THEORETICAL ASPECTS IN THE FORMATION OF
PEDAGOGICAL SCIENCES
International scientific-online conference
161
JOACHIM DU BELLAY VA "FRANSUZ TILINI HIMOYA QILISH VA
ULUG‘LASH"
D.M.Kuronbaeva
Urganch davlat universiteti xorijiy filologiya fakulteti magistranti.
dilnozamarimbayevna18@gmail.com
https://doi.org/10.5281/zenodo.15088638
Annotatsiya :
Joachim du Bellayning "Fransuz tilini himoya qilish va
ulug‘lash" asari fransuz tilini qadimgi tillarga tenglashtirish va uni boyitish
maqsadida yozilgan muhim manifest hisoblanadi.
Kalit so’zlar :
Fransuz tili, Joachim du Bellay, Manifest, Tilni boyitish,
Original ijod, Adabiyot, Tarjima
Annotation :
"La Défense et illustration de la langue française" de Joachim
du Bellay est un manifeste important visant à élever la langue française au
niveau des langues anciennes et à l'enrichir.
Mots-clés:
Langue française, Joachim du Bellay, Manifeste, Enrichissement
de la langue, Création originale, Littérature, Traduction
Аннотация:
"Защита и прославление французского языка" Жоашена
дю Белле является важным манифестом, направленным на возвышение
французского языка до уровня древних языков и его обогащение.
Ключевые слова :
Французский язык, Жоашен дю Белле, Манифест,
Обогащение
языка,
Оригинальное
творчество,
Литература,
ПереводJoachim du Bellayning 1549-yilda yozilgan "Fransuz tilini himoya qilish
va ulug‘lash" (La Défense et Illustration de la Langue Française) asari fransuz
adabiyoti va lingvistikasi tarixida katta ahamiyatga ega. Bu asar fransuz tilining
mavqeini oshirish, uni qadimgi yunon va lotin tillari darajasiga ko‘tarish hamda
adabiyotda fransuz tilining salohiyatini to‘liq namoyish etish maqsadida
yozilgan.Du Bellay bu asar orqali fransuz adabiyotining mustaqilligini
ta’minlashni hamda uni boshqa Yevropa tillari qatoriga qo‘shishni maqsad
qilgan. O‘sha davrda lotin va yunon tillari ilm-fan va adabiyotda hukmron bo‘lsa-
da, du Bellay fransuz tilining ham ilmiy va badiiy ifoda vositasi sifatida kuchli
bo‘lishi kerakligini ilgari surgan.
Asarning mazmuni va maqsadi
Du Bellay ushbu asar orqali fransuz tilining rivojlanishi va
mustahkamlanishi uchun quyidagi g‘oyalarni ilgari surdi:
1.Fransuz tilini qadimiy tillar darajasiga ko‘tarish
U lotin va yunon tillarining ustunligini tan olsa-da, fransuz tilining ham
ularga mos ravishda boyitilishi va rivojlanishi kerakligini ta’kidlaydi. Bu
THEORETICAL ASPECTS IN THE FORMATION OF
PEDAGOGICAL SCIENCES
International scientific-online conference
162
maqsadda fransuz tilida ijod qilishga urg‘u beradi va bu tilning poetik
imkoniyatlarini kengaytirish tarafdori bo‘ladi.
2.Tarjimadan qochish\\
Du Bellay tarjima asarlarning asl kuchi va go‘zalligini yetarlicha ifodalay
olmasligini ta’kidlab, yozuvchilarning bevosita fransuz tilida ijod qilishlari
lozimligini aytadi. U tarjimalar orqali boshqa tillarning hukmronligi saqlanib
qolishini ta’kidlaydi va mualliflarni original ijod qilishga da’vat etadi.
3.Tilni boyitish va yangi so‘zlar yaratish
U yangi so‘zlar yaratish, lotin va yunon tilidan o‘zlashtirish va she’riyat
janrlarini kengaytirish orqali fransuz tilini yanada rivojlantirishni taklif qiladi.
Du Bellay fransuz tiliga yangi so‘zlarni olib kirish va uning badiiy ifoda
imkoniyatlarini kengaytirish tarafdori edi.
4.She’riyatning o‘rni
Asarning ikkinchi qismida fransuz shoirlari uchun muhim uslubiy tavsiyalar
berilgan. Ayniqsa, rimaning to‘g‘ri ishlatilishi, poetik shakllarni o‘zlashtirish va
yangi janrlarga intilish muhimligi qayd etilgan. Du Bellay she’riyatning nafaqat
badiiy, balki lingvistik vosita sifatida ham kuchli ekanligini isbotlashga harakat
qilgan.
Asarning ta’siri
"Fransuz tilini himoya qilish va ulug‘lash" asari fransuz tilining rasmiy va
adabiy til sifatida yuksalishida muhim rol o‘ynadi. Ushbu asar orqali du Bellay va
uning davrdoshlari fransuz tilini yanada ravnaq toptirish uchun asos yaratdilar.
Bu asar fransuz tili va adabiyoti taraqqiyotiga katta turtki bo‘ldi va keyinchalik
fransuz adabiy maktablarining shakllanishiga asos soldi.
Natijada fransuz adabiyoti Yevropada kuchli mavqega ega bo‘ldi va xalqaro
miqyosda tan olindi. XVI asr oxirida fransuz tili ilmiy, falsafiy va badiiy ifoda
vositasi sifatida mustahkam o‘rnashdi. Du Bellayning bu asari fransuz
akademiyasining tashkil topishiga ham ta’sir ko‘rsatdi, chunki keyinchalik
Fransiya hukumati o‘z tilini rivojlantirish bo‘yicha jiddiy siyosat yuritdi.
Xulosa
Joachim du Bellayning ushbu manifesti fransuz tilining qadriyatini saqlab
qolish va uni rivojlantirishga qaratilgan muhim asarlardan biridir. Uning
takliflari va tahlillari nafaqat o‘z davrida, balki keyingi asrlarda ham fransuz
adabiyoti va lingvistikasiga katta ta’sir ko‘rsatgan. Bu asar milliy tilni
rivojlantirishga intilgan har qanday jamiyat uchun qimmatli o‘rnak bo‘lib xizmat
qilishi mumkin. Du Bellayning qarashlari nafaqat fransuz tili, balki boshqa
THEORETICAL ASPECTS IN THE FORMATION OF
PEDAGOGICAL SCIENCES
International scientific-online conference
163
tillarning rivojlanishi uchun ham foydali bo‘lib, u har bir til o‘z mustaqilligiga ega
bo‘lishi kerakligini ta’kidlaydi
.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Du Bellay, J. (1549). La Défense et Illustration de la Langue Française.
Paris: Imprimerie Nationale.
2.
Sayfullayeva, N. (2010). Yevropa adabiyoti tarixi. Toshkent: O‘zbekiston
Milliy Ensiklopediyasi.
3.
Karimov, A. (2015). Til taraqqiyoti va adabiyot. Toshkent: Fan va
Texnologiya nashriyoti.
4.
Xudoyberdiyev, B. (2018). Adabiy manifestlar va ularning ahamiyati.
Toshkent: Sharq nashriyoti.
5.
Rajabova, Z. (2021). Fransuz tilining rivojlanish bosqichlari: Tarix va
nazariya. Toshkent: Yangi Asr Avlodi.
