THEORETICAL ASPECTS IN THE FORMATION OF
PEDAGOGICAL SCIENCES
International scientific-online conference
147
VIRTUAL BORLIQDA TA’LIMNI OPTIMALLASHTIRISH
MASALALARI
Norpulatov Bekzod Norpulatovich
Samarqand viloyati Paxtachi tumani
Tibbiyot birlashmasi kadrlar masalalari muutaxasisi
https://doi.org/10.5281/zenodo.13935051
Ushbu maqolada virtual olamda ta’lim olish, uning imkoniyatlari, ijobiy va
salbiy tomonlari tahlil qilingan. Shuningdek virtual borliqda ta’limni
optimallashtirish bo‘yicha takliflar berilgan.
Kalit so‘zlar:
virtual olam, virtual borliq, ta’lim, optimallashtirish, sifat
.
In this article analyzes education in the virtual world, its capabilities, pros
and cons. Proposals have also been made to optimize education in virtual
existence.
Key words:
virtual world, virtual being, education, optimization, quality.
Yangilanayotgan O‘zbekiston sharoitida ilg‘or raqamli iqtisodiyot
mexanizmi, ijtimoiy va masofaviy elektron muassasalar va qurilmalar
bunyodkorligi, zamonaviy ilmiy yo‘nalishlar va texnologiyalarni yaratuvchi yosh
ijodkor yoshlarni tarbiyalash, ularni zamon talabiga javob beradigan ilmiy va
uslubiy g‘oyalar, loyihalar va tavsiyalar bilan qurollantirish muhim davlat
darajasiga ko‘tarilgan. Bunda esa zamonaviy ta’lim, innovatsion, virtual
texnologiyalar muhim ahamiyat kasb etmoqda.
Virtual reallik ongning muayyan bir holati bo‘lgani uchun obyektiv
reallikdan, shu jumladan, bizning kundalik hayotimizdan farqlanadi. Xuddi
shunday virtual reallik texnologiyalari falsafa, psixologiya, estetika va umuman
ijtimoiy-gumanitar fanlar tizimida tadqiq etiladi. Epistemologik nuqtai nazardan
qaraganda, “virtual bilim” subyektiv hodisadir, ayniqsa, miyani asl mohiyatini
idrok etish, bilish va qayta ishlash va shu asosda shakllangan tasvir va kayfiyatni
anglatadi. [1.14]
Jamiyatni virtuallashtirishning yana bir o‘ta muhim xususiyatini, ya’ni
uningXalqaro ilmiy-amaliy anjuman materiallari 2024-yil 24-25-may obyektiv
voqelikdan hosil bo‘lgan ikkilamchi tabiatini qayd etadi. U virtuallashtirish,
birinchi navbatda, inson faoliyati sohalariga bog‘liq bo‘lib, aprior tarzda
fenomenologik ravishda virtual tabiatga ega, shuning uchun hozirgi
virtuallashtirish jarayoni ular uchun ikkinchi darajalidir [2.46].
Virtual olam va borliq kategoriyalarining mohiyatini anglash natijasida
virtualistik tafakkur tarzi shakllandi. Virtualistik tafakkur tarzi virtual olam,
virtualistka, virtuallik kategoriyalari bilan bog‘liqdir[3.113].
THEORETICAL ASPECTS IN THE FORMATION OF
PEDAGOGICAL SCIENCES
International scientific-online conference
148
Virtual olamda ta’lim o‘quv jarayonini yaxshilaydigan va talabalar uchun
imkoniyatlarni kengaytiradigan bir qator afzalliklarni taqdim etadi.
Virtual borliqda ta’lim dunyoning istalgan nuqtasidan Internet orqali
mavjud bo‘lib, talabalarga joylashuvidan qat’i nazar bilim olish imkonini beradi.
Virtual o‘rganish moslashuvchan o‘quv jadvalini taklif etadi, bu esa talabalarga
materialni o‘z ehtiyojlari va sharoitlariga qarab o‘rganish uchun qulay vaqtni
tanlash imkonini beradi.
Virtual o‘rganish ko‘pincha o‘yinlar, virtual laboratoriyalar, simulyatsiyalar
va o‘quv videolari kabi interaktiv o‘qitish usullarini o‘z ichiga oladi, bu esa
o‘rganishni yanada qiziqarli va esda qolarli qiladi. Talabalar virtual olamda turli
xil ta’lim resurslaridan, masalan, onlayn kutubxonalar, ma’lumotlar bazalari,
o‘quv dasturlari va boshqalardan foydalanishlari mumkin, bu ularning o‘quv
jarayonini boyitadi.Virtual olamda o‘qish talabalarga turli madaniyat va
mamlakatlardagi odamlar bilan muloqot qilish imkonini beradi, bu esa
madaniyatlararo tushunish va muloqot ko‘nikmalarini rivojlantirishga yordam
beradi.Virtual ta’lim ko‘pincha an’anaviy auditoriya ta’limiga qaraganda
arzonroq bo‘lib, uni o‘rta va past daromadli talabalar uchun qulayroq qiladi.
Virtual o‘rganish o‘rganishni talabalarning individual ehtiyojlari va o‘rganish
sur’atlariga moslashtirishga imkon beradi, bu esa materialni yanada samarali
o‘zlashtirishga yordam beradi. Talabalar muassasaga sayohat qilish uchun vaqt
va pul sarflashlari shart emas, bu ularning resurslarini tejaydi va o‘qishga e’tibor
qaratish imkonini beradi.
Ushbu afzalliklar virtual o‘rganishni talabalar uchun, ayniqsa ta’limning
moslashuvchan va arzon usullarini izlayotganlar uchun jozibali variantga
aylantiradi.
Virtual ta’limni optimallashtirish - bu talabalarga sifatli ta’lim berish uchun
onlayn resurslar va texnologiyalarni takomillashtirish va ulardan samarali
foydalanish jarayonidir.
Virtual ta’limni optimallashtirishning ba’zi usullari:
1. Kurslar va materiallarni tayyorlash, video darslar, taqdimotlar, interaktiv
topshiriqlar va testlarni o‘z ichiga olgan sifatli va interaktiv o‘quv materiallarini
ishlab chiqish talabalarga ma’lumotni yaxshiroq o‘zlashtirishga va o‘quv
jarayonida faol ishtirok etishga yordam beradi.
2. Texnologiyadan foydalanish, veb-konferentsiyalar, bulutli ma’lumotlarni
saqlash, onlayn o‘quv platformalari va mobil ilovalar kabi zamonaviy
texnologiyalardan foydalanish qulay va samarali o‘quv muhitini yaratishga
yordam beradi[4].
THEORETICAL ASPECTS IN THE FORMATION OF
PEDAGOGICAL SCIENCES
International scientific-online conference
149
3. Kurslarni talabalar ehtiyojlariga moslashtirish, moslashuvchan o‘quv
dasturlarini taqdim etish va talabalar tomonidan kurslarni tanlash imkoniyati
ularga o‘qishni individuallashtirish va ularning qiziqishlari va ehtiyojlariga mos
kurslarni tanlash imkonini beradi.
4. Fikr-mulohaza va qo‘llab-quvvatlash, talabalarning fikr-mulohazalari va
O‘zbekiston-Finlandiya ta’limi va barkamol avlod tarbiyasi muammolari qo‘llab-
quvvatlash tizimini tashkil etish, shu jumladan o‘qituvchilar bilan onlayn
maslahatlashuvlar, masalalar va muammolarni muhokama qilish uchun
forumlar, shuningdek, o‘z-o‘ziga yordam berish va o‘qitish uchun onlayn
manbalar talabalarga qo‘llab-quvvatlash va motivatsiyani his qilishlariga
yordam beradi.
5. Natijalarni baholash va tahlil qilish, o‘quv natijalarini tizimli baholash va
tahlil qilish o‘quv dasturlari va o‘qitish usullarining kuchli va zaif tomonlarini
aniqlash, shuningdek, ta’lim sifatini yaxshilash uchun tuzatishlar kiritish
imkonini beradi.
6. O‘qituvchilarning malakasini oshirish, onlayn ta’lim sohasida
o‘qituvchilarni o‘qitish, tajriba va eng yaxshi amaliyotlarni baham ko‘rish va
yangi o‘qitish usullari va vositalarini ishlab chiqish va amalga oshirishda yordam
berish onlayn ta’lim sifatini oshirishga yordam beradi.
Shunday qilib, agar inson zamon bilan hamnafas bo‘lishni istasa, yagona
talab kreativ va innovatsion tafakkurga ega bo‘lishdir[6.172].
Xulosa qilib aytganda, virtual ta’limni optimallashtirish talabalarning
ehtiyojlarini qondirish va sifatli ta’limni ta’minlashga qaratilgan texnologik va
uslubiy jihatlarni o‘z ichiga olgan keng qamrovli yondashuvni talab qiladi.
Virtual olamda ta’lim mavjudlik, moslashuvchanlik, interaktivlik, resurslarga
kirish, ko‘p madaniyatli muhit, iqtisodiy samaradorlik, ta’limni individualizatsiya
qilish, sayohat vaqti va xarajatlarini kamaytirish ka’bi afzalliklarga ega.
Adabiyotlar:
1. Normamatova M.N. Ijtimoiy-siyosiy yuksalish sharoitida ijtimoiy xizmatlar
sohasini virtuallashtirsh: mohiyati, nazariyasi va metodologiyasi // Falsafa
fanlari doktori (DSc) dissertatsiyasi avtoreferati. Samarqand, 2023. – B. 74.
2. Силаева В.Л. Подмена реальности как социокультурный механизм
виртуализatsiи общества: дисс. …канд. филос. наук. – М.: МГТУ им. Н.
Э.Баумана, 2004. – С. 46.
3. Sultanova G.S. Kognitiv konstruktivizm tafakkur tarzi kreativligining
intellektual asosi sifatida // Falsafa fanlari doktori (DSc) dissertatsiyasi. – B.
229.
THEORETICAL ASPECTS IN THE FORMATION OF
PEDAGOGICAL SCIENCES
International scientific-online conference
150
4. Normamatova M., Christo Ananth, Zakirov Farukh, Khaydarov F.,
MakhmudovI., T.Ananth Kumar “Theoretical and Methodological Foundations of
Virtualization of Social Services”.// International Conference on Advances in
Computing, Communication and Applied Informatics (ACCAI) | 979-8-3503-
1590- 5/23.
5. М.Н.Нормаматова. Ижтимоий хизмат кўрсатишнинг замонавий
коммуникатив усуллари. Journal of Universal Science Research, 2(4), 2024. –
B. 168–171.
6. G.S. Sultanova. Scientific thinking: innovation and innovation activities.
Modern science: new approaches and current research//materials of the
international scientific and practical conference. Prague, Czech Republic.
2020/4/21. - P. 172.
7. Yaxshilikovich, Y. J. "Information and communication technologies as the main
philosophical attribute of an informed society." European Journal of Molecular
and Clinical Medicine 7.7 (2020): 681-686.
8. O‘G‘LI, XOLIQULOV MUHAMMAD QAXOR. «GEO-MAYYALOGIK JARAYONLAR
VA ULARNING KELIB KELISHI QONUNLARI». Falsafiy tadqiqotlar va ijtimoiy
fanlar xalqaro jurnali 4.1 (2024): 22-27.Xalqaro ilmiy-amaliy anjuman
materiallari 2024-yil 24-25-may
9. Ro‘zimurodov, S.M., Ro‘zimurodov O.M. “Global muhitda yoshlarni sog‘lom va
barkamol tarbiyalashda mahallaning o‘rni”. Indiana gumanitar va ijtimoiy fanlar
jurnali 2.12 (2021): 1-3
