THE
METHODOLOGY FOR CALCULATING THE SIZES OF CERTAIN GEOMETRIC
FORMS INSIDE AND OUTSIDE THE EGYPTIAN TRIANGLE." (2023).
THEORETICAL ASPECTS IN THE FORMATION OF
PEDAGOGICAL SCIENCES
International scientific-online conference
37
23.
Нурматов, Сардорбек Хасанбой Ўғли, et al. "БАРБОТАЖЛИ
АБСОРБЦИЯ ҚУРИЛМАСИДА ГАЗ ЁСТИҒИНИ ТАДҚИҚ ҚИЛИШ УСУЛИ."
Строительство и образование 4.5-6 (2023): 287-295.
24.
O‘G‘Li, Xomidov Xushnudbek Rapiqjon, et al. "Konus setkali chang
tozalovchi qurilma uchun chang namunalarining dispers tarkibi taxlili." Al-
Farg’oniy avlodlari 1.4 (2023): 66-69.
